Pháp lu t v ch m d t h p đng lao đngậ ề ấ ứ ợ ồ ộ
L I M ĐUỜ Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
H p đng lao đng là m t d ng h p đng đc bi t nó không gi ng v i các lo iợ ồ ộ ộ ạ ợ ồ ặ ệ ố ớ ạ
h p đng khác nó không vì m c đích kinh doanh ki m lãi nh h p đng th ng m iợ ồ ụ ế ư ợ ồ ươ ạ
hay nó có quan h nhân thân tài s n nh h p đng dân s , mà m i quan h ch y uệ ả ư ợ ồ ự ố ệ ủ ế
c a nó là gi a ch và th hay nói các khác là m i quan h lao đng gi a ng i làmủ ữ ủ ợ ố ệ ộ ữ ườ
công và đc tr l ng. Quan h lao đng là quan h xã h i đc phát sinh trong vi cượ ả ươ ệ ộ ệ ộ ượ ệ
thuê m n, s d ng lao đng, tr l ng gi a ng i lao đng và ng i s d ng laoướ ử ụ ộ ả ươ ữ ườ ộ ườ ử ụ
đng, m i quan h này đc thi t l p d a trên nguyên t c t nguy n, thi n chí, bìnhộ ố ệ ượ ế ậ ự ắ ự ệ ệ
đng, h p tác, th a thu n d i d ng h p đng lao đng và tôn tr ng quy n và l i íchẳ ợ ỏ ậ ướ ạ ợ ồ ộ ọ ề ợ
c a nhau. Do đó nó phát sinh quy n và nghĩa v c a m i bên b ràng bu c khi tham giaủ ề ụ ủ ỗ ị ộ
h p đng lao đng.ợ ồ ộ
H p đng lao đng là c s pháp lý ràng bu c ng i lao đng và ng i sợ ồ ộ ơ ở ộ ườ ộ ườ ử
d ng lao đng th c hi n đúng giao k t đã th a thu n, nên h p đng lao đng đcụ ộ ự ệ ế ỏ ậ ợ ồ ộ ượ
xem là m t bi n pháp h u hi u nh t đ b o v quy n và l i ích h p pháp c a ng iộ ệ ữ ệ ấ ể ả ệ ề ợ ợ ủ ườ
lao đng, ng i s d ng lao đng. Do đó pháp lu t lao đng hi n hành đã đa raộ ườ ử ụ ộ ậ ộ ệ ư
nh ng quy đnh yêu c u các bên tham gia giao k t h p đng lao đng, đng th i cũngữ ị ầ ế ợ ồ ộ ồ ờ
cho phép các bên đc quy n ch m d t h p đng lao đng nh m h n ch nh ng thi tượ ề ấ ứ ợ ồ ộ ằ ạ ế ữ ệ
h i có x y ra đi v i các bên.ạ ả ố ớ
H p đng lao đng đc ghi nh n trong S c l nh 29/SL năm 1947 c a Chợ ồ ộ ượ ậ ắ ệ ủ ủ
T ch H Chí Minh là “kh c làm công” vì v y khi bãi b kh c chính là ch m d tị ồ ế ướ ậ ỏ ế ướ ấ ứ
h p lao đng lao đng ngày nay, nên khi ch m d t h p đng lao đng d n đn nh ngợ ộ ộ ấ ứ ợ ồ ộ ẫ ế ữ
h qu r t l n v m t kinh t xã h i vì th , đ đm b o quy n l i ích h p pháp c aệ ả ấ ớ ề ặ ế ộ ế ể ả ả ề ợ ợ ủ
các ch th khi m t trong hai bên không còn mu n ti p t c th c hi n h p đng laoủ ể ộ ố ế ụ ự ệ ợ ồ
đng do ý chí c a h nên đòi h i pháp lu t ph i có quy đnh ch t ch , c th đ khiộ ủ ọ ỏ ậ ả ị ặ ẽ ụ ể ể
