intTypePromotion=1
ADSENSE

Giáo trình Kế toán tài chính 2 (Nghề: Kế toán - Cao đẳng): Phần 1 - Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp

Chia sẻ: _ _ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:106

7
lượt xem
2
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Giáo trình Kế toán tài chính 2 phần 1 cung cấp cho người học những kiến thức như: Kế toán thanh toán trong doanh nghiệp; kế toán nguồn vốn chủ sở hữu. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung phần 1 giáo trình!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình Kế toán tài chính 2 (Nghề: Kế toán - Cao đẳng): Phần 1 - Trường Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp

  1. LỜI NÓI ĐẦU Kế toán là một công cụ quản lý, giám sát chặt chẽ, có hiệu quả mọi hoạt động kinh tế, tài chính, cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực, kịp thời, công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu tổ chức, quản lý điều hành của cơ quan nhà nƣớc, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân. Trong chƣơng trình đào tạo học sinh, sinh viên ngành kế toán đây là một môn học quan trọng nhất. Để đáp ứng nhu cầu học tập của học sinh, sinh viên chuyên ngành kế toán của trƣờng Cao đẳng Cộng đồng Đồng Tháp, tổ bộ môn Kế toán - Tài chính đã tổ chức biên soạn giáo trình “ Kế toán tài chính ” với nội dung đƣợc trình bày khá đầy đủ và chi tiết toàn bộ quá trình hạch toán kế toán tại các doanh nghiệp sản xuất công nghiệp. Quyển sách không chỉ giúp cho các em học sinh học tốt hơn môn học này mà còn là tài liệu bổ ích cho những ai quan tâm đến công tác kế toán doanh nghiệp. Kết cấu nội dung có tất cả 9 chƣơng đƣợc chia thành 2 phần kế toán tài chính 1 và kế toán tài chính 2. Tham gia biên soạn gồm các giảng viên sau: Phần 1: Kế toán tài chính 1 CN .Võ Minh Hiếu, biên sọan chƣơng 1 và chƣơng 2 CN .Trần Quang Giáp, biên soạn chƣơng 3, chƣơng 4 và chƣơng 5 Phần 2: Kế toán tài chính 2 Ths . Nguyễn Văn Tâm, biên soạn chƣơng 1 và chƣơng 2 Ths . La Ngọc Giàu, biên soạn chƣơng 3 và chƣơng 4 Mặc dù đã có nhiều cố gắng nhƣng trong lần xuất bản đầu tiên chắn chắc không trách khỏi thiếu sót. Chúng tôi mong muốn nhận đƣợc ý kiến đóng góp có giá trị khoa học trên tinh thần xây dựng để lần tái bản sau đƣợc hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cám ơn TM nhóm tác giả Trƣởng bộ môn Kế toán- Tài chính Ths La Ngọc Giàu
  2. UBND TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP KHOA KINH TẾ XÃ HỘI & NHÂN VĂN ` BÀI GIẢNG HỌC PHẦN KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 2 ( Tài liệu dùng cho sinh viên ngành kế toán) Đồng Tháp, 2012 (Lƣu hành nội bộ)
  3. UBND TỈNH ĐỒNG THÁP TRƢỜNG CAO ĐẲNG CỘNG ĐỒNG ĐỒNG THÁP KHOA KINH TẾ XÃ HỘI & NHÂN VĂN BÀI GIẢNG HỌC PHẦN KẾ TOÁN TÀI CHÍNH 2 ( Tài liệu dùng cho sinh viên ngành kế toán) Số tín chỉ 3 - Lý thuyết 45 tiết La Ngọc Giàu Đồng Tháp, 2012 (Lƣu hành nội bộ)
  4. MỤC LỤC Chƣơng 1 ..................................................................................................................... 1 KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP .......................................... 1 A.KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU ................................................................... 1 1.1.Tổng quan về kế toán các khoản nợ phải thu ....................................................... 1 1.2.Kế toán phải thu khách hàng ................................................................................. 2 1.2.1.Nội dung............................................................................................................. 2 1.2.2.Kiểm soát nội bộ ................................................................................................ 2 1.2.3.Chứng từ kế toán ................................................................................................ 2 1.2.3.Tài khoản sử dụng .............................................................................................. 2 1.2.4.Phƣơng pháp hạch toán ...................................................................................... 3 1.3.Kế toán phải thu nội bộ ......................................................................................... 5 1.3.1.Nội dung............................................................................................................. 5 1.3.2.Kiểm toán nội bộ ................................................................................................ 6 1.3.4.Phƣơng pháp hạch toán ...................................................................................... 7 1.4.Kế toán phải thu khác ......................................................................................... 10 1.4.1.Nội dung : ........................................................................................................ 10 1.4.2.Chứng từ và tài khoản sử dụng ........................................................................ 10 1.4.3.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 10 1.5.Kế toán dự phòng phải thu khó đòi ..................................................................... 12 1.5.1.Nội dung........................................................................................................... 12 1.5.2.Nguyên tắc trích dự phòng quy định nhƣ sau : ................................................ 