Một số vấn đề về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ trong tình hình mới

Chia sẻ: Tathimu Tathimu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13

0
191
lượt xem
6
download

Một số vấn đề về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ trong tình hình mới

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết "Một số vấn đề về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ trong tình hình mới" trình bày hiện trạng hoạt động thông tin Khoa học và Công nghệ ở Việt Nam hiện nay, và đưa ra một số định hướng cho hoạt động thông tin khoa học và công nghệ trong thời gian tới. Để biết rõ hơn về nội dung chi tiết, mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một số vấn đề về hoạt động thông tin khoa học và công nghệ trong tình hình mới

M TS V N<br /> V HO T<br /> NG THÔNG TIN<br /> KHOA H C VÀ CÔNG NGH TRONG TÌNH HÌNH M I<br /> Cao Minh Ki m*<br /> 1. M<br /> <br /> U<br /> <br /> Cho n nay, Vi t Nam ã hình thành m t m ng lư i các t ch c d ch v thông tin KH&CN v i<br /> hàng trăm cơ quan thông tin KH&CN công l p ho t ng Trung ương, các B /ngành, các t ng<br /> công ty, các a phương và các ơn v cơ s . S n ph m mà m ng lư i các t ch c này cung c p<br /> cho ngư i dùng tin và xã h i r t a d ng và phong phú, bao g m nh ng s n ph m truy n th ng<br /> như n ph m, các b phi u tra c u th công cho t i các CSDL, các Website, các b n tin i n t ,<br /> các băng hình, ĩa hình v i âm thanh, hình nh ng. Phương th c ph c v thông tin cũng h t<br /> s c linh ho t, a d ng: t th công cho t i t<br /> ng hoá và ph c v on-line/ tr c tuy n, thuê bao<br /> ngu n tin trên Internet. M ng lư i các t ch c d ch v thông tin này ã góp ph n nh t nh vào<br /> phát tri n kinh t xã h i c a t nư c. Tuy nhiên s phát tri n m nh m c a khoa h c và công<br /> ngh (KH&CN), c bi t là công ngh thông tin và truy n truy n thông (CNTT&TT) trong nh ng<br /> th p k g n ây ã tác ng sâu s c n s phát tri n kinh t xã h i nói chung và ho t ng thông<br /> tin KH&CN nói riêng. Ngư i ta ã<br /> c p n vi c chuy n i c a th gi i t k nguyên công<br /> nghi p sang k nguyên thông tin v i kinh t tri th c, xã h i thông tin. Trong b i c nh ó, ho t<br /> ng thông tin khoa h c và công ngh ang có nh ng thay i quan tr ng, òi h i ho t ng này<br /> cũng ph i ư c i u ch nh phù h p. Trong bài này, chúng tôi trình bày m t s<br /> nh hư ng cho<br /> ho t ng này trong th i gian t i.<br /> 2. M T S<br /> <br /> NÉT V HI N TR NG CÔNG TÁC THÔNG TIN KH&CN VI T NAM<br /> <br /> 2.1 M ng lư i các t ch c thông tin KH&CN Vi t Nam<br /> Vi t Nam, ho t ng thông tin KH&CN ư c cho là b t u tri n khai t cu i nh ng năm 50<br /> c a th k XX khi thành l p U ban Khoa h c Nhà nư c. Chúng ta có th phân chia m t cách<br /> khái quát quá trình ó thành 4 giai o n [7].