L INÓIĐ UỜ Ầ
Ti n l ng luôn là v n đ đ c xã h i quan tâm góp ý b i ýề ươ ấ ề ượ ộ ở
nghĩa kinh t xã h i to l n c a nó. Ti n l ng cóý nghĩa vô cùng quanế ộ ớ ủ ề ươ
tr ng đ i v i ng i lao đ ng vì nó là ngu n thu ch y u giúp h đ mọ ố ớ ườ ộ ồ ủ ế ọ ả
b o đ c cu c s ng c a b n thân và gia đình. Ti n l ng đ i v i m iả ượ ộ ố ủ ả ề ươ ố ớ ỗ
doanh nghi p là m t ph n không nh c a chi phí s n xu t. Ti n l ng làệ ộ ầ ỏ ủ ả ấ ề ươ
yêu c u c n thi t khách quan luôn đ c các ch doanh nghi p quan tâmầ ầ ế ượ ủ ệ
hàng đ u, đ c bi t trong n n kinh t th tr ng ti n l ng là v n đ h tầ ặ ệ ề ế ị ườ ề ươ ấ ề ế
s c quan tr ng. Nó có th làđ ng l c thúc đ y tăng năng su t lao đ ngứ ọ ể ộ ự ẩ ấ ộ
c a ng i lao đ ng n u ti n l ng đ c tr đúng theo s c lao đ ngủ ườ ộ ế ề ươ ượ ả ứ ộ
đóng góp nh ng ti n l ng cũng có th làm gi m năng su t lao đ ng vàư ề ươ ể ả ấ ộ
quá trình s n xu t b ch m phát tri n n u ti n l ng đ c tr cao h nả ấ ị ậ ể ế ề ươ ượ ả ơ
s c lao đ ng c a ng i lao đ ng. Ti n l ng làđ ng l c m nh mứ ộ ủ ườ ộ ề ươ ộ ự ạ ẽ
khuy n khích ng i lao đ ng tăng năng su t lao đ ng.ế ườ ộ ấ ộ
ph m vi toàn b n n kinh t , ti n l ng là s c th hoá c aỞ ạ ộ ề ế ề ươ ự ụ ể ủ
quá trình phân ph i c a c i v t ch t do chính ng i lao đ ng trong xãố ủ ả ậ ấ ườ ộ
h i làm ra. Vì v y, vi c xây d ng thang l ng, b ng l ng, l a ch n cácộ ậ ệ ự ươ ả ươ ự ọ
hình th c tr l ng h p lýđ sao cho ti n l ng v a là kho n thu nh pứ ả ươ ợ ể ề ươ ừ ả ậ
ng i lao đ ng đ m b o m t ph n nhu c u v tinh th n và v t ch t,ườ ộ ả ả ộ ầ ầ ề ầ ậ ấ
v a làm cho ti n l ng th c s tr thành đ ng l c m nh m thúc đ yừ ề ươ ự ự ở ộ ự ạ ẽ ẩ
ng i lao đ ng làm vi c t t h n là vi c h t s c c n thi t.ườ ộ ệ ố ơ ệ ế ứ ầ ế
Ti n l ng không ph i là m t v n đ m i m nh ng nó mangề ươ ả ộ ấ ề ớ ẻ ư
tính c n thi t đ i v i ng i lao đ ng vàđ ng th i nó cũng là công cầ ế ố ớ ườ ộ ồ ờ ụ
c a các nhà qu n lý. Hi n nay, trong các doanh nghi p, hình th c trủ ả ệ ệ ứ ả
l ng đang đ c áp d ng là hình th c tr l ng theo th i gian và hìnhươ ượ ụ ứ ả ươ ờ
1
th c tr l ng theo s n ph m. Có r t nhi u v n đ c n nghiên c u vàứ ả ươ ả ẩ ấ ề ấ ề ầ ứ
hoàn thi n tr l ng trong các doanh nghi p đ làm sao ti n l ng đ cệ ả ươ ệ ể ề ươ ượ