13 1.5.3.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 14 B. KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI TRẢ ................................................................ 15 1.1.Tổng quan về kế toán các khoản phải trả............................................................ 15 1.2. Kế toán các khoản phải trả ngƣời bán................................................................ 16 1.2.1.Nội dung........................................................................................................... 16 1.2.2.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 16 1.3. Kế toán phải trả nội bộ ....................................................................................... 17 1.3.1. Nội dung.......................................................................................................... 17 1.3.2.Hạch toán tài khoản này cần tuân thủ nguyên tắc sau : ................................... 18 1.3.3.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 18 1.4. Kế toán các khoản phải trả khác ........................................................................ 23 1.4.1. Nội dung.......................................................................................................... 23 1.4.2.Nguyên tắc hạch toán ....................................................................................... 23 1.4.3.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 23 1.5. Kế toán nhận ký quỹ, ký cƣợc ngắn và dài hạn ................................................. 25 1.5.1.Nội dung........................................................................................................... 25 1.5.2.Nguyên tắc hạch toán ....................................................................................... 25
  5. 1.5.3.Phƣơng pháp kế toán ........................................................................................ 25 1.6. Kế toán các khoản vay ........................................................................................ 26 1.6.1.Nội dung : ......................................................................................................... 26 1.6.2.Kiểm soát nội bộ ............................................................................................... 26 1.6.3.Nguyên tắc kế toán ........................................................................................... 27 1.6.4.Kế toán khoản vay ngắn hạn dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh .......... 27 1.6.5. Kế toán khoản vay dài hạn .............................................................................. 33 1.6.6. Kế toán chi phí đi vay ...................................................................................... 37 1.7. Kế toán trái phiếu phát hành ............................................................................... 38 1.7.1.Những vấn đề cung ........................................................................................... 38 1.7.2 Kế toán chi phí phát hành trái phiếu .......................................................... 40 1.7.3.Kế toán trƣờng hợp phát hành trái phiếu theo mệnh giá .................................. 40 1.7.4.Kế toán trƣờng hợp phát hành trái phiếu có chiết khấu ................................... 42 1.7.5.Kế toán trƣờng hợp phát hành trái phiếu có phụ trội ....................................... 43 1.8.Kế toán chi phí phải trả ....................................................................................... 46 1.8.1.Nội dung ........................................................................................................... 46 1.8.2.Nguyên tắc hạch toán ....................................................................................... 47 1.8.3.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 47 1.9. Kế toán quỹ dự phòng trợ cấp mất việc làm ...................................................... 49 1.9.1.Nội dung ........................................................................................................... 49 1.9.2.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 50 1.10 Kế toán dự phòng phải trả ................................................................................. 50 1.10.1.Nội dung ......................................................................................................... 50 1.10.2.Hạch toán kế toán dự phòng phải trả cần tuân thủ quy định nhƣ sau : .......... 50 1.10.3.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................. 52 Chƣơng 2 ................................................................................................................... 62 KẾ TOÁN NGUỒN VỐN CHỦ SỞ HỮU ............................................................... 62 2.1.Tổng quan về nguồn vốn chủ sở hữu .................................................................. 62 2.1.1.Vốn chủ sở hữu :............................................................................................... 62 2.1.2. Đặc điểm và yêu cầu quản lý ........................................................................... 63 2.2.Kế toán nguồn vốn kinh doanh ............................................................................ 64 2.2.1. Nội dung .......................................................................................................... 64 2.2.2. Chứng từ kế toán ............................................................................................. 64 2.2.3. Tài khoản sử dụng ........................................................................................... 65 2.2.4.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 65 2.3.Kế toán chênh lệch đánh giá lại tài sản ............................................................... 69 2.4.Kế toán chênh lệch tỷ giá hối đoái ...................................................................... 73 2.5 Kế toán lợi nhuận chƣa phân phối ..................................................................... 77 2.5.1. Nội dung phân chia lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp ...................... 77