ch m d t h p đng là ch m d t v quy n và nghĩa v c a các bên đã t ng b ràngấ ứ ợ ồ ấ ứ ề ề ụ ủ ừ ị
bu c tr c đó. M c khác, b o v ng i lao đng là k y u th h n ch ng l i tìnhộ ướ ặ ả ệ ườ ộ ẻ ế ế ơ ố ạ
tr ng b ch m d t h p đng lao đng m t cách tùy ti n. Tuy nhiên còn có m t s quyạ ị ấ ứ ợ ồ ộ ộ ệ ộ ố
đnh pháp lu t v ch m d t h p đng lao đng ch a th ng nh t và rõ ràng cho t ngị ậ ề ấ ứ ợ ồ ộ ư ố ấ ừ
tr ng h p c th khi áp d ng còn nhi u v n m c ch a h ng d n c th chi ti t. ườ ợ ụ ể ụ ề ướ ắ ư ướ ẫ ụ ể ế
Xu t phát t nh ng v n đ trên đó chính là lý do ch n đ tài: “ấ ừ ữ ấ ề ọ ề Ch m d t h pấ ứ ợ
đng lao đng” ồ ộ đ tìm hi u nghiên c u làm lu n văn t t nghi p c a mình.ể ể ứ ậ ố ệ ủ
Trang 1 SVTH: Nguy n Th Ng c Vânễ ị ọ
Pháp lu t v ch m d t h p đng lao đngậ ề ấ ứ ợ ồ ộ
2. M c tiêu, đi t ng nghiên c u đ tài ụ ố ượ ứ ề
M c đích c a vi c nghiên c u quy đnh ch m d t h p đng lao đng và th cụ ủ ệ ứ ị ấ ứ ợ ồ ộ ự
ti n áp d ng pháp lu t là đ làm sáng t s phù h p và t m quan tr ng c a ch đnhễ ụ ậ ể ỏ ự ợ ầ ọ ủ ế ị
trong đi u ki n kinh t th tr ng hi n nay cũng nh trong vi c thi t l p, duy trì vàề ệ ế ị ườ ệ ư ệ ế ậ
ch m d t quan h lao đng.ấ ứ ệ ộ
Đi t ng nghiên c u ch y u các quy đnh v ch m d t h p đng lao đngố ượ ứ ủ ế ị ề ấ ứ ợ ồ ộ
hi n hành, th c tr ng pháp lu t Vi t Nam v ch m d t h p đng lao đng. ệ ự ạ ậ ệ ề ấ ứ ợ ồ ộ
3. Ph m vi nghiên c u đ tài ạ ứ ề
Đ tài t p trung nghiên c u trong ph m vi phân tích nh ng quy đnh pháp lu t ề ậ ứ ạ ữ ị ậ
v ch m d t h p đng lao đng trong B lu t lao đng 2012 và nh ng văn b n ề ấ ứ ợ ồ ộ ộ ậ ộ ữ ả
h ng d n liên quan đ tài.ướ ẫ ề
4. Ph ng pháp nghiên c u đ tàiươ ứ ề
Trong quá trình nghiên c u vi t lu n thì ng i vi t có s d ng ph ng pháp phânứ ế ậ ườ ế ử ụ ươ
tích, t ng h p, ph ng pháp so sánh, l a ch n tài li u liên quan v n d ng th c ti n,ổ ợ ươ ự ọ ệ ậ ụ ự ể
đi chi u m t s quy đnh pháp lu t trong vi c ch m d t h p đng lao đng, d nố ế ộ ố ị ậ ệ ấ ứ ợ ồ ộ ẫ
chi u thông tin sách báo, internet, các b n án đc công b .ế ả ượ ố
5. K t c u đ tàiế ấ ề
Ngoài ph n m c l c, L i m đu, k t lu n, danh m c tài li u tham kh o n i dung ầ ụ ụ ờ ở ầ ế ậ ụ ệ ả ộ
c a lu n văn g m 3 ch ng:ủ ậ ồ ươ
Ch ng 1: Khái quát chung v ch m d t h p đng lao đngươ ề ấ ứ ợ ồ ộ
