intTypePromotion=1
ADSENSE

Khóa luận tốt nghiệp: Luận án Tiến sĩ Khoa học giáo dục: Quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM)

Chia sẻ: Trạc Thanh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:260

7
lượt xem
3
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng nghề, đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM), góp phần đảm bảo và từng bước nâng cao hiệu quả đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam đáp ứng nhu cầu xã hội.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khóa luận tốt nghiệp: Luận án Tiến sĩ Khoa học giáo dục: Quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM)

  1. BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN HUY DŨNG QU¶N Lý §µO T¹O ë C¸C TR¦êNG CAO §¼NG THUéC TËP §OµN §IÖN LùC VIÖT NAM THEO TIÕP CËN QU¶N Lý CHÊT L¦îNG TæNG THÓ (TQM) LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC HÀ NỘI - 2019
  2. BỘ QUỐC PHÒNG HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ NGUYỄN HUY DŨNG QU¶N Lý §µO T¹O ë C¸C TR¦êNG CAO §¼NG THUéC TËP §OµN §IÖN LùC VIÖT NAM THEO TIÕP CËN QU¶N Lý CHÊT L¦îNG TæNG THÓ (TQM) Chuyên ngành: Quản lý giáo dục Mã số : 914 01 14 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: 1. PGS TS Ngô Minh Tuấn 2. TS Nguyễn Văn Hải HÀ NỘI - 2019
  3. LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan, những gì mà tôi viết trong luận án này là do sự tìm hiểu và nghiên cứu của bản thân tôi. Mọi kết quả nghiên cứu cũng như ý tưởng của các tác giả khác nếu có đều có trích dẫn nguồn gốc cụ thể. Các số liệu và kết quả nêu trong luận án này chưa được ai công bố trong bất kỳ công trình nào. TÁC GIẢ LUẬN ÁN Nguyễn Huy Dũng
  4. MỤC LỤC MỤC LỤC DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT DANH MỤC BẢNG BIỂU MỞ ĐẦU 5 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN 0B QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 13 1.1. Các công trình nghiên cứu về đào tạo nghề ở các trường cao đẳng 13 1.2 Các công trình nghiên cứu về quản lý đào tạo nghề ở các trường cao đẳng 17 1.3 Những công trình nghiên cứu liên quan đến quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 23 1.4 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố và những vấn đề luận án cần tập trung giải quyết 29 Chương 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ (TQM) 34 2.1. Những vấn đề lý luận về đào tạo ở các trường cao đẳng nghề 34 2.2. Những vấn đề lý luận về quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng nghề theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 48 2.3 Các yếu tố tác động đến quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng nghề theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 70 Chương 3 CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG THUỘC TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ (TQM) 76 3.1. Khái quát về các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 76 3.2. Khái quát về nghiên cứu thực trạng 79 3.3. Thực trạng hoạt động đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam 82
  5. 3.4. Thực trạng về quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 92 3.5 Thực trạng các yếu tố tác động đến hoạt động quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 111 3.6 Đánh giá chung về thực trạng quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 113 Chương 4 CÁC BIỆN PHÁP VỀ QUẢN LÝ ĐÀO TẠO Ở CÁC TRƯỜNG CAO ĐẲNG THUỘC TẬP ĐOÀN ĐIỆN LỰC VIỆT NAM THEO TIẾP CẬN QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG TỔNG THỂ (TQM) 119 4.1 Hệ thống các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). 119 4.2 Mối quan hệ giữa các biện pháp trong quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 144 4.3 Khảo nghiệm và thử nghiệm các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) 145 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 164 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ 168 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 169 PHỤ LỤC 176
  6. DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT STT Chữ viết đầy đủ Chữ viết tắt 1 Cán bộ quản lý CBQL 2 Cơ sở vật chất CSVC 3 Tập đoàn điện lực Việt Nam EVN 4 Giáo dục và đào tạo GD&ĐT 5 Quản lý chất lượng tổng thể (TQM) TQM