  6. 2.5.2. Chứng từ ......................................................................................................... 78 2.5.3. Tài khoản sử dụng ........................................................................................... 78 2.5.4.Phƣơng pháp hạch toán .................................................................................... 79 2.6.Kế toán nguồn vốn đầu tƣ xây dựng cơ bản ....................................................... 84 2.7Kế toán cổ phiếu quỹ ........................................................................................... 86 2.8.Kế toán các quỹ của doanh nghiệp ..................................................................... 88 2.8.1.Quỹ khen thƣởng phúc lợi ............................................................................... 88 2.8.2.Quỹ dự phòng tài chính.................................................................................... 92 2.8.3.Quỹ đầu tƣ phát triển ....................................................................................... 92 2.8.4.Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu....................................................................... 94 Chƣơng 3 ................................................................................................................... 99 KẾ TOÁN THÀNH PHẨM, TIÊU THỤ THÀNH PHẨM VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT KINH DOANH.................................................. 99 3.1.Kế toán thành phẩm: ........................................................................................... 99 3.1.1. Khái niệm thành phẩm: ................................................................................... 99 3.1.2. Kiểm soát nội bộ ........................................................................................... 100 3.1.3.Nhiệm vụ của kế toán: ................................................................................... 100 3.1.4. Đánh giá thành phẩm .................................................................................... 101 3.1.4.1. Giá thực tế .................................................................................................. 101 3.1.4.2. Giá hạch toán ............................................................................................. 102 3.1.5. Kế toán chi tiết thành phẩm: ......................................................................... 103 3.1.6.Kế toán tổng hợp: ........................................................................................... 107 3.1.6.1. Chứng từ sử dụng ....................................................................................... 107 3.1.6.2. Kế toán nhập xuất kho thành phẩm ........................................................... 107 3.2. Kế toán bán hàng ............................................................................................. 115 3.2.1. Khái niệm và nhiệm vụ kế toán bán hàng ..................................................... 115 3.2.1.1. Khái niệm bán hàng: .................................................................................. 115 3.2.1.2. Nhiệm vụ kế toán: ...................................................................................... 115 3.2.2. Kế toán doanh thu bán hàng hàng: ................................................................ 116 3.2.2.1. Khái niệm doanh thu bán hàng: ................................................................. 116 3.2.2.2. Điều kiện ghi nhận doanh thu: ................................................................... 116 3.2.2.3. Chứng từ sử dụng:...................................................................................... 117 3.2.2.5. Kế toán tổng hợp bán hàng ........................................................................ 117 3.2.3. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu ......................................................... 128 3.2.3.1. Chiết khấu thƣơng mại ............................................................................... 128 3.2.3.2 Hàng hóa bị trả lại ....................................................................................... 128 3.2.3.3. Giảm giá hàng bán ..................................................................................... 130 3.2.3.4. Thuế tiêu thụ đặc biệt ................................................................................. 130 3.2.3.5. Thuế xuất khẩu ........................................................................................... 132
