intTypePromotion=1
zunia.vn Tuyển sinh 2024 dành cho Gen-Z zunia.vn zunia.vn
ADSENSE

Kế toán, kiểm toán Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế

Chia sẻ: Lệ Minh Vũ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

1
lượt xem
0
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết "Kế toán, kiểm toán Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế" đề cập đến những thuận lợi cũng những khó khăn, thách thức, đồng thời đưa ra một số kiến nghị về định hướng phát triển kế toán- kiểm toán Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo!

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Kế toán, kiểm toán Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế

  1. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 KẾ TOÁN, KIỂM TOÁN VIỆT NAM TRONG BỐI CẢNH HỘI NHẬP QUỐC TẾ VIETNAM ACCOUNTING AND AUDIT IN THE CONTEXT OF INTERNATIONAL INTEGRATION PGS.TS. Nguyễn Quang Hùng Trường Đại học Thương mại Ngày nhận bài: 25/9/2021 Ngày nhận kết quả phản biện: 15/10/2021 Ngày chấp nhận đăng: 15/11/2021 TÓM TẮT Việt Nam đã và đang hội nhập kinh tế quốc tế một cách sâu, rộng. Ngày 05 tháng 10 năm 2015, Bộ trưởng của 12 nước tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) đã tuyên bố kết thúc đàm phán. Kết quả đàm phán là một hiệp định chất lượng cao, tham vọng, toàn diện và cân bằng sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế; hỗ trợ tạo ra và duy trì việc làm; thúc đẩy việc đổi mới, năng suất và tính cạnh tranh; nâng cao mức sống, giảm nghèo tại các nước và nâng cao minh bạch hóa, quản trị tốt cũng như bảo hộ lao động và bảo vệ môi trường. Việc kết thúc đàm phán hiệp định TPP với các tiêu chuẩn mới và cao về thương mại và đầu tư tại khu vực châu Á Thái Bình Dương được đánh giá là một bước quan trọng để tiến tới mục tiêu cao nhất về thương mại tự do và hội nhập trên toàn khu vực. Hiệp định TPP bao gồm các quy định và cam kết thương mại truyền thống và phi truyền thống. Hiệp định điều chỉnh các nội dung thương mại phi truyền thống, trực tiếp gắn với hoạt động kinh doanh đầu tư, cũng như hình thành thị trường trao đổi các yếu tố của quá trình sản xuất như lao động, đất đai, môi trường, vốn, khoa học công nghệ, sở hữu trí tuệ…Gia nhập hiệp định TPP và Cộng đồng Kinh tế ASEAN (AEC) kế toán kiểm toán, kiểm toán Việt Nam đang đứng trước cơ hội và thách thức đòi hỏi chúng ta phải nắm bắt và có những định hướng phát triển. Bài viết đề cập đến những thuận lợi cũng những khó khăn, thách thức, đồng thời đưa ra một số kiến nghị về định hướng phát triển kế toán- kiểm toán Việt Nam. Do giới hạn về thời gian, bài viết được thực hiện bằng phương pháp nghiên cứu định tính dựa trên cở sở nghiên cứu, tổng hợp các tài liệu thứ cấp. Đây cũng là điểm hạn chế của bài viết. Để kết quả có độ sâu hơn, cần sử dụng kết hợp phương pháp định tính và phương pháp định lượng, kết hợp sử dụng số liệu sơ cấp thông qua điều tra khảo sát. Từ khóa: Kế toán, Kiểm toán, Hội nhập quốc tế ABSTRACT Vietnam has been integrating into the international economy deeply and widely. On October 5, 2015, the ministers of 12 countries participating in the Trans-Pacific Partnership (TPP) announced the conclusion of negotiations. The outcome of the negotiations is a high-quality, ambitious, comprehensive and balanced agreement that will promote economic growth; support the creation and maintenance of jobs; promote innovation, productivity and competitiveness; improve living standards, reduce poverty in countries and improve transparency, good 356
  2. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 governance as well as labor protection and environmental protection. The conclusion of TPP negotiations with new and high standards of trade and investment in the Asia Pacific region is considered an important step towards the ultimate goal of free trade and investment. integration across the region. The TPP includes traditional and non-traditional trade regulations and commitments. The Agreement regulates non-traditional trade contents, directly associated with investment business activities, as well as forms a market for exchanging factors of the production process such as labor, land, environment, etc. capital, science and technology, intellectual property... Joining the TPP and AEC agreements, accounting and auditing, Vietnamese auditors are facing opportunities and challenges that require us to grasp and