Ch ng 2: Quy đnh pháp lu t v ch m d t h p đng lao đngươ ị ậ ề ấ ứ ợ ồ ộ
Ch ng 3: Th c tr ng pháp lu t v ch m d t h p đng lao đng m t sươ ự ạ ậ ề ấ ứ ợ ồ ộ ộ ố
ki n ngh và ph i pháp hoàn thi nế ị ả ệ
Trang 2 SVTH: Nguy n Th Ng c Vânễ ị ọ
Pháp lu t v ch m d t h p đng lao đngậ ề ấ ứ ợ ồ ộ
CH NG 1ƯƠ
KHÁI QUÁT CHUNG V CH M D T H P ĐNG LAO ĐNGỀ Ấ Ứ Ợ Ồ Ộ
1.1. Khái ni m và đc đi m h p đng lao đngệ ặ ể ợ ồ ộ
1.1.1. Khái ni m h p đng lao đngệ ợ ồ ộ
Trong quan h lao đng, ng i lao đng th ng là bên y u th h n vì ph i lệ ộ ườ ộ ườ ế ế ơ ả ệ
thu c vào ng i s d ng lao đng v m t kinh t , vi c làm và ch u s qu n lý đi uộ ườ ử ụ ộ ề ặ ế ệ ị ự ả ề
hành c a ng i s d ng lao đng trong quá trình th c hi n công vi c. Bên c nh đó,ủ ườ ử ụ ộ ự ệ ệ ạ
quá trình th c hi n quan h lao đng còn nh h ng tr c ti p đn tính m ng, s cự ệ ệ ộ ả ưở ự ế ế ạ ứ
kh e, danh d nhân ph m c a ng i lao đng. Chính vì vây, ngoài các nguyên t cỏ ự ẩ ủ ườ ộ ắ
chung c a h p đng, pháp lu t lao đng còn đa ra nh ng nguyên t c, chu n m củ ợ ồ ậ ộ ư ữ ắ ẩ ự
riêng cho vi c giao k t, th c hi n, ch m d t h p đng lao đng. H p đng lao đngệ ế ư ệ ấ ứ ợ ồ ộ ợ ồ ộ
cũng đc coi là ch đnh trung tâm, là “ x ng s ng” c a Lu t lao đngượ ế ị ươ ố ủ ậ ộ 1.
H p đng lao đng là hình th c pháp lý c a quan h lao đng cá nhân, lo i quanợ ồ ộ ứ ủ ệ ộ ạ
h lao đng ph bi n trong n n kinh t th tr ng quan h lao đng đc thi t l pệ ộ ổ ế ề ế ị ườ ệ ộ ượ ế ậ
qua hình th c h p đng lao đng theo nguyên t c t do, t nguy n, bình đng gi aứ ợ ồ ộ ắ ự ự ệ ẳ ữ
ng i lao đng và ng i s d ng lao đng. Th c ch t đây là quan h h p tác cùng cóườ ộ ườ ử ụ ộ ự ấ ệ ợ
l i, trên c s hi u bi t và quan tâm l n nhau đ cùng đt đc l i ích mà m i bênợ ơ ở ể ế ẫ ể ạ ượ ợ ỗ
đt ra. Do đó chính m c tiêu đt đc l i ích t i đa là đng l c tr c ti p c a c haiặ ụ ạ ượ ợ ố ộ ự ự ế ủ ả
bên mà gi a h có th dung hòa đc quy n l i trong su t quá trình th c hi n quan hữ ọ ể ượ ề ợ ố ự ệ ệ
lao đng.ộ
Hi n nay, v m t pháp lý, khái ni m h p đng lao đngđc quy đnh t i Đi uệ ề ặ ệ ợ ồ ộ ượ ị ạ ề
15 Bô luât Lao đông 2012: “ ( ( ( H p đng lao đng là s th a thu n gi a ng i lao đngợ ồ ộ ự ỏ ậ ữ ườ ộ
và ng i s d ng lao đng v vi c làm có tr l ng, đi u ki n làm vi c, quy n vàườ ử ụ ộ ề ệ ả ươ ề ệ ệ ề