  7. 3.2.3.6. Thuế GTGT theo phƣơng pháp trực tiếp ................................................... 132 3.3.Kế toán kết quả hoạt động kinh doanh .............................................................. 135 3.3.1. Nhiệm vụ kế toán........................................................................................... 135 3.3.2. Kế toán giá vốn hàng bán .............................................................................. 136 3.3.3. Kế toán chi phí bán hàng ............................................................................... 138 3.3.4. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp ........................................................... 140 3.3.5. Kế toán doanh thu và chi phí hoạt động tài chính ......................................... 143 3.3.5.1. Kế toán doanh thu họat động tài chính: ...................................................... 143 3.3.6. Kế toán thu nhập và chi phí khác .................................................................. 147 3.3.6.1. Thu nhập khác: ........................................................................................... 147 3.3.6.2. Chi phí khác ................................................................................................ 150 3.3.7.Kế toán xác định kết quả kinh doanh ............................................................. 152 3.3.7.1. Khái niệm: .................................................................................................. 152 3.3.7.3.PP hạch toán xác định kết quả kinh doanh: ................................................. 152 CHƢƠNG 4 ............................................................................................................. 165 LẬP BÁO CÁO TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP .................................................. 165 4.1. Báo cáo tài chính .............................................................................................. 165 4.1.1. Khái niệm Báo cáo tài chính ......................................................................... 165 4.1.2.Tác dụng của Báo cáo tài chính ...................................................................... 165 4.2. Hệ thống báo cáo tài chính. .............................................................................. 166 4.2.1.Khái quát về hệ thống báo cáo tài chính : ...................................................... 166 4.2.2. Thời hạn nộp báo cáo tài chính ..................................................................... 166 4.2.2.1. Đối với doanh nghiệp nhà nƣớc ................................................................. 166 4.2.2.2. Đối với các loại doanh nghiệp khác ........................................................... 167 4.2.3. Nơi nhận báo cáo tài chính ............................................................................ 167 4.2.4. PP lập bảng cân đối kế toán ........................................................................... 168 4.2.4.1.Mục đích của Bảng cân đối kế toán............................................................. 171 4.2.4.2.Nguyên tắc lập và trình bày Bảng cân đối kế toán ...................................... 171 4.2.4.3.PP lập các chỉ tiêu trong bảng cân đối kế toán ............................................ 173 4.2.4.4. Nội dung và PP lập các chỉ tiêu ngoài bảng cân đối kế toán: .................... 188 4.2.5. Kết cấu và nội dung của báo cáo kết quả kinh doanh ................................... 189 4.2.5.1. Nguồn gốc số liệu để lập báo cáo: .............................................................. 190 4.2.5.2.PP lập các chỉ tiêu........................................................................................ 190 4.2.6. PP lập báo cáo lƣu chuyển tiền tệ:................................................................. 194 4.2.6.1.Mục đích của báo cáo lƣu chuyển tiền tệ .................................................... 197 4.2.6.2. Nội dung báo cáo lƣu chuyển tiền tệ .......................................................... 198 4.2.6.3. PP lập báo cáo lƣu chuyển tiền tệ theo PP trực tiếp .................................. 199 4.2.6.5. Lập báo cáo lƣu chuyển tiền tệ theo PP gián tiếp....................................... 211 4.2.5. PP lập Thuyết minh báo cáo tài chính ........................................................... 216
  8. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Stt Chữ viết tắt Viết đầy đủ 1 BCTC Báo cáo tài chính 2 BHTN Bảo hiểm thất nghiệp 3 BHXH Bảo hiểm xã hội 4 BHYT Bảo hiểm y tế 5 CBCNV Cán bộ công nhân viên 6 CĐKT Cân đối kế toán 7 DN Doanh nghiệp 8 DT Doanh thu 9 GTGT Giá trị gia tăng 10 HĐ Hóa đơn 11 HSSV Học sinh sinh viên 12 K/C Kết chuyển 13 KPCĐ Kinh phí công đoàn 14 NVKD Nghiệp vụ kinh doanh 15 NVKT Nghiệp vụ kinh tế 16 PC Phiếu chi 17 PP Phƣơng pháp 18 PXSX Phân Xƣởng sản xuất 19 QLDN Quản lý doanh nghiệp 20 SP Sản phẩm 21 TGHN Tiền gởi ngân hàng 22 TK Tài khoản 23 TMDV Thƣơng mại dịch vụ 24 TNDN Thu nhập doanh nghiệp 25 TNHH Trách nhiệm hữu hạn 26 TSCĐ Tài sản cố định 27 XDCB Xây dựng cơ bản 28 XK Xuất kho 29 XN Xí nghiệp
