intTypePromotion=1
ADSENSE

Sự tham gia xã hội của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ đổi mới - Trịnh Duy Luân

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

64
lượt xem
7
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết "Sự tham gia xã hội của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ đổi mới" dưới đây để nắm bắt được vấn đề thanh niên trong môi trường thể chế và văn hóa xã hội thời kỳ đổi mới, sự tham gia của thanh niên vào đời sống xã hội, sự tham gia của thanh niên vào các tổ chức chính trị xã hội,...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sự tham gia xã hội của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ đổi mới - Trịnh Duy Luân

X· héi häc sè 2 (94), 2006 3<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> sù Tham gia x· héi cña Thanh niªn viÖt nam<br /> trong thêi kú ®æi míi<br /> <br /> TrÞnh Duy Lu©n<br /> <br /> <br /> 1. Thanh niªn trong m«i tr−êng thÓ chÕ vµ v¨n hãa - x· héi cña thêi<br /> kú §æi míi<br /> ThÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay ®−îc sinh trong h¬n hai thËp niªn<br /> tr−íc vµ trong thêi kú §æi míi (1975-1985; 1986-2000). Hä ®· may m¾n lµ kh«ng<br /> ph¶i tr¶i qua nh÷ng khã kh¨n cña ®Êt n−íc thêi kú trong vµ sau chiÕn tranh. Trong<br /> khi ®ã hä l¹i ®−îc tr−ëng thµnh tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1990, khi mµ c«ng cuéc §æi míi<br /> toµn diÖn ®Êt n−íc ®· gÆt h¸i nh÷ng thµnh qu¶ b−íc ®Çu. §©y thùc sù lµ mét thêi kú<br /> míi, thêi kú cña nh÷ng biÕn ®æi x· héi lín cña ®Êt n−íc, kh¸c h¼n víi giai ®o¹n tr−íc<br /> ®ã. M«i tr−êng x· héi míi, ®· vµ ®ang t¹o nhiÒu ®iÒu kiÖn cho thanh niªn ph¸t triÓn<br /> nh÷ng phÈm chÊt hoµn toµn míi do sù ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc ®ßi hái vµ d−íi t¸c<br /> ®éng cña qu¸ tr×nh héi nhËp vµ toµn cÇu hãa. Cã thÓ xem hä nh− lµ s¶n phÈm, ®ång<br /> thêi lµ hiÖn th©n cña nh÷ng biÕn ®æi x· héi ®· vµ ®ang diÔn ra hÕt søc nhanh chãng<br /> vµ s©u s¾c trong x· héi ViÖt Nam thêi kú §æi míi.<br /> Nh÷ng thµnh tùu thu ®−îc cña §æi míi trong viÖc n©ng cao ®êi sèng vËt chÊt<br /> cña mäi tÇng líp d©n c− ®· ®−îc truyÒn dÉn tíi nh÷ng yÕu tè cña ®êi sèng tinh thÇn<br /> cña x· héi, mµ tr−íc hÕt lµ hÖ gi¸ trÞ chñ ®¹o cña c¸c nhãm x· héi kh¸c nhau trong<br /> mét x· héi ViÖt Nam ®ang chuyÓn ®æi.<br /> Nh÷ng gi¸ trÞ cò, g¾n víi c¬ chÕ qu¶n lý tËp trung tr−íc ®©y, ®−îc biÕn thÓ vµ<br /> nh÷ng gi¸ trÞ hoµn toµn míi (kinh tÕ thÞ tr−êng, lîi Ých c¸ nh©n, quyÒn c«ng d©n, c¸c<br /> gi¸ trÞ míi vÒ tù do vµ d©n chñ, khoan dung vµ chÊp nhËn c¸c kh¸c biÖt...) ®· h×nh<br /> thµnh vµ b¾t rÔ ngay vµo c¸c nhãm x· héi, ®Æc biÖt lµ nhãm thanh niªn - lùc l−îng<br /> trÎ vèn rÊt nh¹y c¶m víi nh÷ng sù thay ®æi, víi nh÷ng c¸i míi, c¸i l¹.<br /> B¶ng d−íi ®©y lµ mét vÝ dô minh häa vÒ nh÷ng thay ®æi trong hÖ gi¸ trÞ (cßn<br /> gäi lµ nh÷ng ®Þnh h−íng gi¸ trÞ) - nh÷ng c¸i chi phèi vµ ¶nh h−ëng tíi viÖc h×nh<br /> thµnh c¸c khu«n mÉu øng xö míi cña thÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay.<br /> §Õn l−ît nã, nh÷ng gi¸ trÞ míi ®ang h×nh thµnh l¹i chi phèi vµ ¶nh h−ëng tíi<br /> sù h×nh thµnh nh÷ng khu«n mÉu øng xö míi trong thanh niªn. Ngoµi mèi lo sinh kÕ,<br /> “lËp th©n vµ lËp nghiÖp", hä sÏ “tham gia” vµo ®êi sèng x· héi ViÖt Nam hiÖn ®¹i nh−<br /> thÕ nµo? §ãng vai trß lµ cÇu nèi gi÷a c¸c thÕ hÖ tr−íc hä vµ t−¬ng lai cña ®Êt n−íc ra<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 4 Sù tham gia x· héi cña thanh niªn ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi<br /> <br /> sao trong nh÷ng thËp niªn tíi? Vµ nh÷ng ®iÒu ®ã ph¶n ¸nh nh÷ng biÕn ®æi x· héi<br /> nµo cña x· héi ViÖt Nam ®−¬ng ®¹i? §ã lµ nh÷ng c©u hái ®¸ng ®−îc ®Æt ra vµ tr¶ lêi<br /> v× lîi Ých nhiÒu mÆt cña sù ph¸t triÓn ®Êt n−íc.<br /> <br /> TT §Þnh h−íng gi¸ trÞ cò §Þnh h−íng gi¸ trÞ míi<br /> 1 Tuæi trÎ lµ qu·ng ®êi chuyÓn tiÕp (hy sinh tuæi trÎ, TËn h−ëng tuæi trÎ<br /> g¸c t×nh yªu v× sù nghiÖp t−¬ng lai)<br /> 2 TÝnh céng ®ång (v× tËp thÓ, v× tæ chøc,...) TÝnh c¸ nh©n (v× m×nh lµm c¬ së v× mäi ng−êi)<br /> 3 HÖ quy chiÕu qu¸ khø C¸i hiÖn t¹i vµ t−¬ng lai<br /> 4 C¶m tÝnh, kinh nghiÖm, duy t×nh, duy ý chÝ Lý tÝnh, thùc nghiÖm, duy lý<br /> 5 KiÓm so¸t tõ bªn ngoµi Tù kiÓm so¸t<br /> 6 HoÆc thÕ nµy hoÆc thÕ kia §a d¹ng hãa, ®a ph−¬ng hãa<br /> 7 Kh¼ng ®Þnh vµ quyÕt ®o¸n duy ý chÝ Thö nghiÖm ®óng - sai<br /> 8 C¸i lý t−ëng, c¸i quy luËt C¸i thùc tÕ, th−êng ngµy<br /> 9 §¹o ®øc tËp thÓ C¸i c¸ nh©n, c¸i nh©n c¸ch (ch©n, thiÖn, mü)<br /> 10 C¸i ®Ñp sö thi C¸i ®Ñp nh©n v¨n<br /> <br /> Nguån: Huúnh Kh¸i Vinh (Chñ biªn): Mét sè vÊn ®Ò vÒ lèi sèng, ®¹o ®øc, chuÈn gi¸ trÞ x· héi.<br /> Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia. Hµ Néi - 2001. Tr. 232 - 233.<br /> <br /> 2. Sù tham gia cña thanh niªn vµo ®êi sèng x· héi<br /> Tõ n¨m Quèc tÕ Thanh niªn 1985, §¹i Héi ®ång Liªn Hîp Quèc ®· ®Þnh<br /> nghÜa sù tham gia cña thanh niªn bao gåm 4 thµnh phÇn lµ: sù tham gia vÒ kinh tÕ,<br /> cã liªn quan ®Õn viÖc lµm vµ ph¸t triÓn; sù tham gia chÝnh trÞ, liªn quan ®Õn c¸c qu¸<br /> tr×nh ra quyÕt ®Þnh; sù tham gia x· héi, liªn quan ®Õn c¸c ho¹t ®éng céng ®ång; vµ sù<br /> tham gia v¨n hãa, liªn quan ®Õn nghÖ thuËt, c¸c gi¸ trÞ v¨n hãa vµ sù thÓ hiÖn.<br /> (UNESA, 2003).<br /> Liªn quan ®Õn kh¸i niÖm tham gia cña thanh niªn ViÖt Nam, trong hÖ gi¸<br /> trÞ “cò” (cã tõ thêi kú tr−íc §æi míi), cã mét kh¸i niÖm kh¸ gÇn gòi víi kh¸i niÖm<br /> "sù tham gia”. §ã lµ kh¸i niÖm "tÝnh tÝch cùc chÝnh trÞ - x· héi", ph¶n ¸nh sù chñ<br /> ®éng, tù gi¸c, tiªn phong trong c¸c ho¹t ®éng chÝnh trÞ x· héi vµ trong ®êi sèng<br /> th−êng ngµy cña thanh niªn ViÖt Nam. Nã lµ s¶n phÈm cña mét thêi, cña nh÷ng<br /> thÕ hÖ ®· lµm nªn nh÷ng kú tÝch trong sù nghiÖp b¶o vÖ vµ kh¼ng ®Þnh nÒn ®éc lËp<br /> cña ®Êt n−íc.<br /> Tuy nhiªn víi kh¸i niÖm tham gia hiÖn nay, ®Æc biÖt lµ sù tham gia cña<br /> thanh niªn vµo ®êi sèng x· héi, cßn cã mét sè yÕu tè nhËn thøc kh¸c chi phèi. Ch¼ng<br /> h¹n, liªn quan ®Õn sù tham gia chÝnh trÞ cßn ph¶i tÝnh ®Õn nh÷ng nhËn thøc vÒ<br /> quyÒn c«ng d©n, vÒ tù do vµ d©n chñ, vÒ sù tù kh¼ng ®Þnh c¸ nh©n trong m«i tr−êng<br /> x· héi míi,...<br /> Sù tham gia cña mäi ng−êi d©n trong ®êi sèng x· héi ®· ®−îc nªu trong<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 5<br /> <br /> nhiÒu v¨n kiÖn cña §¶ng vµ Nhµ n−íc, næi bËt trong c¸c ph−¬ng ch©m nh−: “c¸ch<br /> m¹ng lµ sù nghiÖp cña quÇn chóng”, “lÊy d©n lµm gèc”, “Nhµ n−íc cña d©n, do d©n<br /> vµ v× d©n”. Vµ tõ l©u ®· h×nh thµnh nh÷ng “phong trµo c¸ch m¹ng” cña quÇn chóng<br /> nh©n d©n trong nhiÒu lÜnh vùc. Tuy nhiªn ë mçi thêi kú, sù tham gia nµy l¹i dùa<br /> trªn nh÷ng nguyªn t¾c vµ nh÷ng h×nh thøc kh¸c nhau. Thêi kú tr−íc §æi míi, ®ã lµ<br /> sù tham gia ®−îc ph¸t ®éng vµ kªu gäi d−íi sù bøc b¸ch cña nh÷ng nhu cÇu sèng<br /> cßn (b¶o vÖ tæ quèc, b»ng mäi gi¸, v× nh÷ng môc tiªu chung, cao c¶, cÇn ph¶i hy<br /> sinh, quªn m×nh,...).<br /> Ngµy nay, trong nh÷ng ®iÒu kiÖn kinh tÕ vµ chÝnh trÞ míi, sù tham gia trong<br /> c¸c lÜnh vùc cña ®êi sèng (kinh tÕ, chÝnh trÞ, v¨n hãa - x· héi,…) l¹i g¾n liÒn víi sù<br /> xuÊt hiÖn cña nh÷ng hÖ gi¸ trÞ míi, víi sù tù ý thøc vÒ quyÒn c«ng d©n vµ nh÷ng lîi<br /> Ých ®a d¹ng cña sù ph¸t triÓn vµ tù do c¸ nh©n, víi nh÷ng gi¸ vÒ c«ng b»ng , b×nh<br /> ®¼ng, tù do vµ d©n chñ theo nh÷ng néi dung míi, cô thÓ h¬n, thùc tÕ h¬n.<br /> V× thÕ, sù tham gia lµ mét kh¸i niÖm ®ang ®−îc lµm míi l¹i vµ ®i vµo cuéc<br /> sèng. Nh÷ng biÓu hiÖn cña nã cã thÓ thÊy trong c¸c c¸ch tiÕp cËn míi cña giíi ho¹ch<br /> ®Þnh chÝnh s¸ch, trong qu¸ tr×nh lËp kÕ ho¹ch, quy ho¹ch, x©y dùng c¸c chiÕn l−îc,<br /> c¸c ch−¬ng tr×nh vµ dù ¸n ph¸t triÓn,… d−íi tªn gäi “c¸ch tiÕp cËn cã sù tham gia<br /> cña céng ®ång”. Vµ c¶ c¸c c¸ch thøc qu¶n lý, gi¶i ph¸p, biÖn ph¸p thùc hiÖn ë cÊp vi<br /> m«. Ch¼ng h¹n, ®ã lµ cuéc vËn ®éng thùc hµnh “D©n chñ ë c¬ së” víi ph−¬ng ch©m<br /> “d©n biªt, d©n lµm, d©n bµn, d©n kiÓm tra” - nh− mét b−íc ®i trong qu¸ tr×nh “d©n<br /> chñ hãa ®êi sèng x· héi”.<br /> Sù tham gia cña lùc l−îng thanh niªn ngµy nay cµng cÇn ®−îc chó träng h¬n<br /> v× hä lµ nguån lùc trÎ vµ ®«ng ®¶o cña x· héi ViÖt Nam hiÖn t¹i vµ t−¬ng lai (h¬n<br /> 53% d©n sè ViÖt Nam hiÖn ë ®é tuæi d−íi 25,23% d©n sè trong ®é tuæi 15-29). Sù<br /> tham gia cña hä trong ®êi sèng kinh tÕ, chÝnh trÞ, vµ x· héi cña ®Êt n−íc cÇn ®−îc t¹o<br /> ®iÒu kiÖn ph¸t triÓn vµ sö dông ®Ó phôc vô cho nh÷ng biÕn ®æi x· héi tÝch cùc h¬n,<br /> m¹nh mÏ h¬n trong nh÷ngthËp niªn ph¸t triÓn s¾p tíi cu¶ ®Êt n−íc.<br /> 3. Sù tham gia cña thanh niªn vµo c¸c tæ chøc chÝnh trÞ - x· héi<br /> Mét trong nh÷ng thµnh tè quan träng cña sù tham gia lµ tham gia chÝnh trÞ,<br /> tøc lµ tham gia vµo c¸c qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh, ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch. §Ó thùc hiÖn<br /> ®−îc ®iÒu nµy, thanh niªn cã thÓ trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp tham gia vµo c¸c tæ chøc<br /> chÝnh trÞ x· héi trong qu¸ tr×nh ra c¸c quyÕt ®Þnh cã liªn quan ®Õn cuéc sèng cña hä.<br /> Víi ViÖt Nam, ®©y lµ mét chñ ®Ò chÞu nhiÒu ¶nh h−ëng cña v¨n hãa ph−¬ng §«ng,<br /> cña hÖ t− t−ëng Nho gi¸o víi ®Þnh h−íng ®Ò cao vai trß cña ng−êi cao tuæi ("triÒu<br /> ®×nh träng t−íc, lµng n−íc träng xØ"), còng nh− nh÷ng thø bËc nghiÖm ngÆt cña thêi<br /> kú phong kiÕn (lÉn thêi kú kÕ ho¹ch hãa tËp trung). §iÒu nµy dÉn ®Õn cßn tån ®äng<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 6 Sù tham gia x· héi cña thanh niªn ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi<br /> <br /> kh¸ l©u dµi t©m lý kh«ng thùc sù coi träng sù tham gia cña thanh niªn trong c¸c c¬<br /> quan, tæ chøc qu¶n lý nhµ n−íc c¸c cÊp.<br /> Tuy nhiªn thêi gian ®ang lµm thay ®æi nhiÒu quan niÖm, cho dï cßn chËm<br /> ch¹p. Ch¼ng h¹n, sè liÖu d−íi ®©y vÒ sù tham gia cña thanh niªn trong Quèc héi - c¬<br /> quan quyÒn lùc cao nhÊt cña Nhµ n−íc ViÖt Nam trong 60 n¨m qua, tõ khi thµnh lËp<br /> ®Õn nay.<br /> Sù tham gia cña thanh niªn trong Quèc héi<br /> <br /> <br /> N¨m Khãa Tæng sè ®¹i biÓu Sè ®¹i biÓu thanh niªn Tû lÖ %<br /> 1946-1960 I 403 ?<br /> 1960-1964 II 453 42 (20-30) 9,3<br /> 1964-1971 III 453 71 (20-30) 15,7<br /> 1971-1975 IV 420 82 (20-30) 19,5<br /> 1975-1976 V 424 142 (20-35) 33,5<br /> 1976-1981 VI 492 58 (20-30) 11,8<br /> 1981-1987 VII 496 90 (20-35) 18,1<br /> 1987-1992 VIII 496 55 (21-35) 11,1<br /> 1992-1997 IX 395 64 (d−íi 40) 16,2<br /> 1997-2002 X 450 84 (d−íi 40) 18,7<br /> 2002-2007 XI 498 17 (20-30) 3,4<br /> 56 (d−íi 40) 11,2<br /> <br /> Nguån: Sè liÖu Thèng kª. V¨n phßng Quèc héi. 2003.<br /> <br /> Nh×n chung, tû lÖ thanh niªn tham gia vµo c¬ quan quyÒn lùc tèi cao cña ®Êt<br /> n−íc th−êng ë møc trªn 10% trong tæng sè c¸c ®¹i biÓu ®¹i diÖn cho c¸c tÇng líp kh¸c<br /> nhau. So s¸nh víi nhiÒu quèc gia kh¸c trong khu vùc vµ trªn thÕ giíi, ®©y lµ mét tû<br /> lÖ ®¸ng kÓ. §−¬ng nhiªn lµ tiÕng nãi cña hä th× cßn phô thuéc vµo nhiÒu ®iÒu, ®Æc<br /> biÖt lµ nh÷ng ®Þnh kiÕn “träng xØ” cã tÝnh truyÒn thèng nh− ®· nãi trªn.<br /> Trong c¸c c¬ quan thuéc hÖ thèng chÝnh trÞ vµ qu¶n lý nhµ n−íc c¸c cÊp vµ c¸c<br /> tæ chøc ®oµn thÓ, x· héi kh¸c, thanh niªn còng lu«n cã mÆt nh÷ng ng−êi ®¹i diÖn,<br /> tuy ë nh÷ng tû lÖ vµ chÊt l−îng tham gia rÊt kh¸c nhau.<br /> Ch¼ng h¹n, mét thÝ dù vÒ sù tham gia chÝnh trÞ t¹i c¬ së cña thanh niªn<br /> n«ng th«n ®· ®−îc t×m hiÓu qua cuéc nghiªn cøu vÒ HÖ thèng ChÝnh trÞ c¬ së ë n«ng<br /> th«n, do ViÖn X· héi häc tiÕn hµnh vµo cuèi n¨m 2001. Theo sè liÖu cuéc nghiªn<br /> cøu nµy, trong sè c¸c tæ chøc thuéc HÖ thèng ChÝnh trÞ ë cÊp x·, chØ cã §oµn Thanh<br /> niªn, tæ chøc cña chÝnh thanh niªn - lµ cã tû lÖ thanh niªn tham gia cao nhÊt (gÇn<br /> 10% thanh niªn ®−îc hái ®· tõng hoÆc ®ang tham gia vµo Ban ChÊp hµnh §oµn c¸c<br /> cÊp). Cßn trong c¸c tæ chøc §¶ng, chÝnh quyÒn vµ ®oµn thÓ kh¸c, sù tham gia cña<br /> hä chØ ë tû lÖ 1% ®Õn 2%. D−êng nh− c¸c tæ chøc nµy ®Òu do nh÷ng ng−êi trung<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 7<br /> <br /> niªn, hoÆc cao tuæi n¾m gi÷.<br /> Mét thÝ dô kh¸c vÒ sù tham gia t¹i céng ®ång, g¾n víi cuéc vËn ®éng “thùc<br /> hiÖn d©n chñ ë c¬ së” - ®ã lµ viÖc ng−êi d©n, bao gåm c¶ thanh niªn ®−îc biÕt, ®−îc<br /> bµn, ®−îc kiÓm tra c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ quan träng t¹i céng ®ång. Ph©n tÝch trªn<br /> ®èi t−îng thanh niªn tõ 18-30 tuæi tõ cuéc nghiªn cøu vÒ HÖ thèng ChÝnh trÞ c¬ së<br /> nãi trªn cho thÊy: víi nh÷ng ho¹t ®éng tham gia ë c¬ së cã néi dung "nh¹y c¶m" nh−<br /> thi c«ng, nghiÖm thu, quyÕt to¸n c¸c c«ng tr×nh c¬ së h¹ tÇng, qu¶n lý sö dông ®Êt,<br /> thu chi c«ng quü cña x·, thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch x· héi,... nh×n chung, tû lÖ thanh<br /> niªn tham gia, dï lµ trùc tiÕp hay qua ®¹i diÖn, cßn kh¸ thÊp.<br /> Mét biÓu hiÖn kh¸c cña sù tham gia chÝnh trÞ vµ kh¼ng ®Þnh ý thøc / quyÒn<br /> c«ng d©n cña thanh niªn lµ c¸ch thøc hä tham gia vµo c¸c cuéc bÇu cö ë ®Þa ph−¬ng.<br /> Trong cuéc bÇu cö Héi ®ång nh©n d©n c¸c cÊp n¨m 1999, nhãm cö tri thanh niªn tõ<br /> 18 -30 tuæi ®−îc pháng vÊn t¹i c¸c ®iÓm kh¶o s¸t cho thÊy, thanh niªn lµ nhãm Ýt<br /> tÝch cùc nhÊt so víi c¸c nhãm cö tri nhiÒu tuæi h¬n trªn tÊt c¶ c¸c chØ b¸o: tû lÖ ®i<br /> bÇu trùc tiÕp thÊp nhÊt (chØ trªn 1/2) tû lÖ nhê ng−êi kh¸c bÇu hé cao nhÊt (kho¶ng<br /> 1/3), tû lÖ kh«ng ®i bÇu cao nhÊt (5,6%) so víi trung b×nh.<br /> Thùc tÕ nµy cã thÓ ph¶n ¸nh hoÆc chÞu sù ¶nh h−ëng cña mét sè nh©n tè,<br /> ch¼ng h¹n:<br /> 1. Do hä tuæi ®êi cßn thÊp, ch−a tõng tr¶i, ch−a cã nhiÒu quan hÖ vµ hiÓu biÕt<br /> vÒ c¸c vÊn ®Ò chÝnh trÞ - x· héi th−êng ngµy ë ®Þa ph−¬ng.<br /> 2. Cã sù thê ¬ do thiÕu hiÓu biÕt, thiÕu quan t©m ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò chÝnh trÞ<br /> x· héi t¹i ®Þa ph−¬ng.<br /> 3. ý thøc c«ng d©n ch−a ®−îc kh¼ng ®Þnh, tÝnh tÝch cùc chÝnh trÞ - x· héi<br /> ch−a cao.<br /> 4. B¶n chÊt vµ h×nh thøc tæ chøc cña ho¹t ®éng nµy ch−a thuyÕt phôc vµ thu<br /> hót thanh niªn tÝch cùc tham gia thùc hiÖn nghÜa vô c«ng d©n cña m×nh.<br /> Dï sao, qua nh¸t c¾t ®¬n gi¶n vÒ “sù tham gia chÝnh trÞ” nãi trªn cña nhãm<br /> thanh niªn, cã thÓ thÊy lµ: mÆc dï ®· ®¹t nhiÒu thµnh tùu kinh tÕ vµ x· héi, nh÷ng<br /> biÕn ®æi nµy d−êng vÉn ch−a ®ñ ®é “ngÊm” s©u ®Ó ®−îc ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ h¬n trong ý<br /> thøc vµ hµnh vi tham gia chÝnh trÞ x· héi cña nhãm ng−êi trÎ tuæi vµ n¨ng ®éng nhÊt<br /> nµy. Vµ còng cã mét thùc tÕ lµ ng−êi ta ch−a t×m ®−îc c¸c ®éng lùc vµ ph−¬ng tiÖn<br /> lµm biÕn ®æi m¹nh mÏ h¬n, tÝch cùc h¬n c¶ tõ 2 phÝa: chñ thÓ thanh niªn vµ m«i<br /> tr−êng thÓ chÕ hç trî cho sù tham gia cña hä.<br /> 4. Sù tham gia cña thanh niªn vµo ®êi sèng kinh tÕ<br /> Kinh tÕ lu«n lµ lÜnh vùc quan t©m hµng ®Çu cña thÓ hÖ trÎ ®ang b¾t ®Çu “lËp<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 8 Sù tham gia x· héi cña thanh niªn ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi<br /> <br /> th©n vµ lËp nghiÖp”. Cã viÖc lµm, thu nhËp hîp lý vµ æn ®Þnh lu«n lµ nh÷ng kh¸t<br /> väng lín nhÊt cña hä hiÖn nay. Cã thÓ h×nh dung phÇn nµo sù biÕn ®æi m¹nh mÏ cña<br /> sù tham gia vµo ®êi sèng kinh tÕ cña ®Êt n−íc qua 2 nhãm ®Æc thï: nhãm c¸c nhµ<br /> doanh nghiÖp trÎ vµ nhãm c«ng nh©n trÎ, cïng víi nh÷ng thµnh c«ng vµ nh÷ng vÊn<br /> ®Ò cña hä hiÖn nay.<br /> Doanh nh©n trÎ<br /> C¸c doanh nh©n trÎ cã thÓ ®−îc xem lµ bé phËn “tinh hoa” cña nhãm thanh<br /> niªn, nh÷ng ng−êi ®· vµ ®ang “khëi nghiÖp” víi nh÷ng n¨ng lùc vµ phÈm chÊt tiªu<br /> biÓu cña x· héi thêi kú §æi míi: tiªn phong, n¨ng ®éng, dòng c¶m, d¸m m¹o hiÓm<br /> khi tham gia vµo ®êi sèng kinh tÕ thÞ tr−êng s«i ®éng hiÖn nay.<br /> Tuy nhiªn, tû lÖ c¸c doanh nh©n trÎ, theo kÕt qu¶ mét sè nghiªn cøu, cßn kh¸<br /> khiªm tèn. Sè liÖu cña cuéc kh¶o s¸t míi ®©y do Bé KÕ ho¹ch vµ §Çu t− tiÕn hµnh<br /> cho thÊy: trong h¬n 40 ngµn doanh nghiÖp ®−îc kh¶o s¸t, sè chñ doanh nghiÖp d−íi<br /> 30 chØ chiÕm 7,3%, so víi nhãm tuæi 31-40 lµ 25,7%, nhãm tuæi 41-40 chiÕm 31,7% vµ<br /> nhãm tuæi trªn 50 lµ 35,3%.<br /> Theo nhËn xÐt cña b¸o c¸o kh¶o s¸t nµy, tû lÖ chñ doanh nghiÖp trÎ d−íi 30<br /> tuæi cña ViÖt nam nh− vËy lµ kh¸ thÊp so víi c¸c n−íc trong khu vùc §«ng Nam ¸.<br /> V× vËy, cÇn ph¶i tiÕp tôc kh¬i dËy tinh thÇn kinh doanh trong giíi trÎ th«ng qua c¸c<br /> ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o vµ khuyÕn khÝch hä lËp nghiÖp. (Tienphong online, 19/01/2006).<br /> MÆc dï vËy, sù xuÊt hiÖn cña giíi Doanh nghiÖp trÎ lµ mét nh©n tè míi trong<br /> lùc l−îng thanh niªn ViÖt Nam, thÓ hiÖn n¨ng lùc vµ vai trß cña hä trong tham gia<br /> qu¶n lý, ®iÒu hµnh kinh tÕ ®Êt n−íc trong thêi kú c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa hiÖn<br /> nay. Theo ®¸nh gi¸ cña mét nghiªn cøu do Héi Doanh nghiÖp trÎ tiÕn hµnh, ®éi ngò<br /> Doanh nghiÖp trÎ míi h×nh thµnh nµy thÓ hiÖn nh÷ng ®Æc ®iÓm næi bËt so víi tr−íc §æi<br /> míi lµ:<br /> - Lµ mét trong nh÷ng bé phËn n¨ng ®éng nhÊt cña thanh niªn ViÖt Nam, cã<br /> tr×nh ®é häc vÊn, n¨ng ®éng s¸ng t¹o trong lËp nghiÖp, cã ý chÝ lµm giµu cho b¶n<br /> th©n vµ cho ®Êt n−íc.<br /> - Cã nh÷ng tiÒm n¨ng ph¸t triÓn rÊt cao, g¾n liÒn víi c¸c khoa häc vµ c«ng<br /> nghÖ tiªn tiÕn.<br /> - Cã tiÒm n¨ng lín trong viÖc gi¶i quyÕt viÖc lµm cho lùc l−îng lao ®éng trÎ,<br /> mét vÊn ®Ò nãng báng hiÖn nay ®èi víi sù ph¸t triÓn kinh tÕ-x· héi cña ®Êt n−íc.<br /> - Cã tr¸ch nhiÖm víi céng ®ång vµ x· héi, tham gia tÝch cùc c¸c ho¹t ®éng x·<br /> héi tõ thiÖn vµ hç trî ph¸t triÓn céng ®ång.<br /> - Lµ lùc l−îng cã tiÒm n¨ng tham gia héi nhËp kinh tÕ khu vùc vµ quèc tÕ<br /> trong qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ®Êt n−íc nh÷ng thËp niªn tíi.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 9<br /> <br /> C«ng nh©n trÎ trong khu vùc kinh tÕ ngoµi quèc doanh<br /> Bªn c¹nh nhãm Doanh nghiÖp trÎ nh− lµ bé phËn n¨ng ®éng nhÊt cña thanh<br /> niªn, cßn ph¶i kÓ ®Õn lùc l−îng lao ®éng trÎ rÊt ®«ng ®¶o. Cïng víi qu¸ tr×nh c«ng<br /> nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, c¬ cÊu nguån nh©n lùc trÎ nµy ®ang chuyÓn ®æi, ®Æc biÖt<br /> th«ng qua c¸c dßng di c− n«ng th«n- ®« thÞ.<br /> Mét trong nh÷ng ®iÓm ®Õn quan träng cña c¸c dßng di c− lao ®éng trÎ nµy lµ<br /> c¸c khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp míi ®−îc h×nh thµnh t¹i nhiÒu vïng trong c¶<br /> n−íc, chñ yÕu thuéc khu vùc ngoµi quèc doanh, bao gåm c¸c doanh nghiÖp t− nh©n,<br /> liªn doanh, doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi, thuéc c¸c ngµnh c«ng nghiÖp cã<br /> ®Þnh h−íng xuÊt khÈu nh− may mÆc, dÖt, da, giµy, ®iÖn tö, chÕ biÕn thñy s¶n,…<br /> Lùc l−îng c«ng nh©n trÎ lµm viÖc t¹i c¸c khu vùc kinh tÕ nµy ®ang kh¼ng<br /> ®Þnh sù tham gia tÝch cùc cña hä vµo ®êi sèng kinh tÕ cña ®Êt n−íc trong thêi kú<br /> chuyÓn sang kinh tÕ thÞ tr−êng, c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa.<br /> Bªn c¹nh ®ã, nhiÒu vÊn ®Ò x· héi còng ®ang n¶y sinh. Trong sè ®ã, næi lªn<br /> hiÖn t−îng ®×nh c«ng trong c«ng nh©n trÎ nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Trong thËp niªn võa<br /> qua, theo sè liÖu thèng kª kh«ng ®Çy ®ñ, ®· cã hµng ngh×n cuéc ®×nh c«ng cña c«ng<br /> nh©n diÔn ra t¹i nhiÒu nhµ m¸y, doanh nghiÖp. Trªn 90% nh÷ng cuéc ®×nh c«ng nµy<br /> x¶y ra t¹i c¸c doanh nghiÖp ngoµi quèc doanh, trong ®ã cao nhÊt 64,3% ë nh÷ng<br /> doanh nghiÖp cã vèn ®Çu t− n−íc ngoµi. T¹i c¸c lo¹i doanh nghiÖp nµy, trªn 90% lùc<br /> l−îng c«ng nh©n ë ®é tuæi thanh niªn, mét tû lÖ lín ®Õn tõ c¸c vïng n«ng th«n, lµ<br /> n«ng d©n, ch−a cã kinh nghiÖm lµm viÖc vµ sèng theo lèi c«ng nghiÖp.<br /> Nh÷ng con sè trªn ®©y vÒ "lµn sãng" c¸c cuéc ®×nh c«ng, bÊt luËn nguyªn<br /> nh©n g×, ®· ph¶n ¸nh sù tù ý thøc cña nh÷ng ng−êi c«ng nh©n trÎ vÒ quyÒn c«ng d©n,<br /> vÒ c¸c quyÒn vµ quyÒn lîi chÝnh ®¸ng vµ hîp ph¸p cña hä t¹i n¬i lµm viÖc. §©y lµ<br /> hiÖn t−îng hoµn toµn míi, ®¸nh dÊu mét ®Æc tr−ng míi cña nh÷ng ng−êi c«ng nh©n<br /> trÎ so víi thanh niªn c«ng nh©n cña thÕ hÖ tr−íc, trong thêi kú bao cÊp.<br /> 5. Sù tham gia v¨n hãa vµ x· héi<br /> Gia ®×nh vÉn lµ mét gi¸ trÞ quan träng<br /> Víi mçi ng−êi ViÖt Nam, vµ ngay c¶ líp thanh niªn hiÖn nay, bÊt chÊp nh÷ng<br /> thay ®æi, gia ®×nh vÉn lµ mét gi¸ trÞ quan träng trong x· héi vµ trong cuéc ®êi hä.<br /> Theo §iÒu tra Gi¸ trÞ thÕ giíi (WVS 2001), 96,5% thanh niªn ViÖt Nam ®−îc hái ý<br /> kiÕn ®Òu coi gia ®×nh lµ quan träng ®èi víi hä.<br /> Theo kÕt qu¶ cña cuéc §iÒu tra Quèc gia vÒ thanh niªn vµ vÞ thµnh niªn<br /> (SAVY), gia ®×nh ®−îc xÕp vµo nhãm c¸c "yÕu tè b¶o vÖ "®èi diÖn víi nhãm c¸c" yÕu<br /> tè nguy c¬" ®èi víi vÞ thµnh niªn vµ thanh niªn ViÖt Nam.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 10 Sù tham gia x· héi cña thanh niªn ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi<br /> <br /> Bªn c¹nh ®ã, "PhÇn ®«ng thanh thiÕu niªn ViÖt Nam (67,5%) cho r»ng gia<br /> ®×nh ®¸nh gi¸ cao ý kiÕn cña hä vµ hä c¶m thÊy cã thÓ lµm ®iÒu m×nh muèn. Mét<br /> nghiªn cøu cña UNICEF t¹i 13 n−íc trong khu vùc còng cho thÊy ViÖt Nam ®−îc xÕp<br /> lo¹i cao nhÊt vÒ tû lÖ thanh niªn cã c¬ héi bµy tá tiÕng nãi vµ ý kiÕn cña hä ®−îc l¾ng<br /> nghe". (B¸o c¸o SAVY, 2005).<br /> Nh×n chung, m«i tr−êng gia ®×nh cña thÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay ®·<br /> cã nhiÒu thay ®æi cã lîi cho sù tham gia cña hä. Hä kh«ng cßn chÞu søc Ðp m¹nh mÏ<br /> cña c¸c khu«n mÉu vµ gi¸ trÞ cò, theo ®ã nhiÒu khi hä ph¶i hy sinh c¸ nh©n cho gia<br /> ®×nh, cho céng ®ång hay cho tËp thÓ. Hä ®· cã tiÕng nãi, ®−îc l¾ng nghe vµ ®−îc t«n<br /> träng ë møc ®é nhÊt ®Þnh trong gia ®×nh vµ céng ®ång. §iÒu nµy lµ mét nh©n tè hç<br /> trî cho sù tiÕp trôc ph¸t triÓn vµ hoµn thiªn sù tham gia cña thanh niªn trong c¸c<br /> lÜnh vùc cña cuéc sèng hiÖn ®¹i.<br /> Thanh niªn häc sinh ë ®« thÞ<br /> Nhãm thanh niªn ë c¸c ®« thÞ lµ bé ph©n cã nh÷ng ®iÒu kiÖn tèt h¬n, thuËn<br /> lîi h¬n (tõ m«i tr−êng x· héi vµ gia ®×nh, so víi nhãm thanh niªn n«ng th«n) ®Ó ph¸t<br /> triÓn vµ héi nhËp víi ®êi sèng vµ lèi sèng hiÖn ®¹i. Hä râ rµng cã ®éc lËp tÝnh cao<br /> h¬n, n¨ng ®éng h¬n ®Ó “lËp th©n, lËp nghiÖp”. Mét ®iÓn h×nh cña nhãm cã −u thÕ<br /> nhÊt nµy cã thÓ thÊy qua c¸c dßng häc sinh du häc n−íc ngoµi nh÷ng n¨m võa qua.<br /> Häc vÊn lu«n lµ mét gi¸ trÞ cao cã tÝnh truyÒn thèng cña x· héi ViÖt Nam. Víi<br /> líp ng−êi trÎ tuæi, häc vÊn cßn lµ chiÕc ch×a khãa trªn con ®−êng c«ng danh sù nghiÖp<br /> cña hä. ChÊt l−îng cña hÖ thèng gi¸o dôc vµ ®µo t¹o trong n−íc l¹i ®ang sót gi¶m<br /> nghiªm träng so víi ®ßi hái cña x· héi còng nh− kú väng cña thanh niªn vµ gia ®×nh<br /> hä. §ã lµ lý do t¹i sao, nh÷ng häc sinh xuÊt s¾c nhÊt, hoÆc xuÊt th©n tõ nh÷ng gia<br /> ®×nh kh¸ gi¶ ®· vµ ®ang t×m c¸ch ®Ó cã mét tr×nh ®é häc vÊn cao th«ng qua du häc<br /> n−íc ngoµi víi nhiÒu h×nh thøc: tõ häc bæng quèc gia, c¸c gi¶i th−ëng, häc bæng n−íc<br /> ngoµi vµ ®Æc biÖt lµ du häc tù tóc.<br /> Ph¶i ch¨ng nhãm thanh niªn nµy vµ gia ®×nh hä ®ang “®Çu t−” cho mét nguån<br /> nh©n lùc “chÊt l−îng cao” trong t−¬ng lai? Cã thÓ hy väng r»ng hµng v¹n sinh viªn<br /> ®· vµ ®ang du häc n−íc ngoµi hiÖn nay (phÇn ®«ng lµ ë ch©u ¢u, B¾c Mü, Australia,<br /> Singapore) sÏ lµ mét nguån bæ sung cho tÇng líp c¸c nhµ kü trÞ míi cña x· héi ViÖt<br /> Nam trong nh÷ng thËp niªn tíi?<br /> NÕu so s¸nh häp víi mét nhãm x· héi kh¸c (nh− nhãm n÷ thanh niªn n«ng<br /> th«n d−íi ®©y), sÏ cho thÊy nh÷ng cùc kh¸c biÖt quan träng gi÷a c¸c nhãm thanh<br /> niªn hiÖn nay, mµ tr−íc hÕt lµ sù kh¸c biÖt theo vïng ®Þa lý, gi÷a n«ng th«n vµ ®«<br /> thÞ, trong c¸c c¬ héi vµ ®iÒu kiÖn tham gia vµo ®êi sèng x· héi ViÖt Nam hiÖn nay.<br /> N÷ thanh niªn n«ng th«n<br /> Nh×n tõ chiÒu c¹nh giíi, n÷ thanh niªn, thÕ hÖ ra ®êi sau chiÕn tranh ®· cã<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 11<br /> <br /> ®−îc nh÷ng ®iÒu kiÖn x· héi thuËn lîi h¬n theo h−íng nh÷ng bÊt b×nh ®¼ng giíi<br /> ngµy cµng ®−îc kh¾c phôc. N÷ thanh niªn cã nhiÒu c¬ héi h¬n tr−íc vµ gÇn h¬n víi<br /> nam thanh niªn trong mäi lÜnh vùc ho¹t ®éng: c¬ héi häc tËp ë tr−êng phæ th«ng vµ<br /> ®¹i häc, c¬ héi cã viÖc lµm trong mét sè ngµnh nghÒ, lo¹i h×nh doanh nghiÖp míi xuÊt<br /> hiÖn, ®i xuÊt khÈu lao ®éng, kiÕn thøc vÒ h«n nh©n gia ®×nh, søc kháe sinh s¶n,…<br /> Tuy nhiªn nhãm n÷ thanh niªn n«ng th«n vÉn gÆp nhiÒu th¸ch thøc trong c¶<br /> hai ph−¬ng diÖn lËp th©n vµ lËp nghiÖp. Cã mét nghÒ nghiÖp phi n«ng nghiÖp, tho¸t<br /> ly khái n«ng th«n vµ cã mét gia ®×nh æn ®Þnh vÉn lµ nh÷ng kh¸t väng nãng báng<br /> hµng ngµy cña hä. Tuy nhiªn, nh÷ng c¬ may Ýt ái vÒ viÖc lµm tháa ®¸ng, nh÷ng rñi ro<br /> cña con ®−êng di c− ra ®« thÞ, cïng víi vèn häc vÊn h¹n chÕ ®· biÕn hä trë thµnh mét<br /> nhãm x· héi bÊt lîi, yÕu thÕ, thËm chÝ lµ dÔ bÞ tæn th−¬ng. KÕt côc lµ ®· cã nh÷ng "lèi<br /> ra" trong chiÕn l−îc sèng cña hä mµ cã thÓ trë thµnh nh÷ng "vÊn ®Ò" x· héi. Ch¼ng<br /> h¹n, hiÖn t−îng n÷ thanh niªn (®Æc biÖt ë vïng ®ång b»ng s«ng Cöu Long) rêi bá quª<br /> h−¬ng ®Ó kÕt h«n víi ®µn «ng §µi Loan, víi hy väng c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn sèng tr−íc<br /> m¾t hoÆc l©u dµi cho b¶n th©n vµ gia ®×nh. §©y lµ mét hiÖn t−îng míi næi lªn trong<br /> vßng 10 n¨m qua, víi con sè trung b×nh mçi n¨m cã kho¶ng 10.000 tr−êng hîp vµ<br /> ®Õn nay tæng sè ®· cã trªn 100.000 cuéc h«n nh©n §µi - ViÖt nh− vËy. T×nh h×nh nµy<br /> còng ®· lan sang Hµn Quèc víi tæng sè c« d©u ViÖt Nam ë Hµn Quèc ®· lµ h¬n<br /> 10.000 ng−êi tÝnh ®Õn thêi ®iÓm hiÖn t¹i. (dantri.com.vn, 27/4/1006).<br /> Nh×n vµo ®éng c¬ cña c¸c cuéc h«n nh©n nµy, cã thÓ thÊy bãng d¸ng cña mét<br /> lo¹i h×nh “tham gia kinh tÕ” cña nhãm n÷ thanh niªn n«ng th«n, d−íi mét d¹ng thøc<br /> kh¸ ®Æc biÖt - h«n nh©n. Cßn nh×n tõ gãc ®é tham gia / héi nhËp x· héi cña nhãm n÷<br /> thanh niªn n«ng th«n, ®iÒu nµy gîi ý vÒ mét biÕn ®æi rÊt lín trong quan niÖm vÒ h«n<br /> nh©n vµ gia ®×nh cïng nh÷ng c¬ së nÒn t¶ng nã - t×nh yªu. T¹i sao nhãm x· héi yÕu<br /> thÕ nµy l¹i quyÕt chän mét lèi ra, mét lo¹i h×nh “tham gia kinh tÕ, x· héi vµ v¨n hãa”<br /> nh− vËy?<br /> Líp trÎ ViÖt Nam ngµy nay qu¶ thËt cÇn ®−îc nh×n nhËn vµ nghiªn cøu mét<br /> c¸ch nghiªm tóc vµ kh¸ch quan nhÊt, tr¸nh mäi thµnh kiÕn. ChØ cã nh− thÕ míi cã<br /> thÓ hiÓu vµ cïng tham gia víi hä (chø kh«ng ph¶i chØ ®Ó hä tham gia cïng chóng<br /> ta) trong viÖc gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò c¨n b¶n nhÊt trong chiÕn l−îc sèng cña hä<br /> hiÖn nay.<br /> TiÕng nãi cña thanh niªn: th«ng tin ®¹i chóng vµ Internet<br /> Tham gia kh«ng chØ ë c¸c ho¹t ®éng. Thanh niªn cÇn cã tiÕng nãi cña hä còng<br /> nh− cÇn ®−îc l¾ng nghe. Hä cÇn cã c¸c ph−¬ng tiÖn vµ c¸c h×nh thøc hç trî ®Ó cã<br /> tiÕng nãi trong x· héi, trong c«ng chóng thanh niªn vµ ng−êi lín.<br /> §oµn Thanh niªn Céng s¶n Hå ChÝ Minh lµ tæ chøc chÝnh trÞ x· héi vµ kªnh<br /> chuyÓn t¶i tiÕng nãi chÝnh thøc nhÊt cña thanh niªn trong hÖ thèng chÝnh trÞ hiÖn<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> 12 Sù tham gia x· héi cña thanh niªn ViÖt Nam trong thêi kú §æi míi<br /> <br /> nay. Bªn c¹nh ®ã lµ c¸c tæ chøc vµ ho¹t ®éng ®a d¹ng vµ phong phó kh¸c.<br /> Trong ®iÒu kiÖn hiÖn nay, c¸c ph−¬ng tiÖn th«ng tin ®¹i chóng vµ Internet lµ<br /> mét m«i tr−êng cùc kú thuËn lîi cho thanh niªn tiÕp cËn th«ng tin, trao ®æi vµ tr×nh<br /> bµy ý kiÕn cña m×nh trong rÊt nhiÒu lÜnh vùc ho¹t ®éng x· héi. Nh÷ng tê b¸o ®¹i diÖn<br /> cho tuæi trÎ ViÖt Nam nh− TiÒn phong, Thanh niªn, Tuæi trÎ,... ®ang ®i ®Çu trong<br /> viÖc lµm cÇu nèi vµ lµ diÔn ®µn cho thanh niªn bµy tá nh÷ng chÝnh kiÕn cña m×nh.<br /> Trªn quy m« toµn cÇu, Internet lµ mét ®iÒu kú diÖu vµ hÊp dÉn thanh niªn, lµ<br /> c«ng cô hÕt søc h÷u hiÖu ®Ó kÕt nèi c¸ nh©n vµ x· héi (vµ tÊt nhiªn lµ kÌm theo c¶<br /> nguy c¬ bÞ l¹m dông cho nh÷ng môc ®Ých xÊu). Sù ph¸t triÓn v−ît bËc cña c«ng nghÖ<br /> th«ng tin vµ truyÒn th«ng ë ViÖt Nam nh÷ng n¨m võa qua lµ mét hËu thuÉn m¹nh<br /> mÏ cho thÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam ngµy n©y héi nhËp vµ trë thanh “c«ng d©n quèc<br /> tÕ” b×nh ®¼ng trªn m¹ng. Hä ®ang cã nh÷ng kh«ng gian riªng cña m×nh th«ng qua sö<br /> dông media, mét ®iÒu kiÖn mµ c¸c thÕ hÖ tr−íc ®ã kh«ng thÓ nµo cã ®−îc. Thö l−ít<br /> qua c¸c trang web cña thanh niªn, c¸c forum trªn nh÷ng trang web nµy chóng ta sÏ<br /> thÊy sù sèng ®éng trong viÖc bµy tá nh÷ng ý t−ëng, nh÷ng quan niÖm vµ phong c¸ch<br /> sèng ®ang ®−îc ®a d¹ng hãa cña thanh niªn hiÖn nay. Râ rµng ®©y lµ mét kh¸c biÖt<br /> rÊt lín so víi c¸c thÕ hÖ thanh niªn tr−íc §æi míi.<br /> §¸ng tiÕc lµ cho ®Õn nay, hÇu nh− ch−a cã c¸c sè liÖu ®¸ng tin cËy nµo hoÆc<br /> nghiªn cøu nµo ®Ò cËp ®Õn chñ ®Ò “thanh niªn ViÖt Nam vµ Internet”, ®Ó hiÓu râ h¬n<br /> vÒ mét lÜnh vùc tham gia, x· héi hãa vµ héi nhËp x· héi cña thÕ hÖ trÎ ngµy nay.<br /> Ho¹t ®éng t×nh nguyÖn<br /> §©y lµ mét h×nh thøc ho¹t ®éng míi xuÊt hiÖn trong thanh niªn, ®Æc biÖt lµ<br /> trong häc sinh, sinh viªn nh÷ng n¨m gÇn ®©y. Nã ph¶n ¸nh møc ®é quan t©m, sù s½n<br /> sµng tham gia c¸c lo¹i h×nh ho¹t ®éng x· héi kh¸c nhau cña thanh niªn ViÖt Nam.<br /> §· quan s¸t thÊy nhiÒu lo¹i ho¹t ®éng t×nh nguyÖn do chÝnh thanh niªn, sinh<br /> viªn tæ chøc nh− lµ c¸c ho¹t ®éng x· héi, c«ng t¸c x· héi: c¸c c©u l¹c bé, phong trµo<br /> Mïa hÌ xanh, hç trî c¸c nhãm dÔ bÞ tæn th−¬ng (ng−êi nghÌo, trÎ ®−êng phè, ng−êi<br /> cã HIV/AID, c¸c ho¹t ®éng tõ thiÖn,...); ho¹t ®éng b¶o vÖ trËt tù x· héi, an toµn giao<br /> th«ng, trong c¸c sù kiÖn v¨n hãa thÓ thao quèc tÕ tæ chøc t¹i ViÖt Nam, hiÕn m¸u<br /> nh©n ®¹o,…<br /> Mét sè ho¹t ®éng tõ thiÖn, lËp c¸c quü hç trî cña c¸c nhãm thanh niªn kh¸c<br /> nhau theo ®Þa ph−¬ng, lÜnh vùc còng ®−îc biÕt qua c¸c ph−¬ng tiÖn truyÒn th«ng ®¹i<br /> chóng. Tuy nhiªn, chóng ta cßn Ýt cã c¸c sè liÖu chÝnh thøc vµ ®Çy ®ñ vÒ c¸c ho¹t<br /> ®éng vµ ®ãng gãp nµy.<br /> Cã lÏ hiÖu qu¶ x· héi ®Çu tiªn cña c¸c ho¹t ®éng t×nh nguyÖn vµ tõ thiÖn ®−îc<br /> biÕt ®Õn lµ, c¸c ho¹t ®éng nµy dÇn dÇn trë nªn quen thuéc víi ®«ng ®¶o ng−êi d©n vµ<br /> thanh niªn, h×nh thµnh nªn kh¸i niÖm vµ h×nh dung cô thÓ h¬n vÒ ho¹t ®éng t×nh<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br /> TrÞnh Duy Lu©n 13<br /> <br /> nguyÖn vµ c¸c t×nh nguyÖn viªn trong ®êi sèng x· héi ViÖt Nam hiÖn nay.<br /> TÊt c¶ nh÷ng g× ®−îc tr×nh bµy ë trªn, cho dï ch−a ®Çy ®ñ, ®Òu cho thÊy<br /> nh÷ng thµnh tùu còng nh− nh÷ng h¹n chÕ, th¸ch thøc trong viÖc t¹o ®iÒu kiÖn, hç<br /> trî vµ ®éng viªn ®Ó thÕ hÖ thanh niªn ViÖt Nam hiÖn nay ®−îc thÓ hiÖn m×nh, tham<br /> gia vµ ph¸t huy hÕt nh÷ng tiÒm n¨ng s½n cã cña hä cho mét x· héi ViÖt Nam ph¸t<br /> triÓn vµ ®i tíi môc tiªu “d©n giµu n−íc m¹nh, x· héi c«ng b»ng, d©n chñ, v¨n minh”.<br /> VÒ mÆt häc thuËt, râ rµng lµ cÇn cã nhiÒu nghiªn cøu s©u vµ réng h¬n vÒ thanh niªn<br /> nh− mét lùc l−îng x· héi, mét thÕ hÖ tiÕp nèi, b¶o ®¶m tÝnh liªn tôc trong ph¸t triÓn<br /> vµ §æi míi x· héi ViÖt Nam trong nh÷ng thËp niªn tíi.<br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> <br /> 1. Tæ chøc Y tÕ thÕ giíi, Bé Y tÕ, Tæng côc Thèng kª, vµ UNICEF: §iÒu tra Quèc gia vÒ vÞ thµnh niªn vµ<br /> thanh niªn ViÖt Nam (SAVY). 2005.<br /> 2. ViÖn X· héi häc: HÖ thèng chÝnh trÞ c¬ së nh×n tõ phÝa ng−êi d©n. B¸o c¸o nghiªn cøu t¹i 5 tØnh cña<br /> ViÖt Nam. 2002.<br /> 3. UN Economic & Social Affairs: World Youth Report 2003. The global situation of young people.<br /> Pp. 270-290.<br /> 4. Huúnh Kh¸i Vinh: Mét sè vÊn ®Ò vÒ lèi sèng, ®¹o ®øc vµ ®Þnh h−íng gi¸ trÞ. Hµ Néi - 2001. Tr. 232-233.<br /> 5. World Value Survey, 2001.<br /> 6. Sè liÖu thèng kª cña V¨n phßng Quèc héi ViÖt Nam 2003.<br /> 7. HiÖp héi Doanh nghiÖp trÎ: B¸o c¸o ®Ò tµi nghiªn cøu cÊp Bé KTN 98-05 do Héi Doanh nghiÖp trÎ chñ<br /> tr×. 2003.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học:www.ios.org.vn<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2