intTypePromotion=2
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 141
            [banner_name] => KM2 - Tặng đến 100%
            [banner_picture] => 986_1568345559.jpg
            [banner_picture2] => 823_1568345559.jpg
            [banner_picture3] => 278_1568345559.jpg
            [banner_picture4] => 449_1568779935.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 7
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:45
            [banner_startdate] => 2019-09-13 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-13 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Y học: Thực trạng sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh và hiệu quả mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại y tế tuyến cơ sở của tỉnh Bình Dương

Chia sẻ: Hoa La Hoa | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:28

0
169
lượt xem
70
download

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Y học: Thực trạng sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh và hiệu quả mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại y tế tuyến cơ sở của tỉnh Bình Dương

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận án Tiến sĩ Y học "Thực trạng sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh và hiệu quả mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại y tế tuyến cơ sở của tỉnh Bình Dương" do Trần Văn Hưởng thực hiện nhằm mô tả nhu cầu, tiếp cận, sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi tại tỉnh Bình Dương và khả năng đáp ứng của trạm y tế xã, năm 2010; đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi dựa vào y tế tuyến cơ sở tại tỉnh Bình Dương (2010 - 2011). Sau đây là bản tóm tắt của luận án.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Y học: Thực trạng sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh và hiệu quả mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi tại y tế tuyến cơ sở của tỉnh Bình Dương

  1. BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO - BỘ Y TẾ VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG ---------------------------- TRẦN VĂN HƯỞNG THỰC TRẠNG SỬ DỤNG DỊCH VỤ KHÁM CHỮA BỆNH VÀ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH CHĂM SÓC SỨC KHỎE CHO NGƯỜI CAO TUỔI TẠI Y TẾ TUYẾN CƠ SỞ CỦA TỈNH BÌNH DƯƠNG Chuyên ngành : Vệ sinh xã hội học và tổ chức y tế Mã số: 62 72 01 64 TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SỸ Y HỌC HÀ NỘI - 2012
  2. Công trình được hoàn thành tại: VIỆN VỆ SINH DỊCH TỄ TRUNG ƯƠNG Người hướng dẫn khoa học: 1. PGS.TS. Phạm Văn Thao 2. TS. Nguyễn Thị Thùy Dương Phản biện 1: PGS.TS. Đoàn Huy Hậu Phản biện 2: PGS.TS. Bùi Thanh Tâm Phản biện 3: TS. Trần Ngọc Tụ Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Viện, tổ chức tại Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương Vào hồi: giờ ngày tháng năm 2012 Có thể tìm hiểu luận án tại: - Thư viện Quốc gia - Thư viện Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương
  3. Danh môc c¸c ch÷ viÕt t¾t BHYT Bảo hiểm y tế BV Bệnh viện CBM Community Based Monitoring CSSK Chăm sóc sức khỏe CSSKBĐ Chăm sóc sức khỏe ban đầu CSHQ Chỉ số hiệu quả CTYT Chương trình y tế CTV Cộng tác viên DVYT Dịch vụ y tế ĐHDVCĐ Điều hành dựa vào cộng đồng ĐKKV Đa khoa khu vực HA Huyết áp HGĐ Hộ gia đình HQCT Hiệu quả can thiệp KCB Khám chữa bệnh NCT Người cao tuổi NVYT Nhân viên y tế QKCB Mô hình quản lý khám chữa bệnh TCYTTG Tổ chức Y tế Thế giới TCTK Tổng Cục thống kê TĐTDS Tổng điều tra dân số THCS Trung học cơ sở TNBQĐN Thu nhập bình quân đầu người TYT Trạm y tế UBQG Ủy ban Quốc gia UBND Ủy ban nhân dân UNCEF Quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc VEA Hội người cao tuổi VNCA Ủy ban Quốc gia về người cao tuổi YTCC Y tế công cộng
  4. ĐẶT VẤN ĐỀ Do quá trình lão hoá, sức đề kháng và khả năng tự điều chỉnh của người cao tuổi (NCT) giảm dần, cộng với sự hấp thụ dinh dưỡng, dự trữ năng lượng kém... là những điều kiện làm cho bệnh tật dễ phát sinh, phát triển nặng lên. Bệnh lý của NCT thường là đợt cấp của bệnh mạn tính, tính chất đa bệnh lý và âm thầm làm cho khó chẩn đoán và phát hiện, khả năng phục hồi kém…Vì vậy, nếu không được phát hiện, chăm sóc và điều trị tích cực, kịp thời có thể dễ dẫn đến tình trạng sức khoẻ giảm sút và tử vong. Hạn chế quá trình lão hoá và bệnh tật cho NCT, nhằm kéo dài cuộc sống khoẻ mạnh, hữu ích là ước vọng ngàn đời của con người. Điều này phụ thuộc vào một phần rất quan trọng là dự phòng, chăm sóc sức khoẻ (CSSK), nâng cao sức đề kháng cho NCT. Bình Dương là tỉnh thuộc vùng Đông Nam bộ, là một trong những địa phương năng động trong kinh tế, thu hút đầu tư nước ngoài, tốc độ đô thị hoá nhanh, đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện, số NCT ngày một tăng. Tuy nhiên, tại Bình Dương cho đến nay, chưa có nghiên cứu nào về thực trạng nhu cầu khám chữa bệnh, tiếp cận, sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi và khả năng đáp ứng của y tế cơ sở. Từ thực tế trên, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài này nhằm các mục tiêu sau: 1. Mô tả nhu cầu, tiếp cận, sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi tại tỉnh Bình Dương và khả năng đáp ứng của trạm y tế xã, năm 2010. 2. Đánh giá hiệu quả mô hình chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi dựa vào y tế tuyến cơ sở tại tỉnh Bình Dương (2010 - 2011). * Những đóng góp mới của luận án: - Mô tả được thực trạng nhu cầu, tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh (KCB) của NCT tại tỉnh Bình Dương. Đồng thời đánh giá được khả năng đáp ứng của trạm y tế (TYT) xã đối với nhu cầu KCB của nhân dân, trong đó có NCT. - Xây dựng và bước đầu đánh giá hiệu quả mô hình “Chăm sóc sức khỏe NCT dựa vào y tế tuyến cơ sở”. Sau 1 năm triển khai mô hình tại xã Khánh Bình huyện Tân Uyên: hệ thống quản lý KCB cho NCT được củng cố và tăng cường, NCT được KCB kịp thời, được đo huyết áp định kỳ tại ấp… Kết quả khám SK định kỳ cho thấy tỷ lệ NCT hiện đang mắc bệnh và tỷ lệ mắc bệnh nặng giảm hơn so với trước can thiệp và so với đối chứng. 5 chỉ số điều hành dựa vào cộng đồng của hoạt động quản lý KCB và quản lý theo dõi huyết áp đều cao hơn rõ rệt so với xã đối chứng, hiệu quả can thiệp (HQCT) đạt từ 90,5% - 787,8% .
  5. * Bố cục của luận án: Luận án gồm 129 trang, 4 chương gồm Đặt vấn đề: 2 trang; Chương 1- Tổng quan: 39 trang; Chương 2- Đối tượng và phương pháp nghiên cứu: 20 trang; Chương 3- Kết quả: 36 trang; Chương 4- Bàn luận: 29 trang; Kết luận: 2 trang; Kiến nghị: 1 trang; 37 bảng, 9 biểu đồ, 124 tài liệu tham khảo, trong đó 107 tài liệu tiếng Việt và 17 tài liệu tiếng Anh. Chương 1 TỔNG QUAN 1.1. Tình hình về người cao tuổi 1.1.1. Khái niệm về người cao tuổi Ðại hội thế giới về NCT tại Viên (Áo) năm 1982 qui định: công dân từ 60 tuổi trở lên được xếp vào nhóm NCT. Tại Việt Nam, Quốc hội ban hành Pháp lệnh NCT (4/2000) và Luật Người cao tuổi (11/2009), qui định những người từ 60 tuổi trở lên (không phân biệt giới tính) là NCT. 1.1.2. Thực trạng người cao tuổi trên thế giới Trên toàn thế giới, tỷ trọng NCT từ 8,2% vào năm 1950 đã tăng lên 10% vào năm 2000. Ước tính năm 2025 sẽ có khoảng trên 1 tỷ NCT, chiếm 14% so với tổng số dân thế giới. Và đến năm 2045, lần đầu tiên trong lịch sử loài người, tỷ trọng trong dân số trẻ em (0 - 14 tuổi) và NCT sẽ bằng nhau, tương đương khoảng 20,4%. 1.1.3. Thực trạng người cao tuổi tại Việt Nam Theo kết quả của Tổng điều tra Dân số và nhà năm 2009, tỷ lệ NCT Việt Nam là 8,9%, tăng 1,5 triệu người so với 10 năm trước đó. Như vậy, nước ta đang đứng ở ngưỡng cửa của sự già hóa dân số. NCT nước ta phân bố không đồng đều giữa các vùng, số NCT ở nông thôn chiếm 77,8% số NCT trong cả nước. Cứ 100 cụ ông thì có tới trên 140 cụ bà, đặc biệt, tuổi càng cao thì số cụ bà lại càng nhiều hơn số cụ ông và từ 80 tuổi trở lên thì số cụ bà gấp hơn 2 lần số cụ ông. 1.2. Thực trạng sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh cho người cao tuổi và khả năng đáp ứng của trạm y tế xã 1.2.1. Nhu cầu CSSK của NCT rất lớn nhưng điều kiện hỗ trợ còn hạn chế. CSSK NCT là phòng chống sự già hóa quá sớm, đề phòng và chữa trị các bệnh do tuổi già sinh ra bằng nhiều biện pháp khác nhau nhằm duy trì sức mạnh về thể xác, tinh thần và tuổi thọ NCT. Nhu cầu KCB là những yêu cầu cấp thiết của NCT nhằm cải thiện tình trạng sức khoẻ, giảm các bệnh mạn tính, tàn phế và tử vong khi bước vào tuổi già. Nhu cầu KCB của NCT không chỉ phụ thuộc vào ý muốn chủ quan mà còn
  6. phụ thuộc khá nhiều vào: chất lượng, giá thành, mức độ bệnh, khoảng cách và khả năng tiếp cận với các cơ sở KCB của từng người. 1.2.2. Tiếp cận dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi Trong xã hội, người dân có quyền tiếp cận bất kỳ dịch vụ CSSK nào sao cho thuận lợi nhất. Tuy nhiên, đối với NCT việc tiếp cận tới các dịch vụ CSSK có những đặc điểm riêng cần phải được coi trọng: khoảng cách và thời gian, chi phí, chất lượng dịch vụ, văn hoá, tập quán… Ngoài ra, tiếp cận dịch vụ CSSK của NCT còn chịu ảnh hưởng sâu sắc của niềm tin mà NCT đã tạo lập trong suốt cuộc đời. 1.2.3. Sử dụng dịch vụ chăm sóc sức khỏe ở người cao tuổi Sử dụng dịch vụ CSSK là khả năng để đến cơ sở y tế khác nhau với từng người dân khi ốm đau. Điều này không chỉ phụ thuộc vào ý muốn chủ quan mà còn phụ thuộc khá nhiều vào: chất lượng, giá thành, mức độ bệnh, khoảng cách và khả năng tiếp cận của người dân. 1.2.4. Khả năng đáp ứng của trạm y tế xã về dịch vụ KCB cho người cao tuổi Khả năng đáp ứng là tổng hợp các điều kiện, các nguồn lực sẵn có của các cơ sở y tế tạo nên các dịch vụ y tế nhằm thỏa mãn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Khả năng đáp ứng của cơ sở y tế cho nhu cầu chăm sóc sức khỏe bao gồm các nội dung sau: Nhân lực y tế (cán bộ y tế, nhân viên y tế) dựa trên cả số lượng và chất lượng; Các điều kiện bảo đảm dịch vụ y tế: cơ sở vật chất...; Trang thiết bị y tế: thuốc, hóa chất....; Ngân sách y tế: ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương, nguồn xã hội hóa... Điều hành chăm sóc sức khoẻ dựa vào cộng đồng (ĐHDVCĐ - Community Based Monitoring - CBM): Là hệ thống được Bộ Y tế xây dựng năm 1998 với mục đích cải thiện các kỹ năng quản lý, lập kế hoạch các hoạt động y tế của các TYT xã; quy trình theo dõi giám sát hỗ trợ khách quan. Với nhiều loại DVYT khác nhau, song TYT xã chủ yếu tập trung thực hiện các chương trình y tế (CTYT) quốc gia và làm công tác y tế dự phòng, hoạt động về KCB thông thường cho người dân... 1.3. Mô hình chăm sóc sức khỏe cho người cao tuổi 1.3.1. Chính sách về người cao tuổi Nhận rõ được ý nghĩa và tầm quan trọng trong CSSK NCT cũng như để phát huy vai trò truyền thống tốt đẹp của nhân dân ta “kính lão đắc thọ”, trong những năm qua, Nhà nước ta đã ban hành nhiều chính sách, quy định về chế độ đãi ngộ vật chất, CSSK cho NCT (cấp thẻ BHYT, KCB miễn phí..).
  7. 1.3.2. Các mô hình chăm sóc sức khoẻ cho người cao tuổi Trên thế giới, có nhiều mô hình khác nhau trong CSSK NCT như: mô hình KCB tại nhà ở Mỹ, Pháp, Nga...Tại một số nước khác, nhà nước có chế độ giảm 50% chi phí y tế cho NCT như ở Mông Cổ; miễn phí khám kiểm tra định kỳ cho NCT có thu nhập thấp ở Triều Tiên. Tại Philipin, Inđônêsia tổ chức các hoạt động CSSK NCT tại cộng đồng thông qua việc đào tạo một số kiến thức cơ bản nhất về CSSK cho các tình nguyện viên là NCT tại cộng đồng... Một số mô hình CSSK NCT trong giai đoạn hiện nay ở Việt Nam: - Mô hình bác sĩ gia đình; - Mô hình tư vấn và CSSK NCT; - Mô hình CSSK NCT tại cộng đồng; - Mô hình CSSK NCT tại trạm y tế xã; - Mô hình CSSK NCT tại bệnh viện; - Mô hình nhà dưỡng lão chăm sóc NCT; - Mô hình tư nhân CSSK NCT; Nhìn chung, các mô hình chưa đồng bộ và chưa toàn diện, có nhiều yếu tố cản trở về nguồn lực để duy trì phát triển rộng và bền vững ở cộng đồng. Chương 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1. Đối tượng, địa điểm và thời gian nghiên cứu 2.1.1. Đối tượng và chất liệu nghiên cứu - Người cao tuổi, hộ gia đình có NCT tại địa bàn nghiên cứu. - TYT xã: cơ sở vật chất, cán bộ y tế, tình hình hoạt động... - Các văn bản quy phạm pháp luật, các báo cáo về CSSK NCT. 2.1.2. Địa điểm nghiên cứu: Nghiên cứu được tiến hành tại 4 xã/phường của 4 huyện/thị xã của tỉnh Bình Dương, gồm: xã An Phú - huyện Thuận An (xã đối chứng), xã Khánh Bình - huyện Tân Uyên (xã can thiệp), xã Phú Hoà - huyện Dĩ An và phường Tân Đông Hiệp - Thị xã Thủ Dầu Một. 2.1.3. Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 4/2010 đến tháng 6/2011, gồm 2 giai đoạn: - Điều tra mô tả cắt ngang, xây dựng mô hình lý thuyết: tháng 4 - 6/2010 - Xây dựng và đánh giá hiệu quả mô hình: tháng 7/2010 - 6/2011. 2.2. Phương pháp nghiên cứu 2.2.1. Thiết kế nghiên cứu: nghiên cứu mô tả cắt ngang và nghiên cứu can thiệp cộng đồng có đối chứng dựa trên các số liệu nghiên cứu định lượng.
  8. 2.2.2. Cỡ mẫu và kỹ thuật chọn mẫu * Cỡ mẫu nghiên cứu là người cao tuổi được tính theo công thức: p1 (1 - p1) + p2 (1 - p2) 2 n1 = n2 = Z (α, β) (p1 - p2)2 n1, n2: Là số NCT ở xã can thiệp và xã đối chứng. Z: Hệ số tin cậy. α, β: Là xác suất của việc phạm sai lầm loại 1 và loại 2, chọn α = 0,05, β = 0,2 p1, p2: Tỷ lệ NCT bị ốm trong 2 tuần trước điều tra, trước và sau can thiệp; p1 = 0,35 (theo nghiên cứu của Trần Ngọc Tụ - 2008); p2 = 0,25 (tỷ lệ mong muốn). Tính được: n1 = n2 = 328 người, số phiếu dự phòng 15%, nên: n1 = n2 = 378 người, thực tế đã điều tra tại xã can thiệp là 382 người, xã đối chứng là 383 người. Nghiên cứu mô tả trước can thiệp được tiến hành tại 4 xã/phường: 382 người x 4 xã/phường = 1.528 người, thực tế đã điều tra 1.530 người. * Kỹ thuật chọn mẫu: Sử dụng kết hợp giữa kỹ thuật chọn mẫu có chủ đích (chọn 4 huyện/thị xã: Dĩ An, Tân Uyên, Thuận An và Thủ Dầu Một), chọn mẫu ngẫu nhiên đơn (chọn 1 xã/phường trong mỗi huyện/thị xã đã chọn) và ngẫu nhiên hệ thống (chọn NCT). Xã can thiệp được chọn ngẫu nhiên đơn trong 4 xã/phường đã chọn, chọn chủ đích 1 xã trong số 3 xã còn lại làm xã đối chứng. 2.2.3. Các chỉ số nghiên cứu - Đối với NCT gồm: giới tính, cấu trúc dân số, thu nhập bình quân đầu người, dinh dưỡng, sinh hoạt cá nhân, tinh thần, triệu chứng bệnh/ốm, bảo hiểm y tế, tần suất ốm, nhu cầu về KCB và phòng bệnh, nhu cầu về dinh dưỡng và nhu cầu về chăm sóc tinh thần... khả năng tiếp cận cơ sở y tế, sử dụng dịch vụ y tế. - Đối với HGĐ gồm: cấu trúc gia đình, phương tiện đi lại, sinh hoạt, chăm sóc tinh thần và phục vụ NCT. - Đối với TYT xã gồm: nhân lực, cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế, hoạt động y tế về NCT. Khả năng đáp ứng dịch vụ y tế cho NCT của TYT xã. - Các chỉ số đánh giá mô hình can thiệp gồm: + 10 chỉ số về tổ chức quản lý KCB cho NCT. + 5 chỉ số về điều hành dựa vào cộng đồng. 2.2.4. Các kỹ thuật thu thập số liệu - Phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi.
  9. - Khám bệnh cho NCT để xác định tình trạng bệnh tật. - Can thiệp cộng đồng có so sánh trước sau và so sánh với đối chứng: Mô hình can thiệp: “chăm sóc sức khoẻ NCT dựa vào y tế tuyến cơ sở”, gồm các nội dung: + Xây dựng mạng lưới quản lý sức khoẻ NCT; + Xây dựng chỉ số ĐHDVCĐ để đánh giá kết quả mô hình can thiệp; + Quản lý KCB định kỳ cho NCT tại xã; + Quản lý theo dõi huyết áp NCT tại thôn; + Truyền thông, tư vấn sức khoẻ và một số hoạt động CSSK khác. 2.2.5. Lực lượng tham gia - Điều tra viên: NVYT của TYT 4 xã/phường nghiên cứu. - Khám bệnh cho NCT: NVYT của PKĐK Nam Anh, TTYT huyện, TYT. - Giám sát viên: NCS, lãnh đạo TTYT huyện, cán bộ Viện VSDTTW. 2.2.6. Đạo đức trong nghiên cứu - Thông tin thu thập được chỉ phục vụ mục đích nghiên cứu. - Được sự đồng ý của chính quyền, y tế địa phương và đối tượng nghiên cứu. - Được Hội đồng Y đức Sở Y tế Bình Dương và Viện VSDTTW thông qua. 2.2.7. Hạn chế của đề tài - Đề tài mới chỉ nghiên cứu tại 4 xã/phường của 4 huyện/thị xã của tỉnh Bình Dương nên tính đại diện chưa cao. - Mới chỉ nghiên cứu 1 số nội dung CSSK cho NCT, các nội dung về: dinh dưỡng, tập dưỡng sinh... chưa được đề cập nghiên cứu. Chương 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 3.1. Thực trạng nhu cầu, tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi và khả năng đáp ứng của trạm y tế xã tại tỉnh Bình Dương 3.1.1. Một số đặc điểm, điều kiện sống của người cao tuổi 70,5% NCT trong nghiên cứu này là nữ giới; nhóm từ 70 - 79 tuổi chiếm tỷ lệ cao nhất (52,3%); chỉ có 21,3% NCT có trình độ THCS trở lên; 40,9% NCT đã góa; 12,2% NCT vẫn phải tự kiếm sống; chỉ có 9,6% NCT còn làm việc bình thường... Có 47,3% NCT phải tự nấu ăn, chỉ có 25,4% NCT tự nhận xét về điều kiện ăn uống là đầy đủ, thoải mái; người chăm sóc chính cho NCT là con gái, vợ/chồng...
  10. 3.1.2. Nhu cầu, tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi 3.1.2.1. Nhu cầu khám chữa bệnh của người cao tuổi tại 4 xã nghiên cứu Bảng 3.8. Phân bố người cao tuổi theo tình trạng bệnh và nhu cầu điều trị tại các cơ sở y tế Người cao tuổi (n = 770) Tình trạng bệnh hiện tại SL % Tình trạng bệnh hiện Bệnh nhẹ 472 61,3 tại Bệnh vừa và nặng 298 38,7 Chữa tại nhà 205 26,6 Phương hướng tiếp tục Trạm y tế 239 31,0 điều trị Bệnh viện 314 40,8 Không cần chữa 12 1,6 Trong số 770 NCT hiện đang mắc bệnh, có 61,3% NCT bị bệnh nhẹ, chỉ có 38,7% bệnh vừa và nặng. Có 40,8% cần điều trị tại bệnh viện, số còn lại có thể điều trị tại trạm y tế (31,0%), chữa tại nhà (26,6%) và không cần điều trị (1,6%). Bảng 3.9. Ước tính tần suất ốm/người/năm của NCT theo giới tính Ứớc tính tần suất ốm/người/năm (lượt) Chung Xã/phường Nam (n = 452) Nữ (n = 1.078) người cao tuổi nghiên cứu (n = 1.530) Tân Đông Hiệp 1,89 2,34 2,11 An Phú 1,92 2,23 2,07 Khánh Bình 2,08 2,12 2,10 Phú Hòa 2,15 2,19 2,17 Chung 4 xã/phường 2,01 2,22 2,11 Ước tính tần suất ốm của NCT tại các xã nghiên cứu là 2,11 lượt/người/năm. Tuy nhiên, tần suất ốm của NCT nữ là 2,22 lượt, của NCT nam là 2,01 lượt. 3.1.2.2. Khả năng tiếp cận các cơ sở y tế của người cao tuổi tại 4 xã nghiên cứu Bảng 3.10. Phân bố người cao tuổi theo thời gian tiếp cận các cơ sở y tế Đơn vị tính: Tỷ lệ % Thời gian đến cơ sở y tế Cơ sở y tế Dưới 10 phút 10-30 phút 31-60 phút Trên 60 phút Trạm y tế xã 85,5 13,2 1,3 - Hiệu thuốc tư 65,7 30,3 4,0 - Thầy thuốc tư 60,5 28,5 8,1 2,9 PKĐKKV 58,2 23,5 11,7 6,6 Bệnh viện 10,5 30,1 28,7 30,7 Về thời gian tiếp cận các cơ sở y tế của NCT. Đối với TYT xã, hầu hết NCT tiếp cận dưới 10 phút (85,5%), còn 13,2% NCT tiếp cận từ 10 - 30 phút và chỉ có 1,3% là tiếp cận từ 31 - 60 phút. Đối với hiệu thuốc tư,
  11. thầy thuốc tư và PKĐKKV, từ 58,2% - 65,7% NCT tiếp cận dưới 10 phút, từ 23,5% - 30,3% NCT tiếp cận từ 10 - 30 phút, từ 4,0% - 11,7% NCT tiếp cận từ 31 - 60 phút, còn lại tiếp cận trên 60 phút. Riêng đối với bệnh viện có 40,6% NCT tiếp cận 30 phút trở lại; 28,7% NCT tiếp cận từ 31 - 60 phút và 30,7% NCT tiếp cận trên 60 phút. Bảng 3.11. Thời gian trung bình tiếp cận đến cơ sở y tế của người cao tuổi theo nhóm thu nhập Đơn vị tính: phút Nhóm thu nhập Cơ sở y tế Q1 Q2 Q3 Q4 Q5 p n1= 34 n2= 260 n3= 1035 n4= 196 n5 = 5 Trạm y tế xã 15,3 (1) 14,7 11,1 10,8 8,5 (1) (1)
  12. 3.1.2.3. Sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi Bảng 3.15. Ý kiến của người cao tuổi về lý do không chọn trạm y tế xã để khám chữa bệnh khi bị ốm đau Lý do Người cao tuổi (n=1.107) SL % Bệnh nhẹ 326 29,5 Thiếu thuốc 163 14,7 Ít quan tâm 121 10,9 Không tin tưởng 307 27,7 Thái độ chưa tốt 143 12,9 Thích đến y tế tư nhân 41 3,7 Đi xa 6 0,6 Ý kiến của NCT về các lý do không chọn TYT xã để KCB khi bị ốm đau, có 29,5% NCT cho là do bệnh nhẹ và 27,7% NCT không tin tưởng vào khả năng KCB của TYT xã. Ngoài ra, từ 10,9% - 14,7% NCT cho là do TYT xã thiếu thuốc, thái độ của NVYT chưa tốt và ít quan tâm đến việc KCB tại TYT... 100 10 0 8 6,9 2 Tû lÖ % céng dån 80 77,78 67,31 Tr m Y t xã 60 4 7,05 57,04 40 35,29 B nh vi n 34,82 20 17,04 ng trung bình 0 0 Nhãm thu nhËp Q1 Q2 Q3 Q4 Q5 Biểu đồ 3.6. Biểu đồ Lorenz về tỷ lệ người cao tuổi sử dụng dịch vụ y tế là trạm y tế xã và bệnh viện theo 5 nhóm thu nhập/năm Khi có nhu cầu KCB có 31,9% NCT tự chữa bệnh, 27,6% NCT đến TYT và 17,7% NCT đến bệnh viện. Chỉ có một tỷ lệ nhỏ NCT không chạy chữa và đến lang y (2,2% và 6,3%). Xét theo nhóm thu nhập, khi có nhu cầu KCB, tỷ lệ NCT thuộc nhóm rất nghèo (Q1) chọn hình thức tự chữa bệnh và đến TYT cao hơn nhiều so với nhóm rất giàu (Q5) (44,7% so với 5,4% và 36,4% so với 17,2%), với p
  13. viện ở nhóm Q1 thấp hơn nhiều so với nhóm Q5 (0,3% so với 31,9%), với p
  14. Q1 Q2 Q3 Q4 Q5 (n=1530) (n1= 34) (n2= 260) (n3= 1035) (n4= 196) (n5 = 5) Vay nợ chung 69,1 37,4 14,5 19,9 57,2 20,4 Trong đó Vay để chữa bệnh 45,8 (1) 41,9 35,7 5,6 (1) 0 34,3 Vay để kinh doanh 47,5 39,3 48,3 71,2 80,8 48,5 Vay mục đích khác 6,7 18,8 16,0 23,2 19,2 17,2 So sánh p1
  15. Mỗi TYT xã được cấp ngân sách trung bình là 337 triệu đồng/1 năm, cao nhất là phường Tân Đông Hiệp (360 triệu) và thấp nhất là xã Phú Hòa (321 triệu). Ngân sách y tế/người/năm chung của 4 xã là 14.424 đồng, trong đó cao nhất là xã An Phú (15.917 đồng) và thấp nhất là xã Phú Hoà (13.464 đồng). Trong tổng số ngân sách y tế cấp cho TYT mỗi năm, trung bính có 73,3% là dành cho lương, phụ cấp cho NVYT và 23,4% dành cho các chương trình y tế, còn lại (3,3%) là hỗ trợ địa phương. 3.2. Hiệu quả mô hình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi dựa vào y tế tuyến cơ sở 3.2.1. So sánh một số đặc điểm chung, tình trạng bệnh tật của người cao tuổi thuộc xã can thiệp và xã đối chứng trước và sau can thiệp Bảng 3.27. Tỷ lệ NCT mắc triệu chứng về thần kinh, thính giác, nói, tay chân, trước và sau can thiệp Xã can thiệp(n1=382) Xã đối chứng (n2=383) Triệu chứng ốm/đau Trước CT Sau CT Trước CT Sau CT (1) (2) (3) (4) 1. Triệu chứng về thần kinh: p(1,2) 0,05 Bình thường 84,6 78,5 86,7 79,9 Kém 13,9 19,9 12,5 19,3 Điếc 1,5 1,6 0,8 0,8 3. Triệu chứng về nói: p(1,2)
  16. chứng nói, thời điểm sau can thiệp, tỷ lệ NCT nói rõ ràng ở xã can thiệp cao hơn so với xã chứng (92,1% so với 68,4%) và tỷ lệ NCT nói khó nghe ở xã can thiệp thấp hơn so với xã chứng (7,9% so với 31,6%), với p0,05; p(2,4) 0,05; p(2,4) 0,05; p(2,4) 0,05; p(2,4) 0,05; p(2,4)
  17. sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p
  18. 3.2.2.2. Quản lý khám chữa bệnh định kỳ người cao tuổi tại trạm y tế xã Bảng 3.33. Tình hình khám chữa bệnh định kỳ cho NCT tại 2 xã, trước và sau can thiệp Xã can thiệp Xã đối chứng Hoạt động Trước CT Sau CT Trước Sau CT CT Khám bệnh định kỳ tại trạm y tế 0 7 lần 0 0 xã, hoặc tại thôn (lần/năm) Số ngày khám các chuyên khoa: lao, 0 2 0 0 mắt, tâm thần... (ngày/năm) Số ngày KCB cho NCT vào các ngày lễ 0 1 0 0 trong năm (ngày/năm) Số ngày KCB cho NCT từ 90 tuổi trở 0 1 0 0 lên trong năm (ngày/năm) Số lần KSK định kỳ/năm cho NCT 1 lần 1 lần 1 lần 1 lần (lần/năm) (6/2010) (6/2011) (6/2010) (6/2011) Tại xã can thiệp trong năm 2011, đã triển khai 7 lần khám bệnh định kỳ tại TYT xã hoặc ấp; có 2 ngày khám về các chuyên khoa lao, mắt, tâm thần, da liễu; 1 lần KCB vào ngày lễ; và 1 lần KCB cho NCT từ 90 tuổi trở lên. Trong khi đó, tại xã đối chứng cũng như ở thời điểm trước can thiệp, đều không có các hoạt động trên. Bảng 3.34. Tình hình khám chữa bệnh cho người cao tuổi tại 2 xã, trước và sau can thiệp Đơn vị tính: % Xã can thiệp Xã đối chứng (n1=382) (n2=383) Hoạt động Trước CT Sau CT Trước CT Sau CT (1) (2) (3) (4) 1. Tỷ lệ NCT được KCB và tư vấn 0 67,3 0 0 SK hàng tháng 2. Tỷ lệ NCT được KSK và tư vấn 35,3 100,0 31,6 34,7 SK tại TYT trong năm 3. Tỷ lệ NCT được xét nghiệm đờm 3,1 15,2 1,1 1,1 trong năm 4. Tỷ lệ NCT được điều trị lao trong 1,3 1,8 0,5 0,5 năm 5. Tỷ lệ NCT được điều trị bệnh HA 0 25,7 0 0 trong năm 6. Tỷ lệ NCT được điều trị bệnh 1,1 1,1 0,5 0,3 tâm thần trong năm (%) So sánh: p(1.1), (1.2)
  19. Sau can thiệp có 67,4% NCT ở xã can thiệp được KCB và tư vấn SK hàng tháng, hoạt động này ở cả hai xã trước can thiệp không tiến hành. Tại xã can thiệp, tỷ lệ NCT được KCB và tư vấn SK tại TYT trong năm, được xét nghiệm đờm, được điều trị về huyết áp ở thời điểm sau can thiệp đều cao hơn trước can thiệp và cao hơn so với xã đối chứng, với p0,05. 120 100% 100% 100% 100% 100% 100 87,7% 80 59,4% 60 41,4% 34,7% 40 20 3,6% 0 Tỷ lệ sẵn có Tỷ lệ tiếp cận Tỷ lệ s ử dụng Tỷ lệ sử dụng đủ Tỷ lệ sử dụng tốt Xã can thiệp Xã đối chứng Biểu đồ 3.8. So sánh hoạt động quản lý KCB cho người cao tuổi thời điểm sau can thiệp tại xã can thiệp và xã đối chứng Kết quả biểu đồ 3.3 cho thấy, ở thời điểm sau can thiệp, các chỉ số tỷ lệ sử dụng, tỷ lệ sử dụng đủ và tỷ lệ sử dụng tốt tại xã can thiệp đều cao hơn so với các chỉ số này tại xã đối chứng. 3.2.2.3. Quản lý theo dõi huyết áp người cao tuổi tại ấp 120 100% 96,6% 97,1% 100% 100 78,6% 80 60 52,6% 40 20 0% 0% 0% 0% 0 Tỷ lệ sẵn có Tỷ lệ tiếp cận Tỷ lệ sử dụng Tỷ lệ sử dụng đủ Tỷ lệ sử dụng tốt Xã can thiệp Xã đối chứng Biểu đồ 3.9. So sánh hoạt động quản lý theo dõi huyết áp người cao tuổi tại xã can thiệp và xã đối chứng thời điểm sau can thiệp Kết quả biểu đồ 3.4 cho thấy, ở thời điểm sau can thiệp, mặc dù tỷ lệ tiếp cận của 2 xã là như nhau và đều đạt 100%, nhưng các chỉ số
  20. ĐHDVCĐ gồm tỷ lệ sẵn có, tỷ lệ sử dụng, tỷ lệ sử dụng đủ và tỷ lệ sử dụng tốt của xã can thiệp (100%; 100%; 78,6%; 52,6%) là cao hơn so với xã đối chứng (các tỷ lệ này đếu là: 0%). Bảng 3.37. Hiệu quả một số chỉ số can thiệp của mô hình chăm sóc sức khoẻ người cao tuổi dựa vào y tế tuyến cơ sở Đơn vị tính: % Xã can thiệp Xã đối chứng Chỉ số Trước Sau Trước Sau HQCT CSHQ CSHQ CT CT CT CT - Tỷ lệ NCT được KCB và tư vấn SK tại TYT 35,3 100 183,3 31,6 34,7 9,8 173,5 trong năm - Tỷ lệ NCT được XN 3,1 15,2 390,3 1,1 1,1 0 390,3 đờm trong năm - Tỷ lệ sử dụng HĐ quản lý KCB cho NCT 35,1 100 184,9 31,6 34,7 9,8 175,1 tại TYT - Tỷ lệ sử dụng đủ HĐ quản lý KCB cho NCT tại 45,5 87,7 92,7 40,5 41,4 12,2 90,5 TYT - Tỷ lệ sử dụng tốt HĐ quản lý KCB cho NCT 35,1 100 184,9 31,6 34,7 9,8 175,1 tại TYT Hiệu quả can thiệp của một số chỉ số can thiệp là khá cao: Chỉ số tỷ lệ NCT được KCB và tư vấn SK tại TYT trong năm là 173,5%, tỷ lệ NCT được xét nghiệm đờm trong năm là 390,3%; tỷ lệ sử dụng hoạt động quản lý KCB cho NCT là 175,1%%; tỷ lệ sử dụng đủ hoạt động quản lý KCB cho NCT tại TYT là 90,5%; tỷ lệ sử dụng tốt hoạt động quản lý KCB cho NCT là 787,8%%. Chương 4 BÀN LUẬN 4.1. Về thực trạng nhu cầu, tiếp cận, sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi và khả năng đáp ứng của trạm y tế xã tại tỉnh Bình Dương, năm 2010 4.1.1. Về nhu cầu, tiếp cận và sử dụng dịch vụ khám chữa bệnh của người cao tuổi tại 4 xã nghiên cứu 4.1.1.1. Về nhu cầu khám chữa bệnh của người cao tuổi NCT và bệnh tật có mối liên quan chặt chẽ với nhau. Khi tuổi cao, sức chống đỡ và sự chịu đựng của con người trước các yếu tố và tác nhân bên ngoài cũng như bên trong kém đi rất nhiều, đó chính là điều kiện thuận lợi để bệnh tật phát sinh và phát triển. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ NCT hiện đang mắc bệnh chiếm 50,3%, trong đó cao nhất là

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản