BÀN V GI I PHÁP PHÁT TRI N TH TR NG TI N T VI TỀ Ả Ể Ị ƯỜ Ề Ệ Ở Ệ
NAM
Phát tri n đ ng b các lo i th tr ng, trong đó có th tr ng tài chính và th tr ng ti n tể ồ ộ ạ ị ườ ị ườ ị ườ ề ệ
là ch tr ng l n c a Đ ng và Nhà n c đ c th hi n trong Ngh quy t H i ngh l n th 9ủ ươ ớ ủ ả ướ ượ ể ệ ị ế ộ ị ầ ứ
BCH Trung ng Đ ng khóa IX, Ch ng trình hành đ ng c a Chính ph và c a ngành Ngânươ ả ươ ộ ủ ủ ủ
hàng. Đi u này càng tr nên c p thi t h n khi Vi t Nam đang ti n g n đ n h i nh p v i khuề ở ấ ế ơ ệ ế ầ ế ộ ậ ớ
v c và th gi i, nh AFTA, Hi p đ nh th ng m i Vi t - M và d ki n tham gia WTO vàoự ế ớ ư ệ ị ươ ạ ệ ỹ ự ế
năm 2005. Đ đ a nh ng ch tr ng l n c a Đ ng và Nhà n c s m đi vào cu c s ng, gópể ư ữ ủ ươ ớ ủ ả ướ ớ ộ ố
ph n phát tri n kinh t đ t n c, trong ph m vi bài vi t này là m t s n i dung bàn v thầ ể ế ấ ướ ạ ế ộ ố ộ ề ị
tr ng ti n t và nh ng gi i pháp phát tri n th tr ng ti n t hi n nay Vi t Nam. ườ ề ệ ữ ả ể ị ườ ề ệ ệ ở ệ
Th tr ng ti n t là m t b ph n c a th tr ng tài chính, là th tr ng v n ng n h n (cóị ườ ề ệ ộ ộ ậ ủ ị ườ ị ườ ố ắ ạ
th i h n d i 1 năm). Lu t Ngân hàng Nhà n c Vi t Nam và Lu t các T ch c tín d ng (s aờ ạ ướ ậ ướ ệ ậ ổ ứ ụ ử
đ i) cho phép các gi y t có giá dài h n đ c giao d ch trên th tr ng ti n t còn giúp cho thổ ấ ờ ạ ượ ị ị ườ ề ệ ị
tr ng ti n t đóng vai trò là th tr ng th c p c a các công c n dài h n. V i s tham giaườ ề ệ ị ườ ứ ấ ủ ụ ợ ạ ớ ự
c a Chính ph , Ngân hàng Trung ng, các trung gian tài chính, th tr ng ti n t đ c đánhủ ủ ươ ị ườ ề ệ ượ
giá là th tr ng có đ an toàn cao và là th tr ng bán buôn h u hi u. Th tr ng ti n tị ườ ộ ị ườ ữ ệ ị ườ ề ệ
đ c bi t đ n nh là m t th tr ng phi t p trung, sôi đ ng và mang tính toàn c u. Các giaoượ ế ế ư ộ ị ườ ậ ộ ầ
d ch trên th tr ng ti n t th ng có th i h n ng n và r t ng n, đ c bi t th tr ng cho vayị ị ườ ề ệ ườ ờ ạ ắ ấ ắ ặ ệ ị ườ
qua đêm r t phát tri n và chi m m t t tr ng đáng k trong doanh s ho t đ ng c a thấ ể ế ộ ỷ ọ ể ố ạ ộ ủ ị
tr ng ti n t . Kh i ngu n t ho t đ ng cho vay/đi vay gi a các ngân hàng, th tr ng ti n tườ ề ệ ở ồ ừ ạ ộ ữ ị ườ ề ệ
ngày càng phát tri n đa d ng và linh ho t. V i m c tiêu ban đ u là th tr ng đ b o đ mể ạ ạ ớ ụ ầ ị ườ ể ả ả
kh năng thanh kho n c a các trung gian tài chính, th tr ng ti n t đã phát tri n tr thànhả ả ủ ị ườ ề ệ ể ở
th tr ng đ u t v n ng n h n, th tr ng kinh doanh chênh l ch giá, th tr ng c a cácị ườ ầ ư ố ắ ạ ị ườ ệ ị ườ ủ
công c phòng ng a r i ro (heging) và các th tr ng phái sinh. Th tr ng ti n t là thụ ừ ủ ị ườ ị ườ ề ệ ị
tr ng h t s c nh y c m v i nh ng s ki n bi n đ ng v kinh t , chính tr , xã h i vì v y nóườ ế ứ ạ ả ớ ữ ự ệ ế ộ ề ế ị ộ ậ