have development orientations. . The article mentions the advantages as well as the difficulties and challenges, and makes some recommendations on the development orientation of Vietnam's accounting-auditing. Due to time limitation, the article is done by qualitative research method based on research and synthesis of secondary documents. This is also the limitation of the article. To deepen the results, it is necessary to use a combination of qualitative and quantitative methods, and to combine the use of primary data through surveys. Keywords: Accounting, Auditing, International integration 1. Một số thuận lợi đối với kế toán, kiểm toán Việt Nam trong điều kiện hội nhập quốc tế và gia nhập TPP và AEC Việt Nam đã có thời gian hội nhập tương đối dài, trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu trên các mặt: hệ thống pháp lý, chuẩn mực về kế toán, kiểm toán được xây dựng và không ngừng hoàn thiện; thị trường dịch vụ về kế toán, kiểm toán được hình thành và phát triển; các tổ chức, hội nghề nghiệp về kế toán, kiểm toán ra đời từng bước đáp ứng được các nhu cầu hội nhập quốc tế; các tổ chức nghề nghiệp quốc tế thâm nhập vào Việt Nam góp phần thúc đẩy, cũng như ủng hộ, tài trợ Việt Nam trong phát triển nghề nghiệp, hoàn thiện hệ thống luật pháp. Đồng thời, Việt Nam cũng từng bước thực hiện các cam kết hội nhập trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán theo các điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập. Có thể nêu một số thuận lợi cơ bản đối với kế toán, kiểm toán Việt Nam khi gia nhập TPP và AEC: Hệ thống pháp luật về kế toán, kiểm toán của Việt Nam trong những năm qua đã liên tục được phát triển và hoàn thiện, tiếp cận với các tiêu chuẩn quốc tế và phù hợp hơn với yêu cầu của nền kinh tế chuyển đổi sang cơ chế thị trường. Để thống nhất quản lý kế toán, bảo đảm kế toán là công cụ quản lý, giám sát chặt chẽ, có hiệu quả mọi hoạt động kinh tế, tài chính, cung cấp thông tin đầy đủ, trung thực, kịp thời, công khai, minh bạch, đáp ứng yêu cầu tổ chức, quản lý điều hành của cơ quannhà nước, doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân, Quốc hội đã ban hành Luật Kế toán năm 2003, sửa đổi năm 2015 góp phần nâng cao tính pháp lý của hệ thống văn bản pháp luật về kế toán và đảm bảo sự quản lý thống nhất về kế toán. Luật này quy định về nội dung công tác kế toán, tổ chức bộ máy kế toán, người làm kế toán, hoạt động kinh doanh dịch vụ kế toán, quản lý nhà nước về kế toán và tổ chức nghề nghiệp về kế toán. Việt Nam đã sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện căn bản hệ thống khuôn khổ pháp luật về kế toán cho phù hợp với Luật Kế toán 2003, Luật Kế toán sửa đổi năm 2015 và thông lệ quốc tế. Hàng loạt văn bản hướng dẫn thực thi Luật Kế toán bao gồm các Nghị định, chuẩn mực, chế độ 357
  3. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 kế toán và các thông tư hướng dẫn thực hiện các Chuẩn mực kế toán (CMKT) để đảm bảo tính thực thi của Luật Kế toán. Nội dung các văn bản hướng dẫn hiện hành cơ bản đã phù hợp với hoạt động của nền kinh tế thị trường. Đặc biệt, Luật cho cho phép các đơn vị kế toán được quyền thuê các tổ chức, cá nhân có đủ tiêu chuẩn, điều kiện làm kế toán, làm kế toán trưởng. Để đáp ứng nhu cầu dịch vụ kế toán phát triển lành mạnh, các văn bản liên quan đến hoạt động nghề nghiệp kế toán đã được ban hành đầy đủ và đồng bộ, bao gồm quy chế thi và cấp chứng chỉ hành nghề kế toán, quy định về đăng ký và quản lý hành nghề kế toán, quy chế kiểm soát chất lượng dịch vụ kế toán, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán, quy định về xử phạt vi phạm trong hoạt động kế toán của các tổ chức, cá nhân có liên quan. Từ năm 2000 Việt Nam bắt đầu nghiên cứu, xây dựng và công bố Hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam trên cơ sở nghiên cứu, vận dụng hệ thống Chuẩn mực kế toán quốc tế (IAS) và chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) phù hợp với điều kiện thực tiễn và trình độ phát triển của Việt Nam.Việc ban hành hệ thống Chuẩn mực kế toán đã góp phần quan trọng trong việc hướng các hoạt động kế toán của doanh nghiệp từng bước phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế và được quốc tế thừa nhận. Cho đến nay, Việt Nam đã ban hành được 26 Chuẩn mực kế toán, bao quát hầu hết các lĩnh vực hoạt động của mọi loại hình doanh nghiệp, các thông tư hướng dẫn thực hiện các Chuẩn mực kế toán