nghĩa v c a m i bên trong quan h lao đng.”ụ ủ ỗ ệ ộ Khái ni m này có u đi m ch ra đcệ ư ể ỉ ượ
ch th , n i dung c a h p đng, nh ng ch a nói ra đc là s l thu c vào m t phápủ ể ộ ủ ợ ồ ư ư ượ ự ệ ộ ặ
lý c a ng i lao đng vào ng i s d ng lao đng.ủ ườ ộ ườ ử ụ ộ
1 Tr n Hoàng H i (Ch biên), Giáo trình Lu t lao đng, Nxb. H ng Đc, H i Lu t gia Vi t Nam, Thành ph ầ ả ủ ậ ộ ồ ứ ộ ậ ệ ố
H Chí Minh, 2013, trang 149.ồ
Trang 3 SVTH: Nguy n Th Ng c Vânễ ị ọ
Pháp lu t v ch m d t h p đng lao đngậ ề ấ ứ ợ ồ ộ
1.1.2. Đc đi m h p đng lao đngặ ể ợ ồ ộ
V i t cách là m t lo i h p đng, h p đng lao đng có nh ng đc đi m chungớ ư ộ ạ ợ ồ ợ ồ ộ ữ ặ ể
c a h p đng, đó là k t qu c a s t do th a thu n trên c s t nguy n và bìnhủ ợ ồ ế ả ủ ự ự ỏ ậ ơ ở ự ệ
đng c a các ch th . Song, h p đng lao đng l i là hình th c pháp lý c a quan hẳ ủ ủ ể ợ ồ ộ ạ ứ ủ ệ
mua bán m t lo i hàng hóa đc bi t- hàng hóa s c lao đng. Do v y nó có năm đcộ ạ ặ ệ ứ ộ ậ ặ
đi m riêng sau đây:ể
Th nh t, ứ ấ trong quan h h p đng lao đng, có s l thu c v m t pháp lý c aệ ợ ồ ộ ự ệ ộ ề ặ ủ
ng i lao đng vào ng i s d ng lao đngườ ộ ườ ử ụ ộ 2.
Đây là đc tr ng quan tr ng c a h p đng lao đng đ phân bi t v i các lo iặ ư ọ ủ ợ ồ ộ ể ệ ớ ạ
h p đng khác và đc th a nh n r ng rãi trong pháp lu t lao đng cũng nh trongợ ồ ượ ừ ậ ộ ậ ộ ư
khoa h c pháp lý c a nhi u n c, đc bi t là các n c theo h th ng thông lu t.ọ ủ ề ướ ặ ệ ở ướ ệ ố ậ
Tuy nhiên đc đi m này ch th hi n trong qúa trình th c hi n quan h lao đng, xu tặ ể ỉ ể ệ ự ệ ệ ộ ấ
phát t tính ch t đc bi t c a hàng hóa s c lao đng và đòi h i khách quan c a qúaừ ấ ặ ệ ủ ứ ộ ỏ ủ
trình s d ng lao đng. Trong quan h lao đng, ng i s d ng lao đng ử ụ ộ ệ ộ ườ ử ụ ộ “ mua s cứ
lao đng” ộv đ s d ng, do v y đ đm b o vi c ng i s d ng lao đng s d ngề ể ử ụ ậ ể ả ả ệ ườ ử ụ ộ ử ụ
đc s c lao đng m t cách có hi u qu , h ph i có quy n qu n lý, giám sát, đi uượ ứ ộ ộ ệ ả ọ ả ề ả ề
hành quá trình lao đng c a ng i lao đng. H n n a, ho t đng s n xu t, kinh doanhộ ủ ườ ộ ơ ư ạ ộ ả ấ
ngày nay h u nh đã mang tính xã h i hóa, do đó đòi h i ph i có s ph i h p c aầ ư ộ ỏ ả ự ố ợ ủ
nhi u khâu, nhi u ng i lao đng theo m t quy t c, tr t t nh t đnh thì m i có thề ề ườ ộ ộ ắ ậ ự ấ ị ớ ể
th c hi n đc ho t đng này. Bên c nh đó ng i s d ng lao đng b v n ra đự ệ ượ ạ ộ ạ ườ ử ụ ộ ỏ ố ể
kinh doanh, h có quy n t ch trong kinh doanh nh quy n quy t đnh vi c thu h pọ ề ự ủ ư ề ế ị ệ ẹ
hay m r ng quy mô s n xu t kinh doanh theo nhu c u c a th tr ng, quy t đnh vi cở ộ ả ấ ầ ủ ị ườ ế ị ệ
thay đi đa đi m kinh doanh, th m chí là quy n ch m d t ho c chuy n nh ng ho tổ ị ể ậ ề ấ ứ ặ ể ượ ạ
đng s n xu t kinh doanh cho ng i khác, đ có th đáp ng đc các nhu c u trên,ộ ả ấ ườ ể ể ứ ượ ầ
ng i s d ng lao đng ph i có nh ng quy n hành nh t đnh trong quá trình s d ngườ ử ụ ộ ả ữ ề ấ ị ử ụ
lao đng. Do v y m c dù trong quan h lao đng, ng i lao đng y u th h n, nh ngộ ậ ặ ệ ộ ườ ộ ế ế ơ ư
pháp lu t v n trao cho ng i s d ng lao đng nh ng quy n uy nh t đnh nh quy nậ ẫ ườ ử ụ ộ ữ ề ấ ị ư ề
đi u hành lao đng, quy n đi u chuy n lao đng,quy n đt ra n i quy lao đng bu cề ộ ề ề ể ộ ề ặ ộ ộ ộ
ng i lao đng ph i tuân theo, quy n khen th ng và x lý k lu t lao đng,v.v…ườ ộ ả ề ưở ử ỷ ậ ộ
S l thu c v m t pháp lý là m t đc đi m quan tr ng đ phân h p đng laoự ệ ộ ề ặ ộ ặ ể ọ ể ợ ồ
đng v i m t s lo i h p đng dân s g n gũi v i nó ( h p đng gia công, h p đngộ ớ ộ ố ạ ợ ồ ự ầ ớ ợ ồ ợ ồ
d ch v , h p đng y quy n, v.v..) trong các h p đng dân s này, cái mà các bên quanị ụ ợ ồ ủ ề ợ ồ ự
2 Tr n Hoàng H i (Ch biên), Giáo trình Lu t lao đng, Nxb. H ng Đc, H i Lu t gia Vi t Nam, Thành ph ầ ả ủ ậ ộ ồ ứ ộ ậ ệ ố
H Chí Minh, 2013, trang 153- 154.ồ
Trang 4 SVTH: Nguy n Th Ng c Vânễ ị ọ
Pháp lu t v ch m d t h p đng lao đngậ ề ấ ứ ợ ồ ộ
tâm là k t qu c a công vi c, do v y bên th c công vi c đc làm ch trong qúa trìnhế ả ủ ệ ậ ự ệ ượ ủ
lao đng c a mình mà không đt d i s qu n lý, đi u hành c a bên kia. S khác bi tộ ủ ặ ướ ự ả ề ủ ự ệ
này cũng là ngu n g c c a s khác nhau trong nguyên t c ch u rũi ro gi a h p đngồ ố ủ ự ắ ị ữ ợ ồ
lao đng và h p đng dân s . ộ ợ ồ ự
Th hai, ứđi t ng c a h p đng lao đng là vi c làm có tr công.ố ượ ủ ợ ồ ộ ệ ả 3
Do tính ch t đc bi t c a lo i hàng hóa s c lao đng, vi c bi u hi n ra bên ngoàiấ ặ ệ ủ ạ ứ ộ ệ ể ệ
c a quan h mua bán lo i hàng hóa này không gi ng nh quan h mua bán các lo iủ ệ ạ ố ư ệ ạ
hàng hóa thông th ng khác. S c lao đng là m t lo i hàng hóa tr u t ng và ch cóườ ứ ộ ộ ạ ừ ượ ỉ