<br /> - Giai o n m<br /> <br /> u (1959-1972)<br /> <br /> - Giai o n hình thành và phát tri n H th ng (1972-1986)<br /> - Giai o n<br /> <br /> i m i ho t<br /> <br /> ng thông tin KH&CN (1986-1996)<br /> <br /> - Giai o n phát tri n ph c v CNH và H H (T 1996<br /> <br /> n nay)<br /> <br /> Công tác thông tin KH&CN trong th i gian v a qua ã<br /> <br /> t ư c nh ng k t qu<br /> <br /> áng k như:<br /> <br /> - M ng lư i t ch c d ch v thông tin KH&CN qu c gia ã hình thành và phát tri n r ng kh p<br /> trên c nư c<br /> - Ngu n tin KH&CN ư c phát tri n áng k , cơ b n áp ng nh ng nhu c u cơ b n v thông tin<br /> KH&CN c a t nư c<br /> *<br /> <br /> Phó Giám<br /> <br /> c, Trung tâm Thông tin KH&CN Qu c gia<br /> <br /> - Công tác ph c v thông tin ã có bư c phát tri n m i v ch t, ã bám sát ư c nh hư ng phát<br /> tri n c a<br /> ng và Nhà nư c, áp ng t t yêu c u thông tin c a ngư i dùng tin; H th ng s n<br /> ph m và d ch v thông tin ư c phát tri n a d ng;<br /> - Trình<br /> công ngh c a nhi u t ch c thông tin KH&CN trong H th ng ã ư c phát tri n và<br /> nâng cao. Nhi u t ch c thông tin KH&CN ã áp d ng nh ng CNTT và truy n thông tiên ti n,<br /> nh ng trang thi t b hi n i; ã hình thành ư c nhi u m ng thông tin KH&CN, các thư vi n<br /> i n t ph c v hi u qu cho qu n lý, kinh doanh, nghiên c u và phát tri n, nâng cao dân trí;<br /> -<br /> <br /> i ngũ cán b thông tin chuyên nghi p ư c hình thành, trình<br /> ư c nâng cao và có bư c phát tri n áng k<br /> <br /> - H p tác qu c t<br /> <br /> chuyên môn nghi p v<br /> <br /> ã<br /> <br /> ư c m r ng.<br /> <br /> Ngày 31/8/2004, Chính ph ã ban hành Ngh<br /> nh 159/2004/N -CP v công tác thông tin<br /> KH&CN, trong ó<br /> c p khái ni m khái ni m "M ng lư i các t ch c d ch v thông tin<br /> KH&CN" thay cho “H th ng thông tin KH&CN Qu c gia". Cho n nay, chúng ta ã t o l p<br /> ư c m ng lư i t ch c d ch v thông tin KH&CN công l p g m [4]:<br /> - Trung tâm Thông tin Khoa h c và Công ngh Qu c gia tr c thu c B Khoa h c và Công ngh là<br /> u m i liên k t trung tâm c a m ng lư i các t ch c d ch v thông tin khoa h c và công ngh .<br /> - Kho ng 40 t ch c thông tin KH&CN c p B /ngành, bao g m các cơ quan thông tin c a các b<br /> (trong ó có c 2 trung tâm thông tin chuyên d ng c a B Khoa h c và Công ngh là Trung tâm<br /> Thông tin Sáng ch và Trung tâm Thông tin Tiêu chu n- o lư ng-Ch t lư ng), các cơ quan<br /> ngang B , cơ quan thu c chính ph .<br /> - 63 cơ quan/ ơn v thông tin KH&CN c p t nh và thành ph tr c thu c Trung ương.<br /> - M t s cơ quan thông tin KH&CN thu c các cơ quan trung ương c a<br /> ương.<br /> - Hơn 400 cơ quan TT-TV t i các vi n/trung tâm nghiên c u, các trư ng<br /> ch c trung tâm thông tin các T ng công ty 90, 91.<br /> <br /> ng và oàn th<br /> i h c, cao<br /> <br /> Trung<br /> ng; Hàng<br /> <br /> Nhi u cơ quan TT-TV ã ư c Nhà nư c và các b , ngành, a phương chú tr ng phát tri n tr<br /> s , nhà xư ng, i u ki n làm vi c, m b o trang thi t b k thu t hi n i. i u ki n làm vi c<br /> c a nhi u cơ quan thông tin KH&CN ư c liên t c c i thi n.<br /> 2.2. Ngu n tin KH&CN<br /> Cho t i nay, trong toàn H th ng có hơn 3 tri u u tên sách, trên 25 tri u b n mô t sáng ch<br /> phát minh, trên 200 nghìn tiêu chu n; 50 nghìn catalo công nghi p, 4.000 b báo cáo a ch t,<br /> 4.500 báo cáo lâm nghi p; 20.000 báo cáo k t qu nghiên c u, lu n án ti n sĩ; hàng ch c tri u<br /> bi u ghi trên CD/ROM,....