− Ph¸t hiÖn vµ ®¸nh gi¸ ®óng møc møc ®é, tÝnh chÊt
cña c¸c rèi lo¹n t©m, sinh lý cña bµ mÑ, ph¸t hiÖn vµ
®¸nh gi¸ nh÷ng t¸c nh©n vµ ¶nh h−ëng.
− §¸nh gi¸ c¸ch thøc ph¶n øng cña bµ mÑ ®èi víi
nh÷ng thay ®æi cña c¬ thÓ còng nh− cña t©m, sinh lý.
− TiÕp cËn tõ tõ, kh«ng véi v·. KhuyÕn khÝch bµ mÑ
diÔn ®¹t b»ng lêi nh÷ng c¶m nghÜ cña m×nh, l¾ng
nghe mét c¸ch tËp trung vµ cã ph¶n håi tÝch cùc.ThiÕt
lËp vµ duy tr× m«i tr−êng quan hÖ an toµn vµ riªng t−
gi÷a ng−êi hé sinh vµ bµ mÑ. Sö dông c¸c c©u hái më,
gióp bµ mÑ diÔn ®¹t nh÷ng c¶m nghÜ, tr¸nh giËn d÷,
nãng véi.
− Th«ng b¸o víi b¸c sü chuyªn khoa t©m thÇn c¸c rèi
lo¹n t©m thÇn ë bµ mÑ (xem bµi ch¨m sãc bµ mÑ rèi
lo¹n t©m thÇn sau ®Î).
5. §¸nh gi¸
− C¸c thay ®æi t©m lý sau ®Î diÔn ra b×nh th−êng, bµ
mÑ æn ®Þnh t©m lý nhanh.
− Mèi quan hÖ gi÷a bµ mÑ vµ ®øa trÎ míi ra ®êi ngµy
mét g¾n bã, bµ mÑ biÕt c¸ch cho trÎ bó ®óng vµ tù
ch¨m sãc trÎ.
− Mèi quan hÖ gi÷a bµ mÑ vµ c¸c thµnh viªn kh¸c trong
gia ®×nh g¾n bã, c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh cïng
tham gia ch¨m sãc bµ mÑ vµ ®øa trÎ.
− C¸c rèi lo¹n tù nhËn thøc nhÑ do sù biÕn ®æi t©m
sinh lý liªn quan tíi cuéc ®Î gi¶m vµ mÊt dÇn.
− C¸c rèi lo¹n t©m thÇn nÆng dÇn ®−îc khèng chÕ vµ
æn ®Þnh.
PhÇn 2. qui tr×nh thùc hµnh
t− vÊn cho bµ mÑ sau ®Î
1. Kü thuËt ch¨m sãc trÎ s¬ sinh khoÎ m¹nh
1.1.ChuÈn bÞ dông cô - kü thuËt hót nhít.
1.2. Gióp bµ mÑ ®Æt trÎ vµo vó
§Þa ®iÓm thùc tËp: T¹i bÖnh viÖn
Néi dung: Cho con bó ®óng c¸ch
1 Chµo hái bµ mÑ th©n thiÖn
2
Hái bµ mÑ viÖc cho con bó nh− thÕ nµo. (Cã gÆp
khã kh¨n? TrÎ bó mÑ cã ®ñ l−îng s÷a kh«ng? trÎ
ngËm vó tèt, bµ mÑ yªn t©m tin t−ëng cã chÕ ®é
¨n, nghØ tho¶i m¸i sÏ ®ñ s÷a nu«i con.
3 TiÕn hµnh ®¸nh gi¸ mét b÷a bó
4 Gi¶i thÝch nh÷ng ®iÒu cã thÓ gióp bµ mÑ
5 Gióp bµ mÑ tho¶i m¸i vµ th− gi·n khi cho trÎ bó
6 H−íng dÉn bµ mÑ c¸ch bÕ trÎ khi cho trÎ bó
− §Çu vµ th©n trÎ trªn mét ®−êng th¼ng
− MÆt trÎ quay vµo vó, mòi trÎ ®èi diÖn víi nóm vó
− Bµ mÑ ph¶i bÕ s¸t trÎ vµo ng−êi m×nh, ®ì ®Çu,
vai, m«ng trÎ.
323 324
7
H−íng dÉn bµ mÑ c¸ch ®ì bÇu vó khi cho trÎ bó
− Bµ mÑ ph¶i ®Æt nh÷ng ngãn tay vµo thµnh ngùc
ë d−íi vó, sao cho ngãn tay trá n©ng ®ì phÇn
d−íi vó.
