CÁC Đ NG PHÁI CHÍNH TR THÂN NH T VI T NAMẢ Ị Ậ Ở Ệ
(1940–1945)
M Đ UỞ Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
L ch s Vi t Nam là l ch s c a m t dân t c g n li n d ng n c v iị ử ệ ị ử ủ ộ ộ ắ ề ự ướ ớ
gi n c. Ngay t th a s khai, nhân dân ta đã ph i đ u tranh ch ng gi cữ ướ ừ ủ ơ ả ấ ố ặ
ngo i xâm đ giành đ c đ c l p, và th ng l i c a cách m ng tháng Támạ ể ượ ộ ậ ắ ợ ủ ạ
1945 chính là m t minh ch ng hào hùng cho đi u đó. V i th ng l i to l nộ ứ ề ớ ắ ợ ớ
này, Nhà n c Vi t Nam Dân ch C ng hòa – nhà n c Dân ch nhân dânướ ệ ủ ộ ướ ủ
đ u tiên Đông Nam Á – đã đ c ra đ i, dân t c Vi t Nam t thân ph nầ ở ượ ờ ộ ệ ừ ậ
nô l đã đ ng lên làm ch v n m nh, làm ch đ t n c. Đ đ t đ cệ ứ ủ ậ ệ ủ ấ ướ ể ạ ượ
thành qu trên, nhân dân Vi t Nam d i s lãnh đ o c a Đ ng C ng s nả ệ ướ ự ạ ủ ả ộ ả
Đông D ng và M t tr n Vi t Minh đã đ u tranh đ “l y l i n c Vi tươ ặ ậ ệ ấ ể ấ ạ ướ ệ
Nam t tay Nh t”, b i t tháng 9 – 1940, Nh t đã đánh chi m vào Đôngừ ậ ở ừ ậ ế
D ng nói chung và Vi t Nam nói riêng. Nh ng đ tài không t p trung vàoươ ệ ư ề ậ
nghiên c u quá trình đ u tranh c a nhân dân ta ch ng phát xít Nh t giànhứ ấ ủ ố ậ
chính quy n mà đ c p đ n v n đ : T khi Nh t vào n c ta đã xu t hi nề ề ậ ế ấ ề ừ ậ ướ ấ ệ
nh ng t ch c chính tr thân Nh t nào, ho t đ ng c a các t ch c đó ra saoữ ổ ứ ị ậ ạ ộ ủ ổ ứ
và b n ch t c a các t ch c đó đ i v i vi c tuyên truy n nh ng chính sáchả ấ ủ ổ ứ ố ớ ệ ề ữ
l a b p “Đ i Đông Á” c a Nh t đ i v i nhân dân ta nh th nào. B i vì,ừ ị ạ ủ ậ ố ớ ư ế ở
ch a có m t công trình nghiên c u nào t p h p và nghiên c u m t cách đ yư ộ ứ ậ ợ ứ ộ ầ
đ và h th ng v các t ch c, đ ng phái chính tr thân Nh t trong giaiủ ệ ố ề ổ ứ ả ị ậ
đo n 1940 – 1945 và b n ch t c a các t ch c chính tr này.ạ ả ấ ủ ổ ứ ị
Nghiên c u đ tài này còn có giá tr khoa h c và th c ti n sâu s c. Vứ ề ị ọ ự ễ ắ ề
khoa h c, đ tài góp ph n h th ng hóa nh ng s li u, nh ng s ki n quanọ ề ầ ệ ố ữ ử ệ ữ ự ệ
tr ng v ho t đ ng c a các t ch c thân Nh t Vi t Nam giai đo n tr cọ ề ạ ộ ủ ổ ứ ậ ở ệ ạ ướ
cách m ng tháng Tám năm 1945 đ ta có th hi u v b n ch t c a các tạ ể ể ể ề ả ấ ủ ổ
ch c này nh th nào, có ph i là “ái ch ng, ái qu c” nh chúng đã t ngứ ư ế ả ủ ố ư ừ
tuyên b hay không, cũng nh quá trình đ u tranh c a nhân dân ta ch ng l iố ư ấ ủ ố ạ