<br /> c bi t, Trung tâm Thông tin KH&CN Qu c gia, v i tư cách là cơ quan u m i trung tâm c a<br /> m ng lư i các t ch c d ch v thông tin KH&CN ã ư c phát tri n ư c ngu n tin KH&CN tr c<br /> tuy n v i hàng ch c nghìn u tên t p chí i n t , có kh năng truy c p t i hàng ch c tri u tài li u<br /> g cv i<br /> c p nh t r t nhanh và<br /> h i c khá sâu [2] như:<br /> <br /> - STD (Tài li u KH&CN Vi t Nam): hơn 127.000 bi u ghi rong ó có hơn 45.000 bi u ghi có liên<br /> k t n bài toàn văn.<br /> - ScienceDirect: hơn 2.100 t p chí i n t c a NXB Elsevier, hơn 9 tri u bài báo toàn văn; m t s<br /> lĩnh v c có th h i c t s<br /> u tiên c a t p chí.<br /> - SringerLink: hơn 1.200 t p chí i n t c a NXB Springer (CHLB<br /> tri u bài báo toàn văn.<br /> <br /> c), truy c p ư c g n 4<br /> <br /> - ISI-Web of Knowldge: 2 CSDL trích d n KH&CN hàng u th gi i c a NXB Thomson<br /> Reuters (Science Citation Index Expanded và Social Science Index).<br /> - Proquest Central: m t trong nh ng CSDL toàn văn t ng h p l n nh t th gi i, ch a thông tin<br /> c a trên 11.250 t p chí (trong ó có 8.400 t p chí toàn văn), 479 báo toàn văn, 30.000 lu n văn<br /> toàn văn; trên 44.000 h sơ doanh nghi p, trên 3.000 Báo cáo công nghi p;<br /> - Ebrary: CSDL c a trên 35.000 sách i n t ;<br /> - T p chí i n t c a m t s h i KH&CN uy tín v m t s lĩnh v c như:<br /> • H i Hoá h c Hoa Kỳ (ACS)<br /> • H i K sư Cơ khí Hoa Kỳ (ASME)<br /> • H i K sư Xây d ng Hoa Kỳ (ASCE)<br /> • H i V t Lý Hoa Kỳ<br /> • Vi n V t lý Hoa Kỳ (AIP).<br /> ây là m t ngu n l c thông tin quan tr ng ph c v hi u qu cho ho t<br /> 2.3. S n ph m và d ch v thông tin KH&CN<br /> <br /> ng KH&CN c a<br /> <br /> t nư c<br /> <br /> H th ng s n ph m và d ch v thông tin ư c phát tri n a d ng, t truy n th ng t i hi n i.<br /> Hi n t i, theo th ng kê chưa y , m ng lư i các t ch c d ch v thông tin KH&CN xu t b n<br /> g n 300 n ph m thông tin, trong ó có hàng ch c n ph m b ng ti ng Anh dùng trao i qu c<br /> t . Ngoài ra, hàng năm các cơ quan thông tin KH&CN còn xu t b n nhi u n ph m không nh<br /> kỳ, sách chuyên , tài li u hư ng d n k thu t, tài li u d ch, các Nông l ch ...<br /> Các t ch c trong m ng lư i thông tin KH&CN qu c gia ã xây d ng t i trên 300 CSDL tư li u<br /> và d ki n. Tuy nhiên, h u h t ây m i là các CSDL nh (t vài nghìn t i vài ch c bi u ghi) dùng<br /> qu n tr các ngu n tin c a cơ quan. M t s ít cơ quan ã xây d ng ư c nh ng CSDL quy mô<br /> l n l n (như CSDL STD c a Trung tâm Thông tin KH&CN Qu c gia). T ch ch có các CSDL<br /> thư m c, n nay nhi u cơ quan thông tin ã xây d ng các CSDL toàn văn.<br /> V i s phát tri n c a công ngh thông tin và truy n thông, nhi u cơ quan ã phát tri n lo i hình<br /> b n tin i n t . S n ph m này b t u xu t hi n Vi t Nam t 1995 và c bi t phát tri n nhanh<br /> v s lư ng cũng như ch t lư ng t 1997, khi Vi t Nam b t u hoà nh p Internet.<br /> Trình<br /> công ngh c a nhi u t ch c thông tin KH&CN trong m ng lư i ã ư c nâng cao.