đã ban hành, một chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán, kiểm toán Việt Nam trên cơ sở bộ chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của Liên đoàn Kế toán Quốc tế (IFAC). Tại Quyết định số 1676/QĐ-BTC ngày 1/9/2021, Bộ Tài chính đã công bố 5 chuẩn mực kế toán công Việt Nam đợt 1. Theo đó, Bộ Tài chính vừa phê duyệt 5 chuẩn mực kế toán công Việt Nam đợt 1 bao gồm: Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 01 “Trình bày báo cáo tài chính”; Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 02 “Báo cáo lưu chuyển tiền tệ”; Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 12 “Hàng tồn kho”; Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 17 “Bất động sản, nhà xưởng và thiết bị”; Chuẩn mực kế toán công Việt Nam số 31 “Tài sản vô hình”. Việc ban hành hệ thống Chuẩn mực kế toán Việt Nam trong thời gian qua đã đóng góp một phần quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về kế toán, tăng cường tính minh bạch của thông tin tài chính và tạo dựng môi trường kinh doanh phù hợp với khu vực và quốc tế, duy trì niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Trong thời gian qua, Bộ Tài chính tiếp tục ban hành mới và cập nhật, sửa đổi, bổ sung các Chuẩn mực kế toán đã ban hành nhằm tiếp tục hoàn thiện hệ thống khuôn khổ pháp lý về kế toán, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế, tăng cường tính minh bạch của thông tin tài chính và đảm bảo hệ thống kế toán Việt Nam luôn phù hợp với thông lệ mới nhất của kế toán quốc tế, tạo niềm tin cho các nhà đầu tư nước ngoài, góp phần thúc đẩy đầu tư nước ngoài vào Việt Nam. Cùng với công cuộc đổi mới và hoàn thiện hệ thống khuôn khổ pháp luật về kế toán, việc phát triển hoạt động kiểm toán độc lập là điều kiện cần thiết để đảm bảo tính tuân thủ đối với các quy định về kế toán, tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình đối với các Báo cáo tài chính, làm lành mạnh hóa môi trường đầu tư. Luật kiểm toán độc lập số 67/2011/QH12 do Quốc hội ban hành, có hiệu lực ngày 01/01/2012, quy định nguyên tắc, điều kiện, phạm vi, hình thức hoạt động kiểm toán độc lập; quyền, nghĩa vụ của kiểm toán viên hành nghề, doanh nghiệp kiểm toán, chi nhánh doanh nghiệp kiểm toán nước ngoài tại Việt Nam và đơn vị được kiểm toán. Đến năm 2015 Việt Nam đã ban hành được 41 chuẩn mực kiểm toán trên cơ sở các chuẩn mực kiểm toán quốc tế (ISA), trong đó có Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp kế toán và kiểm toán 358
  4. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 Việt Nam được xây dựng phù hợp với chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp của IFAC ban hành. Dịch vụ kế toán kiểm toán hình thành và phát triển nhanh, các công ty Kiểm toán lớn nhất thế giới đã vào Việt Nam bảo trợ cho các hoạt động kiểm toán của Việt Nam, Trong khuôn khổ cam kết với WTO, Việt Nam đã mở cửa hoàn toàn cho các nhà đầu tư nước ngoài đối với lĩnh vực dịch vụ này. Có thể nói, dịch vụ kế toán, kiểm toán đã trở thành ngành nghề kinh doanh có điều kiện, hoạt động độc lập và được xã hội hoá và chính thức được công nhận trong khuôn khổ pháp luật của Nhà nước. Hoạt động của tổ chức nghề nghiệp về kế toán, kiểm toán được đổi mới, phong phú và đa dạng. Thị trường kế toán, kiểm toán sôi động hơn và hệ thống pháp luật về kế toán, kiểm toán trở nên phù hợp hơn với thông lệ quốc tế. Điều này đặc biệt quan trọng khi Hiệp định khung về thừa nhận lẫn nhau (MRA) trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán đã được ký kết giữa các nước ASEAN Các tổ chức nghề nghiệp hình thành và phát triển các hoạt động có hiệu lực, hiệu quả. Việt Nam đã nhận thức được tầm quan trọng của tổ chức nghề nghiệp góp phần quản lý hoạt động kế toán, kiểm toán và đang thúc đẩy sự phát triển của tổ chức nghề nghiệp theo hướng chuyên nghiệp. Hội Kế toán và Kiểm toán Việt Nam (VAA) được thành lập từ năm 1994. Hội Kiểm toán viên hành nghề Việt Nam (VACPA) được thành lập năm 2005, là một Hội thành viên tích cực và quan trọng của VAA. Các tổ chức này thể hiện sự kết hợp giữa quản lý nhà nước và với quản lý của các tổ chức nghề nghiệp, tạo môi trường về pháp lý và nghề nghiệp, tạo điều kiện cho thị trường dịch vụ về kế toán, kiểm toán hoạt động và phát triển. Bên cạnh đó, tổ chức nghề nghiệp về kiểm toán theo uỷ quyền của Bộ Tài chính thực hiện kiểm tra tình hình tuân thủ pháp luật và chất lượng dịch vụ kiểm toán của các