th chuy n giao sang cho “ bên mua” thông qua quá trình” bên bán” th c hi n m t côngể ể ự ệ ộ
vi c c th cho “ bên mua”. Do v y, đi t ng mà các bên th a thu n trong h p đngệ ụ ể ậ ố ượ ỏ ậ ợ ồ
lao đng bi u hi n ra bên ngoài là công vi c ph i làm. Khi các bên th a thu n v côngộ ể ệ ệ ả ỏ ậ ề
vi c ph i làm, các bên đã tính toán cân nh c v s c lao đng c a ng i lao đng đệ ả ắ ề ứ ộ ủ ườ ộ ể
có th đáp ng các đi u ki n th c hi n đc công vi c đó. Vi c làm là đi u kho nể ứ ề ệ ự ệ ượ ệ ệ ề ả
đu tiên, quan tr ng nh t c a h p đng lao đng, là lý do đ các bên xác l p quan hầ ọ ấ ủ ợ ồ ộ ể ậ ệ
lao đng. Th c t , m t công vi c c th cũng có th là đi t ng c a m t s h pộ ự ế ộ ệ ụ ể ể ố ượ ủ ộ ố ợ
đng dân s nh h p đng gia công, h p đng d ch v , h p đng v n chuy n, v.v…ồ ự ư ợ ồ ợ ồ ị ụ ợ ồ ậ ể
Tuy nhiên, “ công vi c ph i làm” trong h p đng lao đng là vi c làm có tr công. Khiệ ả ợ ồ ộ ệ ả
ng i lao đng đã cung ng s c lao đng đ làm m t công vi c cho ng i s d ngườ ộ ứ ứ ộ ể ộ ệ ườ ử ụ
lao đng nh đã th a thu n trong h p đng lao đng, h ph i nh n đc ti n công,ộ ư ỏ ậ ợ ồ ộ ọ ả ậ ượ ề
ti n l ng mà không ph thu c vào k t qu s n xu t kinh doanh c a ng i s d ngề ươ ụ ộ ế ả ả ấ ủ ườ ử ụ
lao đng.ộ
Th ba, ứtrong quan h h p đng lao đng, ng i lao đng ph i t mình th cệ ợ ồ ộ ườ ộ ả ự ự
hi n công vi c.ệ ệ 4
Đc đi m này đc th a nh n r ng rãi trong khoa h c pháp lý và đc quy đnhặ ể ượ ừ ậ ộ ọ ượ ị
t i Đi u 30 Bô luât Lao đông 2012: “ ạ ề ( ( ( Công vi c theo h p đng lao đng ph i doệ ợ ồ ộ ả
ng i lao đông đa giao kêt h p đông th c hiên. Đia diêm lam viêc đc th c hiên theo ườ ơ ư ươ ư
h p đông lao đông hoăc theo thoa thuân khac gi a hai bên”. ơ ư Quy đnh này cũng xu tị ấ
phát t tính lao đng b chi ph i tr c ti p b i các đc đi m nhân thân c a ng i laoừ ộ ị ố ự ế ở ặ ể ủ ườ
đng, đó là trình đ chuyên môn, kinh nghi m, k năng, k x o và c s c kh e, ngo iộ ộ ệ ỹ ỹ ả ả ứ ỏ ạ
3 Tr n Hoàng H i (Ch biên), Giáo trình Lu t lao đng, Nxb. H ng Đc, H i Lu t gia Vi t Nam, Thành ph ầ ả ủ ậ ộ ồ ứ ộ ậ ệ ố
H Chí Minh, 2013, trang 155-156.ồ
4 Tr n Hoàng H i (Ch biên), Giáo trình Lu t lao đng, Nxb. H ng Đc, H i Lu t gia Vi t Nam, Thành ph ầ ả ủ ậ ộ ồ ứ ộ ậ ệ ố
H Chí Minh, 2013, trang 156-157.ồ
Trang 5 SVTH: Nguy n Th Ng c Vânễ ị ọ