<br /> Nhi u t ch c thông tin KH&CN ã áp d ng nh ng CNTT và truy n thông tiên ti n, nh ng trang<br /> thi t b hi n i. H u h t các cơ quan thông tin KH&CN ã k t n i và tích c c khai thác<br /> <br /> INTERNET. Nhi u cơ quan thông tin KH&CN ã xây d ng ư c C ng Giao ti p i n t , Thư<br /> vi n i n t , Website.<br /> c bi t, m t s cơ quan thông tin KH&CN ã th c hi n vi c t mua các CSDL tr c tuy n, t p<br /> chí i n t tr c tuy n. Thí d Trung Thông tin KH&CN Qu c gia ã mua quy n truy c p n các<br /> CSDL toàn văn c a Science@Direct, Springer, Proquest Central,..<br /> Bên c nh vi c duy trì các d ch v thư vi n truy n th ng, nhi u cơ quan ã áp d ng các hình th c<br /> d ch v hi n i, tiên ti n: kho m , mã v ch, c ng t ; khai thác qua m ng, phòng c a phương<br /> ti n, liên k t trao i liên thư vi n...<br /> ã hình thành ư c nhi u m ng thông tin KH&CN, các thư vi n i n t ph c v hi u qu cho<br /> qu n lý, kinh doanh, nghiên c u và phát tri n, nâng cao dân trí.<br /> n nay, h u h t các cơ quan<br /> thông tin KH&CN trung ương, b /ngành và nh ng thành ph l n u ã xây d ng Website v<br /> KH&CN; m t s cơ quan ã t o l p Thư vi n i n t chuyên ngành.<br /> c bi t, m ng lư i các t ch c thông tin KH&CN ã xây d ng m t s m ng thông tin i n t<br /> v i ngu n tin phong phú, áp ng cơ b n yêu c u tin c a ngư i dùng tin như:<br /> - M ng thông tin KH&CN Vi t Nam (VISTA); M ng thông tin KH&CN ph c v vùng sâu, vùng<br /> xa (Thư vi n i n t ph c v nông thôn);<br /> - Ch<br /> <br /> o v Công ngh và Thi t b Vi t Nam (Techmart Vietnam trên m ng);<br /> <br /> - M ng thông tin tiêu chu n- o lư ng ch t lư ng TCVNNet<br /> - M ng thông tin nông nghi p nông thôn AgroViet;<br /> - M ng thông tin y h c, y t (CIMSINet);<br /> - M ng thông tin thương m i VITRANET,....<br /> Trung tâm Thông tin KH&CN Qu c gia thu c B Khoa h c và Công ngh ã ư c B KH&CN<br /> giao nhi m v xây d ng M ng Nghiên c u và ào t o Vi t Nam (g i t t là VinaREN). ây là m t<br /> m ng vi n thông dùng riêng dành cho các t ch c KH&CN Vi t Nam. M ng VinaREN ã chính<br /> th c khai trương tháng 3/2009.<br /> Công tác ph c v thông tin ã có bư c phát tri n, ã bám sát yêu c u c a ng và Nhà nư c, cơ<br /> b n áp ng ư c yêu c u thông tin cơ b n c a ngư i dùng tin. Vi c ph c v thông tin KH&CN<br /> cho ngư i dùng tin là lãnh o ng và Nhà nư c, lãnh o các cơ quan qu n lý, cho cán b qu n<br /> lý các c p ã ư c chú tr ng và tri n khai v i nhi u hình th c a d ng, c bi t là các thông tin<br /> nhanh, thông tin ch n l c, các t ng lu n phân tích, các s li u th ng kê, so sánh,...<br /> Ph c v thông tin KH&CN cho nông nghi p nông thôn ư c nhi u cơ quan thông tin chú tr ng<br /> phát tri n nh t là các cơ quan thông tin a phương. c bi t là vi c nhân r ng mô hình “Cung c p<br /> thông tin ph c v phát tri n KT-XH nông thôn, mi n núi”.<br /> n nay, mô hình này ã ư c tri n<br /> khai trên 30 t nh/thành ph tr c thu c Trung ương.