− Bµ mÑ cã thÓ dïng ngãn tay c¸i Ên nhÑ lªn phÇn
trªn cña vó. Lµm nh− vËy gióp thay ®æi h×nh
d¸ng vó ®Ó trÎ dÔ dµng ngËm b¾t vó.
8 H−íng dÉn bµ mÑ c¸ch cho trÎ ngËm mót vó ®óng
− Nóm vó cña bµ mÑ ch¹m vµo m«i trÎ, trÎ më
miÖng vµ ®−a l−ìi ra phÝa tr−íc s½n sµng ®Ó
ngËm vó.
− M«i d−íi cña trÎ ë d−íi nóm vó, ®Ó cho c»m cña
trÎ ch¹m vµo vó mÑ, l−ìi khum l¹i quanh vó,
quÇng vó ®Ó lé ra nhiÒu phÝa trªn miÖng trÎ, trÎ
bó chËm vµ s©u. Nh×n hoÆc nghe thÊy tiÕng trÎ
nuèt s÷a.
DÆn bµ mÑ:
− Cho trÎ bó bÊt cø lóc nµo trÎ muèn, cho bó c¶ vÒ
®ªm cµng gióp t¨ng l−îng s÷a cña bµ mÑ.
− Nªn cho trÎ bó nhiÒu lÇn ®Ó kÝch thÝch tiÕt s÷a.
− TrÎ tõ 4 - 6 th¸ng tuæi, s÷a mÑ lµ thøc ¨n duy
nhÊt, kh«ng cho ¨n thªm bÊt cø lo¹i s÷a g×, kÓ
c¶ uèng n−íc hoa qu¶ ...
− Cho trÎ bó hÕt bÇu vó bªn nµy th× chuyÓn sang
bó bªn kia.
− TrÎ ®· bó ®ñ mµ bÇu vó ch−a hÕt s÷a, th× bµ mÑ
nªn v¾t hÕt s÷a ra ®Ó tuyÕn s÷a rçng, sÏ kÝch
thÝch t¨ng tiÕt s÷a nhiÒu.
− Khi trÎ bó no kh«ng nªn ®Æt n»m ngay, mµ nªn
bÕ trÎ ®Çu cao h¬n th©n hoÆc v¸c lªn vai, xoa vç
nhÑ vµo l−ng cho h¬i ë d¹ d¹y tho¸t ra, tr¸nh
trí.
− TrÎ bó ®ñ, c©n nÆng sÏ t¨ng ®Òu vµ ®i tiÓu b×nh
th−êng. NÕu 1 th¸ng mµ trÎ t¨ng d−íi 500gram,
®i tiÓu Ýt, lµ bó ch−a ®ñ.
− Nªn cho trÎ bó ®Õn 24 th¸ng, Ýt nhÊt lµ 12
th¸ng. Nªn cai s÷a cho trÎ khi trÎ kháe vµ vµo
mïa m¸t.
Kü thuËt ch¨m sãc vó
§Þa ®iÓm thùc tËp: T¹i bÖnh viÖn
T− vÊn cho bµ mÑ c¸ch gi÷ g×n nguån s÷a
− Chµo hái bµ mÑ: hái th¨m vÒ chÕ ®é ¨n, nghØ,
cã ®ñ s÷a cho con bó kh«ng? cã g× khã kh¨n
khi cho con bó cÇn ph¶i gióp ®ì.
− H−íng dÉn chÕ ®é ¨n ®ñ dinh d−ìng, uèng
mét ngµy 1,5lÝt n−íc, nÕu mïa hÌ ra nhiÒu må
h«i, cÇn uèng nhiÒu h¬n ®Ó ®ñ s÷a cho con bó.
− Ngñ: cÇn 8 tiÕng/ 1 ngµy ®ªm.
− Cè g¾ng sèng tho¶i m¸i, kh«ng nªn qu¸ c¨ng
th¼ng, lo ©u, mÊt ngñ sÏ mÊt s÷a.
− Khi cÇn dïng thuèc, cÇn ph¶i cã h−íng dÉn
cña B¸c sü.
1.
9
325 326
2. ChuÈn bÞ dông cô
− B¸t ®ùng t¨m b«ng
− Kh¨n b«ng mÒm, kh¨n v¶i
− Thuèc mì (nÕu cã chØ ®Þnh)
− Khay h¹t ®Ëu - ChËu ®ùng n−íc nhá
− Mét b×nh ®ùng n−íc Êm
− TÊm b×nh phong che
3. Kü thuËt tiÕn hµnh
− Mang dông cô ®Õn gi−êng bÖnh
− Gi¶i thÝch víi bµ mÑ
− §Ó bµ mÑ ngåi ®èi diÖn vµ thuËn lîi khi tiÕn
hµnh
− Che b×nh phong cho kÝn ®¸o
− Béc lé 2 vó
− Lãt kh¨n v¶i d−íi 2 vó
− §æ n−íc tõ b×nh vµo chËu
− Dïng kh¨n b«ng lau röa, xoa theo nh÷ng
®−êng trßn ®ång t©m b¾t ®Çu tõ nóm vó trë ra
− Lau s¹ch 2 nóm vó vµ c¸c kÏ nóm vó
− Lau s¹ch nóm vó cã bÞ nøt, tôt kh«ng, tuyÕn
vó cã bÞ t¾c, ø s÷a kh«ng
− NÕu tuyÕn s÷a bÞ ø t¾c:
+ Mét tay n©ng bÇu vó lªn
+ Mét tay n¾m lÊy bÇu vó, tay ®Æt tíi r×a
ngoµi cña quÇng th©m nóm vó
+ Võa Ðp s©u vµo trong, võa v¾t cho s÷a ch¶y
ra tíi khi vó mÒm ®i
− Lau kh« vó b»ng kh¨n mÒm
− H−íng dÉn bµ mÑ cho trÎ bó. NÕu nóm vó nøt
nhiÒu vµ ®au, v¾t s÷a ra cèc s¹ch ®Ó cho trÎ
uèng.
− Lau s¹ch 2 bªn vó b»ng kh¨n b«ng mÒm, h¬i
Èm, sau khi cho trÎ bó xong
− B«i mì kh¸ng sinh theo chØ ®Þnh, nÕu cã nøt
nóm vó
− §Ó bµ mÑ vµ trÎ n»m nghØ tho¶i m¸i, dÆn bµ
mÑ nÕu cã sèt, vó c−¬ng ®au cÇn ph¶i b¸o sím
cho Hé sinh vµ B¸c sü.
− Thu dän dông cô – cä röa – röa tay s¹ch sÏ
− Ghi vµo phiÕu theo dâi ch¨m sãc
chuÈn bÞ dông cô t¾m vµ thay b¨ng rèn trÎ s¬ sinh
§Þa ®iÓm thùc tËp: t¹i phßng thùc hµnh ë tr−êng.
T− vÊn cho bµ mÑ ch¨m sãc trÎ s¬ sinh:
− Gi÷ Êm cho trÎ, nhiÖt ®é phßng 280C vÒ mïa
hÌ, 320C vÒ mïa ®«ng, kh«ng cã giã lïa.
− Sau t¾m cho trÎ, lau kh« b»ng kh¨n b«ng kh«
s¹ch, mÆc ¸o, ®éi mò, quÊn t· ngay sau lµm
rèn.
1.
327 328
− Mò, ¸o, t· lãt dïng cho trÎ ph¶i kh«, s¹ch,
thay giÆt hµng ngµy b»ng b¨ng, g¹c v« khuÈn
vµ dïng cån 700 ®Ó s¸t khuÈn.
− Rèn míi rông ph¶i gi÷ ch©n rèn kh«, s¹ch cho
®Õn khi liÒn sÑo.
− Cho trÎ ®Õn c¬ së y tÕ kh¸m, nÕu trÎ cã c¸c
dÊu hiÖu viªm nhiÔm ë rèn vµ vïng quanh
rèn nh−:
+ Rèn h«i, ch¶y n−íc vµng
+ Rèn s−ng ®á, cã mñ
+ Rèn cã lâi to, rØ m¸u, −ít
+ Rèn kh«ng s¹ch vµ trÎ cã sèt
− Cho trÎ ®i tiªm chñng ®óng lÞch ®Ó phßng
bÖnh cho trÎ.
− C©n trÎ
2. ChuÈn bÞ hé sinh: ®Çy ®ñ ¸o, mò, khÈu trang,
tãc gän gµng, mãng tay c¾t ng¾n.
3. ChuÈn bÞ dông cô
3.1. Dông cô s¹ch
− Trô c¾m kÑp kocher vµ 2 kÑp kocher
− Ca, b«ng cÇu v« khuÈn, cån 700.
− 1 khay h¹t ®Ëu, lß s−ëi.
− Kh¨n t¾m (mïi xoa hoÆc v¶i mµn).
− N−íc chÝn, xµ phßng th¬m.
− Dung dÞch clorocid 2‰.
− Kh¨n b«ng to
3.2. Dông cô v« khuÈn
− 1 ®«i g¨ng tay v« khuÈn.
− 1 kÑp phÉu tÝch kh«ng mÊu
− 1 kocher kh«ng mÊu.
− B¨ng, g¹c, b«ng v« khuÈn.
3.3. ChuÈn bÞ trÎ
− Gi¶i thÝch cho s¶n phô biÕt tr−íc khi tiÕn
hµnh t¾m cho trÎ.
− H−íng dÉn s¶n phô kh«ng nªn cho con bó no
tr−íc khi t¾m.
tiÕn hµnh t¾m vµ thay b¨ng rèn trÎ s¬ sinh
1 KiÓm tra ®é Êm cña n−íc tr−íc khi t¾m (n−íc t¾m
370C)
2 Cëi bá ¸o, mò, dïng kh¨n (hoÆc t·) quÊn cho trÎ
3 BÕ trÎ trªn tay ®óng t− thÕ: c¸nh tay ®ì l−ng, bµn
tay ®ì ®Çu.
4 Röa mÆt theo thø tù: m¾t, mòi, tai måm,.
5 Géi ®Çu: Cho n−íc −ít tãc, xoa xµ phßng vµ géi
s¹ch ®Çu
329 330
6 T¾m phÇn cæ, ngùc, l−ng, chi trªn, hai bªn n¸ch
vµ kh«ng ®−îc ®Ó n−íc vµo rèn
7 §æi t− thÕ trÎ: t¾m phÇn m«ng, chi d−íi vµ bé
phËn sinh dôc
8 Dïng kh¨n b«ng to lau kh« vµ quan s¸t mÇu da-
mÆc ¸o, ®éi mò cho trÎ.
9 Thay b¨ng rèn: mang g¨ng v« khuÈn
10 Gì bá b¨ng rèn – dïng cån 700 thÊm −ít g¹c gãi rèn
11 Gì bá g¹c gãi rèn, s¸t khuÈn rèn b»ng cån 700
12 §Æt g¹c v« khuÈn vµ gãi rèn .
13 B¨ng rèn: b¨ng kh«ng láng, hoÆc chÆt qu¸
14 M¾t: Lau röa m¾t b»ng miÕng g¹c v« khuÈn cã
thÊm huyÕt thanh mÆn 9‰.
15 Nhá m¾t trÎ b»ng dung dÞch clorocid 2‰.
16 Dïng t¨m b«ng nhá röa tõng lç mòi
17 Dïng t¨m b«ng nhá lau tõng lç tai
18 QuÊn t·, nhá m¾t, ®−a trÎ vÒ gi−êng.
19 Thu dän dông cô vµ ghi phiÕu ch¨m sãc theo dâi.
Quy tr×nh sö dông gi−êng Êm, lång Êp
VËn hµnh theo h−íng dÉn cña n¬i s¶n xuÊt. Tu©n thñ
nghiªm ngÆt nh÷ng h−íng dÉn nµy.
Sö dông gi−êng Êm, lång Êp theo yªu cÇu ®iÒu trÞ cña
b¸c sü víi tõng bÖnh nh©n riªng biÖt.
Quy tr×nh sö dông gi−êng Êm
− §Æt nhiÖt ®é gi−êng theo yªu cÇu ®iÒu trÞ
− ChØnh nhiÖt ®é t¨ng dÇn tíi khi ®¹t yªu cÇu, ®Æt trÎ vµo
− ChuÈn bÞ s½n sµng nguån cung cÊp oxy
− Theo dâi trÎ, kiÓm so¸t nhiÖt trong suèt thêi gian trÎ
n»m
Quy tr×nh sö dông lång Êp
− §Æt nhiÖt ®é theo yªu cÇu ®iÒu trÞ
− §Æt ®é Èm theo yªu cÇu ®iÒu trÞ
− ChØnh nhiÖt ®é t¨ng dÇn tíi khi ®¹t yªu cÇu ®iÒu trÞ
− ChuÈn bÞ s½n sµng nguån cung cÊp oxy, cung cÊp
dung tÝch oxy theo yªu cÇu ®iÒu trÞ
NhiÖt ®é lång Êp chung cho c¸c ngµy tuæi vµ c¸c c©n nÆng
C©n nÆng cña trÎ lóc sinh
Sè
ngµy < 1500 g 1500 g – 2499 g > 2500 g hoÆc >
36 tuÇn
1 34,40C 34,40C 33,00C
2 33,70C 32,70C 32,40C
3 33,50C 32,40C 31,90C
4 Nt 32,30C 31,50C
6 Nt 32,10C 30,90C
8 Nt Nt 30,60C
10 Nt Nt 30,20C
12 Nt Nt 29,50C
14 Nt Nt Nt
Ngµy ®Çu cña nh÷ng tr−êng hîp ®Æc biÖt:
331 332