doanh nghiệp kiểm toán; khắc phục, sửa chữa nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp, đảm bảo sự tin cậy của các thông tin được kiểm toán. Các tổ chức này là chỗ dựa vững chắc cho hệ thống dịch vụ về kế toán, kiểm toán phát triển. Một số công việc quản lý hành nghề kế toán, kiểm toán do Bộ Tài chính Việt Nam thực hiện từ trước đến nay đã từng bước được chuyển giao cho hội nghề nghiệp như đăng ký và quản lý hành nghề kế toán, kiểm toán; bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ và cập nhật kiến thức cho người hành nghề; nghiên cứu, cập nhật, soạn thảo để trình Bộ Tài chính ban hành các chuẩn mực kiểm toán (VSA) (công việc này Bộ Tài chính đã giao cho VACPA triển khai thực hiện). Hội nghề nghiệp kế toán, kiểm toán đã có nhiều hoạt động thiết thực góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ kế toán, kiểm toán. VAA hiện là thành viên chính thức của Liên đoàn Kế toán quốc tế (IFAC), thành viên Liên đoàn Kế toán ASEAN (AFA). Các tổ chức nghề nghiệp quốc tế thâm nhập vào Việt nam sớm, hoạt động mạnh, đã hỗ trợ, phối hợp để truyển bá thông lệ quốc tế vào Việt Nam, hỗ trợ phát triển dịch vụ kế toán, kiểm toán. Các tổ chức nghề nghiệp quốc tế có ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của nghề nghiệp kế toán - kiểm toán của Việt Nam, có thể nêu ra một vài tổ chức sau đây: Viện kế toán công chứng Anh và xứ Wales (ICAEW) – thành lập từ năm 1880, cho tới nay, trải qua hơn 130 năm hoạt động đã khẳng định được vị thế vững chắc là tổ chức nghề nghiệp quốc tế hàng đầu thế giới trong lĩnh vực Tài chính, kế toán và kinh doanh. Uy tín ngày càng gia tăng cùng sự phát triển không ngừng của ICAEW thể hiện rõ nhất ở số lượng và chất lượng hội viên của Viên. Đến hiện tại, Viện có khoảng hơn 147.000 hội viên Chartered Accountants (theo 359
  5. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 số liệu thống kê tháng 10 năm 2016), với mức tăng trưởng hội viên mỗi năm là gần 2.000 người, về chất lượng hội viên ICAEW Chartered Accountants cũng không ngừng được củng cố và nâng cao. Các hội viên ICAEW Chartered Accountants cũng chứng tỏ được năng lực và vị thế của mình khi nắm giữ nhiều vị trí quan trọng tại các tập đoàn, doanh nghiệp đa quốc gia uy tín thuộc nhiều ngành nghề khác nhau. ICAEW liên tục mở rộng hoạt động ra thị trường quốc tế, với sự hiện diện tại 155 quốc gia và vùng lãnh thổ. ICAEW Việt Nam, kể từ khi gia nhập thị trường vào năm 2014, không ngừng có những hoạt động thiết thực nhằm cung cấp các chuẩn mực chuyên môn, cơ hội phát triển nghề nghiệp, cũng như chia sẻ kiến thức chuyên môn sâu, bảo toàn chất lượng và tính minh bạch của nghề tài chính, kế toán góp phần vào sự phát triển của ngành nghề Tài chính, Kế toán tại Việt Nam nói chung và vào sự phát triển sự nghiệp bền vững của cá nhân đam mê lĩnh vực tài chính, kế toán và kinh doanh nói riêng. Hiệp hội Kiểm toán và Kế toán Công chứng Anh quốc. (Association of Chartered Certified Accountants –ACCA) thành lập năm 1904. ACCA là tổ chức nghề nghiệp có tốc độ phát triển nhanh trên thế giới. ACCA là tổ chức nghề nghiệp quốc tế dành cho các Kiểm toán và Kế Toán chuyên nghiệp, thường xuyên tổ chức các kỳ thi chứng chỉ nghề nghiệp uy tín trong ngành Kế toán, Tài chính và Quản trị Kinh doanh. Hiện nay, ACCA là hiệp hội nghề nghiệp có sự phát triển nhanh và lớn nhất thế giới với hơn 527.000 học viên và 219.000 hội viên tại hơn 179 quốc gia trên toàn cầu. Hội Kế toán viên công chứng Australia (Certified Practising Accountants Australia – CPA Astralia) là một trong ba tổ chức nghề nghiệp lớn nhất châu Úc được thành lập năm 1886. CPA Australia chủ yếu phát triển các loại hình dịch vụ gồm giáo dục, đào tạo, hỗ trợ và giúp đỡ kỹ thuật cho người học giúp phát triển các kỹ năng cần thiết trong nghề nghiệp. CPA Australia là một trong những tổ chức nghề nghiệp về kế toán công chứng lớn nhất thế giới với hơn 164,000 hội viên tại 150 quốc gia và vùng lãnh thổ. Dịch vụ cốt lõi của CPA Australia bao gồm đào tạo, hỗ trợ cập nhật kiến thức, tư vấn nghề và vận động chính sách. Hơn 25,000 hội viên của CPA Australia hiện đang nắm giữ các vị trí lãnh đạo chủ chốt như CEO và CFO. Hội Kế toán viên công chứng Hoa Kỳ (American Institute of Certified Public Accountants - AICPA) là tổ chức nghề nghiệp quản lý các kế toán viên công chứng tại Hoa Kỳ. Tiền thân của AICPA là Hiệp hội kế toán viên công Hoa kỳ (AAPA) được thành lập năm 1887. Vai