chia công b ng, h p lýđ i v i ng i lao đ ng. Phát huy vai trò c a ti nằ ợ ố ớ ườ ộ ủ ề
l ng nh m khuy n khích ng i lao đ ng trong quá trình s n xu t.ươ ằ ế ườ ộ ả ấ
Vì v y, trong quá trình th c t p t i Công ty May 10 tôi đã ch nậ ự ậ ạ ọ
đ tài “ềHoàn thi n các hình th c và ch đ tr l ng t i Công ty Mayệ ứ ế ộ ả ươ ạ
10” làm báo cáo th c t p t t nghi pự ậ ố ệ
Đ hoàn thành đ c n i dung c a chuyên đ này tôi đã nh nể ượ ộ ủ ề ậ
đ c s giúp đ t n tình c a các th y cô cũng nh s giúp đ c a cácượ ự ỡ ậ ủ ầ ư ự ỡ ủ
cán b Phòng T ch c lao đ ng và các Phòng ban, các Phân x ngộở ổ ứ ộ ưở
trong Công ty. Nhân d p này tôi xin chân thành c m n t t c s giúp đị ả ơ ấ ả ự ỡ
nhi t tình đó.ệ
Chuyên đ đ c chia làm 3 ph n:ề ượ ầ
Ph n I:ầ Nh ng lý lu n c b n v ti n l ng trong các doanhữ ậ ơ ả ề ề ươ
nghi p.ệ
Ph n II:ầ Th c tr ng áp d ng các hình th c và ch đ tr l ngự ạ ụ ứ ế ộ ả ươ
t i Công ty May 10.ạ
Ph n III:ầ M t s ki n ngh góp ph n hoàn thi n các hình th c vàộ ố ế ị ầ ệ ứ
ch đ tr l ng t i Công ty May 10.ế ộ ả ươ ạ
2
PH NIẦ
NH NGLÝLU NC B NV TI NL NGỮ Ậ Ơ Ả Ề Ề ƯƠ
TRONGCÁCDOANHNGHI PỆ
I. B NCH TC ATI NL NGẢ Ấ Ủ Ề ƯƠ
1. Khái ni m ti n l ngệ ề ươ
Ti n l ng là m t ph m trù kinh t , nó là s ti n mà ng i sề ươ ộ ạ ế ố ề ườ ử
d ng lao đ ng tr cho ng i lao đ ng khi h hoàn thành m t công vi cụ ộ ả ườ ộ ọ ộ ệ
nào đó. Có nhi u quan đi m khác nhau v ti n l ng ph thu c vào cácề ể ề ề ươ ụ ộ
th i kỳ khác nhau và góc đ nhìn nh n khác nhau.ờ ộ ậ
Quan đi m cũ:ể
Ti n l ng là m t b ph n thu nh p qu c dân đ c phân ph iề ươ ộ ộ ậ ậ ố ượ ố
cho ng i lao đ ng căn c vào s l ng và ch t l ng lao đ ng c a m iườ ộ ứ ố ượ ấ ượ ộ ủ ỗ
ng i. Theo quan đi m này, ch đ ti n l ng m ng n ng tính phânườ ể ế ộ ề ươ ạ ặ
ph i c p phát. Ti n l ng v a đ c tr b ng ti n v a đ c tr b ngố ấ ề ươ ừ ượ ả ằ ề ừ ượ ả ằ
hi n v t ho c d ch v thông qua các ch đ nhà , y t , giáo d c và cácệ ậ ặ ị ụ ế ộ ở ế ụ
kho n phúc l i không m t ti n ho c m t ti n không đáng k . Ch đả ợ ấ ề ặ ấ ề ể ế ộ
ti n l ng này mang n ng tính bao c p và bình quân nên nó khôngề ươ ặ ấ
khuy n khích nâng cao trình đ chuyên môn, tính ch đ ng c a ng i laoế ộ ủ ộ ủ ườ
đ ng và xem nh l i ích thi t th c c a ng i lao đ ng. Do đó không g nộ ẹ ợ ế ự ủ ườ ộ ắ
l i ích v i thành qu mà h sáng t o, vì th ti n l ng không đ m b oợ ớ ả ọ ạ ế ề ươ ả ả
