intTypePromotion=1

Lịch sử 10 nâng cao - NHỮNG CUỘC CHÍEN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM (TỪ THẾ KỶ X-XV)

Chia sẻ: Uyen Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:14

0
117
lượt xem
7
download

Lịch sử 10 nâng cao - NHỮNG CUỘC CHÍEN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM (TỪ THẾ KỶ X-XV)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS nắm được : 1. Kiến thức - Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. - Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân ta đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó khăn đánh lại các cuộc xâm lược. - Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết chiến đầy...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Lịch sử 10 nâng cao - NHỮNG CUỘC CHÍEN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM (TỪ THẾ KỶ X-XV)

  1. NHỮNG CUỘC CHÍEN ĐẤU CHỐNG NGOẠI XÂM (TỪ THẾ KỶ X-XV) I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong bài học yêu cầu HS nắm được : 1. Kiến thức - Gần 6 thế kỷ đầu thời kỳ độc lập, nhân dân Việt Nam phải liên tiếp tổ chức những cuộc kháng chiến chống ngoại xâm, bảo vệ Tổ quốc. - Với tinh thần dũng cảm, truyền thống yêu nước ngày càng sâu đậm, nhân dân ta đã chủ động sáng tạo, vượt qua mọi thách thức khó khăn đánh lại các cuộc xâm lược. - Trong sự nghiệp chống ngoại xâm vĩ đại đó, không chỉ nổi lên những trận quyết chiến đầy sáng tạo mà còn xuất hiện một loạt các nhà chỉ huy quân sự tài năng. 2. Tư tưởng, tình cảm - Giáo dục lòng yêu nước, ý thức bảo vệ nền độc lập và thống nhất của Tổ quốc - Bồi dưỡng ý thúc đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau giữa các dân tộc.
  2. - Bồi dưỡng niềm tự hào dân tộc và lòng biết ơn với các thế hệ tổ tiên, các anh hùng dân tộc đã chiến đấu quên mình vì tổ quốc. 3. Kỹ năng - Rèn luyện kỹ năng sử dụng bản đồ trong học tập, tích cục bồi dưỡng kỹ năng phân tích, tổng hợp. II. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC 1. Kiểm tra bài cũ Câu 1 : Nguyên nhân tạo nên sự phát triển nông nghiệp ở thế kỷ XI- XV ? Câu 2 : Sự phát triển của thủ công nghiệp thời Lý - Trân - Lê ? 2. Mở bài Trong những thế kỷ đầu độc lập, xây dựng đất nước, nhân dân ta vẫn phải tiếp tục tiến hành các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm và đã làm nên biết bao chiến thắng huy hoàng, giữ vững nền độc lập dân tộc. Chúng ta cùng nhau tìm hiểu bài 20 để ôn lại những chiến thắng huy hoàng ấy. 3. Tổ chức dạy và học : Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản - Trước hết GV gợi lại cho HS nhớ về I. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN
  3. triều đại nhà Tống ở Trung Quốc thành CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC lập và sụp đổ ở thời gian nào. TỐNG (THẾ KỶ X-XI) - HS nhớ lại kiến thức đã học ở phần Trung Quốc phong kiến để trả lời : Thành lập : 960 Sụp đổ : 1271 (cuối thế kỷ XIII) - GV dẫn dắt :Trong thời gian tồn tại 3 thế kỷ, nhà Tống đã 2 lần đem quân xâm lược nước ta, nhân dân Đại Việt đã 2 lần kháng chiến chống Tống. * Hot động 1 : Cả lớp và cá nhân 1. Kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được nguyên nhân quân Tống xâm lược nước ta, triều đình đã tổ chức kháng chiến như thế nào và giành thắng lợi ra sao ? - HS theo dõi SGK, phát biểu. - Năm 980 nhân lúc triều đình nhà - GV bổ sung và kết luận Đinh gặp khó khăn, vua Tống cử quân sang xâm lược nước ta.