trò ban đầu của tổ chức này là đáp ứng nhu cầu đào tạo các kế toán viên công chứng (CPA). Đến nay, tổ chức này là cơ quan có ảnh hưởng quan trọng đến việc hoàn thiện các chuẩn mực kế toán và thực tiễn kế toán. Nhiệm vụ của AICPA là đào tạo và đem lại cho các thành viên những kiến thức và kỹ năng quản lý để những dịch vụ họ cung cấp mang đến nhiều lợi ích cho xã hội và thể hiện được tính chuyên nghiệp cao. AICPA hiện có gần 428.000 thành viên ở 130 quốc gia Hội Kiểm toán viên nội bộ (Institute of Internal Auditors –IIA) là tổ chức nghề nghiệp của những người hành nghề kiểm toán nội bộ, quản trị rủi ro, kiểm toán hệ thống thông tin kế toán … tại các tổ chức. IIA được thành lập năm 1941 tại Hoa Kỳ và trụ sở chính tại đây và hiện có hơn 185.000 hội viên đến từ hơn 190 quốc gia. Hiệp Hội IIA là một hiệp hội chuyên nghiệp quốc tế với trụ sở toàn cầu tại Lake Mary, Florida, Hoa Kỳ. CIA – Certified Internal Auditor) ở 165 quốc gia trên thế giới. IIA là tổ chức nghề nghiệp quốc tế về Kiểm toán nội bộ duy nhất được thế giới công nhận. Hội Kế toán viên quản trị (Institute of management Accountants –IMA) là tổ chức nghề 360
  6. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 nghiệp của những kế toán viên quản trị chuyên nghiệp, được thành lập năm 1919 tại Hoa Kỳ và hiện nay là một tổ chức hoạt động trên toàn cầu với hơn 125.000 thành viên chính thức (gọi là CMA – Certified Management Accountant) đến từ 150 quốc gia Liên đoàn Kế toán Quốc tế (International Federation of Accountants – IFAC) là tổ chức nghề nghiệp kế toán quốc tế với thành viên là 175 tổ chức đến từ 130 quốc gia. IFAC được thành lập năm 1977 nhằm mục đích tăng cường sức mạnh của nghề nghiệp kế toán vì lợi ích xã hội, thông qua việc: Phát triển các chuẩn mực quốc tế chất lượng cao; thúc đẩy sự phối hợp và hợp tác giữa các thành viên và với các tổ chức quốc tế khác; Đại diện phát ngôn cho nghề nghiệp kế toán trên phạm vi quốc tế. IFAC đã xây dựng nhiều tiêu chuẩn, tài liệu, các hệ thống chuẩn mực cho ngành kế toán và được thừa nhận ở nhiều nước trên thế giới. Các quốc gia thừa nhận đã xây dựng hệ thống chuẩn cho riêng mình dựa trên hệ thống quy chuẩn của IFAC. IFAC ban hành các chuẩn mực quốc tế về kiểm toán về đạo đức nghề nghiệp, về đào tạo kế toán và về kế toán khu vực công. IFAC hiện nay nhận trách nhiệm tổ chức Diễn đàn kế toán quốc tế (World Congress of Accountants –WCOA). WCOA được tổ chức lần đầu năm 1904, từ năm 1977, được tổ chức 5 năm một lần và từ năm 2002, được tổ chức 4 năm một lần bởi IFAC. WCOA là nơi bàn bạc, chia sẻ và tranh luận về những giải pháp toàn cầu của nghề nghiệp vì lợi ích của công chúng, nhà đầu tư và doanh nghiệp trên thế giới. 2. Cơ hội đối kế toán kiểm toán Việt Nam khi hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập TPP và AEC Việc hội nhập kinh thế quốc tế và gia nhập TTP, AEC tạo điều kiện thuận lợi cho người làm kế toán, kiểm toán ở Việt Nam có nhiều cơ hội việc làm, cơ hội học tập kinh nghiệm từ những quốc gia có bề dày phát triển trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán thông qua các phương thức cung cấp dịch vụ mang tính thương mại quốc tế. Các công ty hành nghề kế toán, kiểm toán ở Việt Nam có thể cung cấp dịch vụ ra nước ngoài theo quy định của pháp luật Việt Nam; các doanh nghiệp kế toán, kiểm toán nước ngoài có thể mở công ty, chi nhánh ở Việt nam để thực hiện việc kinh doanh của mình; các hiệp hội nghề nghiệp như Hội kế toán viên công chứng Anh ACCA, Viện kế toán công chứng Anh và xứ Wales (ICAEW) hội kế toán công chứng Australia…đều mở văn phòng đại diện ở Việt Nam và có những hoạt động rất tích cực. Bên cạnh đó, khi gia nhập các doanh nghiệp kiểm toán quốc tế, các công ty Việt Nam có thể cử nhân viên trao đổi, học tập, làm việc cũng như tham gia các khóa học các chứng chỉ kiểm toán quốc tế giúp nâng cao trình độ chuyên môn của nhân viên. Kế toán, kiểm toán Việt Nam sẽ nhận được sự hỗ trợ của các chuyên gia nước ngoài trong quá trình soạn thảo các chuẩn mực kế toán và kiểm toán. Để việc hội nhập thuận lợi, dễ dàng hơn đòi hỏi hệ thống kế toán, kiểm toán phải phù hợp với thông lệ quốc tế. Quá trình soạn thảo các chuẩn mực kế toán, kiểm toán có sự tham gia của các chuyên gia từ các công ty kiểm toán, các trường đại học trên cả nước và cả các chuyên gia nước ngoài sẽ giúp cho việc soạn thảo tiến hành thuận lợi và đạt chất lượng cao. Việc hội nhập kinh tế quốc tế và gia nhập TPP và AEC sẽ giúp các nhân viên hành nghề kế toán, kiểm toán nâng cao kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng mềm và trình độ ngoại ngữ. Bên cạnh đó, khi làm việc ở nhiều quốc gia khác nhau sẽ làm tăng tính linh hoạt, khả năng thích ứng với môi trường làm việc đa văn hóa của nhân viên hành nghề kế toán, kiểm toán Việt Nam. 361
  7. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 3.Thách thức, khó khăn với kế toán, kiểm toán Việt Nam 3.1.Thách thức, khó khăn đối với nền kinh tế nói chung Bên cạnh những thuận lợi, việc cam kết và thực hiện các cam kết sâu và rộng trong khuôn khổ đàm phán Hiệp định TPP sẽ đặt ra những thách thức không nhỏ, đặc biệt là sức ép về mở cửa thị trường, cạnh tranh đối với các doanh nghiệp của Việt Nam vốn còn yếu, khả năng quản lý còn nhiều bất cập. Các ngành dịch vụ chịu sức ép cạnh tranh lớn là ngân hàng, thương mại bán lẻ, viễn thông, vận tải, bảo hiểm, tài chính với nước ngoài. Tham gia TPP tạo nhiều cơ hội cho Việt Nam, song nó cũng đòi hỏi Việt Nam phải tăng cường cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao tính thị trường, đẩy mạnh công cuộc tái cơ cấu, đổi mới mô hình tăng trưởng, đổi mới thể chế. Độ mở của nền kinh tế Việt Nam còn ở mức độ thấp, tính bảo hộ nhiều hơn các quốc gia TPP. Trên thực tế, ở Việt Nam các thị trường dịch vụ, thị trường lao động, khoa học-công nghệ…vẫn chưa phát triển hoàn chỉnh hoặc mới chỉ manh nha. Vì vậy, khi TPP chính thức có hiệu lực, Việt Nam sẽ phải đối mặt với đòi hỏi từ các nước TPP về việc mở rộng cửa hơn nữa cho đầu tư nước ngoài ở nhiều lĩnh vực mà Việt Nam chưa thị trường hóa, chẳng hạn dịch vụ tài chính, dịch vụ kế toán, kiểm toán. Việc cam kết và thực hiện các cam kết sâu và rộng trong khuôn khổ TPP sẽ đòi hỏi Việt Nam trong việc phải nhanh chóng kiện toàn hệ thống luật pháp; các chỉ tiêu về chất lượng sản phẩm, môi trường, xã hội…theo thông lệ quốc tế. Trong khi đó, hệ thống luật pháp của Việt Nam hiện nay kém phát triển hơn những đối tác khác trong TPP. Luật pháp của Việt Nam yếu từ khâu soạn thảo đến ban hành, thực thi. Hiện tại Việt Nam vẫn tồn tại tình trạng phải sử dụng nhiều văn bản dưới luật để triển khai một luật. Các bộ chỉ tiêu đánh giá chất lượng sản phẩm, mức độ phát triển của các ngành và cả nền kinh tế nói chung còn khác biệt lớn so với thông lệ quốc tế cả về chất lượng lẫn phương thức tính toán. Để thực thi cam kết trong Hiệp định TPP, Việt Nam sẽ phải điều chỉnh, sửa đổi nhiều quy định pháp luật cũng như các chỉ tiêu chất lượng về thương mại, đầu tư, đấu thầu, sở hữu trí tuệ… Thị trường ở Việt Nam về cơ bản mới có thị trường sản phẩm; thị trường vốn, lao động, khoa học công nghệ, các dịch vụ khác…còn ở mức khiêm tốn, chưa tiệm cận được với thị trường quốc tế. Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong công cuộc tự do hoá nền kinh tế và đã trở thành thành viên của WTO. Tuy vậy, Việt Nam vẫ còn nhiều hạn chế về các tiêu chuẩn lao động, sở hữu trí tuệ, vấn đề tham nhũng. Vấn đề quyền sở hữu trí tuệ chưa được đảm bảo, sản phẩm lậu và nhái vẫn được tiêu thụ rộng rãi trên thị trường, vi phạm bản quyền là vấn đề nhức nhối và chưa có biện pháp triệt để. Đây là những thách thức không nhỏ khi chúng ta hội nhập kinh tế quốc tế/ 3.2.Thách thức, khó khăn đối với kế toán- kiểm toán Việt Nam Đối với lĩnh vực kế toán, kiểm toán Việt Nam khi gia nhập TPP và AEC gặp không ít thách thức, trước hết thách thức liên quan đến việc thừa nhận chứng chỉ nghề nghiệp giữa các nước tham gia, vì thế Việt Nam cần phải có sự đánh giá lại về tiêu chuẩn, điều kiện, nội dung tổ chức thi và cấp chứng chỉ kế toán viên hành nghề để đáp ứng được đòi hỏi của quốc tế. Khả năng cạnh tranh của các công ty kiểm toán Việt Nam hiện nay còn thấp so với các công ty có vốn đầu tư nước ngoài. Phần lớn các công ty Việt Nam có quy mô nhỏ, năng lực tài chính giới hạn, đội ngũ nhân viên thiếu về số lượng và yếu về chất lượng nên chưa đủ tiềm lực để cung cấp dịch vụ sang nước ngoài mà chỉ mới cung cấp dịch vụ cho khách hàng trong nước. Như 362