l c l ng này nh th nào. V th c ti n, đ tài góp ph n đóng góp nh ngự ượ ư ế ề ự ễ ề ầ ữ
s li u v giai đo n l ch s 1940 – 1945 n c ta cho công tác d y và h cử ệ ề ạ ị ử ở ướ ạ ọ
l ch s nói chung và hoàn thi n ki n th c cho b n thân tôi nói riêng. Đâyị ử ệ ế ứ ả
chính là nh ng lý do chính giúp tôi t p trung nghiên c u đ tài này.ữ ậ ứ ề
2. L ch s nghiên c u v n đị ử ứ ấ ề
V n i dung ề ộ “Ho t đ ng c a các t ch c chính tr Vi t Nam giaiạ ộ ủ ổ ứ ị ở ệ
đo n 1940 – 1945”ạ cũng đã đ c các tác gi , s gia Vi t Nam đ c p đ nượ ả ử ệ ề ậ ế
trong m t vài tác ph m nghiên c u l ch s đ i c ng. Đó là các tác ph mộ ẩ ứ ị ử ạ ươ ẩ
“Đ i c ng l ch s Vi t Nam” (T p 2) ạ ươ ị ử ệ ậ do Đinh Xuân Lâm (Ch biên), tácủ
ph m ẩ“Đ i c ng l ch s Vi t Nam”ạ ươ ị ử ệ do Nguy n Khánh Toàn (Ch biên),ễ ủ
Nguy n Công Bình, Văn T o biên so n…Trong nhóm các tác ph m Đ iễ ạ ạ ẩ ạ
c ng l ch s này, h u h t các tác ph m nói đ n quá trình phát xít Nh t vàoươ ị ử ầ ế ẩ ế ậ
xâm l c Đông D ng nói chung, Vi t Nam nói riêng và s xu t hi n m tượ ươ ệ ự ấ ệ ộ
s đ ng phái, t ch c chính tr thân Nh t: Ph c Qu c, Đ i Vi t, Cao Đài,ố ả ổ ứ ị ậ ụ ố ạ ệ
Hòa H o…nh ng ch nói qua v các t ch c này ch không t p trung sâuả ư ỉ ề ổ ứ ứ ậ
vào nghiên c u m t cách chi ti t v các t ch c thân Nh t n c ta. ứ ộ ế ề ổ ứ ậ ở ướ
Tác gi nghiên c u sâu h n v các t ch c chính tr này có Giáo s Tr nả ứ ơ ề ổ ứ ị ư ầ
Văn Giàu. H u h t trong các tác ph m c a mình nh :ầ ế ẩ ủ ư “Giai c p công nhânấ
Vi t Nam t Đ ng C ng s n thành l p đ n cách m ng Tháng Tám thànhệ ừ ả ộ ả ậ ế ạ
công” (T p III)ậ, NXB S h c, Hà N i, 1963; ử ọ ộ “S phát tri n c a t t ngự ể ủ ư ưở
Vi t Nam t th k XIX đ n cách m ng tháng Tám”ệ ừ ế ỷ ế ạ in trong “Tr n Vănầ
Giàu – tác ph m đ c t ng gi i th ng H Chí Minh”ẩ ượ ặ ả ưở ồ , NXB Khoa h c xãọ
h i 2003….ông nêu lên quá trình Nh t vào Vi t Nam, tìm ng i và l p pheộ ậ ệ ườ ậ
đ ng. Trong m i giai đo n, tác gi đ u nêu lên qua v s ho t đ ng và tanả ỗ ạ ả ề ề ự ạ ộ
rã c a m t s đ ng phái chính tr thân Nh t, và ông đ c bi t chú tr ng đ nủ ộ ố ả ị ậ ặ ệ ọ ế
N i các Tr n Tr ng Kim, nh ng đây cũng ch a ph i là các tác ph mộ ầ ọ ư ư ả ẩ
chuyên sâu mà ch n m trong dòng c a l ch s đ i c ng. ỉ ằ ủ ị ử ạ ươ
Tác gi Tr n Huy Li u cũng có nhi u tác ph m đ c p đ n giai đo nả ầ ệ ề ẩ ề ậ ế ạ