nguyên t c phân ph i theo lao đ ng.ắ ố ộ
Quan đi m m i:ể ớ
Chuy n sang n n kinh t th tr ng, m i ng i lao đ ng làmể ề ế ị ườ ọ ườ ộ
công ăn l ng trong xã h i, có th k c Giám đ c, đ u là nh ng ng iươ ộ ể ể ả ố ề ữ ườ
3
làm thuê cho các ông ch ho c Nhà n c. S c lao đ ng đ c nhìn nh nủ ặ ướ ứ ộ ượ ậ
nh là m t lo i hàng hoá và do v y ti n l ng không ph i là cái gì khácư ộ ạ ậ ề ươ ả
mà nó chính là giá c s c lao đ ng. Th t v y, s c lao đ ng là cái v n cóả ứ ộ ậ ậ ứ ộ ố
c a ng i lao đ ng, ng i s d ng lao đ ng l i cóđi u ki n và mu nủ ườ ộ ườ ử ụ ộ ạ ề ệ ố
s d ng nóđ t o ra c a c i v t ch t. Do v y, ng i s d ng s c laoử ụ ể ạ ủ ả ậ ấ ậ ườ ử ụ ứ
đ ng ph i tr cho ng i s h u s c lao đ ng ộ ả ả ườ ở ữ ứ ộ (ng i lao đ ng) ườ ộ m t sộ ố
ti n nh t đ nh đ đ i l y ti n s d ng s c lao đ ng c a ng i lao đ ng.ề ấ ị ể ổ ấ ề ử ụ ứ ộ ủ ườ ộ
V phía ng i lao đ ng mà nói thì h đem bán s c lao đ ng cho ng i sề ườ ộ ọ ứ ộ ườ ử
d ng lao đ ng đ có m t kho n thu nh p.ụ ộ ể ộ ả ậ
V y gi a ng i s d ng lao đ ng và ng i lao đ ng n y sinhậ ữ ườ ử ụ ộ ườ ộ ả
quan h mua bán và cái dùng đ trao đ i mua bán đây là s c lao đ ng.ệ ể ổ ở ứ ộ
Giá c c a s c lao đ ng chính là s ti n mà ng i s d ng lao đ ng trả ủ ứ ộ ố ề ườ ử ụ ộ ả
cho ng i lao đ ng, hay nói cách khác ti n l ng chính là giá c c a s cườ ộ ề ươ ả ủ ứ
lao đ ng.ộ
Theo c ch th tr ng, ngoài quy lu t phân ph i theo lao đ ng,ơ ế ị ườ ậ ố ộ
ti n l ng còn ph i tuân theo các quy lu t khác nh quy lu t c nh tranh,ề ươ ả ậ ư ậ ạ
quy lu t cung c u vì ti n l ng ậ ầ ề ươ (giá c s c lao đ ng)ả ứ ộ do th tr ng quyị ườ
đ nh nh ng quy lu t phân ph i theo lao đ ng là quy lu t c t y u.ị ư ậ ố ộ ậ ố ế
V i quan đi m m i này v ti n l ng ớ ể ớ ề ề ươ (ti n công)ề nh m tr đúngằ ả
v i giá tr s c lao đ ng, ti n t hoá ti n l ng tri t đ h n, xoá b tínhớ ị ứ ộ ề ệ ề ươ ệ ể ơ ỏ
phân ph i c p phát và tr l ng b ng hi n v t. Đ ng th i kh c ph cố ấ ả ươ ằ ệ ậ ồ ờ ắ ụ
quan đi m coi nh l i ích cá nhân nh tr c kia, ti n l ng ể ẹ ợ ư ướ ề ươ (ti n công)ề
ph i đ c s d ng đúng vai tròđòn b y kinh t c a nó, kích thích ng iả ượ ử ụ ẩ ế ủ ườ
lao đ ng g n bó hăng say v i công vi c.ộ ắ ớ ệ
Đ i v i ng i qu n lý, ti n l ng đ c coi nh m t công cố ớ ườ ả ề ươ ượ ư ộ ụ
qu n lý. Chúng ta bi t r ng đ s n xu t thì c n có các y u t c a quáả ế ằ ể ả ấ ầ ế ố ủ
trình s n xu t. Là m t y u t đ u vào nh ng s c lao đ ng không gi ngả ấ ộ ế ố ầ ư ứ ộ ố
4
nh nh ng y u t khác, s c lao đ ng đ a các y u t c a s n xu t vàoư ữ ế ố ứ ộ ư ế ố ủ ả ấ
ho t đ ng, c i bi n hình th c, tính ch t c lý hoá c a đ i t ng laoạ ộ ả ế ứ ấ ơ ủ ố ượ
đ ng và bi n chúng thành s n ph m. Ng i s d ng lao đ ng phân ph iộ ế ả ẩ ườ ử ụ ộ ố
thu nh p cho các y u t chi phí không đ đ m b o bùđ p l i các chi phíậ ế ố ủ ả ả ắ ạ
mà còn ph i tính đ n hi u qu do các y u t đó mang l i.ả ế ệ ả ế ố ạ
Ti n l ng là m t công c đ ng i qu n lý th c hi n qu n lýề ươ ộ ụ ể ườ ả ự ệ ả
con ng i, s d ng lao đ ng có hi u qu .ườ ử ụ ộ ệ ả
Ti n l ng là y u t kích thích xúc ti n s phát tri n kinh t .ề ươ ế ố ế ự ể ế
Ti n l ng làđ ng c ho t đ ng c a ng i lao đ ng đ c ng i qu nề ươ ộ ơ ạ ộ ủ ườ ộ ượ ườ ả
lý dùng đ đi u khi n ng i lao đ ng ho t đ ng đúng h ng.ể ề ể ườ ộ ạ ộ ướ
Nh m m c đích k t h p hài hoà ba l i ích: Nhà n c, doanhằ ụ ế ợ ợ ướ
nghi p và cá nhân ng i lao đ ng, góp ph n t o ra giá tr m i nên trongệ ườ ộ ầ ạ ị ớ
phân ph i thu nh p, ti n l ng là kho n thu nh p chính đáng c a ng iố ậ ề ươ ả ậ ủ ườ
lao đ ng. Ti n l ng là ph ng ti n đ duy trì và khôi ph c năng l c laoộ ề ươ ươ ệ ể ụ ự
đ ng tr c, trong và sau quá trình lao đ ng (T c làđ tái s n xu t s cộ ướ ộ ứ ể ả ấ ứ
lao đ ng). Ti n l ng nh n đ c là kho n ti n h đ c phân ph i theoộ ề ươ ậ ượ ả ề ọ ượ ố
lao đ ng mà h đã b ra.ộ ọ ỏ
Nói tóm l i, ti n l ng là m t kho n ti n mà ng i s d ng laoạ ề ươ ộ ả ề ườ ử ụ
đ ng tr cho ng i lao đ ng khi h hoàn thành m t công vi c nào đó.ộ ả ườ ộ ọ ộ ệ
Ti n l ng đ c bi u hi n b ng giá c s c lao đ ng, ng i s d ngề ươ ượ ể ệ ằ ả ứ ộ ườ ử ụ
s c lao đ ng ph i căn c vào s l ng, ch t l ng lao đ ng c a ng iứ ộ ả ứ ố ượ ấ ượ ộ ủ ườ
lao đ ng cũng nh m c đ ph c t p, tính ch t đ c h i c a công vi c độ ư ứ ộ ứ ạ ấ ộ ạ ủ ệ ể
tính và tr l ng cho ng i lao đ ng.ả ươ ườ ộ
Ti n l ng là m t kho n ti n mà ng i s d ng lao đ ng trề ươ ộ ả ề ườ ử ụ ộ ả
cho ng i lao đ ng n u nó là m t kho n m c chi phí c u thành nên giáườ ộ ế ộ ả ụ ấ
thành s n ph m. Do v y, nó là m t kho n kh u tr vào doanh thu khiả ẩ ậ ộ ả ấ ừ
5