  8. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 vậy, nếu không chuẩn bị kỹ lưỡng nguồn nhân lực thì có khả năng kiểm toán viên các nước phát triển hơn như Singapore, Thailand, Malaysia, Philippin có thể sang Việt Nam cạnh tranh trực tiếp với người lao động nước ta, lao động trong nước có thể khó tìm việc ở các công ty kiểm toán lớn (Big 4) ngay trên sân nhà. Nhân viên có chứng chỉ kế toán còn nhiều hạn chế trong sử dụng ngoại ngữ vì thế khó làm việc trong môi trường hội nhập. Số lượng nhân sự ngành kế toán, kiểm toán được đào tạo hàng năm của các cơ sở đào tạo là rất lớn nhưng trình độ chuyên môn, trình độ ngoại ngữ và các kỹ năng mềm khác của đội ngũ cán bộ kế toán, kiểm toán chưa cao, chưa đạt được đến mặt bằng chung của khu vực. Hiện tại số lượng kiểm toán viên nắm vững các thông lệ và nguyên tắc kế toán quốc tế chưa nhiều. Quá trình hội nhập tạo cơ hội cho công dân các nước di chuyển tự do trong khối dẫn đến việc các nước trong khối ASEAN phát triển ngành kiểm toán đi trước chúng ta như Singapore, Thailand, Malaysia, Philippines… với số lượng kiểm toán viên lớn và trình độ ngoại ngữ tốt sẽ chuyển sang Việt Nam làm việc và cạnh tranh trực tiếp với đội ngũ kế toán, kiểm toán trong nước. 4. Một số giải pháp, kiến nghị nhằm tăng cường công tác nghiên cứu, đào tạo và hành nghề kế toán- kiểm toán Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Theo cam kết quốc tế, Việt Nam sẽ mở cửa rộng rãi lĩnh vực kế toán kiểm toán và tài chính, đây là xu thế mang tính khách quan. Với thực tế AEC là thị trường dịch vụ tự do, cho phép tự do di chuyển thể nhân, lao động chuyên nghiệp và thừa nhận những chứng chỉ hành nghề... đây sẽ là một thách thức lớn cho Việt Nam; đòi hỏi chúng ta phải nỗ lực để có thể đáp ứng và cạnh tranh được. Để có thể hội nhập tốt, theo chúng tôi, cần giải quyết những vấn đề căn bản sau: Rà soát lại toàn bộ hệ thống pháp lý, luật pháp, hệ thống chuẩn mực kế toán, tiếp tục hoàn thiện hệ thống chuẩn mực kiểm toán cho dịch vụ kiểm toán, triển khai thực hiện hệ thống chuẩn mực kế toán công. Hệ thống văn bản pháp luật về kế toán, kiểm toán cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng phù hợp với chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Để thực hiện được điều này, cơ quan nhà nước cần huy động sự hợp tác của các chuyên gia đến từ các Bộ, ban ngành có liên quan, các trường đại học, các công ty kế toán – kiểm toán, hội nghề nghiệp…Ngoài ra, cần tiếp tục tranh thủ sự hợp tác của các chuyên gia nước ngoài để học tập kinh nghiệm, trao đổi nhằm nâng cao chất lượng của hệ thống chuẩn mực Kế toán, Kiểm toán Việt Nam. Đẩy mạnh hơn nữa việc thực hiện các giải pháp chiến lược do Chính phủ đã đề ra, cần phải phân định rõ vai trò của Nhà nước và vai trò của tổ chức nghề nghiệp trên cơ sở củng cố, đề cao vai trò, nâng cao tính tự chủ của các tổ chức nghề nghiệp Việt Nam, dần chuyển giao việc quản lý hành nghề kế toán, kiểm toán cho các hội nghề nghiệp. Theo đó, việc ban hành chuẩn mực kế toán, kiểm toán, việc quản lý và kiểm tra hành nghề kế toán, kiểm toán, việc tổ chức ôn thi, thi và cấp chứng chỉ nghề nghiệp về kế toán và kiểm toán cần sớm giao cho hội nghề nghiệp theo đúng thông lệ quốc tế. Nâng cao vai trò của hội nghề nghiệp như hội kiểm toán viên hành nghề (VACPA), chi hội kế toán hành nghề Việt Nam (VICA)… giúp tăng cường kiểm tra, giám sát chất lượng hành nghề kế toán, kiểm toán để đảm bảo những người đủ điều kiện mới có thể hành nghề. Có như vậy mới nâng cao chất lượng và tính cạnh tranh của những công ty kiểm toán Việt Nam trên thị trường. Đồng thời khi những chuẩn mực mới ban hành, hội nghề nghiệp nên mời những chuyên gia trao đổi, cập nhật kiến thức mới thông qua các lớp đào tạo để nâng cao trình độ đội ngũ kế toán viên, kiểm toán viên hành nghề. 363
  9. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 Hợp tác chặt chẽ hơn nữa với các hội nghề nghiệp trên thế giới để đào tạo đội ngũ kế toán viên, kiểm toán viên đạt trình độ ngang bằng với trình độ của khu vực. Đẩy mạnh việc thỏa thuận, hợp tác giữa các quốc gia trong khối ASEAN để tiến tới công nhận các bằng cấp và chứng chỉ hành nghề lẫn nhau. Thiết lập mối liên kết giữa cơ quan nhà nước, cơ sở đào tạo, hội nghề nghiệp và doanh nghiệp. Trong đó các cơ quan nhà nước, hội nghề nghiệp đóng vai trò ban hành, hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện. Trong quá trình thực hiện doanh nghiệp sẽ đóng góp ý kiến để cơ quan nhà nước điều chỉnh lại hệ thống văn bản pháp luật phù hợp hơn với tình hình thực tế. Tổ chức quản lý tốt thị trường dịch vụ kế toán, kiểm toán, hoàn thiện cơ chế quản lý theo hướng cung cấp các công cụ cho các doanh nghiệp Việt Nam phát triển và thực hiện các dịch vụ của mình ở trong nước và ngoài nước, các doanh nghiệp kế toán, kiểm