  7. DANH MỤC CÁC BẢNG STT Tên bảng Trang 3.1 Đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 80 3.2 Kết quả xét tuyển 3 năm gần đây của trường cao đẳng Điện lực thành phố Hồ Chí Minh 82 3.3 Kết quả xét tuyển 3 năm gần đây của trường cao đẳng Điện lực miền Trung 82 3.4 Kết quả xét tuyển 3 năm gần đây của trường cao đẳng Điện lực miền Bắc 83 3.5 Kết quả đánh giá của sinh viên về tỉ trọng lý thuyết và thực hành ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 84 3.6 Kết quả đánh giá của sinh viên về mục tiêu, nội dung chương trình đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 84 3.7 Kết quả đánh giá về hoạt động giảng dạy của giảng viên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 85 3.8 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý và giảng viên thực trạng công tác phối hợp các hoạt động đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 87 3.9 Kết quả đánh giá cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 88 3.10 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên về chất lượng nghiên cứu khoa học, kiểm tra chất lượng đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 89 3.11 Kết quả đánh giá chất lượng đào tạo sinh viên tốt nghiệp 91 3.12 Kết quả đánh giá của đội ngũ cán bộ quản lý và giảng viên về tầm quan trọng và mức độ thực hiện các nội dung quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 92 3.13 Kết quả đánh giá của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên thực hiện về nội dung quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 93 3.14 Đánh giá của cán bộ quản lý và giảng viên về kết quả xây dựng kế hoạch chiến lược, chính sách chất lượng đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 97 3.15 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý và giảng viên về công tác tuyển sinh ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 99
  8. 3.16 Kết quả đánh giá về tổ chức tuyển chọn, sử dụng, đào tạo và bồi dưỡng của đội ngũ cán bộ quản lý, giảng viên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 100 3.17 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên về xây dựng chương trình đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 101 3.18 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên về cơ sở vật chất ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 102 3.19 Kết quả tổ chức hoạt động đào tạo của cán bộ quản lý và giảng viên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 103 3.20 Kết quả kiểm tra đánh giá về hoạt động học tập của sinh viên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 105 3.21 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý và giảng viên về sinh viên tốt nghiệp ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 106 3.22 Kết quả đánh giá xây dựng môi trường văn hóa chất lượng ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 108 3.23 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý, giảng viên về hoạt động nghiên cứu khoa học, kiểm tra chất lượng đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 109 3.24 Kết quả kiểm tra của cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên về đánh giá quá trình quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam hiện nay 110 3.25 Kết quả đánh giá của cán bộ quản lý tham gia về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam 112 4.1 Tổng hợp ý kiến về tính cần thiết của các biện pháp 147 4.2 Tổng hợp ý kiến về tính khả thi của các biện pháp 148 4.3 Tính tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 149 4.4 Mô tả 2 nhóm đối tượng thử nghiệm 153 4.5 Thống kê kết quả thử nghiệm 157 4.6 Phân bố (tần suất, tần suất tích lũy) về điểm của nhóm đối chứng và nhóm thử nghiệm về trình độ kiến thức 157
  9. DANH MỤC CÁC SƠ ĐỒ TT Tên sơ đồ Nội dung Trang 1 1.1 Mô hình TQM Theo Business Edge 52 2 1.2 Chu trình quản lý của Deming 53 3 1.3 Vòng quản lý Ishikawa 54 4 1.4 Cải tiến liên tục hệ thống quản lý chất lượng 54 Sự thay đổi vị trí người học theo quản lý chất lượng 5 1.5 tổng thể (TQM) 62 6 1.6 Tổ chức đào tạo của Tập đoàn Điện lực Việt nam DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ TT Tên biểu đồ Nội dung Trang Biểu đồ tương quan giữa tính cần thiết và tính khả thi 1 4.1 của các biện pháp 150 2 4.2 Phân bố tần suất (f) 158 3 4.3 Phân bố tần suất (f) 159
  10. 5 MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài luận án Trong những năm gần đây, cùng với xu thế phát triển của toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, giáo dục nghề nghiệp ngày càng được quan tâm đúng mức, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực có tay nghề được coi là chìa khóa để cạnh tranh thành công của mỗi quốc gia, mỗi nền kinh tế. Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu và rộng vào kinh tế thế giới, mặc dù vậy nguồn nhân lực nước ta còn nhiều hạn chế như số lượng đông nhưng chất lượng thấp, cơ cấu nhân lực bất hợp lý giữa các ngành nghề, vùng kinh tế. Chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam còn thấp và có khoảng cách khá lớn so với các nước phát triển trong khu vực. Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam đang rất thiếu lao động có trình độ tay nghề, công nhân kỹ thuật bậc cao, trong đó có nhân lực cho ngành Điện lực. Vấn đề then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế chính là nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực. Do vậy, không chỉ có Việt Nam mà nhiều nước trên thế giới đang đầu tư phát triển hệ thống giáo dục và đào tạo nhằm phát triển nguồn lao động có trình độ, kỹ thuật, kỹ năng nghề nghiệp bao gồm: Đội ngũ công nhân trưởng thành về chính trị, có tinh thần kỷ luật, kỹ năng nghề nghiệp cao, có trình độ làm chủ khoa học - kỹ thuật - công nghệ mới. Những người có đức, có tài, ham học hỏi, thông minh, sáng tạo, năng động; được chuẩn bị tốt về kiến thức văn hóa, có năng lực trong sản xuất kinh doanh; có trình độ khoa học kỹ thuật tiên tiến đáp ứng sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa; có khả năng tham gia điều hành nền kinh tế. Vì thế, cần đào tạo một đội ngũ nhân lực đủ về số lượng, tốt về chất lượng, có cơ cấu đồng bộ bao gồm các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học xã hội, cán bộ nghiên cứu và triển khai công nghệ, cán bộ quản lý, nghiệp vụ các ngành. Bên cạnh các kỹ sư; chuyên viên có chuyên môn cao thì không thể thiếu đội ngũ nhân viên; công nhân kỹ thuật lành nghề. Thực tế hiện nay, Việt Nam đã có nhiều chính sách khuyến khích nâng cao chất lượng đào tạo hướng tới đổi mới căn bản công tác đào tạo nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội và phù hợp với điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Nguồn nhân lực Việt Nam là nền tảng và lợi thế quan trọng nhất để phát triển bền vững. Chiến lược phát triển kinh tế-xã hội giai đoạn 2011-2020 đã khẳng định: “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao, tập trung vào việc đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục quốc dân; gắn kết chặt chẽ phát triển nguồn nhân lực với phát triển và ứng dụng khoa học, công nghệ” [10]. Là một trong 3 đột phá chiến lược, Nghị
  11. 6 quyết số 29/NQ-TW ngày 04/11/2013 của Ban chấp hành Trung ương chỉ rõ:. Đổi mới giáo dục, đào tạo cần bắt đầu từ đổi mới quan điểm, tư tưởng chỉ đạo đến mục tiêu, nội dung, phương pháp, cơ chế, chính sách, điều kiện bảo đảm thực hiện; đổi mới từ sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước đến hoạt động quản trị của các cơ sở giáo dục - đào tạo và việc tham gia của gia đình, cộng đồng, xã hội và bản thân người học; đổi mới ở tất cả các bậc học, ngành học... Điều này không phải đến Đại hội XII, Đảng ta mới xác định như vậy. Vấn đề là ở chỗ: Trong những năm qua, quan điểm, tư tưởng chỉ đạo, mục tiêu giáo dục toàn diện chưa được hiểu và thực hiện đúng, nay chúng ta cần nhận thức đúng hơn và thực hiện hiệu quả hơn. “…Chuyển phát triển giáo dục và đào tạo từ chủ yếu theo số lượng sang chú trọng chất lượng và hiệu quả, đồng thời đáp ứng yêu cầu số lượng…” [13]. Sau gần 30 năm đổi mới, sự nghiệp giáo dục trong đó có giáo dục nghề nghiệp đã và đang phát triển, góp phần quan trọng vào đào tạo nguồn nhân lực phục vụ công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Với tư cách là hạt nhân của hệ thống giáo dục nghề nghiệp, trong những năm qua, các trường cao đẳng đã đạt được những kết quả trên các lĩnh vực: Quy hoạch mạng lưới các trường cao đẳng; số lượng tuyển sinh tăng; phát triển đội ngũ giảng viên; đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo và phương pháp đánh giá; kỹ năng nghề của sinh viên được nâng lên; nâng cao chất lượng công tác quản lý và nâng cao năng lực cán bộ quản lý trong các trường cao đẳng; sinh viên ra trường có việc làm cao, từng bước đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động trong nước và hội nhập quốc tế. Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, các trường cao đẳng ở nước ta vẫn còn hạn chế, đó là: Chất lượng đào của trường cao đẳng chưa đáp ứng được đòi hỏi của thị trường lao động; kỹ năng nghề, năng lực nghề nghiệp của lao động Việt Nam vẫn còn khoảng cách lớn so với các nước phát triển trên thế giới và trong khu vực, hạn chế lớn nhất là ngoại ngữ, kỹ năng mềm như tác phong công nghiệp, khả năng làm việc theo tổ, nhóm, kỹ năng khởi nghiệp; công tác quản lý đào tạo trong các trường cao đẳng hiện nay phần lớn vẫn nặng theo mô hình quản lý truyền thống; các điều kiện đảm bảo chất lượng đào tạo còn bất cập; giảng viên dạy còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng; chưa thiết lập được mối liên kết chặt chẽ giữa các doanh nghiệp với các trường. Hiện nay, vấn đề chất lượng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ điện chất lượng cao trong công nghiệp Điện lực, cụ thể ở Tập đoàn Điện lực Việt nam (EVN) vừa có tính thời sự, vừa có tính chiến lược. Đảng ta đã xác định: “Phát triển năng lượng phải đi trước
