ĐIỀU TRỊ UNG THƯ TUYẾN TIỀN LIỆT
BẰNG PHƯƠNG PHÁP NỘI TIẾT
Tại sao lại dùng phương pháp điều trị nội tiết tố
Hormone là những chất tự nhiên có trong cơ thể. Chúng kiểm soát sự tăng
trưởng và hoạt động của các tế bào bình thường.
Sự phát triển của khối ung thư trong tuyến tiền liệt phụ thuộc vào hormone
sinh dục nam testosterone.
Testorsterone do các tinh hoàn sản xuất ra. Việc giảm lượng testosterone
trong cơ thể có thể làm chậm hoặc dừng lại sự phát triển của tế bào ung thư.
Điều đó có thể thu nhỏ khối u và các triệu chứng có thể biến mất hoàn toàn.
Mức độ testosterone trong cơ thể có thể được giảm bớt bằng việc phẫu thuật
một phần tinh hoàn là nơi sản xuất ra testosterone (subcapsular orchiectomy)
hoặc bằng việc sử dụng thuốc. Thuốc có thể được đưa vào cơ thể bằng viên
uống hoặc bằng cách tiêm, hoặc kết hợp cả hai. Hiện nay, việc sử dụng
thuốc uống hoặc thuốc viên cho điều trị nội tiết tố thường được áp dụng
nhiều hơn là tiến hành phẫu thuật tinh hoàn.
Khi nào thì nên sử dụng phương pháp điều trị nội tiết tố
Đối với một số người mới bị ung thư ở giai đoạn đầu, việc điều trị nội tiết tố
ngắn hạn (2 - 6 tháng) trước và trong quá trình xạ trị có thể cải thiện được
kết quả của xạ trị. Thuốc có thể được sử dụng tiếp trong vài năm hoặc lâu
dài sau khi điều trị bằng tia phóng xạ nếu có rủi ro cao cho việc tế bào ung
thư quay trở lại cơ thể hoặc ung thư lan rộng ra những bộ phận khác của cơ
thể - phương pháp này gọi là adjuvant therapy.
Đối với những khối ung thư đã lan ra các mô khác xung quanh tuyến tiền
liệt, biện pháp điều trị nội tiết tố có lẽ sẽ được khuyên áp dụng để làm giảm
nguy cơ các khối ung thư tiếp tục lan rộng hơn. Việc điều trị có thể tiếp tục
trong vòng vài năm hoặc lâu dài.
Điều trị nội tiết tố là một phương pháp điều trị tiêu chuẩn cho ung thư tuyến
tiền liệt đã bị di căn ra các mô xung quanh hoặc đã phát triển thành ung thư
thứ cấp hoặc ung thư di căn. Thông thường, có những dấu hiệu rất cụ thể
của ung thư hoặc các triệu chứng rõ rệt như hiện tượng dòng nước tiểu yếu,
đau xương hoặc mệt mỏi biến mất. Thời gian kéo dài tác dụng của việc điều
trị nội tiết tố cũng rất khác nhau nhưng có thể kéo dài nhiều năm. Bác sĩ của
bạn sẽ theo dõi phản ứng của khối ung thư trong bạn với việc điều trị bằng
cách đánh giá tất cả các triệu chứng và thăm khám. Nồng độ PSA cũng sẽ
được đo bởi vì thông thường, chỉ số này cho biết khá chính xác hiệu quả của
quá trình điều trị. Nếu ung thư bắt đầu phát triển trở lại, bác sĩ của bạn có
thể đề nghị bạn thay đổi sang một kiểu điều trị nội tiết tố khác.
Thuốc tiêm/chích và/hoặc thuốc uống
Thuốc tiêm/chích
Một số loại dược phẩm có thể "cắt đứt" việc sản xuất hormone nam tại tinh
hoàn bằng cách giảm nồng độ của một loại hormone (luteinising hormone)
do tuyến yên tạo ra. Chúng được gọi là [pituitary down-regulators] hoặc
[gonadotrophin] giải phóng [hormone analogues] (GnRH analogues). Những
GnRH analogues thường được sử dụng là goserelin (Zoladex®), leuprorelin
(Prostap®) và triptorelin (Decapeptyl SR®).
Các loại thuốc này thường được đưa vào cơ thể dưới dạng thuốc cấy dưới da
bụng (goserelin), hoặc dưới dạng chất lỏng được tiêm vào cơ bắp
(leuprorelin và triptorelin). Việc tiêm/ chích có thể được thực hiện hàng
tháng hay mỗi quí.
Thuốc uống
Các loại thuốc điều trị nội tiết tố khác tác dụng bằng cách gắn chúng với các
proteine thụ quan trên bề mặt của của các tế bào ung thư. Điều này làm cho
testosterone không thể thâm nhập vào tế bào ung thư. Các loại thuốc này
được gọi là thuốc kháng kích thích tố nam anti-androgens và thường được
sản xuất dưới dạng thuốc viên.
Các loại thuốc kháng kích thích tố nam anti-androgens thường được sử dụng
là flutamide (Chimax®, Drogenil®), bicalutamide (Casodex®) và
cyproterone acetate (Cyprostat®).
Thuốc viên kháng kích thích tố nam Anti-androgen thường được cho uống
trong vòng hai tuần trước mũi chích thuốc đầu tiên. Việc uống này nhằm
tránh hiện tượng khối u nở lan ra, là hiện tượng có thể làm triệu chứng trở
nên tồi tệ hơn sau khi áp dụng liều điều trị đầu tiên.
Điều trị bằng hormone sinh dục nữ oestrogen có thể được sử dụng để kiểm
soát việc phát triển ung thư đối với một số bệnh nhân. Dược phẩm chủ yếu
được sử dụng chính là oestrogen do nam giới sản sinh ra được gọi là
diethylstilboestrol (DES). Nó có thể làm xuất hiện hiện tượng nhão ngực,
khó tiêu và có thể làm tăng nguy cơ gây nhồi máu cơ tim và xuất hiện các
cục máu đông.
Đôi khi, steroid cũng được sử dụng. Chúng có thể kiểm soát được sự phát
triển của khối ung thư trong một thời gian ngắn đối với một số nam giới.
Chúng có thể được đưa vào một đơn thuốc hỗn hợp trong các dược phẩm
trong hóa trị liệu.
Hiệu ứng phụ
Đáng tiếc là các liệu pháp nội tiết tố thường dẫn tới việc mất khả năng
cương cứng (bất lực) hoặc việc mất đi ham muốn tình dục. Với việc phẫu
thuật tinh hoàn điều này sẽ là vĩnh viễn. Với việc tiêm hoặc uống thuốc,
thường thì hiện tượng này sẽ kéo dài trong thời gian điều trị. Nếu chấm dứt
điều trị, các hiện tượng trên có thể chấm dứt. Một số loại thuốc kháng kích
thích tố nam anti-androgens thường gây ra chứng bất lực nhiều hơn những
loại thuốc khác.Khoảng một nửa số nam giới sử dụng liệu pháp nội tiết tố
gặp phải hiệu ứng phụ gây cho họ nhiều phiền phức nhất là xung huyết (hot
flushes) và chảy mồ hôi. Xung huyết sẽ chấm dứt khi việc điều trị kết
thúc. Trong thời gian điều trị, có thể dùng một số loại thuốc để tiết giảm hiện
tượng này.