đ c coi nh là th c đo c a n n kinh t . ượ ư ướ ủ ề ế
D dàng nh n ra m t đi u là th tr ng tài chính nói chung và th tr ng ti n t nói riêngễ ậ ộ ề ị ườ ị ườ ề ệ
c a Vi t Nam ch a phát tri n. S ch a phát tri n c a th tr ng ti n t Vi t Nam th hi n ủ ệ ư ể ự ư ể ủ ị ườ ề ệ ệ ể ệ ở
ch : Các công c giao d ch trên th tr ng còn nghèo nàn và kh i l ng giao d ch còn h nỗ ụ ị ị ườ ố ượ ị ạ
ch ; th tr ng th c p các công c giao d ch c a th tr ng g n nh là ch a có, ho t đ ngế ị ườ ứ ấ ụ ị ủ ị ườ ầ ư ư ạ ộ
c a th tr ng s c p còn h n ch , th tr ng ch a thu hút đ c đông đ o các thành viênủ ị ườ ơ ấ ạ ế ị ườ ư ượ ả
tham gia và ch a th hi n đ c tính chuyên nghi p c a th tr ng. ư ể ệ ượ ệ ủ ị ườ
M t s nguyên nhân làm cho th tr ng ti n t c a Vi t Nam ch a phát tri n ộ ố ị ườ ề ệ ủ ệ ư ể
Th nh t, s ho t đ ng hi u qu th p c a th tr ng v n. các n c th tr ng phát tri nứ ấ ự ạ ộ ệ ả ấ ủ ị ườ ố ở ướ ị ườ ể
thì huy đ ng v n thông qua vi c phát hành c phi u và các công c n dài h n ph i đáp ngộ ố ệ ổ ế ụ ợ ạ ả ứ
trên 60% nhu c u v n đ u t c a n n kinh t . Vi t Nam v i t c đ tăng tr ng GDP liên t cầ ố ầ ư ủ ề ế ệ ớ ố ộ ưở ụ
nhi u năm đ t m c trên 7% đòi h i m t kh i l ng v n đ u t r t l n, trong khi đó huy đ ngề ạ ứ ỏ ộ ố ượ ố ầ ư ấ ớ ộ
thông qua th tr ng ch ng khoán h u nh không đáng k ; gánh n ng v v n đ u t đ d nị ườ ứ ầ ư ể ặ ề ố ầ ư ổ ồ
lên vai các ngân hàng v i t cách là các trung gian tài chính, đi vay đ cho vay. Nói cáchớ ư ể
khác, áp l c v v n tín d ng đ u t đ i v i các ngân hàng th ng m i là r t l n và các ngânự ề ố ụ ầ ư ố ớ ươ ạ ấ ớ
hàng nh n th y r ng vi c đ u t vào th tr ng tín d ng hi u qu h n nhi u so v i đ u tậ ấ ằ ệ ầ ư ị ườ ụ ệ ả ơ ề ớ ầ ư
thông qua các công c trên th tr ng ti n t . Đi u này hoàn toàn khác v i các n c có n nụ ị ườ ề ệ ề ớ ướ ề
kinh t th tr ng phát tri n, đó là h u h t các doanh nghi p l n, làm ăn có hi u qu đ u l aế ị ườ ể ầ ế ệ ớ ệ ả ề ự
ch n vi c huy đ ng v n thông qua vi c phát hành c phi u và các trái phi u công ty, vì chiọ ệ ộ ố ệ ổ ế ế
phí r và doanh nghi p ch đ ng h n là vay tín d ng ngân hàng. Các ngân hàng ch có thẻ ệ ủ ộ ơ ụ ỉ ể
ti p c n đ c v i các doanh nghi p v a và nh , ch a có “th ng hi u” trên th tr ng; tuyế ậ ượ ớ ệ ừ ỏ ư ươ ệ ị ườ
nhiên, vi c cho vay v i các đ i t ng khách hàng lo i này là r i ro r t cao; vì v y, các ngânệ ớ ố ượ ạ ủ ấ ậ
hàng ph i cân nh c và h thích đ u t vào th tr ng ti n t h n. S thi u quan tâm t i cácả ắ ọ ầ ư ị ườ ề ệ ơ ự ế ớ
“s n ph m” trên th tr ng ti n t vì cho r ng không hi u qu b ng đ u t vào th tr ng tínả ẩ ị ườ ề ệ ằ ệ ả ằ ầ ư ị ườ
d ng c a các ngân hàng là m t trong nh ng nguyên nhân c b n d n đ n s ho t đ ng tr mụ ủ ộ ữ ơ ả ẫ ế ự ạ ộ ầ
l ng c a th tr ng ti n t trong th i gian qua. ắ ủ ị ườ ề ệ ờ
Các ngân hàng th ng m i là nh ng trung gian tài chính r t quan tr ng trên th tr ng tàiươ ạ ữ ấ ọ ị ườ
chính nói chung và th tr ng ti n t nói riêng, b i vì các ngân hàng th ng m i có kh năngị ườ ề ệ ở ươ ạ ả
tài chính l n, ph m vi ho t đ ng r ng và đ a ra các “s n ph m d ch v ” tho mãn đ c nhuớ ạ ạ ộ ộ ư ả ẩ ị ụ ả ượ
c u đa d ng c a th tr ng. Các ngân hàng th ng m i th ng đóng vai trò là nh ng ng iầ ạ ủ ị ườ ươ ạ ườ ữ ườ
t o l p th tr ng (market maker), c th là ph i th ng xuyên y t giá 2 chi u c a t t c cácạ ậ ị ườ ụ ể ả ườ ế ề ủ ấ ả
công c c a th tr ng. Tuy nhiên, các ngân hàng th ng m i Vi t Nam ch a làm đ c đi uụ ủ ị ườ ươ ạ ệ ư ượ ề
này. Ngay th tr ng v n ng n h n liên ngân hàng là th tr ng ho t đ ng tích c c nh t hi nị ườ ố ắ ạ ị ườ ạ ộ ự ấ ệ
nay thì các ngân hàng tham gia cũng nh m đáp ng m c tiêu b o đ m thanh kho n là chằ ứ ụ ả ả ả ủ
y u (ch a đ t v n đ kinh doanh chênh l ch giá trên th tr ng này). Vì v y, các ngân hàngế ư ặ ấ ề ệ ị ườ ậ
cũng th ng ch đ t giá 1 chi u (vay ho c đi vay) khi có nhu c u phát sinh. Vai trò t o l p thườ ỉ ặ ề ặ ầ ạ ậ ị
tr ng c a các ngân hàng th ng m i Vi t Nam còn r t m nh t. ườ ủ ươ ạ ệ ấ ờ ạ
Th hai, s thi u chuyên nghi p trong ho t đ ng c a th tr ng ti n t . S thi u chuyênứ ự ế ệ ạ ộ ủ ị ườ ề ệ ự ế
nghi p th hi n ch các công c c a th tr ng không theo nh ng quy chu n c a thệ ể ệ ở ỗ ụ ủ ị ườ ữ ẩ ủ ị
tr ng. Hi n nay, trên th tr ng ti n t Vi t Nam đã hình thành m t s “hàng hoá” nh t đ nh,ườ ệ ị ườ ề ệ ệ ộ ố ấ ị
có th tham gia giao d ch nh tín phi u, trái phi u Kho b c Nhà n c; gi y t có giá c a cácể ị ư ế ế ạ ướ ấ ờ ủ
ngân hàng th ng m i; trái phi u c a chính quy n đ a ph ng (Tp. H Chí Minh), trái phi uươ ạ ế ủ ề ị ươ ồ ế
doanh nghi p (T ng Công ty d u khí) và tín phi u c a Ngân hàng Nhà n c. Tuy nhiên, kh iệ ổ ầ ế ủ ướ ố
l ng các công c có th giao d ch đ c trên th tr ng không l n và ch a đáp ng đ c yêuượ ụ ể ị ượ ị ườ ớ ư ứ ượ
c u c a th tr ng. Đ th tr ng th c p giao d ch gi y t có giá phát tri n đòi h i các thầ ủ ị ườ ể ị ườ ứ ấ ị ấ ờ ể ỏ ủ
t c mua - bán, trao đ i ph i h t s c đ n gi n, thu n ti n trong khi đó ph n l n các gi y t cóụ ổ ả ế ứ ơ ả ậ ệ ầ ớ ấ ờ
giá hi n nay đ u là các gi y t có giá ghi danh. Nh ng tín phi u, trái phi u vô danh chi mệ ề ấ ờ ữ ế ế ế
m t t tr ng r t nh vì th gây ra s b t ti n khi giao d ch trên th tr ng. M t khác, th i h nộ ỷ ọ ấ ỏ ế ự ấ ệ ị ị ườ ặ ờ ạ
c a các gi y t có giá đ n đi u và ph thu c ch y u vào nhu c u v n c a ng i phát hành.ủ ấ ờ ơ ệ ụ ộ ủ ế ầ ố ủ ườ
Tín phi u kho b c là m t ví d đi n hình: B Tài chính trong nh ng năm qua ch y u phátế ạ ộ ụ ể ộ ữ ủ ế
hành lo i tín phi u kho b c có th i h n là 364 ngày, vì th không th căn c vào lãi su t tínạ ế ạ ờ ạ ế ể ứ ấ
phi u kho b c đ xác đ nh đ ng cong lãi su t chu n c a th tr ng. S thi u tính chuyênế ạ ể ị ườ ấ ẩ ủ ị ườ ự ế
nghi p c a th tr ng ti n t Vi t Nam còn th hi n ch thi u nh ng nhà t o l p th tr ng,ệ ủ ị ườ ề ệ ệ ể ệ ở ỗ ế ữ ạ ậ ị ườ
nh ng t ch c trung gian trên th tr ng nh các nhà kinh doanh chuyên nghi p, các công tyữ ổ ứ ị ườ ư ệ
môi gi i, nh ng công ty x p h ng tín d ng… Ng i kinh doanh chuyên nghi p và t o l p thớ ữ ế ạ ụ ườ ệ ạ ậ ị
tr ng là nh ng ng i đ c yêu c u ph i y t giá mua và giá bán c a t t c các công cườ ữ ườ ượ ầ ả ế ủ ấ ả ụ
đang giao d ch trên th tr ng, nói cách khác, h ph i mua c a nh ng ng i c n bán và bánị ị ườ ọ ả ủ ữ ườ ầ
cho nh ng ng i c n mua trên th tr ng và đ c h ng chênh l ch giá. Tuy nhiên, Vi tữ ườ ầ ị ườ ượ ưở ệ ở ệ
Nam, các ngân hàng ch a làm t t vai trò này, nhi u ngân hàng phát hành các kỳ phi u cóư ố ề ế
cam k t s mua l i tr c h n và coi đó nh là s “ u vi t” c a kỳ phi u c a ngân hàng mìnhế ẽ ạ ướ ạ ư ự ư ệ ủ ế ủ
còn h u h t ng i ch s h u các gi y t có giá có nhu c u t m th i v v n ph i đi vay cóầ ế ườ ủ ở ữ ấ ờ ầ ạ ờ ề ố ả
th ch p b ng các kỳ phi u, trái phi u, s ti t ki m… mà mình đang n m gi v i th t c r tế ấ ằ ế ế ổ ế ệ ắ ữ ớ ủ ụ ấ
ph c t p. Do ch s h u các công c c a th tr ng khi c n v n không bi t bán ch nàoứ ạ ủ ở ữ ụ ủ ị ườ ầ ố ế ở ỗ
cho nên đã ph n ng tiêu c c l i đ i v i th tr ng s c p phát hành ra các công c đó. Vàoả ứ ự ạ ố ớ ị ườ ơ ấ ụ
th i đi m gi a năm 2003, trong khi h u h t các ngân hàng đ u th c hi n vi c tăng lãi su tờ ể ữ ầ ế ề ự ệ ệ ấ
nh là đòn b y kinh t đ m r ng huy đ ng v n, tuy nhiên,l v n không thu hút đ c ngu nư ẩ ế ể ở ộ ộ ố ẫ ượ ồ
v n trung dài h n mà lý do là nh ng ng i đ u t không dám “m o hi m” đ u t vào cácố ạ ữ ườ ầ ư ạ ể ầ ư
công c có th i h n dài mà khi c n v n h không th bán l i đ c trên th tr ng. ụ ờ ạ ầ ố ọ ể ạ ượ ị ườ
Th ba, các văn b n pháp lý cho ho t đ ng c a th tr ng ti n t ch a đ ng b . Có thứ ả ạ ộ ủ ị ườ ề ệ ư ồ ộ ể
nói, các n i dung c b n c a th tr ng ti n t đ u đã đ c lu t pháp hoá, c th là cácộ ơ ả ủ ị ườ ề ệ ề ượ ậ ụ ể ở
m c đ khác nhau (Lu t, Pháp l nh, Ngh đ nh, Quy ch , Thông t …), chúng ta đã ban hànhứ ộ ậ ệ ị ị ế ư
các quy đ nh đ i v i ho t đ ng c a th ng phi u; phát hành tín phi u và trái phi u Chínhị ố ớ ạ ộ ủ ươ ế ế ế
ph , phát hành kỳ phi u, tín phi u, trái phi u c a các t ch c tín d ng, quy đ nh v quan hủ ế ế ế ủ ổ ứ ụ ị ề ệ
tín d ng gi a các t ch c tín d ng… Tuy nhiên, các quy đ nh này còn nhi u b t c p và ch aụ ữ ổ ứ ụ ị ề ấ ậ ư
đ ng b . M c dù Pháp l nh Th ng phi u đã ban hành t năm 1999, Chính ph và Ngânồ ộ ặ ệ ươ ế ừ ủ
hàng Nhà n c đã có Ngh đ nh và các văn b n h ng d n, tuy nhiên cho đ n nay các quyướ ị ị ả ướ ẫ ế
đ nh này v n ch a đi vào cu c s ng. Tín phi u kho b c là m t công c tài chính r t đ c aị ẫ ư ộ ố ế ạ ộ ụ ấ ượ ư
chu ng giao d ch trên th tr ng ti n t ; tuy nhiên, hi n nay vi c phát hành tín phi u kho b cộ ị ị ườ ề ệ ệ ệ ế ạ
ch y u v i m c đích bù đ p thi u h t c a Ngân sách Nhà n c mà ch a chú tr ng đ n vaiủ ế ớ ụ ắ ế ụ ủ ướ ư ọ ế
trò thúc đ y th tr ng ti n t phát tri n c a nó, cho nên hi n nay, B Tài chính ch phát hànhẩ ị ườ ề ệ ể ủ ệ ộ ỉ
m t lo i kỳ h n 364 ngày là ch y u ( nhi u qu c gia, ví d Singapore, m c dù Ngân sáchộ ạ ạ ủ ế ở ề ố ụ ặ
luôn b i thu nh ng Trái phi u Chính ph v n đ c phát hành v i kh i l ng l n, th i h n đaộ ư ế ủ ẫ ượ ớ ố ượ ớ ờ ạ
d ng đ ph c v cho ho t đ ng c a th tr ng ti n t ). ạ ể ụ ụ ạ ộ ủ ị ườ ề ệ
Th t , xu t phát đi m th p c a n n kinh t và công tác thông tin tuyên truy n cho cácứ ư ấ ể ấ ủ ề ế ề
s n ph m c a th tr ng ti n t ch a đáp ng đ c yêu c u. Xu t phát đi m t m t n n s nả ẩ ủ ị ườ ề ệ ư ứ ượ ầ ấ ể ừ ộ ề ả
xu t nh đi lên ch nghĩa xã h i, l i tr i qua m t th i gian dài trong c ch k ho ch hoá t pấ ỏ ủ ộ ạ ả ộ ờ ơ ế ế ạ ậ
trung, cho nên c s h t ng cũng nh nh n th c c a công chúng v n n kinh t th tr ng,ơ ở ạ ầ ư ậ ứ ủ ề ề ế ị ườ
đ c bi t là th tr ng tài chính - th tr ng ti n t còn r t h n ch . Đ n c ví d , hình th c g iặ ệ ị ườ ị ườ ề ệ ấ ạ ế ơ ử ụ ứ ử
ti n truy n th ng c a dân chúng hi n nay v n là g i ti t ki m t i các ngân hàng th ng m iề ề ố ủ ệ ẫ ử ế ệ ạ ươ ạ
và gi đ n khi đáo h n đ h ng lãi; Đa ph n ng i dân ch a có thói quen mua các công cữ ế ạ ể ưở ầ ườ ư ụ
n (nh tín phi u, trái phi u) và mua bán l i các công c n đó trên th tr ng. Vì v y, mu nợ ư ế ế ạ ụ ợ ị ườ ậ ố
th tr ng ti n t phát tri n thì đòi h i các đ n v có liên quan (đ c bi t là h th ng ngânị ườ ề ệ ể ỏ ơ ị ặ ệ ệ ố
hàng) ph i tích c c thông tin, tuyên truy n, qu ng cáo v các ti n ích c a các giao d ch trênả ự ề ả ề ệ ủ ị
th tr ng ti n t . Trong th i gian qua, do các ngân hàng ch a quan tâm đúng m c đ n ho tị ườ ề ệ ờ ư ứ ế ạ
đ ng c a th tr ng ti n t ; vì v y, công tác thông tin, tuyên truy n còn h n ch ; th tr ngộ ủ ị ườ ề ệ ậ ề ạ ế ị ườ
giao d ch gi a khách hàng v i các ngân hàng không phát tri n, d n đ n thi u c s v ngị ữ ớ ể ẫ ế ế ơ ở ữ
ch c cho th tr ng gi a các trung gian tài chính. ắ ị ườ ữ
Nh ng gi i pháp phát tri n th tr ng ti n t ữ ả ể ị ườ ề ệ
Đ thúc đ y th tr ng ti n t phát tri n c n có s ph i h p ch t ch c a các ngành, cácể ẩ ị ườ ề ệ ể ầ ự ố ợ ặ ẽ ủ