  12. 7 một bước để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an toàn năng lượng quốc gia”. Để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước ngành Điện lực phải đạt tốc độ tăng trưởng bình quân 15% đến 17% trên năm, trong khi GDP (Gross Domestic Product) tăng từ 8% đến 8,5% trên năm, đội ngũ nhân viên kỹ thuật ngành Điện lực là lực lượng đông đảo nhất, trực tiếp lao động sản xuất và kinh doanh trên các lĩnh vực hoạt động của ngành Điện lực, từ Bắc chí Nam và cả những công trình mà Tập đoàn Điện lực Việt nam đang đầu tư ở nước ngoài. Mục tiêu phát triển của Tập đoàn Điện lực Việt nam từ năm 2015 và tầm nhìn 2020: Tốc độ tăng nhu cầu điện bình quân là 10-12%/năm. Nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ nhân viên kỹ thuật ngành công nghiệp Điện lực như thế nào để có thể đáp ứng được yêu cầu của ngành Điện lực nói chung và Tập đoàn Điện lực Việt nam nói riêng, là đòi hỏi bức thiết đặt ra. Đánh giá chất lượng đào tạo một cách khách quan thì đội ngũ nhân viên kỹ thuật ngành công nghiệp Điện lực vẫn chưa đáp ứng đầy đủ và thỏa mãn yêu cầu để thực hiện nhiệm vụ phát triển của ngành Điện lực. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến chất lượng đào tạo không đạt chất lượng cao: Chương trình đào tạo và mô hình đào tạo thiếu tính đồng bộ và thống nhất, thiếu tính chuẩn mực và quy phạm, thiếu tính gắn kết và bổ sung giữa đào tạo trong nhà trường với đào tạo tại chỗ, nhà trường thiếu đội ngũ giảng viên giỏi và trang thiết bị giảng dạy và học tập hiện đại, các công ty sử dụng lao động không chú trọng bố trí vị trí làm việc thích ứng với ngành nghề mà lao động đã được đào tạo, dẫn tới năng suất lao động không cao. Một trong những nguyên nhân dẫn đến những yếu kém, bất cập nói trên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam là công tác quản lý đào tạo trong các trường còn chưa được quan tâm đúng mức, nhất là chưa đề xuất và thực hiện được các biện pháp có cơ sở khoa học để góp phần từng bước nâng cao chất lượng đào tạo cho phù hợp với định hướng phát triển của các cơ sở đào tạo nói chung, trường cao đẳng Điện lực nói riêng trở thành nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong công tác đào tạo. Trong các mô hình của hệ thống quản lý đào tạo thì mô hình quản lý chất lượng tổng thể - TQM (Total Quality Management) là mô hình được quan tâm nhất hiện nay. Đây là mô hình có nhiều nét tương thích và gần gũi với định hướng đào tạo ở các trường cao đẳng. Tuy nhiên, xung quanh việc vận dụng mô hình quản lý chất lượng tổng thể (TQM) vào quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam, nhiều vấn đề chưa được làm rõ với mong muốn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo đội ngũ nhân viên kỹ thuật ngành công nghiệp Điện lực hiện nay. Vì
  13. 8 vậy, đề tài: ”Quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM)”, mà nghiên cứu sinh lựa chọn không chỉ có ý nghĩa lý luận và thực tiễn mà còn có tính thời sự và chiến lược. 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu *Mục đích Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng nghề, đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM), góp phần đảm bảo và từng bước nâng cao hiệu quả đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam đáp ứng nhu cầu xã hội. *Nhiệm vụ nghiên cứu Luận giải cơ sở lý luận về quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng nghề theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt Nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). Đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). Tiến hành khảo nghiệm, tính cần thiết, tính khả thi và thử nghiệm một số biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu và giả thuyết khoa học * Khách thể nghiên cứu Hoạt động đào tạo ở các trường cao đẳng nghề. * Đối tượng nghiên cứu Quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). * Phạm vi nghiên cứu của luận án Phạm vi về nội dung: Nghiên cứu biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng nghề thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). Phạm vi về khách thể khảo sát: Căn cứ vào đối tượng, khách thể nghiên cứu, luận án tập trung khảo sát đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục, giảng viên, sinh viên ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam. Cán bộ lãnh đạo, quản lý ở một số các doanh nghiệp, đơn vị trong ngành Điện lực.
  14. 9 Phạm vi về thời gian: Các số liệu sử dụng phục vụ việc nghiên cứu của luận án được khảo sát, điều tra, tổng hợp được giới hạn từ năm 2015 đến nay. * Giả thuyết khoa học Hiện nay, đào tạo nghề ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam đang xây dựng mô hình quản lý chất lượng đào tạo đã đạt được một số kết quả nhất định, tuy nhiên trong quá trình thực hiện còn gặp nhiều khó khăn, bất cập: Quản lý đầu vào thiếu hệ thống và chưa bám sát vào yêu cầu của thực tiễn sản xuất; quản lý quá trình đào tạo chưa khoa học, phương thức đào tạo chưa phù hợp; quản lý đầu ra chưa theo chuẩn, người tốt nghiệp chưa thực sự đáp ứng được yêu cầu của các đơn vị sử dụng lao động. Nếu tìm ra các biện pháp quản lý đào tạo nghề một cách khoa học, phù hợp thực tiễn; thực hiện các biện pháp một cách đồng bộ, từ quản lý các yếu tố đầu vào, quản lý quá trình đào tạo, quản lý các yếu tố đầu ra từng bước cải tiến chất lượng đào tạo phù hợp với thực tiễn và đặc thù ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam trong bối cảnh hiện nay thì sẽ đáp ứng được yêu cầu của các doanh nghiệp và nhu cầu nguồn nhân lực của thị trường lao động nói chung. 4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu 4.1. Phương pháp luận Luận án được thực hiện dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng, Nhà nước về đào tạo và quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam và các quan điểm tiếp cận sau: * Tiếp cận hệ thống – cấu trúc Quá trình giáo dục và đào tạo là một hệ thống trong đó có sự tương tác giữa các thành tố như: Mục đích, nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức giáo dục, môi trường giáo dục... Theo quan điểm hệ thống, nghiên cứu quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể phải được đặt trong mối quan hệ với mục tiêu, nội dung, chương trình đào tạo và cách thức tổ chức đào tạo ở các trường cao đẳng nghề. * Tiếp cận lịch sử, xã hội Quản lý giáo dục và đào tạo nói chung và quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể nói riêng luôn gắn với lịch sử, văn hóa của từng quốc gia, vùng miền và phù hợp với sự phát triển của thời đại. Do vậy, trong mỗi giai đoạn phát triển của lịch sử, xã hội, quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng
  15. 10 tổng thể đòi hỏi có sự tương thích với xã hội về mục đích, nội dung, phương pháp, cách thức tổ chức... Quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể không tách rời với các yêu cầu đòi hỏi của xã hội trong từng thời kỳ và xu thế đổi mới trong giáo dục. * Tiếp cận thực tiễn Thực tiễn là nguồn gốc, là động lực, là mục tiêu, là tiêu chuẩn để đánh giá kết quả của mọi hoạt động. Những yêu cầu của thực tiễn giáo dục đào tạo sẽ là những tiêu chí cụ thể để đánh giá chất lượng đào tạo và quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam. Bởi vậy, khi nghiên cứu quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể phải dựa trên cơ sở thực tiễn về đối tượng, địa bàn nghiên cứu, điều kiện thực hiện cụ thể nhằm làm sáng tỏ thực trạng quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam hiện nay. * Tiếp cận chất lượng Bất cứ hoạt động nào cũng đều mang lại những kết quả nhất định, kết quả này đáp ứng (phù hợp) với mục tiêu đã xác định và đáp ứng được yêu cầu xã hội được cho là có chất lượng. Kết quả đào tạo và quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam cũng cần phải phù hợp với mục tiêu và đáp ứng nhu cầu xã hội về nguồn nhân lực. Do đó, khi nghiên cứu quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể không chỉ là công việc của một số ít người mà là nhiệm vụ và vinh dự của mọi thành viên trong trường, nên cần phải có những biện pháp hữu hiệu nhằm huy động năng lực, nhiệt tình của mọi thành viên cùng giải quyết vấn đề chất lượng đào tạo của nhà trường. 4.2. Phương pháp nghiên cứu * Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp các công trình nghiên cứu về đào tạo nghề, về quản lý đào tạo nghề và quản lý chất lượng đào tạo ở trong nước và trên thế giới. Hệ thống hóa, khái quát hóa các xu hướng, các quan điểm của các tác giả từ trong nước và ngoài nước có liên quan đến luận án. Trên cơ sở đó, làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể. * Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn Phương pháp điều tra: Sử dụng bảng hỏi các đối tượng là cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên ở
