Làm thế nào để thoát khỏi bệnh trì trệ
Trì trệ là thói quen luôn trì hoãn công việc, nhiệm vụ của mình đến phút chót
(nước đến chân mới nhảy để rồi 99% là quay cuồng chìm nghỉm). Nó có thể cản
trở bạn trong rất nhiều thứ, như bỏ lỡ nhiều cơ hội trong công việc, nó khiến cho
bạn luôn cảm thấy căng thẳng, thất bại rồi oán giận hay tội lỗi, rùi lại còn đổ lỗi
cho người khác cũng như mình, lại thêm căng thẳng, tâm trạng...
Bài viết này sẽ tìm hiểu về nguồn gốc gây bệnh trì trệ và đưa ra một số lời khuyên
thiết thực để vượt qua nó.
Nguyên nhân thứ nhất
Đầu tiên, nguyên nhân chính của thói quen trì trệ là việc lúc nào bạn cũng nghĩ
rằng mình phải bắt buộc làm một việc gì đó. Khi bạn nhắc nhở mình điều này
cũng có nghĩa là ngầm định rằng bạn bị ép buộc phải làm việc đó. Kết quả là tự
nhiên trong bạn sẽ nảy sinh cảm giác oán trách và muốn nổi loạn. Khi đó thói quen
trì trệ sẽ xuất hiện như là một cơ chế để bảo vệ bạn khỏi những cảm giác tiêu cực
(nỗi đau) đó. Nếu việc đó có thời hạn (deadline) mà bạn không bắt đầu làm việc
luôn thì càng gần đến ngày đó, cảm giác tiêu cực, đau đớn trong bạn sẽ càng lớn
đến mức không thể chịu nổi.
Giải pháp cho nguyên nhân thứ nhất này là bạn nên biết và chấp nhận quan điểm
là mình không phải làm bất cứ việc gì mà bản thân mình không muốn. Mặc dù có
thể có những hậu quả nghiêm trọng (nếu bạn không làm việc đó) nhưng bạn luôn
có quyền được lựa chọn. Không ai ép buộc phải làm công việc theo cái cách mà
bạn đang làm cả. Bạn được như bây giờ cũng chính là kết quả cũng tất cả những
lựa chọn, quyết định của riêng bạn, phải không? Nếu không thích công việc, cuộc
sống bây giờ thì bạn luôn được quyền đưa ra quyết định khác, và nó sẽ dẫn tới
những kết quả khác. Lưu ý là có một số lĩnh vực, khía cạnh khác của cuộc sống
mà bạn không trì trệ chút nào, điều này xảy ra đối với cả những người bệnh nặng
nhất. Ví dụ như bạn có thể chưa bao giờ bỏ qua buổi phát sóng nào của một
chương trình TV yêu thích ("Sex and the city” chẳng hạn, hihi), hoặc là bạn vẫn
đều đặn hàng ngày đọc tin và tham gia thảo luận ở một diễn đàn nào đó trên mạng.
Trong tất cả những trường hợp trên, bạn luôn là người có quyền tự do lựa chọn.
Do vậy, nếu bạn chọn trì hoãn làm một việc nào đó mà bạn phải làm thì hãy nhớ
rằng đó là ... vì bạn muốn thế, là mong muốn của chính bản thân bạn. Bạn sẽ thấy
bớt cảm giác trì trệ nếu bạn thực sự chủ động, cởi mở và tự do lựa chọn công việc
cho mình.
Nguyên nhân thứ hai
Nguyên nhân thứ hai là bạn luôn nghĩ rằng mình phải hoàn thành một nhiệm vụ rất
to lớn, và như vậy thì gần như chắc chắn là bạn sẽ lại trì hoãn nó. Khi bạn phải tập
trung nghĩ về ý tưởng hoàn thành một nhiệm vụ mà bạn không hiểu rõ tất cả công
đoạn của nó thì sẽ làm nảy sinh cảm giác ngập lụt (overwhelm dịch là gì cho đúng
nhỉ?). Từ đó bạn luôn gắn cảm giác tiêu cực này với công việc và trì hoãn nó càng
lâu càng tốt. Ví dụ như nếu bạn tự nói với mình “Tôi phải phát hành một trò chơi
mới cho năm nay” hoặc là “Tôi phải sửa cái lỗi này” thì chắc là bạn sẽ lại
overwhelm rồi lại trì hoãn nó.
Giải pháp cho vấn đề này là bạn hãy nghĩ về việc bắt đầu làm một phần nhỏ của
công việc thay cho việc lúc nào cũng nghĩ rằng bạn phải hoàn thành toàn bộ việc
đó. Hãy thay câu hỏi “Làm thế nào để tôi hoàn thành nó đây?” bằng “Công đoạn
nhỏ đầu tiên mà tôi có thể bắt đầu ngay bây giờ là gì?” (Đoạn ví dụ này có ý trùng
lặp, ko cụ thể lắm, tôi cắt phéng đi) Bạn có thể bắt đầu chỉ bằng việc nặn ra vài ý
tưởng, lập một danh sách những mục đích nho nhỏ mà bạn muốn đạt được. Đừng
bận tâm về việc phải hoàn thành bất cứ cái gì. Chỉ tập trung vào những gì bạn có
thể bắt đầu làm, ngay từ bây giờ. Nếu bạn cứ lặp đi lặp lại như vậy, cuối cùng sẽ
đến lúc bạn bắt đầu làm phần việc cuối cùng và kết thúc nó cũng là hoàn thành
xong cả nhiệm vụ lớn lao kia.