c p đ ng th i th c hi n đ ng b các gi i pháp sau đây: ấ ồ ờ ự ệ ồ ộ ả
M t là, chu n hoá các công c giao d ch trên th tr ng ti n t : Đ th tr ng th c p phátộ ẩ ụ ị ị ườ ề ệ ể ị ườ ứ ấ
tri n thì m t m t, ph i t o nên nhi u “hàng hoá” đ ng th i ph i chu n hoá các công c tàiể ộ ặ ả ạ ề ồ ờ ả ẩ ụ
chính trên th tr ng. Trong th i kỳ đ u, c n ph i tăng c ng vi c phát hành các gi y t cóị ườ ờ ầ ầ ả ườ ệ ấ ờ
giá d i d ng ch ng ch đ công chúng n m gi (sau này khi th tr ng đã phát tri n thì cóướ ạ ứ ỉ ể ắ ữ ị ườ ể
th phát hành thông qua ghi s t i ngân hàng). Các gi y t có giá này ph i b o đ m l uể ổ ạ ấ ờ ả ả ả ư
thông m t cách d dàng, đi u này đ ng nghĩa v i vi c các gi y t có giá này ph i không ghiộ ễ ề ồ ớ ệ ấ ờ ả
danh và có th chuy n nh ng, chi t kh u, thanh toán m t cách d dàng (nh v y các gi yể ể ượ ế ấ ộ ễ ư ậ ấ
t có giá này s ph i đ c thi t k an toàn gi ng nh ti n). Ngoài ra, th i h n c a các gi yờ ẽ ả ượ ế ế ố ư ề ờ ạ ủ ấ
t có giá này ph i đa d ng đ đáp ng nhu c u c a th tr ng (nh t là tín phi u kho b c vàờ ả ạ ể ứ ầ ủ ị ườ ấ ế ạ
các ch ng ch ti n g i c a ngân hàng). ứ ỉ ề ử ủ
Đ phát tri n th tr ng ti n t và th tr ng tài chính, đ ngh B Tài chính xem xét phátể ể ị ườ ề ệ ị ườ ề ị ộ
hành tín phi u, trái phi u kho b c thêm nhi u lo i kỳ h n, nh 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 9ế ế ạ ề ạ ạ ư
tháng… (Kho b c M th ng công b k ho ch đ u th u tín phi u, trái phi u kho b c h ngạ ỹ ườ ố ế ạ ấ ầ ế ế ạ ằ
năm, v i th i h n t 4 tu n đ n 10 năm). ớ ờ ạ ừ ầ ế
Hai là, hoàn thi n khuôn kh pháp lý cho ho t đ ng c a th tr ng ti n t : Hoàn thi nệ ổ ạ ộ ủ ị ườ ề ệ ệ
khuôn kh pháp lý cho ho t đ ng c a th tr ng ti n t c n t p trung vào các n i dung sau: ổ ạ ộ ủ ị ườ ề ệ ầ ậ ộ
- Rà soát và hoàn thi n các quy đ nh hi n hành v phát hành các công c trên th tr ngệ ị ệ ề ụ ị ườ
s c p nh phát hành th ng phi u, các ch ng ch ti n g i c a các ngân hàng th ng m i;...ơ ấ ư ươ ế ứ ỉ ề ử ủ ươ ạ
- Xây d ng và hoàn thi n các quy đ nh liên quan t i các nghi p v c a th tr ng ti n t ,ự ệ ị ớ ệ ụ ủ ị ườ ề ệ
xây d ng các đ nh ch chuyên nghi p cho th tr ng nh các văn b n h ng d n liên quanự ị ế ệ ị ườ ư ả ướ ẫ
đ n nghi p v chi t kh u, REPO, nghi p v hoán đ i… đ các ngân hàng th ng m i th cế ệ ụ ế ấ ệ ụ ổ ể ươ ạ ự
hi n; quy trình thành l p các đ nh ch tài chính trung gian trên th tr ng (Broker, Dealer…). ệ ậ ị ế ị ườ
- Khuy n khích các ngân hàng xây d ng các tho thu n khung (có th trong khuôn khế ự ả ậ ể ổ
c a Hi p h i Ngân hàng) đ làm c s th c hi n các giao d ch trên th tr ng ti n t , nhủ ệ ộ ể ơ ở ự ệ ị ị ườ ề ệ ư
quy đ nh v h p đ ng m u REPO, các tho thu n v thanh toán bù tr các gi y t có giá doị ề ợ ồ ẫ ả ậ ề ừ ấ ờ
các ngân hàng phát hành; tho thu n chia s thông tin và liên k t m ng … ả ậ ẻ ế ạ
Ba là, nâng cao vai trò c a các ngân hàng th ng m i trên th tr ng ti n t , nh là nh ngủ ươ ạ ị ườ ề ệ ư ữ
ng i t o l p th tr ng. ườ ạ ậ ị ườ
Trên c s các công c tài chính đ c quy chu n giao d ch trên th tr ng, các ngân hàngơ ở ụ ượ ẩ ị ị ườ
th ng m i (đ c bi t là các ngân hàng th ng m i Nhà n c, các ngân hàng TMCP quy môươ ạ ặ ệ ươ ạ ướ
l n) ph i đóng vai trò là các t ch c t o l p th tr ng; c th là: ớ ả ổ ứ ạ ậ ị ườ ụ ể
- Ph i quan tâm và dành m t ngu n v n nh t đ nh đ tham gia trên th tr ng ti n t vàả ộ ồ ố ấ ị ể ị ườ ề ệ
đ a ra nhi u “s n ph m” đ đáp ng nhu c u v v n, đ u t , phòng ng a r i ro c a thư ề ả ẩ ể ứ ầ ề ố ầ ư ừ ủ ủ ị
tr ng, nh chi t kh u các gi y t có giá, các h p đ ng REPO, các h p đ ng SWAPS,ườ ư ế ấ ấ ờ ợ ồ ợ ồ
Option…
- Ph i niêm y t giá chào 2 chi u (c cho vay và đi vay) trên th tr ng liên ngân hàng vàả ế ề ả ị ườ
s n sàng th c hi n các giao d ch theo các m c lãi su t đã niêm y t. ẵ ự ệ ị ứ ấ ế
- Ph i niêm y t lãi su t chi t kh u; giá mua, giá bán các gi y t có giá công khai t i cácả ế ấ ế ấ ấ ờ ạ
h i s và chi nhánh c a ngân hàng và th c hi n giao d ch theo các m c giá đã đ c niêm y tộ ở ủ ự ệ ị ứ ượ ế
đó. Đ i v i các trái phi u do ngân hàng phát hành, ph i cam k t s chi t kh u (mua l i) tr cố ớ ế ả ế ẽ ế ấ ạ ướ
h n theo m c lãi su t chi t kh u c a ngân hàng t i th i đi m chi t kh u. ạ ứ ấ ế ấ ủ ạ ờ ể ế ấ
- Th c hi n vi c liên k t gi a các ngân hàng trong vi c s n sàng chi t kh u các gi y t cóự ệ ệ ế ữ ệ ẵ ế ấ ấ ờ
giá do các ngân hàng khác phát hành; ho c t ch c thanh toán bù tr v nghi p v này. ặ ổ ứ ừ ề ệ ụ
- Nâng cao vai trò ng i cho vay cu i cùng c a Ngân hàng Nhà n c, thông qua nghi pườ ố ủ ướ ệ
v th tr ng m và nghi p v cho vay qua đêm đ i v i các ngân hàng. ụ ị ườ ở ệ ụ ố ớ
B n là, hi n đ i hoá công ngh ngân hàng đ ph c v cho các giao d ch trên th tr ngố ệ ạ ệ ể ụ ụ ị ị ườ
ti n t và thu th p x lý thông tin c a th tr ng. ề ệ ậ ử ủ ị ườ
Các giao d ch trên th tr ng ti n t đòi h i ph i th c hi n nhanh và trên ph m vi r ngị ị ườ ề ệ ỏ ả ự ệ ạ ộ
(toàn c u) vì v y đòi h i vi c chào giá, tho thu n và th c hi n giao d ch ph i thông qua hầ ậ ỏ ệ ả ậ ự ệ ị ả ệ
th ng m ng có đ an toàn cao. Hi n nay, g n 30 ngân hàng th ng m i đã th c hi n giaoố ạ ộ ệ ầ ươ ạ ự ệ
d ch v n (g i ti n/cho vay và nh n ti n g i/ đi vay) liên ngân hàng thông qua h th ng giaoị ố ử ề ậ ề ử ệ ố
d ch c a Hãng Reuters. ị ủ
Tuy nhiên, do thông tin (lãi su t, th i h n…) trên th tr ng liên ngân hàng r t quan tr ngấ ờ ạ ị ườ ấ ọ
đ i v i Ngân hàng Trung ng trong vi c đi u hành chính sách ti n t qu c gia cho nên ố ớ ươ ệ ề ề ệ ố ở
các n c có th tr ng phát tri n thì Ngân hàng Trung ng th ng xây d ng các m ng riêngướ ị ườ ể ươ ườ ự ạ
c a mình (nh Fed Wire c a M ; BOK Wire c a Hàn Qu c…) và cho phép các ngân hàngủ ư ủ ỹ ủ ố
th c hi n các giao d ch v n ng n h n liên ngân hàng thông qua m ng này. Vi c hình thànhự ệ ị ố ắ ạ ạ ệ
m ng này có vai trò tích c c đ i v i ho t đ ng c a th tr ng vì thông qua vi c cho phép cácạ ự ố ớ ạ ộ ủ ị ườ ệ
ngân hàng giao d ch qua m ng này, Ngân hàng Trung ng có th n m b t đ c đ y đ cácị ạ ươ ể ắ ắ ượ ầ ủ
thông tin v th tr ng và th c hi n vai trò ki m soát th tr ng c a mình. Đ i v i các ngânề ị ườ ự ệ ể ị ườ ủ ố ớ
hàng thì giao d ch qua m ng c a Ngân hàng Trung ng s ti t ki m đ c chi phí (nhi uị ạ ủ ươ ẽ ế ệ ượ ề
n c Ngân hàng Trung ng còn mi n phí giao d ch thông qua m ng này) so v i thuê c aướ ươ ễ ị ạ ớ ủ
các t ch c khác. Vì v y, Ngân hàng Nhà n c c n nghiên c u đ đ u t m t thi t b m ngổ ứ ậ ướ ầ ứ ể ầ ư ộ ế ị ạ
t ng t . ươ ự
Ngoài ra, c n ph i thu th p, phân tích và công b các ch s c b n c a th tr ng đầ ả ậ ố ỉ ố ơ ả ủ ị ườ ể
công chúng và các đ nh ch tài chính tham kh o. Trong các thông s đó thì lãi su t giao d chị ế ả ố ấ ị
bình quân trên th tr ng liên ngân hàng là m t thông s quan tr ng đ đánh giá s bi nị ườ ộ ố ọ ể ự ế
đ ng c a th tr ng. Hi n nay, Hãng Reuters đã xây d ng đ c trang lãi su t giao d ch bìnhộ ủ ị ườ ệ ự ượ ấ ị
quân trên th tr ng liên ngân hàng Vi t Nam (VNIBOR) trên c s chào giá h ng ngày c aị ườ ở ệ ơ ở ằ ủ
m t s ngân hàng. Tuy nhiên, trong th c t lãi su t này ít đ c tham chi u vì nó ch a ph nộ ố ự ế ấ ượ ế ư ả
ánh chính xác lãi su t c a th tr ng vì v y c n ph i t ch c l i cho phù h p h n. ấ ủ ị ườ ậ ầ ả ổ ứ ạ ợ ơ
Năm là, tăng c ng công tác thông tin tuyên truy n, đào t o cán b ph c v cho ho tườ ề ạ ộ ụ ụ ạ
đ ng c a th tr ng ti n t . ộ ủ ị ườ ề ệ
Các nghi p v c a th tr ng ti n t là các nghi p v r t m i m đ i v i công chúng vàệ ụ ủ ị ườ ề ệ ệ ụ ấ ớ ẻ ố ớ
c các ngân hàng. Vì v y, các ngân hàng c n ph i tăng c ng công tác thông tin, tuyênả ậ ầ ả ườ
truy n, qu ng cáo đ các khách hàng bi t đ c nh ng ti n ích mang l i khi h tham gia cácề ả ể ế ượ ữ ệ ạ ọ
nghi p v này. Đ i v i các ngân hàng thì vi c đào t o, b i d ng các cán b có trình đ vệ ụ ố ớ ệ ạ ồ ưỡ ộ ộ ề
chuyên môn, ngo i ng đ th c hi n kinh doanh trên th tr ng ti n t trong n c và qu c tạ ữ ể ự ệ ị ườ ề ệ ướ ố ế
là h t s c quan tr ng, đ m b o ho t đ ng hi u qu và thành công c a ngân hàng trên thế ứ ọ ả ả ạ ộ ệ ả ủ ị
tr ng ti n t . ườ ề ệ
T Quang Khánh ạ