  16. 11 các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam để thu thập các thông tin nhằm xác định thực trạng đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam và thực trạng quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam hiện nay. Phương pháp quan sát: Quan sát các biểu của cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên trong quá trình đào tạo nghề và quản lý đào tạo nghề, qua đó có thêm thông tin đánh giá thực trạng đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam và thực trạng quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam hiện nay, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể. Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: Khái quát những kết quả thực tế đạt được của quá trình đào tạo và quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam trong những năm gần đây; nghiên cứu báo cáo tổng kết của các nhà trường, báo cáo phân tích chất lượng đào tạo, báo cáo tổng kết của các cơ sở sử dụng sản phẩm đào tạo để làm rõ và phong phú hơn thực trạng về quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam hiện nay. Phương pháp nghiên cứu sản phẩm: Thu thập, phân tích các sản phẩm minh chứng kết quả hoạt động đào tạo và quản lý đào tạo của cán bộ quản lý, giảng viên và sinh viên. Từ sản phẩm đối chiếu với mục tiêu đã xác định, làm cơ sở xác định đào tạo và quản lý đào tạo. Phương pháp chuyên gia: Tham khảo ý kiến của các cán bộ quản lý và các chuyên gia đóng góp về cơ sở lý luận của luận án và kiểm chứng mức độ khả thi, cấp thiết và phương hướng thực hiện các biện pháp được đề xuất trong luận án, để có thêm thông tin tin cậy, đảm bảo tính khách quan cho các kết quả nghiên cứu . Phương pháp khảo nghiệm: Tiến hành khảo nghiệm các biện pháp đã đề xuất nhằm kiểm chứng tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp, từ đó hoàn thiện các biện pháp đã đề xuất cho phù hợp với thực tiễn. Phương pháp thử nghiệm: Đề tài tiến hành thử nghiệm một số biện pháp đã đề xuất để có thêm cơ sở khẳng định hơn thêm một lần nữa tính khả thi của các biện pháp đó trong thực tiễn. * Phương pháp hỗ trợ Sử dụng toán thống kê và phần mềm Excel và SPSS 20.0 để xử lý các số liệu thu thập được trong quá trình điều tra thực trạng đào tạo ở các trường cao đẳng
  17. 12 thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam và thực trạng quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam, được trình bày dưới dạng: Bảng số liệu, biểu đồ... Giúp khẳng định tính chính xác và độ tin cậy của các kết quả nghiên cứu. 5. Những đóng góp mới của luận án Góp phần vào cách tiếp cận mới trong vận dụng lý luận quản lý chất lượng tổng thể (TQM) vào quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam. Khảo cứu, đánh giá thực trạng, đưa ra một số nhận định về thực trạng đào tạo và quản lý đào tạo và những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). Đề xuất các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM), góp phần đảm bảo và từng bước nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam. 6. Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của luận án Nghiên cứu làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM). Kết quả nghiên cứu của luận án góp phần cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho các cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý các trường, áp dụng hệ thống các biện pháp quản lý đào tạo ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam theo tiếp cận quản lý chất lượng tổng thể (TQM), đảm bảo và từng bước nâng cao chất lượng, hiệu quả đào tạo ở các trường. Luận án có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảng dạy, học tập ở các trường cao đẳng thuộc Tập đoàn Điện lực Việt nam, trường cao đẳng nghề. 7. Kết cấu của luận án Luận án kết cấu gồm: Phần mở đầu; phần nội dung (gồm 4 chương; 16 tiết); kết luận và khuyến nghị; danh mục các công trình của tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài luận án; danh mục các tài liệu tham khảo và phụ lục.
  18. 13 Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI 1.1. Các công trình nghiên cứu về đào tạo nghề ở các trường cao đẳng 1.1.1. Nghiên cứu trên thế giới Những năm cuối thế kỷ XX và đầu những năm của thế kỷ XXI, trên thế giới xuất hiện phong trào canh tân giáo dục, đổi mới giáo dục với mục đích nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo ở mọi cấp học và bậc học. Nhiều quốc gia trên thế giới coi giáo dục và đào tạo là con đường, là chiếc chìa khóa thành công trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước, là quốc sách được ưu tiên hàng đầu trên mỗi quốc gia. John Dewey (1859) đưa ra một luận điểm khá quan trọng: Mục đích của giáo dục nhà trường là đảm bảo quá trình giáo dục liên tục bằng cách tổ chức các hoạt động tích cực của người học, xu hướng học tập từ cuộc sống và chủ động tạo dựng nên điều kiện sống chính là sản phẩm tốt nhất từ hoạt động giáo dục nhà trường. Trong “Lý thuyết về nền sư phạm” ông đã đề cập đến khái niệm “Giáo dục”, các thành tố căn bản của chương trình dạy học, phương pháp dạy học, vị trí của người giáo viên. Ông đã đưa ra các lý thuyết và nguyên tắc giáo dục: Giáo dục là cuộc sống, nhà trường là xã hội, lấy người học làm trung tâm. Đó là những quan điểm quản lý đào tạo khá cởi mở, hiện đại và tiến bộ cần được phát huy [21]. Tác giả Tyler (1949) [100] cho rằng: Chương trình đào tạo phải bao gồm 4 thành tố cơ bản của nó, gồm có: Mục tiêu đào tạo; nội dung đào tạo; phương pháp và qui trình đào tạo và cách đánh giá kết quả đào tạo. Như vậy, quan niệm về chương trình đào tạo không đơn giản là cách định nghĩa mà nó thể hiện rất rõ quan điểm về đào tạo. Chương trình đào tạo được hiểu là bản kế hoạch được trình bày một cách có hệ thống toàn bộ hoạt động đào tạo với thời gian xác định trong đó mô tả mục tiêu (chuẩn đầu ra), nội dung, phương pháp, phương tiện và hình thức tổ chức dạy học, cách thức đánh giá kết quả đào tạo; Theo nghiên cứu của Sindicatos Y.Ormación (1975) [60] thì đào tạo nghề là: Một là hoạt động giáo dục định hướng nhằm cung cấp các kiến thức và kỹ năng cần thiết để thực hiện một việc cụ thể của một nghề. Đồng thời, nó hoạt động như một hình thức bổ sung cho các loại hình đào tạo giáo dục của con người, không chỉ với tư cách là công nhân, mà còn với tư cách là công dân. Hai là hoạt động gắn với các quá trình chuyển giao công nghệ, đổi mới và phát triển doanh nghiệp. Cách truyền tải các kiến thức và kỹ năng chuyển giao cho
  19. 14 công nhân, thông qua đó, các doanh nghiệp trang bị những kiến thức cơ bản là cơ sở xây dựng các qui trình công nghệ, phục vụ quá trình đổi mới công nghệ và phát triển doanh nghiệp; đào tạo nghề là một chiến lược trở thành công cụ cần thiết cho quá trình đổi mới công nghệ của doanh nghiệp. Ba là hoạt động đào tạo xuất phát từ thực tế nhu cầu nâng cao chất lượng lao động, với mục tiêu để tăng năng xuất lao động, tăng khả năng cạnh tranh. Sindicatos Y. Ormación (1975) cũng cho rằng: Khái niệm về đào tạo nghề và ứng dụng thực tế của nó đã thay đổi trong suốt quá trình tiến triển của lịch sử. Tuy nhiên, nếu chúng ta so sánh nó với giáo dục thường xuyên, mặc dù đã có sự thay đổi hình thức, đào tạo nghề vẫn duy trì một mối liên kết chặt chẽ với lao động. Khi thị trường lao động, công nghệ và cách tổ chức công việc (thay đổi mô hình tổ chức sản xuất), sản phẩm thay đổi thì đào tạo nghề phải thực hiện phương thức đào tạo cập nhật và bổ sung cả về lý thuyết và thực hành. Do đó, đào tạo nghề theo định hướng hiện nay không phải là để đào tạo cho các ứng viên của một vài công việc cụ thể; ngược lại, cố gắng nâng cao năng lực và khả năng rộng hơn, cho phép người lao động có thể hoạt động trong nhiều tình huống làm việc, ví dụ như có thể hoạt động trong một nghề; cụm nghề nghiệp và thị trường lao động nói chung. Trong quá khứ, việc đào tạo nghề thường được thực hiện trong một khoảng thời gian giới hạn trước khi bước vào làm nghề. Ngày nay, việc đào tạo nghề trở thành một quá trình liên tục trong suốt cuộc đời của người lao động và được thực hiện theo nhiều hình thức khác nhau, có thể đào tạo chính quy và không chính qui Tác giả Simon McGrath (2012) với nghiên cứu “Giáo dục và đào tạo nghề cho sự phát triển: Chính sách cần thiết cho lý thuyết” đã cho rằng, việc phát triển phải lấy con người làm trung tâm và điều này tác động đến hệ thống giáo dục và đào tạo nghề. Năm công cụ chính được sử dụng trên toàn cầu bao gồm: Cải cách cơ quan quản lý; khung chương trình đào tạo; hệ thống đảm bảo chất lượng; cơ chế tài trợ mới và đảm bảo tính tự chủ của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập. Bài viết đã đưa ra các chính sách phát triển lấy con người làm trung tâm trong đào tạo nghề [98]. Tổ chức Giáo dục-Khoa học và Văn hóa của Liên Hợp quốc (UNESCO) là tổ chức quốc tế lớn nhất dành sự quan tâm, sâu sắc đến giáo dục, đào tạo, hiệu quả và chất lượng của giáo dục và đào tạo. Các nghiên cứu, cẩm nang hướng dẫn, chương trình hợp tác, dự án phát triển của UNESCO khá nhiều, đa dạng về thể loại, phong phú về nội dung. Trên cơ sở nghiên cứu hệ thống, chất lượng và hiệu quả của giáo dục và đào tạo, năm 2013, UNESCO xuất bản cuốn “UNESCO Handbook on
  20. 15 Education Policy Analysis and Programming” (Cẩm nang phân tích chính sách và kế hoạch hóa giáo dục). Theo UNESCO, lĩnh vực giáo dục và đào tạo nghề dường như quá rộng lớn và phức tạp nếu muốn phân tích nó. Cẩm nang này của UNESCO đề xuất một phương pháp hệ thống và cấu trúc hóa nhằm hỗ trợ việc phân tích các chính sách giáo dục và đào tạo cũng như kế hoạch hóa lĩnh vực này để tăng cường khả năng tiếp cận, nâng cao chất lượng và hiệu quả quản lý, giải quyết các vấn đề liên ngành, liên lĩnh vực đối với mọi cấp trình độ cũng như loại hình giáo dục, đào tạo của mỗi quốc gia. Cung cấp khung lý thuyết cho việc phân tích chính sách, hoạch định kế hoạch, khuyến khích sự đối thoại chính sách giữa các cơ quan chính phủ với các đối tác phát triển; từ đó đưa ra các hướng dẫn từng bước phân tích chính sách và hoạch định chương trình giáo dục và đào tạo [101]. Từ các quan điểm qua một số nghiên cứu về đào tạo ở các cơ sở giáo dục nghề nghiệp nói chung và các trường cao đẳng nghề nói riêng ở nước ngoài cho chúng ta những gợi ý quan trọng trong việc lựa chọn những kinh nghiệm góp phần định hình trong nghiên cứu về đào tạo của trường cao đẳng ở nước ta, nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu thị trường lao động. 1.1.2. Nghiên cứu ở Việt nam Năm 2005, tác giả Nguyễn Hồng Minh thực hiện đề tài nghiên cứu cấp Bộ "Nghiên cứu xây dựng chương trình khung đào tạo cao đẳng nghề". Tác giả đã hệ thống hóa các lý luận như: Danh mục nghề đào tạo; chương trình đào tạo nghề; chương trình cao đẳng nghề; chương trình khung; cơ sở xây dựng chương trình khung cao đẳng nghề. Tác giả còn phân tích kinh nghiệm xây dựng chương trình khung cao đẳng nghề của các nước như Nhật Bản, Thái Lan, Singapore. Trên cơ sở đó, tác giả đã đưa ra các phương pháp và nội dung xây dựng chương trình khung cao đẳng nghề và thử nghiệm áp dụng vào một nghề cụ thể. Trong đó, tác giả đã phân tích các phương pháp xây dựng như phương pháp chuyên gia, phương pháp điều tra, khảo sát, phương pháp phân tích nghề theo phương pháp DACUM; phương pháp phát triển nội dung theo phân tích chức năng. Căn cứ vào các phương pháp, tác giả đã đưa ra chương trình khung cao đẳng nghề bao gồm: Mục tiêu đào tạo và các mục tiêu thực hiện; khung thời gian đào tạo; nội dung, thời lượng đào tạo của các môn học/mô đun trong chương trình khung cao đẳng nghề; khối lượng kiến thức, kỹ năng của chương trình khung cao đẳng nghề; tỷ lệ kiến thức lý thuyết và thực hành kết hợp trong chương trình khung cao đẳng nghề; các hoạt động giáo dục khác trong chương trình; hướng dẫn sử dụng, tổ chức xây dựng và thực hiện [43].
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2