Nguyên nhân thứ ba là do bạn quá cầu toàn. Ý nghĩ rằng bạn sẽ phải phát hành
một phần mềm hoặc làm một website hoàn hảo sẽ khiến cho bạn thậm chí là
không thể bắt đầu làm việc được. Tin rằng mình sẽ phải làm một cái gì đó hoàn
hảo, lí tưởng sẽ khiến có bạn trở nên căng thẳng, và gắn cảm giác đó với nhiệm vụ
mà bạn đang muốn lẩn tránh đó. Như thế thì bạn sẽ trì hoãn công việc cho đến khi
nào có thể, để trong thời gian đó bạn có thể tìm ra giải pháp nào đó. Lúc này bạn
không có thời gian để hoàn thành việc một cách hoàn hảo nữa, thì bạn tự giải thoát
bằng cách tự nói với mình rằng giá mà bạn có đủ thời gian ... Nếu bạn không có
một cái thời hạn cụ thể nào thì chắc là bạn sẽ trì hoãn nó vô thời hạn. Nếu bạn vẫn
chưa bắt đầu viết chương trình mà bạn cho rằng mình cần phải viết, có phải đó là
do bạn quá cầu toàn?
Bạn hãy nghĩ rằng mình chỉ là một con người mà thôi. Liệu bạn có tìm ra được
phần mềm nào hoàn hảo về mọi mặt? Tôi chắc là không! Hãy nhận ra rằng một
việc chưa hoàn hảo bạn làm được trong ngày hôm nay thì luôn tốt hơn là một thứ
hoàn hảo đang bị trì hoãn vô thời hạn. Nguyên nhân cầu toàn cũng có nhiều liên
quan nguyên nhân thứ hai đã nói ở trên. Hãy thay hình ảnh về một nhiệm vụ to
lớn, hoàn hảo trong đầu bạn bằng chỉ một công đoạn nhỏ đầu tiên và không hoàn
hảo. Bản thảo đầu tiên có thể rất là sơ lược, nhưng bạn luôn có thể hiệu chỉnh nó
về sau.
Nguyên nhân thứ tư là ý nghĩ rằng làm việc sẽ lấy đi của bạn nhiều thứ, chẳng hạn
như những thú vui trong cuộc sống. Bạn sẽ nghĩ là, để hoàn thành dự án này, liệu
bạn có phải dẹp bỏ tất cả những quan tâm, thú vui khác của mình sang một bên?
Bạn có nói với mình rằng bạn sẽ phải sống tách biệt, phải làm việc nhiều giờ trong
hàng ngày, bạn không bao giờ được gặp gia đình và không có chút thời gian nào
để giải trí cả? Đó hiển nhiên không phải là một động cơ tốt để làm việc, tuy nhiên
nhiều người lại mắc phải nó, đặc biệt là những lập trình viên. Và khi đó, căn bệnh
trì trệ rất dễ nảy sinh.
Cách giải quyết tốt nhất chỉ đơn giản là làm ngược lại. Trước hết, hãy giữ những
thú vui cuộc sống và xây dựng công việc của bạn xung quanh chúng. Điều này có
vẻ sẽ khiến công việc của bạn không được năng suất lắm, nhưng liệu pháp tâm lí
ngược này thực ra rất có hiệu quả. Hãy phân bổ thời gian trong một tuần của bạn
cho gia đình, cho các thú vui giải trí, cho tập thể dục, những hoạt động xã hội và
sở thích cá nhân trước. Hãy đảm bảo rằng bạn luôn có đủ thời gian cho những gì
mình yêu thích nhất. Sau đó thì bạn mới sắp xếp thời gian còn lại cho công việc.
Những con người thành đạt trong bất cứ lĩnh vực nào đều là những người có nhiều
thời gian nghỉ ngơi hơn và làm việc ít hơn so với những người khác.
Nếu coi thời gian làm việc là nguồn tài nguyên quí hiếm thay vì coi là một con
quái vật lần chiếm hết mọi khía cạnh khác của cuộc sống, bạn sẽ bắt đầu cảm thấy
cân bằng hơn và sẽ làm việc hiệu quả hơn rất nhiều. Người ta đã chỉ ra rằng, thời
gian làm việc tối ưu cho một tuần đối với hầu hết các lập trình viên là 40-45 giờ.
Làm việc nhiều hơn thực ra lại phản tác dụng về cả năng suất lẫn động cơ làm
việc. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn chỉ cho mình làm vài giờ trong một tuần? Nếu tôi
nói với bạn rằng “Bạn chỉ được phép làm 10 giờ trong tuần này?” Khi đó cảm giác
bị tước bỏ sẽ xoay chiều, thay vì nghĩ rằng công việc tước bỏ đi thời gian giải trí,
bạn có thể đang nghĩ rằng mình bị tước bỏ đi công việc. Bạn sẽ thay câu nói “Tôi
muốn chơi” bằng “Tôi muốn làm việc”, khi đó bạn sẽ trở thành một người hăng
hái với công việc hơn bao giờ hết, bệnh trì trệ cũng tự nhiên biến mất.