  4. - GV cấp thêm tư liệu : Năm 979 Đinh - Trước tình hình đó Thái Hậu họ Tiên Hoàng và con trưởng bị ám sát, Dương và riều đình nhà Đinh đã tôn triều đình nhà Đinh lục đục gặp nhiều Lê Hoàn làm vua để lãnh đạo kháng khó khăn vua mới Đinh Toàn còn nhỏ chiến. mới 6 tuổi. Tôn mẹ là Dương Thị làm Hoàng Thái Hậu. + Trước nguy cơ bị xâm lược Thái hậu Dương thị đã đặt quyền lợi của đất nước lên trên quyền lợi của dòng họ, Tôn Thập đạo tướng quân Lê Hoàng lên làm vua để lãnh đạo kháng chiến. + Sự mưu lược của Lê Hoàn trong quá trình chỉ huy kháng chiến, lúc thì khiêu chiến, vờ thua để nhử giặc lúc thì trá hàng và bất ngờ đánh úp. - PV : Em nhận xét gì về thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Tống và cho biết nguyên nhân các cuộc thắng lợi ? - HS suy nghĩ trả lời. - Thắng lợi lớn nhanh chóng thắng - GV nhận xét, bổ sung, kết luận : ngay ở vùng đông bắc khiến vua
  5. + Đây là thắng lợi rất nhanh, rất lớn đè Tống không dám nghĩ đến việc xâm bẹp ý chí xâm lược của quân Tống. Hàng lược Đại Việt củng cố vững chắc nền trăm năm sau nhân dân ta được sống độc lập trong cảnh yên bình. Năm 1075 nhà Tống mới nghỉ đến xâm lược Đại Việt + Nguyên nhân thắng lợi là do : Triều đình nhà Đinh và Thái hậu họ Dương sẵn sàng vì lợi ích dân tộc mà hy sinh lợi ích dòng họ để tạo thuận lợi cho cuộc kháng chiến chống Tống. Do ý trí quyết chiến bảo vệ độc lập của quân dân Đại Việt. Do có sự cỉ huy mưu lược của Lê Hoàn. - HS nghe, tự ghi nhớ * Hoạt động 2 : Cả lớp, cá nhân 2. Cuộc kháng chiến chống Tống - GV tiếp tục yêu cầu HS theo dõi SGK thời Lý (1075 - 1077) để thấy được : + Âm mưu xâm lược nước ta của quân Tống.
  6. + Nhà Lý tổ chức khang chiến thế nào qua 2 giai đoạn : Giai đoạn 1 : Chủ động đem quân đánh Tống ? Giai đoạn 2 : Chủ động lui về phòng thủ giặc. - HS theo dõi SGK theo yêu cầu của GV, phát biểu về âm mưu xâm lược của nhà Tống. - GV nhận xét, bổ sung, kết luận. + Sự khủng hoảng của nhà Tống : Phía bắc phải đối phó với nước Liêu (bộ tộc Khiết Đan), với nước Hạ (dân tộc Đảng Hạ). Trong nước nông dân nổi dậy. Trong hoàn cảnh đó vua Tống và tể tướng Vương An Thạch chủ trương đánh Đại Việt hi vọng dùng chiến công ngoài biên giới để lấn áp tình hình trong nước, doạ nạt Liêu và Hạ. + Các hoạt động chuẩn bị của quân Tống - Thập kỷ 70 của thế kỷ XI nhà Tống
  7. : Tổ chức khu vực biên giới Việt - Trung âm mưu xâm lược Đại Việt, đồng thành một hệ thống căn cứ xâm lược lội thời tích cực chuẩn bị cho cuộc xâm hại. Trong đó Ung Châu (Nam Ninh, lược. Quảng Tây) và cửa biển Khâm Khẩu và Khâm Liên Quảng Đông là những vị trí xuất quân của Đại Việt được bố trí rất chu đáo, nhất là Ung Châu được xây dựng thành căn cứ hậu cầu lớn nhất chuẩn bị cho việc xâm lược (có thành kiên cố với 5000 quân). GV : Âm mưu và hành động chuẩn bị xâm lược của nhà Tống đã để lộ ra và nhà Lý đối phó như thế nào ? - HS trả lời : Nhà Lý kháng chiến thế nào qua hai giai đoạn. - GV nhận xét, bổ sung. - Kết hợp với dùng lược đồ trình bày các giai đoạn của cuộc kháng chiến. - GV có thể đàm thoại với HS về Thái hậu Ỷ Lan và Thái uý Lý Thường Kiệt