toán nước ngoài hoạt động tại Việt Nam. Nâng cao năng lực cạnh tranh của các công ty kiểm toán trong nước bằng cách tái cơ cấu, sáp nhập đối với các công ty có quy mô nhỏ, với sự tham gia của các hãng kiểm toán nước ngoài. Các cơ sở đào tạo kế toán, kiểm toán tiếp tục đổi mới chương trình và nội dung đào tạo kế toán, kiểm toán theo hướng tiệm cận với chuẩn mực kế toán quốc tế IAS, chuẩn mực Báo cáo tài chính quốc tế IFRS. Đẩy mạnh phối hợp và tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như ICAEW, ACCA, CPA Úc, CIMA… để đổi mới nội dung và chương trình đào tạo. Tăng cường giảng dạy ngoại ngữ và ngoại ngữ chuyên ngành thông qua mô hình đào tạo cử nhân kế toán chất lượng cao, chương trình kế toán tích hợp chứng chỉ quốc tế để sinh viên có thể thi và nhận được chứng chỉ quốc tế (ICAEW, ACCA, CPA Úc, CIMA…) thuận tiện hơn. Đối với sinh viên chuyên ngành kế toán, kiểm toán cần thực hiện nghiêm ngặt quy định chuẩn đầu ra về ngoại ngữ. Tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan ban ngành như Bộ Tài chính, Hội nghề nghiệp trong việc soạn thảo các chuẩn mực kế toán, kiểm toán mới qua đó giúp nhà trường đẩy nhanh việc đổi mới giáo trình một cách toàn diện và phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp và tiếp nhận các ý kiến phản hồi để đổi mới chương trình và nội dung đào tạo. Các hội nghề nghiệp tăng cường chất lượng kiểm soát chất lượng hội viên, quản lý đạo đức nghề nghiệp, đổi mới về tổ chức, phương thức hoạt động và nội dung hoạt động để làm trọn chức năng là nơi tập hợp và kiểm soát nghề nghiệp. Đổi mới chương trình đào tạo, tăng cường công tác kiểm soát chất lượng các dịch vụ kiểm toán nhằm hỗ trợ hội viên nâng cao chất lượng và lập kế hoạch triển khai quy chế hoạt động hỗ trợ hội viên nâng cao chất lượng dịch vụ và kiểm soát chất lượng hiệu quả hơn. Các doanh nghiệp hành nghề kế toán, kiểm toán thường xuyên huấn luyện các nhân viên kế toán kiến thức về các chuẩn mực kế toán, các chế độ kế toán mới, các quy định về thuế hiện hành và đóng góp các ý kiến về việc áp dụng các văn bản pháp quy về kế toán trong thực tế tại doanh nghiệp thông qua các tổ chức nghề nghiệp, các lớp bồi dưỡng tập huấn nghiệp vụ…; khuyến khích và tạo điều kiện để nhân viên học các chứng chỉ kiểm toán quốc tế; phối hợp với các trường đại học trong việc đổi mới nội dung và chương trình đào tạo thông qua việc phản hồi về chất lượng sinh viên ra trường; phối hợp với các trường đại học trong công tác đào tạo thông qua việc tiếp nhận sinh viên thực tập nghề nghiệp, các buổi nói chuyện chuyên đề, định hướng nghề nghiệp; tham gia phản biện các chính sách chế độ kế toán, kiểm toán mới. Đối với các nhân viên hành nghề kế toán, kiểm toán cần thường xuyên cập nhật kiến thức mới về kế toán, kiểm toán, tài chính, thuế…; tăng cường năng lực ngoại ngữ; học chuyển đổi sang các bằng cấp quốc tế được công nhận tại Việt Nam. 364
  10. Kỷ yếu Hội thảo Khoa học Quốc gia về Kế toán và Kiểm toán – VCAA 2021 TÀI LIỆU THAM KHẢO [1] Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam- Luật Kế toán-2003 (03-2003-QH11- 51041). [2] Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam- Luật Kế toán- 2015 (88/2015/QH13). [3] Bộ Công thương Việt Nam- Hiệp định đối tác xuyên Thái Bình Dương-TPP [4] Hội thảo quốc tế: Gia nhập TPP & AEC- thời cơ và thách thức đối với kế toán kiểm toán Việt Nam ngày 18/12/2015 Hà Nội. [5] https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Ke-toan-Kiem-toan/Quyet-dinh-1676-QD-BTC- 2021-cong-bo-5-chuan-muc-ke-toan-cong-dot-1-487413.aspx?v=d [6] http://tpp.moit.gov.vn/ [7] http://www.hoinhap.org.vn/ [8] http://www.mofahcm.gov.vn/vi/mofa/nr091019080134/nr091019083649/ns110923115344 [9] baotintuc.vn/van-de-quan-tam/gia-nhap-tpp-aecthoi-co-va-thach-thuc-doi-voi-ke-toan- kiem-toan-viet-nam-20151218123356604.htm [10] https://en.wikipedia.org/wiki/Association_of_Chartered_Certified_Accountants [11] https://en.wikipedia.org/wiki/Institute_of_Chartered_Accountants_in_England_and_Wales [12] https://en.wikipedia.org/wiki/CPA_Australia [13] https://en.wikipedia.org/wiki/American_Institute_of_Certified_Public_Accountants [14] https://en.wikipedia.org/wiki/Chartered_Institute_of_Internal_Auditors [15] https://en.wikipedia.org/wiki/Institute_of_Management_Accountants [16] https://en.wikipedia.org/wiki/International_Federation_of_Accountants 365
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2