<br /> Công tác ph c v thông tin cho doanh nghi p, phát tri n th trư ng công ngh ư c c bi t quan<br /> tâm. Trong nh ng năm qua, Ch công ngh và thi t b ã ư c t ch c nhi u quy mô, c p<br /> khác nhau như quy mô qu c gia (vào các năm 2003, 2005), quy mô vùng [1]. Ch công ngh và<br /> <br /> thi t b trên m ng cũng ư c m t s cơ quan chú ý xây d ng và phát tri n (như<br /> www.techmartvietnam.com; www.techmart.cesti.gov.vn; www.techmarthaiphong.com.vn).<br /> 2.4. M t s t n t i c a ho t<br /> <br /> ng thông tin KH&CN Vi t Nam<br /> <br /> M c dù ã có bư c phát tri n nh t<br /> còn nh ng t n t i [5]. ó là:<br /> <br /> nh, nhưng ho t<br /> <br /> ng thông tin KH&CN c a Vi t Nam v n<br /> <br /> - Cơ s v t ch t còn y u (nhi u nơi chưa có tr s , di n tích làm vi c ch t h p, h t ng<br /> m ng và trang thi t b h n ch ,...);<br /> - Ti m l c thông tin KH&CN còn nh bé, nh t là ti m l c thông tin s hóa.;<br /> - Ch t lư ng s n ph m và d ch v thông tin chưa cao (do h n ch v ngu n, v l c lư ng<br /> x lý tin,...); Các CSDL h u h t là có quy mô nh (t vài trăm n vài nghìn bi u ghi), ch y u<br /> ph c v n i b . S lư ng CSDL c thù có quy mô l n, có kh năng áp ng nhu c u c a ngư i<br /> dùng là r t ít. Nhi u CSDL chưa ư c ưa lên ph c v trên m ng. Nhìn chung, chưa có nhi u s n<br /> ph m thông tin có giá tr gia tăng cao, chưa th c nh tranh trên th trư ng;<br /> i ngũ cán b còn m ng v s lư ng và h n ch v ch t lư ng; không n<br /> thuyên chuy n, nhi u cán b chưa th c s g n bó v i ngh nghi p;<br /> <br /> nh, hay<br /> <br /> - Ngu n thu t s n ph m và d ch v là không áng k . H u h t các s n ph m, d ch v<br /> thông tin KH&CN trong M ng lư i u ư c Nhà nư c bao c p (thu không<br /> chi). Các ngu n<br /> khác ư c<br /> c p<br /> ây là ho t ng tin h c, qu ng cáo, t ch c h i ngh , h i th o, d ch thu t,<br /> gi i thi u chào bán công ngh ,...<br /> 3. B I C NH M I C A HO T<br /> <br /> NG THÔNG TIN KH&CN<br /> <br /> 3.1. B i c nh kinh t xã h i vĩ mô<br /> Có th th y, ho t ng thông tin KH&CN th i gian t i s ư c tri n khai trong m t b i c nh m i,<br /> òi h i có nh ng i u ch nh phù h p. Dư i ây là m t s nét c a b i c nh kinh t xã h i vĩ mô:<br /> - S phát tri n m nh m c a cu c cách m ng KH&CN, c bi t là c a CNTT và TT ã tác ng<br /> sâu s c n s phát tri n c a th gi i. Th gi i ang chuy n d n t xã h i công nghi p sang xã h i<br /> thông tin v i n n kinh t tri th c. Toàn c u hoá kinh t ư c xác nh là m t xu th khách quan,<br /> t o cơ h i cho phát tri n. Khoa h c và công ngh s có nh ng bư c ti n nh y v t và nh ng t<br /> phá l n, tác ng nhi u m t n t t c các qu c gia.<br /> - Sau hơn 20 năm th c hi n ư ng l i<br /> i m i c a ng, Vi t Nam ã l n m nh v nhi u m t,<br /> i s ng nhân dân ư c c i thi n áng k , kinh t tăng trư ng khá nhanh, công cu c CNH, H H<br /> t nư c ã t ư c nh ng k t qu to l n. Tuy nhiên, n n kinh t nư c ta v n trong tình tr ng<br /> khó khăn. c bi t, cu c kh ng ho ng kinh t toàn c u ang có tác ng không nh<br /> n phát tri n<br /> kinh t xã h i c a Vi t Nam;<br /> -S<br /> i m i chính sách và cơ ch qu n lý theo hư ng phát tri n kinh t th trư ng nh hư ng xã<br /> h i ch nghĩa, tăng cư ng s t ch , t ch u trách nhi m c a các t ch c d ch v công l p.<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản