Tổng quan về pháp y – Phần 2
V. NHIỆM VỤ VÀ QUYỀN HẠN CỦA GIÁM ÐỊNH VIÊN
Tiêu chuẩn, nhiệm vụ và quyền hạn của giám định viên được quy định tại
Nghị định 117/HÐBT, thông tư 78TT/GÐ của Bộ Tư pháp và khỏan 1 điều 44 của
Bộ luật tố tụng hình sự.
1. Tiêu chuẩn của giám định viên
Có phẩm chất chính trị tốt
Có trình độ chuyên môn từ đại học trở lên
Có thâm niên công tác về nghiệp vụ chuyên môn đó từ ba năm trở lên đối với
người có bằng chuyên khoa và năm năm trở lên với người không phải là chuyên
khoa.
2. Nhiệm vụ của giám định viên
Thực hiện các nội dung giám định theo yêu cầu của cơ quan trưng cầu.
Kết luận giám định bằng văn bản và chịu trách nhiệm cá nhân trước pháp
luật về kết luận đó.
Giải thích văn bản kết luận giám định theo yêu cầu của cơ quan tiến hành tố
tụng.
Giám định bổ sung hoặc giám định lại khi cơ quan tiến hành tố tụng yêu cầu.
Không được để lộ tài liệu và kết quả giám định.
Tuân thủ theo các quy định khác của pháp luật tố tụng.
Người giám định phải có mặt theo giấy triệu tập của cơ quan điều tra, Viện
kiểm sát, Tòa án.
Người giám định từ chối kết luận giám định mà không có lý do chính đáng
thì phải chịu trách nhiệm theo Ðiều 308 Bộ luật hình sự. Người giám định kết luận
gian dối thì phải chịu trách nhiệm theo Ðiều 307 Bộ luật hình sự.
3. Quyền hạn của giám định viên
Người giám định có quyền tìm hiểu tài liệu của vụ án có liên quan đến đối
tượng phải giám định; yêu cầu cơ quan trưng cầu giám định cung cấp những tài
liệu cần thiết cho việc kết luận; tham dự vào việc hỏi cung, lấy lời khai và đặt câu
hỏi về những vấn đề liên quan đến đối tượng giám định.
Người giám định phải từ chối giám định khi đã tiến hành tố tụng với tư cách
là điều tra viên, kiểm sát viên, hội thẩm nhân dân, thư ký phiên tòa hoặc đã tham
gia với tư cách là người bào chữa, người làm chứng, người phiên dịch trong vụ án
đó.
Từ chối việc thực hiện giám định trong trường hợp thời gian không đủ để
tiến hành giám định, các tài liệu cung cấp không đầy đủ hoặc không có giá trị để
kết luận, nội dung yêu cầu giám định vượt quá phạm vi hiểu biết chuyên môn của
mình hoặc có lý do chính đáng khác.
Yêu cầu cơ quan tiến hành tố tụng bổ sung tài liệu và tạo mọi điều kiện cần
thiết phục vụ cho việc giám định.
Viết kết luận riêng của mình vào bản kết luận chung nếu không thấy thống
nhất với kết luận chung (trường hợp giám định tập thể).
Giám định viên tiến hành giám định bằng kiến thức và phương pháp nghiệp
vụ chuyên môn của mình. Cơ quan tiến hành tố tụng không can thiệp vào công tác
chuyên môn của giám định viên.
Khi tham gia giám định tại Hội đồng xét xử, giám định viên được quyền hỏi
bị can.
Trong khi tiến hành giám định, giám định viên được các cơ quan pháp luật
bảo vệû. Một khi bị đe doạ thì báo ngay cho cơ quan pháp luật để có biện pháp
ngăn chặn.
VI. THỦ TỤC VÀ PHÂN CẤP GIÁM ÐỊNH
1. Thủ tục trưng cầu giám định
Trong các vụ án liên quan đến con người, khi xét thấy có những vấn đề cần
xác định được quy định tại khoản 5 Ðiều 44 Bộ luật tố tụng hình sự.
" a. Nguyên nhân chết người, tính chất thương tích, mức độ tổn hại sức khỏe
hoặc khả năng lao động.
b. Tình trạng tâm thần của bị can, bị cáo trong trường hợp có nghi ngờ về
năng lực trách nhiệm hình sự của họ.
c. Tình trạng tâm thần của người làm chứng hoặc người bị hại trong trường
hợp có sự nghi ngờ về khả năng nhận thức và khai báo đúng đắn đối với những
tình tiết của vụ án. "
Thì Thủ trưởng cơ quan điều tra ra quyết định trưng cầu giám định y pháp.
Quyết định trưng cầu phải do cán bộ cơ quan trưng cầu trực tiếp mang đến. Trong
Quyết định trưng cầu giám định phải nêu rõ yêu cầu giám định vấn đề gì, họ tên
người được trưng cầu hoặc tên cơ quan trưng cầu giám định, ghi rõ quyền và nghĩa
vụ của người giám định đã được quy định tại Ðiều 44 Bộ luật tố tụng hình sự.
2. Tiến hành giám định
Việc tiến hành giám định được quy định tại Ðiều 131 Bộ luật tố tụng hình sự.
Quá trình giám định có thể được tiến hành tại cơ quan giám định hoặc tại nơi tiến
hành điều tra vụ án. Cán bộ cơ quan trưng cầu có quyền được tham dự vào quá
trình giám định nhưng phải báo cho giám định viên biết trước.
3. Các hình thức giám định
- Giám định lần đầu: Cuộc giám định được tiến hành lần đầu tiên trong vụ án
đó
- Giám định lại: Sau khi có kết quả giám định lần thứ nhất, nếu xét thấy
không đúng, thiếu cơ sở khoa học, không khách quan hoặc bị can, bị cáo yêu cầu
thì phải tiến hành giám định lại. Việc giám định lại có thể được tiến hành tại cơ sở
giám định lần thứ nhất hoặc cơ sở giám định khác hoặc giám định cấp cao hơn.
Khi tiến hành giám định lại bắt buộc phải thay đổi giám định viên.
- Giám định bổ sung: Khi có kết quả giám định lần thứ nhất nếu thấy nẩy
sinh ra các vấn đề khác cần giải quyết hoặc trong lần giám định thứ nhất chưa đầy
đủ, chưa đánh giá chắc chắn di chứng các tổn thương thì tiến hành giám định bổ