  9. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Chƣơng 1 KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Mục đích: Trọng tâm của chương này là tổ chức kế toán về các khoản phải thu, phải trả trong quan hệ kinh tế giữa các đơn vị kế toán. Sau khi nghiên cứu chương này HSSV phân biệt được các khoản phải thu, phải trả. Giúp quản lý chặt chẽ, xử lý và ghi nhận vào sổ kế toán các giao dịch trong Doanh nghiệp. Phương pháp kiểm tra và đối chiếu các khoản phải thu, phải trả giữa các đơn vị nội bộ, quan hệ khách hàng có quan hệ thanh toán. Trình bày các chỉ tiêu phải thu, phải trả trên báo cáo tài chính A.KẾ TOÁN CÁC KHOẢN PHẢI THU 1.1.Tổng quan về kế toán các khoản nợ phải thu Nội dung : Nợ phải thu là một bộ phận quan trọng trong tài sản của Doanh nghiệp phát sinh trong quá trình hoạt động của Doanh nghiệp khi thực hiện việc cung cấp sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ nhƣng chƣa đƣợc khách hàng thanh toán sẽ hình thành khoản nợ phải thu. Ngoài ra nợ phải thu phát sinh trong các trƣờng hợp bắt bồi thƣờng, cho mƣợn vốn tạm thời, khoản ứng trƣớc tiền cho ngƣời bán, các khoản tạm ứng, các khoản ký quỹ, ký cƣợc… Phân loại nợ phải thu theo thời hạn thanh toán chia làm 2 loại : − Nợ ngắn hạn thời 12 tháng hoặc 1 chu kỳ kinh doanh − Nợ dài hạn thời hạn lớn hơn 12 tháng Nguyên tắc hạch toán − Nợ phải thu cần đƣợc hạch toán chi tiết từng đối tƣợng phải thu, theo dõi thời hạn thanh toán, theo dõi chi tiết phải thu ngắn hạn, phải thu dài hạn. − Các khoản nợ phải thu nếu có liên quan đến vàng bạc, đá quý phải đƣợc theo dõi chi tiết theo số lƣợng, chất lƣợng, quy cách và giá trị theo quy định. − Định kỳ tiến hành đối chiếu công nợ, xác định đƣợc các loại nợ trả đúng hạn, khoản nợ quá hạn, nợ khó đòi hoặc có khoản nợ không đòi đƣợc để có căn cứ xác định số trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi và xử lý đối với khoản nợ không đòi đƣợc 1
  10. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 1.2.Kế toán phải thu khách hàng 1.2.1.Nội dung Nợ phải thu khách hàng của Doanh nghiệp phát sinh trong quá trình hoạt động của Doanh nghiệp khi thực hiện việc cung cấp sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ nhƣng chƣa đƣợc khách hàng thanh toán gọi là phải thu khách hàng. 1.2.2.Kiểm soát nội bộ Nợ phải thu của khách hàng gắn liền với quá trình bán hàng . Một hệ thống kiểm soát nội bộ hữu hiệu về quá trình bán hàng chắc chắn sẽ giảm thiếu những rủi ro có thể phát sinh trong việc thu hồi các khoản nợ phải thu của khách hàng. Một số nguyên tắc cơ bản để tránh những tiêu cực hoặc rủi ro có thể xảy ra : − Xây dựng một chính sách bán hàng rõ ràng − Không phân công kiêm nhiệm cho một ngƣời phụ trách nhiều công việc trong chu trình bán hàng. Ví dụ nhân viên kế toán theo dõi nợ phải thu của khách hàng không thể phụ trách luôn việc thu tiền thì nhân viên có thể chiếm dụng luôn khoản tiền thu đƣợc mà không ghi vào sổ sách kế toán. − Khi sử dụng nhiều ngƣời phụ trách những công việc khác nhau sẽ giúp cho việc kiểm tra đối chiếu giữa các bộ phận sẽ dễ phát hiện đƣợc những sai phạm và giảm bớt những hành vi gian lận. Theo dõi chặt chẽ quá trình thu hồi các khoản nợ : Để thu hồi nợ nhanh chóng và chặt chẽ, bộ phận bán chịu cần liệt kê các khoản nợ phải thu theo tuổi nợ và phân công trách nhiệm đòi nợ cho từng nhân viên. Định kỳ đối chiếu với khách hàng các khoản nợ, thông báo cho khách hàng biết trƣớc các khoản nợ đã đến hạn trả để họ chuẩn bị trƣớc và doanh nghiệp có thể thu hồi nợ nhanh chóng. 1.2.3.Chứng từ kế toán Chứng từ kế toán căn cứ ghi chép vào sổ cái tài khoản “Phải thu khách hàng” là các hoá đơn bán hàng kèm theo lệnh bán hàng đã đƣợc phê duyệt bởi bộ phận phụ trách bán chịu. Sau khi hoá đơn đã đƣợc lập và hàng hoá đã xuất giao cho khách hàng thì kế toán phải tiếp tục theo dõi các khoản nợ phải thu. Ngoài ra còn có các chứng từ khác nhƣ : Phiếu chi, phiếu thu và biên bản bù trừ công nợ. 1.2.3.Tài khoản sử dụng TK 131 – Phải thu khách hàng là tài khoản này có thể có số dƣ bên Có. Số dƣ 2
  11. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP bên Có phản ánh số tiền nhận trƣớc, hoặc số đã thu nhiều hơn số phải thu của khách hàng chi tiết theo từng đối tƣợng cụ thể. Khi lập Bảng Cân đối kế toán, phải lấy số dƣ chi tiết theo từng đối tƣợng phải thu của tài khoản này để ghi cả hai chỉ tiêu bên “Tài sản” và bên “Nguồn vốn”. 1.2.4.Phƣơng pháp hạch toán 1. Doanh thu của khối lƣợng sản phẩm, hàng hoá, bất động sản đầu tƣ xuất bán, dịch vụ đã cung cấp đƣợc xác định là tiêu thụ. Kế toán ghi số tiền phải thu của khách hàng nhƣng chƣa thu: - Đối với hàng hoá, dịch vụ, bất động sản đầu tƣ thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo giá bán chƣa có thuế GTGT, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng giá thanh toán) Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). - Đối với hàng hoá, dịch vụ, bất động sản đầu tƣ không thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT hoặc thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT tính theo phƣơng pháp trực tiếp, kế toán phản ánh doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ theo tổng giá thanh toán, ghi: Nợ TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 511 - Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ 2. Trƣờng hợp hàng bán bị khách hàng trả lại: - Đối với hàng hoá thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phƣơng pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 531 - Hàng bán bị trả lại (Giá bán chƣa có thuế GTGT) Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp Có TK 131 - Phải thu của khách hàng Có TK 111, 112,. . . 3. Trƣờng hợp giảm giá hàng bán đối với hàng hoá thuộc đối tƣợng chịu thuế GTGT theo phƣơng pháp khấu trừ và doanh nghiệp nộp thuế GTGT tính theo phƣơng pháp khấu trừ, ghi: Nợ TK 532 - Giảm giá hàng bán (Giá chƣa có thuế GTGT) Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp 3
  12. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Có TK 131 - Phải thu của khách hàng (Tổng số tiền giảm giá). 4. Nhận đƣợc tiền do khách hàng trả liên quan đến sản phẩm, hàng hoá, BĐS đầu tƣ đã bán, dịch vụ đã cung cấp, ghi: Nợ các TK 111, 112,. . . Có TK 131 - Phải thu của khách hàng 5. Số chiết khấu thanh toán phải trả cho ngƣời mua do ngƣời mua thanh toán tiền mua hàng trƣớc thời hạn quy định, trừ vào khoản nợ phải thu của khách hàng, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt Nợ TK 112 - Tiền gửi ngân hàng Nợ TK 635 - Chi phí tài chính (Số tiền chiết khấu thanh toán) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 6. Số chiết khấu thƣơng mại phải trả cho ngƣời mua trừ vào khoản nợ phải thu của khách hàng, ghi: Nợ TK 521 - Chiết khấu thƣơng mại Nợ TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311) Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. 7. Nhận tiền ứng trƣớc, trả trƣớc của khách hàng theo hợp đồng bán hàng hoặc cung cấp dịch vụ, ghi: Nợ các TK 111, 112,. . . Có TK 131 - Phải thu của khách hàng. Ví dụ 1: Bán hàng trả chậm có chiết khấu thanh toán 1. Theo hoá đơn GTGT số 00099 ngày 15/03/N, bán hàng cho khách hàng Thành Công có giá chƣa thuế 50.000.000đ, thuế GTGT 10% chƣa thu tiền khách hàng. Điều kiện thanh toán trong vòng 5 ngày đầu tiên đƣợc hƣởng chiết khấu thanh toán 1% trên tổng số tiền thanh toán. Nợ TK 131 55.000.000 Có TK 511 50.000.000 Có TK 33311 5.000.000 2.Ngày 20/03/N, Doanh nghiệp nhận đƣợc giấy báo có của ngân hàng về số tiền khách hàng Thành Công thanh toán đủ tiền hàng sau khi trừ 1% CKTT đƣợc hƣởng. Nợ TK 112 54.450.000 Nợ TK 635 550.000 4
  13. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Có TK 131 55.000.000 Ví dụ 2: Ngƣời mua ứng tiền trƣớc 1. Theo hợp đồng bán hàng đã ký, Ngày 15/03/N, khách hàng Sao Vàng ứng trƣớc 20.000.000đ tiền mua hàng bằng tiền mặt, kế toán đã lập phiếu thu và ghi sổ : Nợ TK 111 20.000.000 Có TK 131 20.000.000 2. Ngày 15/4/N, Khi giao hàng cho khách hàng Sao Vàng, kế toán xuất hoá đơn GTGT số 00068, giá chƣa thuế là 80.000.000đ, thuế GTGT 10%. Nợ TK 131 88.000.000 Có TK 511 80.000.000 Có TK 33311 8.000.000 1.3.Kế toán phải thu nội bộ Quan hệ Tổng công ty – công ty thành viên : Theo mô hình này, một Tổng công ty có đơn vị cấp dƣới là một hoặc nhiều công ty thành viên hạch toán độc lập nhƣng đồng thời cũng có những đơn vị cấp dƣới hạch toán phụ thuộc. Đối với các công ty thành viên hạch toán độc lập là những đơn vị đã có tƣ cách pháp nhân riêng và có bộ máy kế toán độc lập, mở sổ sách kế toán và lập báo cáo tài chính nhƣ một doanh nghiệp kinh doanh bình thƣờng khác nhƣng phải nộp thêm báo cáo tài chính cho Tổng công ty để Tổng công ty lập báo cáo tài chính tổng hợp. Đối với các đơn vị cấp dƣới hạch toán phụ thuộc sẽ thực hiện tƣơng tự nhƣ mô hình dƣới đây. Quan hệ Công ty – đơn vị trực thuộc : Trƣờng hợp này đơn vị cấp dƣới vẫn chƣa có tƣ cách pháp nhân riêng, về mặt pháp lý cả đơn vị cấp dƣới chỉ là một pháp nhân duy nhất và một đơn vị kế toán duy nhất. Tuỳ tình hình thực tế ở mỗi doanh nghiệp mà công tác kế toán ở các đơn vị cấp dƣới đƣợc thực hiện ở các mức độ khác nhau. 1.3.1.Nội dung Nội dung các khoản phải thu, phải trả nội bộ thể hiện quan hệ nội bộ giữa đơn vị cấp trên và đơn vị cấp dƣới chủ yếu về các khoản phát sinh sau: - Quan hệ nội bộ về cấp phát và điều chuyển vốn, quỹ hoặc kinh phí đơn vị cấp trên cho đơn vị cấp dƣới hay điều phối giữa các đơn vị cấp dƣới. 5
  14. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP - Quan hệ nội bộ về các khoản thu hộ, chi hộ giữa cấp trên và cấp dƣới trực thuộc: gồm các khoản mà các đơn vị doanh nghiệp đã chi hộ, thụ hộ cấp trên, cấp dƣới hoặc các đơn vị thành viên khác. - Các quan hệ thanh toán nội bộ khác liên quan đến quá trình sản xuất kinh doanh. - Quan hệ nội bộ về nghĩa vụ tài chính giữa cấp dƣới với cấp trên: gồm các khoản cấp dƣới có nghĩa vụ nộp cho cấp trên theo quy định nhƣ nộp lãi kinh doanh, các quỹ xí nghiệp; cấp bù lỗ… 1.3.2.Kiểm toán nội bộ Quan hệ thanh toán phải thu, phải trả nội bộ là quan hệ thanh toán rất phức tạp, nhất là những doanh nghiệp có nhiều các đơn vị trực thuộc, các chi nhánh nằm ở các địa bàn khác nhau. Vì vậy để tránh tình trạng công nợ nội bộ dây dƣa, việc doanh nghiệp xây dựng nguyên tắc và phƣơng pháp kiểm tra, đối chiếu các khoản công nợ nội bộ chi tiết cho từng đơn vị trực thuộc, từng nội dung thanh toán là điều vô cùng cần thiết. Đồng thời doanh nghiệp phải lập quy định thời hạn thanh toán cho từng khoản công nợ, có biện pháp đôn đốc giải quyết dứt điểm các khoản phải thu, phải trả nội bộ. Ngoài ra kiểm soát nội bộ các khoản phải thu, phải trả nội bộ còn phải đƣợc thực hiện ở việc đơn vị cấp trên phải nắm và quản lý tốt tình hình kinh doanh ở các đơn vị trực thuộc. từ đó có kế hoạch cấp hoặc hỗ trợ vốn cho các đơn vị trực thuộc một cách hợp lý, tránh thất thoát hoặc sử dụng lãng phí tài sản, tiền vốn của doanh nghiệp. Để thực hiện đƣợc điều này, cần phải: Đối với các đơn vị trực thuộc: Xây dựng kế hoạch sản xuất, kinh doanh một cách rõ ràng, cụ thể (dài hạn và ngắn hạn) và tổ chức thực hiện tốt kế hoạch. Kế toán mở sổ sách theo dõi và lập báo cáo kịp thời, đầy đủ tình hình kinh doanh tại đơn vị mình theo đúng phạm vi, mức độ đã đƣợc phân công. Đối với cấp trên: Định kỳ tiến hành kiểm tra tình hình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, kiểm tra, đối chiếu việc ghi chép và lập báo cáo tài chính của các đơn vị trực thuộc. Có biện pháp xử lý kịp thời những sai trái hoặc điều chỉnh kịp thời phƣơng thức quản lý trƣớc những thay đổi, phát triển của đơn vị trực thuộc nói riêng và của nền kinh tế nói chung. Tài khoản sử dụng : Kế toán sử dụng TK136 – Phải thu nội bộ để phản ánh các khoản phải thu nội bộ. Tài khoản này có 2 TK cấp 2: 6
  15. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP TK 1361 – Vốn kinh doanh ở đơn vị trực thuộc: Phản ánh số vốn kinh doanh hiện có ở các đơn vị trực thuộc do đơn vị cấp trên giao trực tiếp hoăc hình thành bằng các phƣơng thức khác. Ở đơn vị cấp dƣới không sử dụng tải khoản này. TK 1368 – Phải thu nội bộ khác: Phản ánh các khoản phải thu khác giữa các đơn vị nội bộ. Ở doanh nghiệp cấp trên (Doanh nghiệp độc lập, tổng công ty): − Vốn, quỹ hoặc kinh phí đã giao, đã cấp cho cấp dƣới; − Vốn kinh doanh cho cấp dƣới vay không tính lãi; − Các khoản cấp dƣới phải nộp lên cấp trên theo quy định; − Các khoản nhờ cấp dƣới thu hộ; − Các khoản đã chi, đã trả hộ cấp dƣới; − Các khoản đã giao cho đơn vị trực thuộc để thực hiện khối lƣợng giao khoán nội bộ và nhận lại giá trị giao khoán nội bộ; − Các khoản phải thu vãng lai khác. Ở doanh nghiệp cấp dƣới (Doanh nghiệp thành viên trực thuộc hoặc đơn vi hạch toán phụ thuộc): − Các khoản đƣợc đơn vị cấp trên cấp nhƣng chƣa nhận đƣợc (Trừ vốn kinh doanh và kinh phi); − Khoản cho vay vốn kinh doanh; − Các khoản nhờ đơn vị cấp trên hoặc đơn vị nội bộ khác thu hộ; − Các khoản đã chi, đã trả hộ cấp trên và đơn vị nội bộ khác; − Các khoản phải thu vãng lai khác. 1.3.4.Phƣơng pháp hạch toán 1. Khi đơn vị cấp dƣới nhận đƣợc vốn do Tổng công ty, công ty giao xuống, ghi: Nợ các TK 111, 112,. . . Có TK 411 - Nguồn vốn kinh doanh. 2. Khi chi hộ, trả hộ cho đơn vị cấp trên và các đơn vị nội bộ khác, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1368) Có các TK 111, 112,. . . 3. Số lỗ về hoạt động sản xuất, kinh doanh đã đƣợc cấp trên chấp nhận cấp bù, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1368) 7
  16. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Có TK 421 - Lợi nhuận chƣa phân phối. 4. Phải thu đơn vị cấp trên và các đơn vị nội bộ khác về doanh thu bán hàng nội bộ, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1368) Có TK 512 - Doanh thu bán hàng nội bộ Có TK 3331 - Thuế GTGT phải nộp (33311). 5. Khi nhận đƣợc tiền hoặc vật tƣ, tài sản của cấp trên hoặc đơn vị nội bộ khác thanh toán về các khoản phải thu, ghi: Nợ các TK 111, 112, 152, 153,. . . Có TK 136 - Phải thu nội bộ (1368). 6. Bù trừ các khoản phải thu nội bộ với các khoản phải trả nội bộ của cùng một đối tƣợng, ghi: Nợ TK 336 - Phải trả nội bộ Có TK 136 - Phải thu nội bộ (1368). 7. Khi đơn vị cấp trên (Tổng công ty, công ty) giao vốn kinh doanh cho đơn vị trực thuộc, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1361- Vốn kinh doanh ở các đơn vị trực thuộc) Có các TK 111, 112,. . . 8. Trƣờng hợp đơn vị cấp trên giao vốn kinh doanh cho đơn vị trực thuộc bằng tài sản cố định, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (Giá trị còn lại của TSCĐ) (1361) Nợ TK 214 - Hao mòn tài sản cố định (Giá trị hao mòn của TSCĐ) Có TK 211 - TSCĐ hữu hình (Nguyên giá). 9. Căn cứ vào báo cáo đơn vị trực thuộc nộp lên về số vốn kinh doanh tăng do mua sắm TSCĐ bằng vốn đầu tƣ XDCB hoặc quỹ đầu tƣ phát triển, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1361) Có TK 411 - Nguồn vốn kinh doanh. 10. Cuối kỳ, căn cứ phê duyệt của cấp trên về báo cáo tài chính của đơn vị trực thuộc, kế toán đơn vị cấp trên ghi số vốn kinh doanh đƣợc bổ sung từ lợi nhuận hoạt động kinh doanh trong kỳ của đơn vị trực thuộc, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1361) Có TK 411 - Nguồn vốn kinh doanh. 8
  17. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP 11. Khi chi hộ, trả hộ các khoản nợ của đơn vị cấp dƣới, ghi: Nợ TK 136 - Phải thu nội bộ (1368) Có các TK 111, 112,. . . 12. Khi thực nhận đƣợc tiền của đơn vị cấp dƣới chuyển trả về các khoản đã chi hộ, trả hộ, ghi: Nợ các TK 111, 112,. . . Có TK 136 - Phải thu nội bộ (1368). 13. Bù trừ các khoản phải thu nội bộ với các khoản phải trả nội bộ của cùng một đối tƣợng, ghi: Nợ TK 336 - Phải trả nội bộ Có TK 136 - Phải thu nội bộ (1368). Ví dụ 3: Công ty đầu tƣ xây dựng số 1 cấp vốn cho xí nghiệp trực thuộc Đồng Tháp gồm : Tiền mặt 1.000.000.000đ và một số thiết bị sản xuất có nguyên giá 500.000.000đ, hao mòn luỹ kế 100.000.000đ Tại công ty 1. Khi cấp vốn bằng tiền mặt, căn cứ phiếu chi và chứng từ giao nhận vốn, ghi : Nợ TK 136 1.000.000.000 Có TK 111 1.000.000.000 2. Cấp vốn bằng TSCĐ HH, căn cứ biên bản giao nhận TSCĐ, ghi : Nợ TK 136 400.000.000 Nợ TK 214 100.000.000 Có TK 211 500.000.000 Tại đơn vị trực thuộc 1. Khi nhận vốn bằng tiền mặt, căn cứ phiếu thu và chứng từ giao nhận vốn, ghi : Nợ TK 111 1.000.000.000 Có TK 411 1.000.000.000 2. Nhận vốn bằng TSCĐ HH, căn cứ biên bản giao nhận TSCĐ, ghi : Nợ TK 211 500.000.000 Có TK 214 100.000.000 Có TK 411 400.000.000 Đến cuối kỳ đối chiếu Số dƣ Nợ TK 1361 (chi tiết Đồng Tháp) ở Công ty = Số dƣ Có TK 411 (Chi tiết 9
  18. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Công ty) ở đơn vị trực thuộc bằng 1.400.000.000đ. 1.4.Kế toán phải thu khác 1.4.1.Nội dung : Phải thu khác là khoản phải thu không mang tính chất thƣơng mại nhƣ : Các khoản phải thu về bồi thƣờng vật chất, các khoản cho mƣợn có tính chất tạm thời không lấy lãi, các khoản chi hộ, các khoản tiền lãi, cổ tức, lợi nhuận phải thu từ hoạt động đầu tƣ tài chính. Giá trị tài sản thiếu đã đƣợc phát hiện nhƣng chƣa xác định đƣợc nguyên nhân phải chờ xử lý. 1.4.2.Chứng từ và tài khoản sử dụng Sử dụng trong trƣờng hợp này là Biên bản kiểm nghiệm. Biên bản kiểm kê, biên bản xử lý tài sản thiếu. Hồng đồng mƣợn, kèm theo phiếu xuất kho, phiếu thu, phiếu chi.v.v.. Kế toán sử dụng TK 138 – Phải thu khác để theo dõi các khoản phải thu khác. Tài khoản này có 3 tài khoản cấp 2 - Tài khoản 1381 - Tài sản thiếu chờ xử lý: Phản ánh giá trị tài sản thiếu chƣa xác định rõ nguyên nhân, còn chờ quyết định xử lý. - Tài khoản 1385 - Phải thu về cổ phần hoá: Phản ánh số phải thu về cổ phần hoá mà doanh nghiệp đã chi ra, nhƣ: Chi phí cổ phần hoá, trợ cấp cho lao động thôi việc, mất việc, hỗ trợ đào tạo lại lao động trong doanh nghiệp cổ phần hoá,. . . - Tài khoản 1388 - Phải thu khác: Phản ánh các khoản phải thu của đơn vị ngoài phạm vi các khoản phải thu phản ánh ở các TK 131, 136 và TK 1381, 1385, nhƣ: Phải thu các khoản cổ tức, lợi nhuận, tiền lãi; Phải thu các khoản phải bồi thƣờng do làm mất tiền, tài sản; 1.4.3.Phƣơng pháp hạch toán 1. Tài sản cố định hữu hình dùng cho hoạt động sản xuất, kinh doanh phát hiện thiếu, chƣa xác định rõ nguyên nhân, chờ xử lý, ghi: Nợ TK 138 - Phải thu khác (1381) (Giá trị còn lại của TSCĐ) Nợ TK 214 - Hao mòn TSCĐ (Giá trị hao mòn) Có TK 211 - Tài sản cố định hữu hình (Nguyên giá). Đồng thời ghi giảm TSCĐ hữu hình trên sổ kế toán chi tiết TSCĐ. 2. Trƣờng hợp tiền mặt tồn quỹ, vật tƣ, hàng hoá,. . . phát hiện thiếu khi kiểm kê, chƣa xác định rõ nguyên nhân, chờ xử lý, ghi: 10
  19. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Nợ TK 138 - Phải thu khác (1381) Có TK 111 - Tiền mặt Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Có TK 153 - Công cụ, dụng cụ Có TK 155 - Thành phẩm Có TK 156 - Hàng hóa. 3. Khi có biên bản xử lý của cấp có thẩm quyền đối với tài sản thiếu, căn cứ vào quyết định xử lý, ghi: Nợ TK 334 - Phải trả ngƣời lao động (Số bồi thƣờng trừ vào lƣơng) Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388 - Phải thu khác) (Phần bắt bồi thƣờng) Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (Giá trị hao hụt mất mát của hàng tồn kho sau khi trừ số thu bồi thƣờng theo quyết định xử lý) Nợ các TK liên quan (theo quyết định xử lý) Có TK 138 - Phải thu khác (1381 - Tài sản thiếu chờ xử lý). 4. Trƣờng hợp tài sản phát hiện thiếu đã xác định đƣợc nguyên nhân và ngƣời chịu trách nhiệm thì căn cứ nguyên nhân hoặc ngƣời chịu trách nhiệm bồi thƣờng, ghi: Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388 - Phải thu khác) (Số phải bồi thƣờng); Nợ TK 334 - Phải trả ngƣời lao động (Số bồi thƣờng trừ vào lƣơng) Nợ TK 632 - Giá vốn hàng bán (Giá trị hao hụt, mất mát của hàng tồn kho sau khi trừ số thu bồi thƣờng theo quyết định xử lý) Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Có TK 153 - Công cụ, dụng cụ Có TK 111 - Tiền mặt. 5. Các khoản cho vay, cho mƣợn vật tƣ, tiền vốn tạm thời và các khoản phải thu khác, ghi: Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388) Có TK 111 - Tiền mặt Có TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng Có TK 152 - Nguyên liệu, vật liệu Có TK 153 - Công cụ, dụng cụ. 6. Định kỳ khi xác định tiền lãi phải thu và số cổ tức, lợi nhuận đƣợc chia, ghi: Nợ các TK 111, 112. . . (Số đã thu đƣợc tiền) 11
  20. Ch1: KẾ TOÁN THANH TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP Nợ TK 138 - Phải thu khác (1388) Có TK 515 - Doanh thu hoạt động tài chính. 7. Khi thu đƣợc tiền của các khoản nợ phải thu khác, ghi: Nợ TK 111 - Tiền mặt Nợ TK 112 - Tiền gửi Ngân hàng Có TK 138 - Phải thu khác (1388). Ví dụ 4: 1.Theo biên bản kiểm kê vật liệu số 12/BBKK ngày 31/03/N, Trị giá vật liệu A trên sổ kế toán là 50.000.000đ, theo kiểm kê 45.000.000đ, trị giá vật liệu A thiếu chƣa rõ nguyên nhân. 2.Ngày 10/04/N, theo quyết định của BGĐ xử lý bắt thủ kho phải bồi thƣờng ¾, số còn lại tính vào giá vốn hàng bán. Đã lập biên bản xử lý hàng thiếu. 3.Ngày 15/04/N, Theo phiếu thu PT/19, Thủ kho đã bồi thƣờng đủ bằng tiền mặt 3.750.000đ Hƣớng dẫn : 1. Ngày 31/03/N, Kế toán căn cứ biên bản kiểm kê thiếu NVL, ghi : Nợ TK 1381 5.000.000 Có TK 152 5.000.000 2. Ngày 10/04/N, Căn cứ biên bản xử lý của BGD, ghi : Nợ TK 632 250.000 Nợ TK 1388 3.750.000 Có TK 1381 5.000.000 3. Ngày 15/04/N, Kế toán thu tiền bồi thƣờng của thủ kho Nợ TK 111 3.750.000 Có TK 1388 3.750.000 1.5.Kế toán dự phòng phải thu khó đòi 1.5.1.Nội dung Một khoản dự phòng là khoản nợ phải trả không chắc chắn về giá trị hoặc thời gian. Việc trích lập dự phòng đƣợc hiểu là việc ghi nhận vào chi phí của doanh nghiệp các chênh lệch nhỏ hơn của giá trị tài sản của doanh nghiệp tại thời điểm lập BCTC. 12
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2