intTypePromotion=1
ADSENSE

Tác động của các yếu tố cá nhân và gia đình đến tình trạng học vấn của trẻ em và thanh niên ở nông thôn - Nguyễn Đức Vinh

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

65
lượt xem
3
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết "Tác động của các yếu tố cá nhân và gia đình đến tình trạng học vấn của trẻ em và thanh niên ở nông thôn" giới thiệu đến các bạn tình trạng học sinh bỏ học và lý do học sinh bỏ học, khác biệt của tình trạng giáo dục theo các chỉ báo nhân khẩu và đặc điểm hộ gia đình,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết, với các bạn chuyên ngành Xã hội học thì đây là tài liệu tham khảo hữu ích.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tác động của các yếu tố cá nhân và gia đình đến tình trạng học vấn của trẻ em và thanh niên ở nông thôn - Nguyễn Đức Vinh

26 Xã hội học, số 4 - 2009<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> T¸C §éNG CñA C¸C YÕU Tè C¸ NH¢N Vµ GIA §×NH<br /> §ÕN T×NH TR¹NG §I HäC CñA TRÓ EM Vµ THANH NI£N<br /> ë N¤NG TH¤N<br /> <br /> NguyÔn §øc Vinh * F<br /> 0<br /> P<br /> T<br /> 1<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 1. Giíi thiÖu<br /> ViÖc ®i häc còng nh­ gi¸o dôc nãi chung ®­îc thõa nhËn lµ mét trong nh÷ng quyÒn<br /> c¬ b¶n cña con ng­êi vµ ®ãng vai trß rÊt quan träng cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi. ë<br /> ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay, viÖc n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cho ng­êi d©n, ®Æc biÖt<br /> lµ tÇng líp thanh thiÕu niªn ë n«ng th«n, lµ tiÒn ®Ò cÇn thiÕt ®Ó ®¸p øng yªu cÇu lao ®éng<br /> cã chÊt l­îng cao cña thÞ tr­êng vµ gi¶m tû lÖ thÊt nghiÖp. NhËn thøc ®­îc vÊn ®Ò nµy,<br /> ViÖt Nam ®· cã nh÷ng nç lùc ®¸ng kÓ nh»m ®Èy m¹nh c«ng t¸c gi¸o dôc, trong c¶ t¨ng<br /> ng©n s¸ch còng nh­ c¶i c¸ch hÖ thèng gi¸o dôc. N¨m 2000, chÝnh phñ ViÖt Nam ®· cam<br /> kÕt cè g¾ng hoµn thµnh 8 môc tiªu ph¸t triÓn thiªn niªn kû (UN, 2005). Mét trong sè t¸m<br /> môc tiªu ®ã lµ hoµn thµnh phæ cËp gi¸o dôc tr­íc 2015. §Ó hiÖn thùc hãa môc tiªu nµy,<br /> ViÖt Nam ®Æt lÞch tr×nh n©ng tû lÖ ®i häc tiÓu häc lªn 99% vµ tû lÖ ®i häc phæ trong c¬ së<br /> lªn 90%, còng nh­ xãa bá hoµn toµn kh¸c biÖt giíi trong hai cÊp gi¸o dôc nµy vµo n¨m<br /> 2010.<br /> ë ViÖt Nam trong kho¶ng vµi thËp kû qua, tr×nh ®é häc vÊn còng nh­ tû lÖ biÕt ch÷<br /> th­êng kh¸ cao so víi nhiÒu n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c nÕu so s¸nh t­¬ng quan víi møc<br /> thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng­êi. Tuy nhiªn, viÖc chuyÓn sang c¬ chÕ thÞ tr­êng còng nh­<br /> x· héi hãa c«ng t¸c gi¸o dôc d­êng nh­ kh«ng chØ mang l¹i nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc. Sè<br /> liÖu §iÒu tra Møc sèng d©n c­ 2006 (VLSS 2006) cho thÊy cã gÇn 20% sè trÎ trong ®é tuæi<br /> tõ 11 ®Õn 18 kh«ng ®i häc. B¸o c¸o Gi¸m s¸t Toµn cÇu gi¸o dôc cho mäi ng­êi n¨m 2008<br /> (EFA Global Monitoring Report 2008) cña UNESCO nhËn ®Þnh r»ng ViÖt Nam ®ang ph¶i<br /> ®èi mÆt víi nh÷ng th¸ch thøc lín vÒ t×nh tr¹ng trÎ em bá häc gia t¨ng. HiÖn tr¹ng nµy<br /> ®Æt ra nhu cÇu cÊp thiÕt trong viÖc nghiªn cøu t×m hiÓu hiÓu nguyªn nh©n vµ ®iÒu chØnh<br /> chÝnh s¸ch thÝch hîp.<br /> Theo c¸c khung ph©n tÝch phæ biÕn trong nghiªn cøu vÒ gi¸o dôc th× viÖc mét ng­êi<br /> cã ®i häc hay kh«ng ®­îc quyÕt ®Þnh trùc tiÕp bëi ba biÕn sè chÝnh: sù s½n cã cña tr­êng<br /> häc, nhu cÇu hay mong muèn ®i häc vµ kh¶ n¨ng chi phÝ cña c¸ nh©n/gia ®×nh. Ba biÕn sè<br /> nµy l¹i ®­îc x¸c ®Þnh bëi ba nhãm yÕu tè: bèi c¶nh x· héi vµ chÝnh s¸ch, thùc tr¹ng hÖ<br /> thèng gi¸o dôc, vµ hoµn c¶nh gia ®×nh còng nh­ c¸ nh©n. C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu cho<br /> thÊy viÖc mét ®øa trÎ cã ®i häc hay kh«ng kh«ng chØ phô phô thuéc vµo hÖ thèng gi¸o dôc<br /> hay c¸c chÝnh s¸ch khuyÕn häc mµ liªn quan nhiÒu ®Õn c¸c ®iÒu kiÖn kinh tÕ x· héi vµ<br /> nh©n khÈu kh¸c mµ trong ®ã, c¸c yÕu tè gia ®×nh lu«n ®ãng vai trß rÊt quan träng. Mét<br /> <br /> *<br /> TS. ViÖn X· héi häc<br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Nguyễn Đức Vinh 27<br /> <br /> hiÖn t­îng kh¸ phæ biÕn vÒ sù kh¸c biÖt tr×nh ®é häc vÊn còng nh­ t×nh tr¹ng ®i häc theo<br /> giíi tÝnh. Do cã sù ph©n biÖt giíi tÝnh, trÎ em g¸i th­êng Ýt ®­îc ®i häc h¬n trÎ em trai<br /> mÆc dï kh«ng cã b»ng chøng nµo vÒ sù kh¸c biÖt trÝ tuÖ gi÷a hai giíi (Bilton et al, 1993).<br /> Mét luËn ®iÓm rÊt phæ biÕn trong nghiªn cøu vÒ gi¸o dôc lµ ®Þa vÞ còng nh­ häc vÊn<br /> cña cha mÑ lµ yÕu tè quyÕt ®Þnh nhÊt ®Õn kÕt qu¶ häc tËp cña trÎ em. §iÒu kiÖn kinh tÕ hé<br /> gia ®×nh còng th­êng lµ yÕu quan träng t¸c ®éng trùc tiÕp còng nh­ gi¸n tiÕp ®Õn viÖc ®i<br /> häc cña giíi trÎ, nhÊt lµ ë nh÷ng n¬i chÝnh s¸ch miÔn gi¶m häc phÝ cßn h¹n chÕ vµ chi phÝ<br /> cho gi¸o dôc lµ ®¸ng kÓ so víi møc thu nhËp cña c¸c hé gia ®×nh. Bªn c¹nh ®ã, còng cã Ýt<br /> nhiÒu b»ng chøng vÒ mèi liªn hÖ gi÷a t×nh tr¹ng häc hµnh cña trÎ em vµ c¸c yÕu tè hé gia<br /> ®×nh kh¸c nh­ nghÒ nghiªp chÝnh, cÊu tróc hé, t×nh tr¹ng h«n nh©n... (vÝ dô: Haveman &<br /> Wolf, 1995; Llord & Blank, 1996; Glick & Sahn, 2000; Ejrn#s, 2002; Keng, 2004; Lia et al,<br /> 2005; Walque, 2005; Holmlund et al, 2008).<br /> Trong thùc tÕ, ®· cã mét sè nghiªn cøu t×m hiÓu nh÷ng yÕu tè t¸c ®éng ®Õn viÖc ®i<br /> häc ë ViÖt Nam. Mét ph©n tÝch sö dông sè liÖu §iÒu tra nh©n khÈu häc gi÷a kú n¨m 1994<br /> (Truong Si Anh et al, 1995) kh¼ng ®Þnh sù kh¸c biÖt vÒ häc vÊn gi÷a trÎ nam vµ n÷ ®·<br /> gÇn nh­ kh«ng cßn tån t¹i vµ møc sèng hé gia ®×nh còng nh­ häc vÊn cña cha mÑ lµ<br /> nh÷ng yÕu tè ¶nh h­ëng nhiÒu ®Õn tr×nh ®é häc vÊn. T­¬ng tù, dùa trªn sè liÖu tõ ViÖt<br /> Nam vµ mét sè n­íc ®ang ph¸t triÓn kh¸c, Knodel vµ Jones (1996) ®· nhËn ®Þnh: sù bÊt<br /> b×nh ®¼ng trong gi¸o dôc chñ yÕu lµ ë c¸c yÕu tè kinh tÕ x· héi kh¸c chø kh«ng ph¶i gi÷a<br /> nam vµ n÷ vµ do ®ã bÊt b×nh ®¼ng giíi trong gi¸o dôc sÏ ®­îc gi¶i quyÕt th«ng qua viÖc<br /> xãa ®ãi gi¶m nghÌo.<br /> Trong khi ®ã, nghiªn cøu cña Behrman vµ Knowles (1999) l¹i chØ ra r»ng, cã mèi<br /> liÖn hÖ ®¸ng kÓ gi÷a møc thu nhËp hé gia ®×nh víi t×nh tr¹ng ®i häc ®óng tuæi cña trÎ em,<br /> ®Æc biÖt lµ trÎ em g¸i, ë ViÖt Nam. ë nh÷ng hé cµng nghÌo th× kÕt qu¶ häc tËp cña trÎ em<br /> g¸i cµng thÊp so víi trÎ em trai, hay nãi c¸ch kh¸c, trong hoµn c¶nh kinh tÕ khã kh¨n th×<br /> c¸c hé gia ®×nh gi¶m ®Çu t­ cho häc hµnh cña con g¸i h¬n lµ cña con trai. Nghiªn cøu cña<br /> Liu (2001) vµ Belanger & Liu (2004) còng cho thÊy, trong giai ®o¹n 1993-1998, ®Æc ®iÓm<br /> hé gia ®×nh ¶nh h­ëng ®Õn viÖc bá häc trÎ em g¸i h¬n trÎ em trai vµ ®iÒu ®ã cã thÓ lµ do<br /> ¶nh h­ëng cña v¨n hãa Khæng gi¸o ë ViÖt Nam.<br /> Mét sè kh¸c biÖt trong c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu kÓ trªn, nhÊt lµ vÒ khÝa c¹nh giíi cña<br /> gi¸o dôc ë ViÖt Nam, gîi ý hai khÝa c¹nh sau. Thø nhÊt, do c¸c nghiªn cøu dùa trªn mÉu<br /> kh¸c nhau vµ kh«ng cïng ph­¬ng ph¸p ph©n tÝch nªn kÕt qu¶ kh«ng ®ång nhÊt, nhÊt lµ khi<br /> cã sù kh¸c biÖt ®¸ng kÓ vÒ ®Æc ®iÓm kinh tÕ v¨n hãa theo vïng miÒn vµ c¸c nhãm d©n sè. Thø<br /> hai, c¸c ph©n tÝch sö dông sè liÖu thu thËp t¹i c¸c thêi ®iÓm kh¸c nhau trong gian ®o¹n x·<br /> héi ViÖt Nam ®ang biÕn ®æi m¹nh mÏ. C¶ hai tr­êng hîp ®Òu cho thÊy sù cÇn thiÕt cã thªm<br /> nh÷ng nghiªn cøu vÒ t×nh tr¹ng ®i häc ë ViÖt Nam.<br /> Bµi viÕt nµy tËp trung t×m hiÓu t¸c ®éng cña mét sè yÕu tè c¸ nh©n vµ gia ®×nh ®Õn<br /> tr×nh tr¹ng ®i häc cña trÎ em vµ thanh niªn ë n«ng th«n tõ sè liÖu thu thËp t¹i 4 tØnh Yªn<br /> B¸i, Hµ Nam, Thõa Thiªn HuÕ vµ TiÒn Giang tõ 2004 ®Õn 2008 trong khu«n khæ dù ¸n<br /> “Gia ®×nh n«ng th«n ViÖt Nam trong chuyÓn ®æi” do ViÖn X· héi häc thùc hiÖn víi sù tµi<br /> trî cña tæ chøc SIDA. C©u hái chñ yÕu ®Æt ra lµ liÖu giíi tÝnh vµ hoµn c¶nh gia ®×nh cã<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 28 Tác động của các yếu tố cá nhân và gia đình đến...<br /> <br /> cßn lµ nh÷ng yÕu tè quan träng quyÕn ®Þnh tr×nh tr¹ng häc hµnh cña trÎ em vµ thanh<br /> niªn ë n«ng th«n trong giai ®o¹n hiÖn nay.<br /> 2. KÕt qu¶<br /> 2.1. T×nh tr¹ng bá häc vµ lý do<br /> Trong tæng sè 883 hé cã con trong ®é tuæi ®i häc th× gÇn 40% cã con bá häc. Tû lÖ nµy<br /> cao nhÊt ë Thõa Thiªn HuÕ råi ®Õn TiÒn Giang, Hµ Nam vµ thÊp nhÊt ë Yªn B¸i (B¶ng<br /> 1). KÕt qu¶ nµy t­ëng chõng nh­ lµ bÊt hîp lý bëi Yªn B¸i lµ tØnh cã møc sèng thÊp nhÊt<br /> trong sè bèn ®Þa ®iÓm kh¶o s¸t. Nh­ng nÕu ph©n theo møc chi tiªu b×nh qu©n ®Çu ng­êi<br /> th× tû lÖ hé cã con c¸i bá häc ë nhãm nghÌo kh«ng kh¸c nhiÒu so víi ë nhãm kh¸ gi¶.<br /> B¶ng 1. Tû lÖ hé cã con trong ®é tuæi ®i häc nh­ng bá häc theo TØnh (%)<br /> <br /> Yªn B¸i TiÒn Giang Thõa Thiªn HuÕ Hµ Nam Chung<br /> <br /> Kh«ng 87.3 51.7 45.4 66.2 60.7<br /> Cã 12.7 48.3 54.7 33.8 39.3<br /> <br /> <br /> N 189 238 258 198 883<br /> <br /> <br /> <br /> Trong mÉu kh¶o s¸t cã 258 hé cã con trai bá häc vµ 240 hé cã con g¸i bá häc<br /> (B¶ng 2). PhÇn lín trong sè ®ã cho r»ng khã kh¨n kinh tÕ lµ nguyªn nh©n chÝnh. Tû lÖ<br /> ®­a ra lý do nµy cao nhÊt lµ ë Thõa Thiªn HuÕ (kho¶ng 80%) råi ®Õn TiÒn Giang<br /> (kho¶ng 60%). Riªng ë Hµ Nam, tû lÖ con g¸i bá häc v× lý do kinh tÕ còng kh¸ cao<br /> (57%), nh­ng chØ kho¶ng trªn mét phÇn t­ (26%) sè con trai bá häc v× lý do nµy. RÊt<br /> khã gi¶i thÝch sù kh¸c biÖt lín nh­ vËy nÕu kh«ng thõa nhËn lµ ë Hµ Nam con trai<br /> ®­îc cha mÑ “­u ¸i” h¬n con g¸i. VÝ dô, khi gia ®×nh gÆp khã kh¨n vÒ kinh tÕ th× con<br /> g¸i cã thÓ ph¶i th«i häc, cßn con trai sÏ ®­îc häc tiÕp trõ khi häc qu¸ kÐm hay thi<br /> tr­ît. §iÒu nµy còng phï hîp víi thùc tÕ lµ tû lÖ ®­a ra lý do kinh tÕ khã kh¨n ë gia<br /> ®×nh cã con g¸i bá häc cao h¬n kho¶ng 10% ë gia ®×nh cã con trai bá häc.<br /> Thay vµo ®ã, trong sè con gia ®×nh cã con trai bá häc cña mÉu ë Hµ Nam th× lý do<br /> “häc lùc kÐm” vµ “kh«ng thi ®ç” lµ phæ biÕn nhÊt (59,5 vµ 47,6%). Tû lÖ nµy ®øng thø<br /> ba vµ thø t­ trong sè c¸c gia ®×nh cã con g¸i bá häc ë mÉu pháng vÊn ë Hµ Nam. Trong<br /> khi ®ã, ë hai tØnh cã møc sèng thÊp nhÊt, Yªn B¸i vµ TiÒn Giang, “kh«ng muèn häc”<br /> trë thµnh lý do bá häc phæ biÕn thø hai sau lý do kinh tÕ, vµ ®øng trªn lý do “häc lùc<br /> kÐm”. Riªng ®èi víi c¸c gia ®×nh cã con trai bá häc ë Hµ Nam, cã lÏ do møc sèng kh¸<br /> h¬n hoÆc do ®· cã nç lùc huy ®éng nguån lùc vËt chÊt cho con trai ¨n häc nªn nguyªn<br /> nh©n chÝnh ®­a ra kh«ng ph¶i lµ kinh tÕ khã kh¨n mµ lµ häc lùc kÐm.<br /> B¶ng 2. Lý do con trai, con g¸i bá häc theo TØnh<br /> Yªn B¸i TiÒn Giang Thõa Thiªn HuÕ Hµ Nam Chung<br /> Con trai bá häc<br /> Khã kh¨n kinh tÕ 40.0 55.9 76.9 26.2 58.9<br /> Kh«ng muèn häc 26.7 25.8 8.3 16.7 17.1<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Nguyễn Đức Vinh 29<br /> <br /> Häc lùc kÐm 20.0 17.2 11.1 59.5 21.7<br /> Kh«ng thi ®ç 13.3 4.3 5.6 47.6 12.4<br /> Kh¸c 13.3 7.5 4.6 19.1 8.5<br /> N 15 93 108 42 258<br /> Con g¸i bá häc<br /> Khã kh¨n kinh tÕ 46.2 63.6 80.9 56.9 69.2<br /> Kh«ng muèn häc 30.8 24.2 9.1 21.6 17.1<br /> Häc lùc kÐm 15.4 18.2 10.0 49.0 20.8<br /> Kh«ng thi ®ç 0.0 1.5 2.7 31.4 8.3<br /> Kh¸c 7.7 9.1 5.5 7.8 7.1<br /> N 13 66 110 51 240<br /> <br /> B¶ng 3. Lý do con trai, con g¸i bá häc theo Møc sèng<br /> Trªn trung b×nh Trung b×nh D­íi trung b×nh<br /> Con trai bá häc<br /> Khã kh¨n kinh tÕ 40.5 57.0 83.9<br /> Kh«ng muèn häc 23.0 20.7 3.2<br /> Häc lùc kÐm 32.4 19.0 12.9<br /> Kh«ng thi ®ç 20.3 10.7 6.5<br /> Kh¸c 8.1 8.3 9.7<br /> N 74 121 62<br /> Con g¸i bá häc<br /> Khã kh¨n kinh tÕ 51.9 72.6 86.0<br /> Kh«ng muèn häc 24.1 18.6 5.3<br /> Häc lùc kÐm 34.2 14.7 12.3<br /> Kh«ng thi ®ç 16.5 4.9 3.5<br /> Kh¸c 6.3 4.9 10.5<br /> N 79 102 57<br /> <br /> <br /> C¸c con sè trªn B¶ng 3 lµ b»ng chøng kh¼ng ®Þnh thªm ¶nh h­ëng cña khã kh¨n<br /> kinh tÕ ®Õn viÖc bá häc ë c¸c hé gia ®×nh. Khi møc sèng cµng thÊp th× tû lÖ gia ®×nh cã con<br /> c¸i bá häc v× lý do kinh tÕ cµng cao, vµ ®iÒu ®ã d­êng nh­ t¸c ®éng ®Õn viÖc ®i häc cña con<br /> g¸i nhiÒu h¬n viÖc häc cña con trai. Thùc vËy, ë c¸c gia ®×nh cã con g¸i bá häc th× tû lÖ lý<br /> do kinh tÕ khã kh¨n lu«n cao h¬n ë c¸c gia ®×nh cã con trai bá häc vµ sù kh¸c biÖt lín<br /> nhÊt kh«ng ph¶i ë nhãm cã møc sèng thÊp mµ lµ ë nhãm cã møc sèng trung b×nh (57% so<br /> víi 73%). MÆt kh¸c, tû lÖ ®­a ra c¸c lý do chñ quan cña b¶n th©n ng­êi ®i häc nh­ “kh«ng<br /> muèn häc”, “häc lùc kÐm” vµ “kh«ng thi ®ç” l¹i gi¶m kh¸ nhanh cïng víi møc sèng. Cã thÓ<br /> kh«ng Ýt trÎ em nhµ nghÌo còng bá häc v× “kh«ng muèn häc” hay “häc lùc kÐm”, nh­ng dÔ<br /> ®­îc quy vÒ nguyªn nh©n khã kh¨n kinh tÕ. Tãm l¹i, kinh tÕ khã kh¨n lµ nguyªn nh©n<br /> chñ yÕu cña bá häc ë c¸c ®Þa ph­¬ng kh¶o s¸t th×, nhÊt lµ viÖc bá häc cña n÷ vµ ë nh÷ng<br /> hé cã møc sèng thÊp.<br /> 2.2. Kh¸c biÖt cña t×nh tr¹ng gi¸o dôc theo c¸c chØ b¸o nh©n khÈu vµ ®Æc ®iÓm hé<br /> gia ®×nh<br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 30 Tác động của các yếu tố cá nhân và gia đình đến...<br /> <br /> ChØ b¸o ®Çu tiªn lµ ®Þa bµn c­ tró. KÕt qu¶ tr×nh bµy trong B¶ng 4 cho thÊy, tû lÖ ®ang<br /> ®Õn tr­êng cña nhãm 7-11 tuæi kh¸ cao ë c¶ 4 ®Þa ph­¬ng (trªn 96%), nhÊt lµ ë Yªn B¸i vµ<br /> TiÒn Giang. §iÒu ®ã còng hîp lý bëi häc tiÓu häc lµ gi¸o dôc b¾t buéc, ®­îc trî cÊp vµ chi phÝ<br /> ch­a qu¸ cao. Tuy nhiªn, tÝnh ra sè l­îng trÎ em 7-11 kh«ng ®Õn tr­êng còng vÉn kh¸ lín dï<br /> tû lÖ nµy chØ kho¶ng d­íi 3%. Khi ®é tuæi t¨ng lªn th× tû lÖ ®i häc gi¶m rÊt nhanh. §Æc biÖt lµ<br /> ë TiÒn Giang, tû lÖ nµy gi¶m xuèng cßn 79% ë nhãm 12-15 tuæi, 22% ë nhãm 16-19 tuæi vµ chØ<br /> cßn ch­a ®Õn 10% ë nhãm 20-24 tuæi. ViÖc n«ng th«n Hµ Nam (ë ®ång b»ng S«ng Hång) cã tû<br /> lÖ ®i häc thÊp h¬n cña n«ng th«n mét tØnh miÒn nói (Yªn B¸i) ë c¶ bèn nhãm tuæi còng lµ mét<br /> hiÖn t­îng ®¸ng l­u ý.<br /> ChØ b¸o vÒ tû lÖ GD§T còng cã t×nh tr¹ng t­¬ng tù víi møc suy gi¶m theo tuæi<br /> nhiÒu nhÊt lµ ë TiÒn Giang: tõ 96% ë nhãm trÎ nhÊt xuèng cßn 13% ë nhãm 20-24 tuæi.<br /> §iÒu ®ã cã thÓ lµ do t×nh tr¹ng bá häc khi ®ang häc phæ th«ng c¬ së vµ phæ th«ng trung<br /> häc ë TiÒn Giang lµ kh¸ phæ biÕn. §iÒu cÇn l­u ý lµ do sè liÖu kh«ng thu thËp t¹i cïng<br /> mét thêi ®iÓm cho 4 tØnh nªn nh÷ng kh¸c biÖt ph©n tÝch ë trªn cã thÓ lµ sù kÕt hîp cña c¶<br /> kh¸c biÖt theo thêi gian vµ theo khu vùc ®Þa lý.<br /> B¶ng 4. T×nh tr¹ng gi¸o dôc theo nhãm tuæi vµ ®Þa bµn<br /> <br /> Nhãm tuæi<br /> Chung<br /> 7-11 12-15 16-19 20-24<br /> Tû lÖ ®ang ®i häc (%)<br /> Yªn B¸i 100,0 97,6 69,5 20,3 78,3<br /> Hµ Nam 96,7 94,4 57,9 18,9 74,1<br /> Thõa Thiªn HuÕ 96,6 89,9 69,7 24,8 78,3<br /> TiÒn Giang 100,0 79,3 22,0 9,8 46,3<br /> Chung 97,8 91,1 55,8 17,5 70,5<br /> Tû lÖ ®óng tuæi (%)<br /> Yªn B¸i 88,3 85,5 56,2 21,9 68,2<br /> Hµ Nam 88,9 80,6 57,1 17,0 67,1<br /> Thõa Thiªn HuÕ 91,0 80,2 46,7 17,1 68,0<br /> TiÒn Giang 96,3 78,2 19,0 12,8 45,5<br /> Chung 91,0 81,1 45,7 16,3 63,0<br /> N 509 562 453 355 1,879<br /> <br /> KÕt qu¶ so s¸nh t×nh tr¹ng gi¸o dôc theo tuæi vµ giíi ®­îc tr×nh bµy trªn H×nh 1 mµ<br /> trong ®ã ph­¬ng ph¸p lµm tr¬n b×nh qu©n tr­ît ®· ®­îc ¸p dông ®Ó gi¶m thiÓn nh÷ng<br /> dao ®éng qu¸ bÊt th­êng. So víi nam, n÷ cã tû lÖ ®ang ®i häc thÊp h¬n mét chót ë ®Çu cÊp<br /> tiÓu häc, nh­ng nhØnh h¬n ë ®é tuæi 9-11 vµ l¹i thÊp h¬n ë ®é tuæi 19-20. Ta cã thÓ pháng<br /> ®o¸n lµ trÎ em trai ®­îc gia ®×nh cho nhËp häc ®Çy ®ñ h¬n trÎ g¸i, nh­ng bá häc trong<br /> thêi gian häc tiÓu häc nhiÒu h¬n vµ sau khi tèt nghiÖp phæ th«ng trung häc l¹i ®­îc häc<br /> tiÕp nhiÒu h¬n n÷. ë c¸c ®é tuæi d­íi 22, tû lÖ GD§T thÊp h¬n tû lÖ ®ang ®i häc nh­ng sù<br /> kh¸c biÖt gi÷a nam vµ n÷ còng t­¬ng tù nh­ ë tû lÖ ®ang ®i häc. Tuy nhiªn ë nhãm 22-24<br /> tuæi, tû lÖ GD§T cña n÷ ë l¹i cao h¬n kh¸ nhiÒu so víi cña cña nam vµ so víi tû lÖ ®ang ®i<br /> häc cña c¶ hai giíi. Cã lÏ cÇn ph¶i cã th«ng tin chi tiÕt h¬n ®Ó lý gi¶i hiÖn t­îng bÊt<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> Nguyễn Đức Vinh 31<br /> <br /> th­êng nµy. Nh×n chung, ta cã thÓ nhËn ®Þnh lµ ë hÇu hÕt c¸c ®é tuæi, t×nh tr¹ng gi¸o dôc<br /> cña nam kh«ng tèt h¬n ®¸ng kÓ so víi cña n÷ .<br /> H×nh 1. So s¸nh t×nh tr¹ng gi¸o dôc theo tuæi vµ giíi<br /> <br /> <br /> Nam: dang di hoc<br /> 100<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Nu: dang di hoc<br /> Nam: GD dung tuoi<br /> Nu: GD dung tuoi<br /> 80<br /> 60<br /> %<br /> 40<br /> 20<br /> 0<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br /> Tuoi<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Cã thÓ dù b¸o ®­îc tr­íc lµ ng­êi cã ®«ng anh chÞ em th× Ýt cã ®iÒu kiÖn tiÕp cËn<br /> tr­êng häc h¬n ng­êi cã Ýt anh chÞ em hoÆc lµ con duy nhÊt (H×nh 2). C©u hái ®Æt ra lµ<br /> viÖc ®i häc hay kÕt qu¶ häc (gi¸o dôc ®óng tuæi) liªn quan ®Õn sè l­îng anh chÞ em nhiÒu<br /> h¬n? KÕt qu¶ cho thÊy, sù kh¸c biÖt theo sè anh chÞ em ë tû lÖ gi¸o dôc ®óng cÊp lín h¬n<br /> ®¸ng kÓ so víi ë tû lÖ ®ang ®i häc, nhÊt lµ tõ ®é tuæi häc phæ th«ng c¬ së (12 tuæi) vµ cao<br /> ®¼ng/®¹i häc (kho¶ng 20-23 tuæi). Trong khi ®ã ë kho¶ng ®é tuæi tèt nghiªp phæ th«ng<br /> trung häc (19 tuæi), tû lÖ ®i häc gÇn nh­ t­¬ng d­¬ng gi÷a ng­êi cã Ýt hay cã nhiÒu anh chÞ<br /> em. Ng­îc l¹i, nhãm chØ cã d­íi 2 anh chÞ em ®Æc biÖt cã ­u thÕ trong viÖc tiÕp cËn còng<br /> nh­ ®¹t tr×nh ®é gi¸o dôc cao ®¼ng/®¹i häc tr­íc 24 tuæi. Nh­ vËy, sè l­îng anh chÞ em cã<br /> thÓ t¸c ®éng ®Õn kÕt qu¶ häc nhiÒu h¬n lµ viÖc cã ®i häc hay kh«ng.<br /> Liªn quan ®Õn tuæi bè mÑ khi sinh con (hay chªnh lÖch gi÷a tuæi con vµ tuæi bè mÑ),<br /> gi¶ thiÕt ®­îc ®­a ra khi bè mÑ sinh con khi cßn trÎ hoÆc nhiÒu tuæi so víi møc trung<br /> b×nh th× con c¸i sÏ Ýt cã ®iÒu kiÖn ®i häc vµ hoµn thµnh ®óng tuæi c¸c ch­¬ng tr×nh gi¸o<br /> dôc. Theo sè liÖu trong B¶ng 5 th× gi¶ thiÕt ®ã cã lÏ chØ ®óng víi nhãm tuæi míi ®i häc (7-<br /> 11 tuæi) vµ nhãm thanh niªn (20-24 tuæi). Tr­êng hîp ®iÓn h×nh nhÊt lµ mèi t­¬ng quan<br /> gi÷a tû lÖ GD§T ë nhãm 20-24 víi tuæi bè khi sinh con: trong khi cã tíi gÇn 22% nhãm<br /> thanh niªn kÐm bè 25-34 tuæi ®· hoÆc ®ang häc trung cÊp/®¹i häc th× th× tû lÖ nµy ë nhãm<br /> kÐm bè d­íi 25 tuæi lµ 12% vµ ë nhãm kÐm bè trªn 34 tuæi chØ lµ 9%. Nh×n chung, viÖc cã<br /> bè/mÑ giµ (h¬n con trªn 34 tuæi/30 tuæi) cã vÎ t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn t×nh tr¹ng gi¸o dôc<br /> cña con c¸i h¬n lµ viÖc cã bè/mÑ qu¸ trÎ (h¬n con d­íi 25 tuæi).<br /> B¶ng 5. T×nh tr¹ng gi¸o dôc theo nhãm tuæi vµ tuæi bè mÑ khi sinh con<br /> §ang ®i häc (%) Gi¸o dôc ®óng tuæi (%)<br /> Nhãm tuæi<br /> 7-11 12-15 16-19 20-24 7-11 12-15 16-19 20-24<br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc viện Xã hội học www.ios.org.vn<br /> 32 Tác động của các yếu tố cá nhân và gia đình đến...<br /> <br /> Tuæi bè khi sinh con<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2