TUẦN 5 - TIẾT 9. NGUYÊN PHÂN
I. Mục tiêu:
Hs có khả năng:
- Giải thích được tính đặc trưng của bộ NST ở mỗi loài
- Trình bày được những diễn biến cơ bản của NST qua các
kì của quá trình nguyên phân
- Nêu được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh
trưởng và phát triển của sinh vật
Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích để thu nhận kiến thức từ hình
vẽ
II. Phương tiện
- Tranh phóng to hình 9.1, 9.2, 9.3 SGK
III. Tiến trình dạy học
1. Kiểm tra bài cũ
2. Bài giảng
Gv-Hs
Mở bài:
Gv treo tranh hình 9.1, yêu cầu
Bảng
Bài 9. Nguyên phân
I. Biến đổi hình thái nhiễm sắc thể
trong chu kì tế bào
hs quan sát, nghiên cứu SGK để nắm
được các chu kì của tế bào
Hs quan sát, đọc SGK, thảo
luận nhóm để xác định được các chu
kì tế bào.
Dưới sự hướng dẫn của gv, hs
xác định được:
- Vòng đời của mỗi tế bào gồm có kì
trung gian và thời gian phân bào nguyên
nhiễm (nguyên phân) có 4 kì: kì đầu, kì giữa,
kì sau, kì cuối, tiếp đến là sự phân chia chất tế
bào và kết thúc sự phân bào
Gv cho hs quan sát hình 9.2,
yêu cầu hs đọc SGK để mô tả sự biến
đổi hình thái NST trong chu kì phân
bào
Hs quan sát, đọc SGK, thảo
luận nhóm, đại diện trình bày
Gv yêu cầu hs tìm các từ, cụm
từ phù hợp điền vào ô trống để hoàn
thành bảng 9 SGK
Gv nhận xét, bổ sung
- Ở kì trung gian giữa hai lần phân bào,
NST có dạng sợi mảnh (sợi nhiễm sắc). Trên
sợi nhiễm sắc có các hạt nhiễm sắc là những
chỗ sợi nhiễm sắc xoắn lại. Trong kì này NST
tự nhân đôi làm thành NST kép, có 2 NST con
đính với nhau ở tâm động
- Bước vào kì trước, các NST con bắt
đầu xoắn. Sự đóng xoắn đạt mức cực đại vào
kì giữa. Lúc này mỗi NST có hình thái và cấu
trúc đặc trưng
Hình
thái NST
Kì
trung gian
Kì
đầu
Kì
giữa
Kì sau Kì
cuối
Mức
độ duỗi xoắn
Nhiểu
nhất
Ít Cực
ít
Ít Nhiều
Mức
độ đóng
xoắn
Ít nhất
nhiều
Cực
đại
Nhiều Ít
Chuyển tiếp:
Gv treo tranh 9.3 SGK chỉ cho
hs quan sát và hướng dẫn hs nghiên
cứu SGK, tìm các cụm từ phù hợp
điền vào ô trống để hoàn thiện bảng
9.2
Hs quan sát, đọc SGK, thảo
luận nhóm, đại diện trình bày
Gv: lưu ý hs khi quan sát hình
9.3 SGK và hình trong bảng 9.2 SGK
cần phân biệt được: trung tử, NST,
màng nhân, tâm động, thoi phân bào
II. Những diễn biến cơ bản của NST
trong quá trình nguyên phân
Dưới sự hướng dẫn của gv, cả
lớp xây dựng đáp án đúng
Các
kì
Những diễn biến cơ bản của NST ở các kì
Kì
đầu
- NST kép bắt đầu đóng xoắn và co ngắn có hình thái rõ rệt
- Các NST kếp dính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động
Kì
giữa
- Các NST kép đóng xoắn cực đại
- Các NST kép xếp thành hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi
phân bào
Kì
sau
- Từng NST kép tách nhau ở tâm động thành hai NST đơn phân li
về hai cực của tế bào
Kì
cuối
- Các NST đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh dần thành chất
nhiễm sắc
Chuyển tiếp:
? Nguyên phân có ý nghĩa gì
trong thực tiễn
Hs suy nghĩ theo nhóm, cử đại
III. Ý nghĩa của nguyên phân
- Giúp tế bào sinh sản và cơ thể lớn lên
- Duy trì sự ổn định của bộ NST đặc
trưng của những loài sinh sản vô tính
diện trả lời
Củng cố:
1. Hs đọc phần tóm tắt ở cuối bài
BTVN: Trả lời các câu hỏi trong SGK