B
Bµ
µi
igi
gi
ng
ng m
m«
«n
nh
hä
äc
c
Ma s
Ma s¸
¸t
th
hä
äc
c
TS. Ph
TS. Ph¹
¹m V
m V¨
¨n
nH
Hï
ïng
ng
B
Bé
ém
m«
«n: M
n: M¸
¸y V
y Vµ
µMa S
Ma S¸
¸t
tH
Hä
äc
c
Page 1 of 107
Nh
NhË
Ëp
pm
m«
«n
n
1.
1. Ma s
Ma s¸
¸t:
t:
Hi
HiÖ
Ön
nt
t−
−î
îng k
ng kú
úl
l¹
¹c
cñ
ña thi
a thiª
ªn
nnhi
nhiª
ªn
n-
-®
®ang tiÕp tôc nghi
ang tiÕp tôc nghiª
ªn c
n cø
øu
u
Cã nhiÒu
Cã nhiÒu ø
øng dông
ng dông:
:
Nhi
NhiÖ
Öt
t,
,l
lö
öa
a, ...
, ...
Phanh
Phanh h
h·
·m, t
m, t¨
¨ng t
ng tè
èc
c®é
®é ph
ph
n
nø
øng hãa h
ng hãa hä
äc
c,
,…
…
H
Hµ
µn,
n, ®¸
®¸nh bãng
nh bãng,
,…
…
Ghi
Ghi v
vµ
µ®
®ä
äc
cd
d÷
÷li
liÖ
Öu
u,
,…
…
H
H¹
¹i:
i:
T
Tæ
æn hao
n hao c
c«
«ng suÊt
ng suÊt.
.
Sinh nhi
Sinh nhiÖ
Öt
tl
lµ
µm
mthay
thay ®
®æ
æi bÒn
i bÒn,
,t
tæ
æch
chø
øc cac
c cac bon, hydro, t
bon, hydro, t¹
¹o
oth
thµ
µnh
nh c
c¸
¸c
c
«
«xit
xit…
…
§
§Æ
Æc
c®
®i
iÓ
Óm
m:
:
L
Lµ
µqu
qu¸
¸tr
tr×
×nh t
nh tù
ùt
tæ
æch
chø
øc
c:
:
4
4Cã th
Cã thÓ
Ód
dÉ
Én
n®
®Õn
Õn ph
ph¸
¸h
hñ
ñy
y.
.
4
4Gi
Gi
m ma s
m ma s¸
¸t,
t, m
mß
ßn
n.
.
G
G¾
¾n
nliÒn v
liÒn ví
íi qu
i qu¸
¸tr
tr×
×nh m
nh mß
ßn
nÆ
Ætu
tuæ
æi th
i thä
äv
vµ
µ®é
®é tin
tin c
cË
Ëy
y.
.
§
§−
−î
îc
c®
®Æ
Æc tr
c tr−
−ng b
ng bë
ëi l
i lù
ùc
cma s
ma s¸
¸t
tF
Fms
ms,
,ho
hoÆ
Æc h
c hÖ
Ös
sè
èma s
ma s¸
¸t
tf
fms
ms (
(ho
hoÆ
Æc cã
c cã
th
thÓ
Óký hi
ký hiÖ
Öu
ul
lµ
µµ
µ).
).
Page 2 of 107
2.
2. M
Mß
ßn
n:
:
KÕt qu
KÕt qu
c
cñ
ña qu
a qu¸
¸tr
tr×
×nh
nh ma s
ma s¸
¸t
t ⇒
⇒Ph
Ph¸
¸h
hñ
ñy bÒ m
y bÒ mÆ
Æt
tma s
ma s¸
¸t:
t:
Gi
Gi
m
mkÝch th
kÝch th−
−í
íc
c,
,gi
gi
m
mkh
khè
èi
il
l−
−î
îng
ng,
,thay
thay ®
®æ
æi cÊu tr
i cÊu tró
óc bÒ m
c bÒ mÆ
Æt
t,
,…
…Æ
Æ
TiÕn
TiÕn h
hµ
µnh
nh b
b«
«i
itr
tr¬
¬n (r
n (r¾
¾n
nl
lá
áng
ng,
,khÝ
khÝ,
,…
…)
) ®Ó
®Ó t
t¨
¨ng tu
ng tuæ
æi th
i thä
äv
vµ
µ®é
®é tin
tin c
cË
Ëy
y
H
H¹
¹i:
i:
Thay
Thay ®
®æ
æi chÕ
i chÕ ®é
®é l
l¾
¾p
pghÐp c
ghÐp cñ
ña
ac
c¸
¸c
cc
cÆ
Æp
pma s
ma s¸
¸t,
t,
Thay
Thay ®
®á
ái chÕ
i chÕ ®é
®é l
lµ
µm
mvi
viÖ
Öc c
c cñ
ña c
a cÆ
Æp
pma s
ma s¸
¸t,
t,
L
Lµ
µm
mgi
gi
m
mtu
tuæ
æi th
i thä
äv
vµ
µ®é
®é tin
tin c
cË
Ëy c
y cñ
ña c
a cÆ
Æp
pma s
ma s¸
¸t
tcòng nh
còng nh−
−
c
cñ
ña
ato
toµ
µn
nb
bé
éthiÕt bÞ
thiÕt bÞ,
,
§
§Æ
Æc
c®
®i
iÓ
Óm
m:
:
G
G¾
¾n
nliÒn v
liÒn ví
íi qu
i qu¸
¸tr
tr×
×nh
nh ma s
ma s¸
¸t
t
Qu
Qu¸
¸tr
tr×
×nh
nh ph
ph¸
¸h
hñ
ñy t
y tË
Ëp trung trong m
p trung trong mé
ét th
t thÓ
ÓtÝch
tÝch rÊt
rÊt nh
nhá
ác
cñ
ña
a
v
vË
Ët
tli
liÖ
Öu
u
Ph
PhÇ
Çn t
n tö
öm
mß
ßn
nt
t¹
¹o
oth
thµ
µnh
nh l
lµ
µkÕt qu
kÕt qu
c
cñ
ña nhiÒu l
a nhiÒu lÇ
Çn
nt
t−¬
−¬ng
ng t
t¸
¸c.
c.
§
§−
−î
îc
c®
®Æ
Æc tr
c tr−
−ng b
ng bë
ëi
ic
c−
−êng
êng ®é
®é m
mß
ßn cã th
n cã thø
ønguy
nguyª
ªn ho
n ho¹
¹c
c
kh
kh«
«ng cã th
ng cã thø
ønguy
nguyª
ªn
nI
Ih
hÆ
Ætu
tuæ
æi th
i thä
ä,
, ®é
®é tin
tin c
cË
Ëy
y.
.
Ph
Ph©
©n
nbi
biÖ
Öt
t:
:
M
Mß
ßn
nb
b×
×nh th
nh th−
−êng
êng (
(æ
æn
n®
®Þnh
Þnh)
)c
cß
ßn g
n gä
äi
il
lµ
µm
mß
ßn
nc
c¬
¬hãa Hk
hãa Hk/
/Hm
Hm >
>
0,6.
0,6.
M
Mß
ßn
nh
h¹
¹t m
t mµ
µi (
i (kh
kh«
«ng
ng b
b×
×nh th
nh th−
−êng
êng)
)Hk
Hk/
/Hm
Hm < 0,6.
< 0,6.
Page 3 of 107
3.
3. LÞch s
LÞch sö
öph
ph¸
¸t
ttri
triÓ
Ón c
n cñ
ña ng
a ngµ
µnh Tribology
nh Tribology (Ma s
(Ma s¸
¸t,
t, m
mß
ßn,
n,
b
b«
«i tr
i tr¬
¬n)
n)
Ng
Ngµ
µnh khoa h
nh khoa hä
äc li
c liª
ªn
nng
ngµ
µnh
nh,
,t
tË
Ëp trung ch
p trung chñ
ñyÕu nghi
yÕu nghiª
ªn
nc
cø
øu qu
u qu¸
¸tr
tr×
×nh
nh
ma s
ma s¸
¸t
tm
mß
ßn
nb
b×
×nh
nh th
th−
−êng (
êng (æ
æn
n®
®Þnh
Þnh),
), qu
qu¸
¸tr
tr×
×nh
nh ma s
ma s¸
¸t
tkh
kh«
«ng
ng b
b×
×nh
nh
th
th−
−êng vi
êng viÖ
Öc tÝnh
c tÝnh to
to¸
¸n
nkh
kh«
«ng cã
ng cã ý
ýngh
nghÜ
Üa th
a thù
ùc tiÔn
c tiÔn.
.
Qu
Qu¸
¸tr
tr×
×nh
nh ph
ph¸
¸t
ttri
triÓ
Ón
n:
:G
G¾
¾n
nliÒn v
liÒn ví
íi s
i sù
ùph
ph¸
¸t
ttri
triÓ
Ón c
n cñ
ña
ac
c¸
¸c
cng
ngµ
µnh
nh
khoa h
khoa hä
äc kh
c kh¸
¸c (c
c (c¬
¬,
,v
vË
Ët lý
t lý,
,hãa
hãa,
, ®
®i
iÖ
Ön
n, rung
, rung ®
®é
éng
ng,
,v
vË
Ët li
t liÖ
Öu
u,
, …
…): l
): lµ
µ
khoa h
khoa hä
äc li
c liª
ªn
nng
ngµ
µnh
nh.
.
Nghi
Nghiª
ªn
nc
cø
øu vÒ
u vÒ ma s
ma s¸
¸t
t ®·
®· cã tõ
cã tõ l
l©
©u.
u.
L
Lª
ªonadevinci
onadevinci ®·
®· x
x¸
¸c
c ®
®Þnh h
Þnh hÖ
Ös
sè
èma s
ma s¸
¸t l
t lµ
µh
h»
»ng s
ng sè
è(0,25).
(0,25).
Thu
ThuÇ
Çn t
n tó
óy
yc
c¬
¬h
hä
äc
c
T
T−¬
−¬ng
ng t
t¸
¸c ph
c ph©
©n
nt
tö
ökhi
khi ma s
ma s¸
¸t
t [
[¬
¬le],
le], ®©
®©y l
y lµ
µgiai
giai ®
®o
o¹
¹n
n
nghi
nghiª
ªn
nc
cø
øu
uma s
ma s¸
¸t
tt
tÜ
Ünh
nh
C.Coulomb 1785 ph
C.Coulomb 1785 ph©
©n
nbi
biÖ
Öt
tma s
ma s¸
¸t
tt
tÜ
Ünh
nh v
vµ
µma s
ma s¸
¸t
t ®
®é
éng
ng,
,
ma s
ma s¸
¸t l
t lµ
µt
tæ
æh
hî
îp c
p cñ
ña
a2 lo
2 lo¹
¹i
is
sø
øc
cc
c
n:
n:
1
1-
-Phô thu
Phô thué
éc
cv
vµ
µo
oS
Stx
tx.
.
2
2-
-T
Tû
ûl
lÖ
Öt
t
i v
i vµ
µkh
kh«
«ng phô thu
ng phô thué
éc
cv
vµ
µo
oS
Stx
tx.
.
Lý thuyÕt t
Lý thuyÕt tæ
æng h
ng hî
îp
p: c
: c¬
¬h
hä
äc
c(
(biÕn
biÕn d
d¹
¹ng), t
ng), t−¬
−¬ng
ng t
t¸
¸c ph
c ph©
©n
nt
tö
ö
Bowden, Tabor,
Bowden, Tabor, Kpa
Kpa Γ
Γe
eΛ
ΛbCKuu
bCKuu…
…
Lý thuyÕt biÕn vÞ
Lý thuyÕt biÕn vÞ (
(s
sù
ùkh
kh«
«ng
ng ho
hoµ
µn
nthi
thiÖ
Ön vÒ cÊu tr
n vÒ cÊu tró
óc tinh th
c tinh thÓ
Ó)
)
⇒
⇒trãc
trãc.
.
Lý thuyÕt m
Lý thuyÕt mß
ßn tr
n trª
ªn
nquan
quan ®
®i
iÓ
Óm
mn
n¨
¨ng
ng l
l−
−î
îng Kocteukuu
ng Kocteukuu.
.
Page 4 of 107
Ba tr
Ba tr−
−êng
êng ph
ph¸
¸i
inghi
nghiª
ªn
nc
cø
øu
u:
:
S
Sù
ùt
t−¬
−¬ng
ng t
t¸
¸c
cc
cñ
ña bÒ m
a bÒ mÆ
Æt
tma s
ma s¸
¸t,
t, biÕn
biÕn ®
®æ
æi trong l
i trong lí
íp bÒ
p bÒ
m
mÆ
Æt
t⇒
⇒ph
ph¸
¸h
hñ
ñy ch
y chó
óng
ng.
.
CÊu tr
CÊu tró
óc th
c thø
øcÊp trong
cÊp trong b
b«
«i
itr
tr¬
¬n
ngi
gií
íi
ih
h¹
¹n
n ⇒
⇒m
mµ
µng
ng b
b
o
o
v
vÖ
Ö.
.
¸
¸p
pdông v
dông vË
Ët li
t liÖ
Öu polyme trong c
u polyme trong cÆ
Æp
pma s
ma s¸
¸t
t
Hi
HiÖ
Öu qu
u qu
kinh tÕ
kinh tÕ:
:
Theo
Theo Jost
Jost PETER (
PETER (Anh
Anh) 1966: 0,5
) 1966: 0,5 t
tû
ûb
b
ng
ng , 1,6
, 1,6 t
tû
ûUSD (
USD (M
Mü
ü),
), hi
hiÖ
Ön
n
nay
nay tõ
tõ 1
1dÕn
dÕn 2%
2% thu nh
thu nhË
Ëp qu
p què
èc
cd
d©
©n.
n.
Micro
Micro tribology
tribology-
-micro wear
micro wear
C
Cï
ïng v
ng ví
íi s
i sù
ùph
ph¸
¸t
ttri
triÓ
Ón c
n cñ
ña
am
m¸
¸y
ytÝnh
tÝnh c
c¸
¸nh
nh©
©n (PC) 1981. 1985
n (PC) 1981. 1985 chÕ
chÕ t
t¹
¹o c
o c¸
¸c
c
®
®Ç
Çu
u®
®ä
äc
c®
®Ü
Üa c
a cø
øng
ng, c
, c¸
¸c m
c m«
«t
t¬
¬Micromechanical
Micromechanical tr
trä
äng
ng l
l−
−î
îng
ng 1
1 µ
µg.
g.
Hi
HiÖ
Ön
nnay
nay v
ví
íi
ic
c¸
¸c
c æ
æ®
®Ü
Üa c
a cø
øng
ng (7200vg/ph
(7200vg/ph) c
) c¸
¸c
c ®
®Ç
Çu
u®
®ä
äc
c®−
®−î
îc
c®ì
®ì tr
trª
ªn c
n c¸
¸c
c
®
®Ö
Öm khÝ
m khÝ ®
®é
éng
ng.
.
C
C¸
¸c
cl
lí
íp ph
p phñ
ñb
b
o
ov
vÖ
Öcòng nh
còng nh−
−b
b«
«i
itr
tr¬
¬n
ncã chiÒu
cã chiÒu d
dµ
µy
yc
cù
ùc nh
c nhá
á.
.
Microtribology
Microtribology
Surface
Surface
Light load
Light load
Small Mass
Small Mass
No Wear
No Wear
Tribology
Tribology
Bulk Material
Bulk Material
Heavy load
Heavy load
Large Mass
Large Mass
Wear
Wear
Nano Tribology
Nano Tribology
Page 5 of 107