l ch s t 1940 – 1945 nói v s bóc l t, nh ng chiêu bài l a b p v chínhị ử ừ ề ự ộ ữ ừ ị ề
tr c a Nh t nh ị ủ ậ ư “H i Ký Tr n Huy Li u”ồ ầ ệ , NXB Khoa h c xã h i, 1991;ọ ộ
Tr n Huy Li u, Nguy n Kh c Đ m trong cu n ầ ệ ễ ắ ạ ố “Tài li u tham kh o cáchệ ả
m ng c n đ i Vi t Nam”ạ ậ ạ ệ (các t p 8; 9; 10), NXB Văn S Đ a, 1957. Tácậ ử ị
gi Ph m Kh c Hòe có tác ph m “ả ạ ắ ẩ T tri u đình Hu đ n chi n khu Vi từ ề ế ế ế ệ
B cắ. NXB Thu n Hóa, Hu , 1987ậ ế ….Nhìn chung, các tác ph m nghiên c uẩ ứ
m t cách đ i c ng v i nh ng s ki n chung chung v các t ch c thânộ ạ ươ ớ ữ ự ệ ề ổ ứ
Nh t n c ta giai đo n 1940 – 1945 ch ch a nêu b t đ c các ho tậ ở ướ ạ ứ ư ậ ượ ạ
đ ng c a chúng. Đáng chú ý là tác gi Ph m H ng Tung v i hàng lo t cácộ ủ ả ạ ồ ớ ạ
bài nghiên c u, bài báo, bài vi t v giai đo n l ch s này, là chuyên giaứ ế ề ạ ị ử
nghiên c u v Nh t B n – Vi t Nam v i các tác ph m nh ứ ề ậ ả ệ ớ ẩ ư “V C ngề ườ
Đ và t ch c Vi t Nam ph c qu c Đ ng minh H i trong th i kỳ th chi nể ổ ứ ệ ụ ố ồ ộ ờ ế ế
th hai”ứ (T p chí nghiên c u l ch s s 3 – 2003), ạ ứ ị ử ố “V m i quan h c ngề ố ệ ộ
tác, c ng tr Nh t – Pháp trong th chi n th hai và nguyên nhân c a cu cộ ị ậ ế ế ứ ủ ộ
đ o chính ngày 9 – 3 – 1945”ả (T p chí nghiên c u l ch s s 8 – 2005)…ạ ứ ị ử ố
đ c bi t là tác ph m ặ ệ ẩ “N i các Tr n Tr ng Kim – b n ch t, vai trò và v tríộ ầ ọ ả ấ ị
l ch s ”, ị ử NXB Chính tr qu c gia, 2010 đã nêu lên b n ch t, vai trò c aị ố ả ấ ủ
chính ph đ c d ng lên t sau cu c đ o chính Nh t – Pháp.ủ ượ ự ừ ộ ả ậ
Qua các tác ph m, bài nghiên c u đ i c ng hay chuyên sâu c a các sẩ ứ ạ ươ ủ ử
gia, các nhà nghiên c u, đ tài là s t ng h p đ làm rõ nh ng ho t đ ng,ứ ề ự ổ ợ ể ữ ạ ộ
b n ch t c a các t ch c thân Nh t n c ta giai đo n 1940 – 1945 đả ấ ủ ổ ứ ậ ở ướ ạ ể
giúp ta hi u v l ch s Vi t Nam giai đo n này và hi u h n v ch tr ng,ể ề ị ử ệ ạ ể ơ ề ủ ươ
sách l c c a Đ ng ta trong quá trình đ u tranh ch ng phát xít Nh t và tayượ ủ ả ấ ố ậ
sai thân Nh t.ậ
3. Nhi m v c a đ tàiệ ụ ủ ề
Đ tài có ba nhi m v chính ề ệ ụ
- Trình bày b i c nh l ch s và quá trình hình thành các t ch c thânố ả ị ử ổ ứ
Nh t giai đo n 1940 – 1945.ậ ạ
- Nêu s ho t đ ng c a các t ch c thân Nh t Vi t Nam giai đo nự ạ ộ ủ ổ ứ ậ ở ệ ạ
1940– 1945.
- Đ c đi m, th c ch t, t m nh h ng c a các t ch c thân Nh t ặ ể ự ấ ầ ả ưở ủ ổ ứ ậ ở
Vi t Nam trong phong trào đ u tranh gi i phóng dân t c n c ta.ệ ấ ả ộ ở ướ
4. Ph m vi nghiên c u và ph ng pháp nghiên c uạ ứ ươ ứ
4.1. Ph m vi nghiên c uạ ứ
Đ tài có ph m vi nghiên c u: ề ạ ứ
V th i gian : T p trung nghiên c u v các t ch c chính tr thân Nh t ề ờ ậ ứ ề ổ ứ ị ậ ở
Vi t Nam trong kho ng th i gian t năm 1940 đ n năm 1945 – giai đo nệ ả ờ ừ ế ạ
phát xít Nh t xâm l c Vi t Nam đ n khi n i các Tr n Tr ng Kim – Bi uậ ượ ệ ế ộ ầ ọ ể
t ng quy n l c cao nh t c a các t ch c thân Nh t s p đ , cách m ngượ ề ự ấ ủ ổ ứ ậ ụ ổ ạ
tháng Tám 1945 thành công, nhân dân ta giành đ c chính quy n.ượ ề
V không gian : Đ tài nghiên c u ho t đ ng c a các t ch c chính trề ề ứ ạ ộ ủ ổ ứ ị
thân Nh t Vi t Nam trong ph m vi c n c : B c, Trung, Nam đ có cáiậ ở ệ ạ ả ướ ắ ể
nhìn toàn di n v ho t đ ng cũng nh b n ch t và t m nh h ng c a cácệ ề ạ ộ ư ả ấ ầ ả ưở ủ
t ch c thân Nh t Vi t Nam.ổ ứ ậ ở ệ
4.2. Ph ng pháp nghiên c uươ ứ
Ph ng pháp nghiên c u chính mà đ tài s d ng là ph ng pháp l chươ ứ ề ử ụ ươ ị
s và ph ng pháp logic. Ngoài ra, đ tài còn s d ng các ph ng phápử ươ ề ử ụ ươ
khác nh : ph ng pháp t ng h p và phân tích s li u, ph ng pháp soư ươ ổ ợ ử ệ ươ
sánh…đ làm sáng t v n đ .ể ỏ ấ ề
5. Đóng góp c a khoá lu nủ ậ
Khoá lu n nghiên c u v “Ho t đ ng c a các t ch c chính tr thânậ ứ ề ạ ộ ủ ổ ứ ị
Nh t Vi t Nam (1940 - 1945)” góp ph n đóng góp thêm nh ng s li u,ậ ở ệ ầ ữ ử ệ
nh ng s ki n v m t giai đo n l ch s sôi đ ng c a cách m ng Vi t Nam:ữ ự ệ ề ộ ạ ị ử ộ ủ ạ ệ
t 1940 – 1945. Khoá lu n cũng góp ph n có cái nhìn đúng đ n và đ y đừ ậ ầ ắ ầ ủ
h n v các t ch c chính tr , các đ ng phái xu t hi n n c ta trong giaiơ ề ổ ứ ị ả ấ ệ ở ướ
đo n t khi phát xít Nh t vào xâm l c n c ta đ n khi cách m ng thángạ ừ ậ ượ ướ ế ạ
Tám thành công. B ng cách trình bày quá trình ra đ i, s ho t đ ng đ nóiằ ờ ự ạ ộ ể
lên b n ch t cũng nh t m nh h ng c a các t ch c chính tr thân Nh t,ả ấ ư ầ ả ưở ủ ổ ứ ị ậ
khoá lu n đóng góp cho công tác khoa h c l ch s m t cách nhìn m i v cácậ ọ ị ử ộ ớ ề
t ch c chính tr này, qua đây cũng làm sáng t thêm v nh ng ch tr ng,ổ ứ ị ỏ ề ữ ủ ươ
sách l c c a Đ ng và Ch t ch H Chí Minh v nhi m v c a cách m ngượ ủ ả ủ ị ồ ề ệ ụ ủ ạ
Vi t Nam trong giai đo n này.ệ ạ
6. B c c c a c a khóa lu nố ụ ủ ủ ậ
Ngoài ph n m đ u và ph n k t lu n thì khóa lu n g m có 3 ch ngầ ở ầ ầ ế ậ ậ ồ ươ
chính sau :
Ch ng 1. B i c nh l ch s và quá trình hình thành các t ch c chínhươ ố ả ị ử ổ ứ
tr thân Nh t Vi t Nam (1940 – 1945)ị ậ ở ệ
Ch ng 2. Ho t đ ng c a các t ch c chính tr thân Nh t Vi tươ ạ ộ ủ ổ ứ ị ậ ở ệ
Nam (1940 – 1945)
Ch ng 3. Đ c đi m, th c ch t và t m nh h ng c a các t ch cươ ặ ể ự ấ ầ ả ưở ủ ổ ứ
chính tr thân Nh t Vi t Nam ( 1940 – 1945)ị ậ ở ệ
CH NG 1ƯƠ
B I C NH L CH S VÀ QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH CÁC TỐ Ả Ị Ử Ổ
CH C CHÍNH TR THÂN NH T VI T NAM ( 1940 – 1945)Ứ Ị Ậ Ở Ệ
1.1. B i c nh l ch s d n t i s hình thành các t ch c thân Nh t ố ả ị ử ẫ ớ ự ổ ứ ậ ở
Vi t Nam ( 1940 – 1945)ệ
1.1.1. B i c nh th gi iố ả ế ớ
Sau th i gian phát tri n th nh đ t, ch nghĩa t b n trong nh ng nămờ ể ị ạ ủ ư ả ữ
1929– 1933 b c vào th i kỳ kh ng ho ng tr m tr ng. ướ ờ ủ ả ầ ọ Cu c kh ng ho ngộ ủ ả
không nh ng tàn phá v kinh t mà còn gây ra nh ng h u qu n ng n vữ ề ế ữ ậ ả ặ ề ề
chính tr - xã h i. Sau cu c kh ng ho ng, mâu thu n trong lòng các n c tị ộ ộ ủ ả ẫ ướ ư
b n ch nghĩa và các các n c đ qu c ngày càng gay g t. Trong b i c nhả ủ ướ ế ố ắ ố ả
đó, m t s nhà c m quy n c a các n c t b n đã đ i phó b ng cách đ aộ ố ầ ề ủ ướ ư ả ố ằ ư
đ t n c đi theo con đ ng phát xít hóa. Chúng chuy n toàn b n n kinh tấ ướ ườ ể ộ ề ế
ph c v cho các cu c chi n tranh, chu n b các cu c chi n tranh nô d ch, ápụ ụ ộ ế ẩ ị ộ ế ị
b c, bóc l t các dân t c khác.ứ ộ ộ
Ngày 30 – 1- 1933, s ki n Adolf Hitler (1889 – 1945) th lĩnh Đ ngự ệ ủ ả
Qu c xã Đ c (Đ ng phát xít), lên n m chính quy n t i n c Đ c là m cố ứ ả ắ ề ạ ướ ứ ố
l ch s quan tr ng m đ u cho s hình thành đ ch phát xít, lò l a chi nị ử ọ ở ầ ự ế ế ử ế
tranh l n nh t trong l ch s th gi i hi n đ i. Sau khi lên n m quy n,ớ ấ ị ử ế ớ ệ ạ ắ ề
Hitler đã l p t c th tiêu ch đ đ i ngh Đ c, thi t l p ch đ th ng trậ ứ ủ ế ộ ạ ị ở ứ ế ậ ế ộ ố ị
quân phi t, đ c tài và s d ng vũ l c t i đa đ tiêu di t b t c l c l ngệ ộ ử ụ ự ố ể ệ ấ ứ ự ượ
đ i l p nào. Hai đ i t ng trong n c mà Hitler t p trung tiêu di t, tr cố ậ ố ượ ở ướ ậ ệ ướ
h t là nh ng ng i C ng s n và Do Thái. Đ ng th i, Hitler và Chính phế ữ ườ ộ ả ồ ờ ủ
Qu c xã đã d n s c chu n b cho m t cu c “chi n tranh t ng l c” đ mố ồ ứ ẩ ị ộ ộ ế ổ ự ể ở
r ng “không gian sinh t n” (Lebensraum) và kh ng đ nh v trí bá ch c aộ ồ ẳ ị ị ủ ủ
“ch ng t c th ng đ ng” Arier.ủ ộ ượ ẳ
Cũng trong th i gian đó, xu th quân phi t đã chi m đ c th áp đ oờ ế ệ ế ượ ế ả
trong chính gi i Nh t B n. Sau khi đánh b i n c Nga trong cu c chi nớ ậ ả ạ ướ ộ ế
tranh Nga - Nh t ( 1904- 1905), Nh t B n đã kh ng đ nh đ c vai trò c aậ ậ ả ẳ ị ượ ủ