  8. để HS biết thêm về các nhân vật lịch sử. - GV giúp HS nhận thức đúng về hành - Trước âm mưu xâm lược của quân động đem quân đánh sang Tống của Lý Tống, nhà Lý đã tổ chức kháng chiến. Thường Kiệt để HS hiểu thêm về các + Giai đoạn 1 : Lý Thường Kiệt tổ nhân vật lịch sử. chức thực hiện chiến lược “tiên phát - GV giúp HS nhận thức đúng về hành chế nhân” đem quân đánh trước chặn động đem quân đánh sang Tống của Lý thế mạnh của giặc. Thường Kiệt, không phải là hành động - Năm 1075 quân triều đình cùng các xâm lược mà là hành động tự vệ. dân tộc miền núi đánh sang đất Tống, Châu Khâm, Châu Liêm, Ung Châu, sau đó rút về phòng thủ. Giai đoạn 2 : Chủ động lui về phòng thủ đợi giặc. - GV có thể tường thuật trận chiến bên bờ sông Như Nguyệt : Đọc lại bài thơ Thần của Lý Thường Kiệt. Ý nghĩa của bài thơ, tác dụng của việc đọc vào ban đêm trong đền thờ Trương Hống, Trương Hát (Hai vị tướng của Triệu Quang Phục).
  9. - HS nghe, tự ghi nhớ : - Phát vấn : Kháng chiến chống Tống thời Lý được coi là cuộc kháng chiến rất đặc biệt trong lịch sử : Em cho biết những nét đặc biệt ấy là gì? - HS dựa vào diễn biến cuộc kháng chiến suy nghĩ và trả lời. - GV kết luận + Có giai đoạn diễn ra ngoài lãnh thổ (kháng chiến ngoài lãnh thổ). + HS nghe và ghi nhớ. *. Hoạt động : Cả lớp và cá nhân. II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN - Trước hết GV tóm tắt về sự phát triển CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC của đế quốc Mông - Nguyên, từ việc quân MÔNG - NGUYÊN (THẾ KỶ Mông Cổ xâm lược Nam Tống và làm chủ XIII) Trung Quốc rộng lớn lập lên nhà Nguyên là một thế lực hung bạo chinh chiến khắp Á, Âu. Thế kỷ XIII, 3 lần đem quân xâm lược Đại Việt. - Sau đó GV yêu cầu HS theo dõi sách - Năm 1258 - 1288 quân Mông
  10. giáo khoa thấy được quyết tâm kháng Nguyên 3 lần xâm lược nước ta, giặc chiến của quân dân nhà Trần và những rất mạnh và hung bạo. thắng lợi tiêu biểu của cuộc kháng chiến. - HS theo dõi SGK theo yêu cầu của GV, phát biểu. - GV nhận xét, bổ sung, kết luận. - Các vua Trần cùng nhà quân sự GV : Có thể đàm thoại với HS về nhân Trần Quốco Tuấn đã lãnh đạo nhân cách đạo đức, nghệ thuật quân sự của dân cả nước quyết tâm đánh giặc giữ Trần Quốc Tuấn được nhân dân phong là nước. Đức Thánh Trần, lập đền thờ ở nhiều nơi - Những thắng lợi tiêu biểu : Đông về quyết tâm của vua tôi nhà Trần. Bộ Đầu, Hàm Tử, Chương Dương, Vạn Kiếp, Bạch Đằng. GV dùng lược đồ chỉ những nơi diễn ra + Lần 1 : Đông Bộ Đầu (bên sông những trận đánh tiêu biểu có ý nghĩa Hồng từ dốc Hàng Than đến dốc Hóc quyết định đến thắng lợi của cuộc kháng Mai - Ba Đình - Hà Nội) chiến lần 1, lần 2, lần 3. - Lần 2 : Đẩy lùi quân xâm lược Mông - Nguyên năm 1285. Tiêu biểu nhất là trận Bạch Đằng năm 1288 đè bẹp ý trí xâm lược của quân
  11. Mông - Nguyên bảo vệ vững chắc độc lập dân tộc. - GV phát vấn : Nguyên nhân nào đưa + Nhà Trần có vua hiền, tướng tài, đến thắng lợi trong 3 lần kháng chiến triều đình quyết tâm đoàn kết nội bộ chống Nguyên Mông ? và đoàn kết nhân dân chống xâm lược. - HS suy nghĩ và trả lời : + Nhà Trần vốn được lòng dân bởi GV nhận xét, bổ sung, kết luận : những chính sách kinh tế của mình + Nhà Trần có vua hiền, tướng tài, triều => nhân dân đoàn kết xung quanh đình quyết tâm đoàn kết nội bộ và đoàn triều đình vâng lệnh kháng chiến. kết nhân dân chống xâm lược. + Nhà trần vốn được lòng dân bởi những chính sách kinh tế của mình => nhân dân đoàn kết xung quanh triều đình vâng lệnh kháng chiến. *. Hoạt động : Cả lớp, cá nhân. III. PHONG TRÀO ĐẤU TRANH - Trước hết GV cho HS thấy ở cuối thế CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC ĐẦU kỷ XIV nhà Trần suy vong. Năm 1400 THẾ KỶ XV VÀ KHỞI NGHĨA nhà Hồ thành lập. Cuộc cải cách nhà Hồ LAM SƠN :
  12. chưa đạt kết quả thì quân Minh sang xâm Năm 1407 cuộc kháng chiến chống lược nước ta. Nhà Hồ tổ chức kháng quân Minh của nhà Hồ thất bại, nước chiến nhưng thất bại. Năm 1407 nước ta ta nơi vào ách thống trị của nhà nơi vào ách thống trị của nhà Minh. Minh. - Sau đó GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy chính sách tàn bạo của nhà Minh và hệ quả tất yếu của nó. - HS theo dỗi SGK phát biểu. - GV kết luận : Chính sách bạo ngược của nhà Minh tất yếu làm bùng nổ các cuộc đấu tranh của nhân dân ta ... tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn của Lê Lợi. - GV đàm thoại với HS về Lê Lợi, - Năm 1418 : khởi nghĩa Lam Sơn Nguyễn Trãi. bùng nổ do Lê Lợi - Nguyễn Trãi lãnh đạo. - GV dùng lược đồ trình bày về những thắng lợi tiêu biểu của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. - HS theo dõi và ghi chép. - Thắng lợi tiêu biểu :
  13. + Cuộc khởi nghĩa bắt đầu từ Lam Sơn (Thanh Hoá) được sự hưởng ứng của nhân dân vùng giải phóng càng mở rộng từ Thanh Hoá vào Nam. + Chiến thắng Tốt Động, Xương Giang đập tan 10 vạn quân cứu viện khiến giặc cùng quẫn tháo chạy về nước. - PV : Rút ra vài đặc điểm của khởi nghĩa Lam Sơn. - Đặc điểm : - HS suy nghĩ và trả lời + Từ một cuộc chiến tranh ở địa - GV bổ sung kết quả. phương phát triển thành cuộc đấu trnah giải phóng dân tộc. + Suốt từ đầu đếncuối cuộc khởi nghĩa tư tưởng nhân nghĩa được đề cao. + Có đại bản doanh, căn cứ địa. 4. Củng cố :
  14. Đặc điểm của cuộc kháng chiến chống Tống và khởi nghĩa Lam Sơn. Nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên. Hướng dẫn HS lập niên biểu cho cuộc kháng chiến thế kỷ XI - XV. 5. Dặn dò : Lập niên biểu của cuộc kháng chiến thế kỷ XI - XV theo mẫu :
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2