intTypePromotion=1
ADSENSE

Báo cáo " Quan niệm về bình đẳng giới "

Chia sẻ: Phung Han | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

93
lượt xem
7
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Quan niệm về bình đẳng giới Trong nền kinh tế thị trường tự do cạnh tranh, các tổ chức hành nghề công chứng cần được tự quyết định chế độ, thời gian làm việc phù hợp với năng lực của tổ chức mình, nhất là với các tổ chức hành nghề công chứng tư. Thực tế cho thấy các quy định về chế độ làm việc và địa điểm công chứng chỉ được các phòng công chứng chấp hành còn tại các văn phòng công chứng các quy định này được thực hiện rất "mềm dẻo"....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Quan niệm về bình đẳng giới "

  1. nghiªn cøu - trao ®æi ThS. NGuyÔn Thanh t©m * “Bình ng gi i” là thu t ng m i trong xã và Rosabeth Kanter ã ánh d u s kh i u h i hi n i. Th c ch t, v n bình ng gi i c a vi c nâng tư tư ng n quy n thành m t môn chính là v n bình ng nam - n và gi i khoa h c xã h i. Khái ni m “gi i” (Gender) và phóng ph n . “xã h i h c gi i” ra i là s phát tri n khách 1. S ra i khái ni m bình ng gi i là quan, t t y u c a các tư tư ng n quy n. k t qu c a phong trào ph n và ch nghĩa 2. Các quan ni m v bình ng gi i(2) n quy n(1) Bình ng gi i là nguyên t c ch oc a L ch s nhân lo i, các n n văn hoá khác phong trào n quy n trong su t m y ch c năm nhau, tr i qua nhi u hình thái kinh t - xã h i và qua. M c dù v y, không ph i lúc nào, âu nhi u th i i, ã cung c p nhi u b ng ch ng v cũng có cách hi u th ng nh t v v n này. Ít s b t bình ng i v i ph n , v thân ph n nh t ã và ang t n t i ba quan ni m khác nhau kh n cùng c a ngư i ph n . Do ó, ngay t khi v bình ng gi i. ra i, phong trào ph n ã là phong trào òi Th nh t, quan ni m v bình ng gi i hình quy n bình ng, òi gi i phóng kh i s l th c, theo ó àn ông hay àn bà u là nh ng thu c vào nam gi i và cho ra i phong trào n ch th bình ng trong các quan h pháp lu t, quy n và ch nghĩa n quy n (feminism). có các quy n và nghĩa v pháp lý ngang nhau. Ch nghĩa n quy n ra i t gi a th k M c dù quan i m này ch a ng tư tư ng ti n XVIII châu Âu, có m c tiêu u tranh b nhưng trên th c t , nó v n d n n s b t kh ng nh vai trò và s óng góp không th bình ng nam - n , nh t là s bóc l t v kinh t thi u c a ph n trong i s ng c ng ng. i v i ph n . V quy n bình ng hình th c Ngư i kh i xư ng phong trào n quy n là bà gi a nam và n trong pháp lu t tư s n, Ph. Ăng- Wolf Stonecraft (ngư i Anh). Trong tác ph m ghen ã t ng nh n m nh r ng pháp lu t tư s n n i ti ng “Minh ch ng cho nh ng quy n c a chưa có nh ng ch nh gi i quy t cái mâu ph n ”, bà ã ch ng minh r ng n tính c a thu n mà “... khi n cho ngư i àn bà n u làm ngư i ph n là do con ngư i, do xã h i t o nên tròn b n ph n ph c v riêng cho gia ình, l i ch không ph i là có s n và b t bi n. Vào th i ph i ng ngoài n n s n xu t xã h i và không kỳ ó, quan i m c p ti n c a bà ã không ư c th có ư c m t thu nh p nào c ; và n u h nhi u ngư i công nh n. Ph i ch n gi a th mu n tham gia vào lao ng xã h i và ki m k XX thì tính úng n c a lu n i m khoa h c s ng m t cách c l p, thì h l i không có i u ó m i ư c xác nh n. ki n làm tròn nhi m v gia ình”.(3) Năm 1975, vi c ra i cu n sách “M t ti ng * Gi ng viên Khoa lu t qu c t nói n a” (Another voice) c a Marcia Millman Trư ng i h c Lu t Hà N i §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi 59
  2. nghiªn cøu - trao ®æi Theo quan i m th hai, do ph n y u hơn d : S khác bi t v gi i tính gi a ph n và àn ông v th ch t nên th c hi n bình ng nam gi i th hi n các b ph n trên cơ th , gi i, c n “mi n” cho ph n tham gia vào m t ch c năng tái s n xu t nòi gi ng. V cơ b n, s lĩnh v c ư c coi là không thích h p v i c gi i tính không thay i theo th i gian và trưng c a n gi i. V b n ch t, quan i m này là không gian. s h n ch trá hình các quy n và cơ h i phát Trong khi ó, khái ni m gi i (gender) là s tri n c a ph n . Trên th c t , nó th a nh n s khác bi t gi a ph n và nam gi i trong quan h b t bình ng v i ph n là “h p lý”, xu t phát xã h i. Ngư i ph n ho c ngư i nam gi i t c thù gi i tính c a h . mang c i m c a gi i mình là do ư c d y Quan i m th ba cũng th a nh n s y u d , thư ng là t khi còn nh . a tr ph i h c th c a ph n nhưng l i không coi ó là cơ s làm con trai ho c làm con gái. Ví d : Con trai t ph n vào a v ph thu c nam gi i mà không ư c khóc, không ư c chơi búp bê, ngư c l i, là ưa ph n thoát kh i tình tr ng không ư c m c váy; con gái không ư c trèo ph thu c. Do ó, theo quan i m này, bên c nh cây mà ph i bi t n u cơm, b em. Nguyên nhân vi c quy nh nh ng quy n và nghĩa v chung, c a vi c ph n thư ng làm n i tr không ph i bình ng cho c nam và n , pháp lu t còn xác vì h là ph n mà vì h ư c d y b o làm nh nh ng c quy n ch áp d ng cho ph n nh ng vi c ó t khi còn là a tr . Các quan nh m bù p cho ph n nh ng thi t thòi, t h ni m, khuôn m u v gi i như v y ư c truy n vào v trí xu t phát ngang b ng v i àn ông t th h này sang th h khác. Như v y, quan trong các quan h xã h i, b o m cho h có th ni m v gi i do xã h i t o ra ch không ph i do ti p nh n các cơ h i và hư ng th các quy n t nhiên sinh ra. Chính vì th , quan h gi i v n m t cách bình ng như nam gi i. ây là quan ng không ng ng. V n gi i th hi n quan i m bình ng gi i th c ch t. h xã h i gi a ph n và nam gi i, do ó luôn T bình ng hình th c t i bình ng th c bi n i cùng v i xã h i, theo tác ng c a các ch t là quá trình phát tri n trong nh n th c c a y u t xã h i như chính tr , kinh t , văn hóa, nhân lo i v v n bình ng gi i. Ph i m t phong t c, t p quán, tôn giáo v.v.. thay i m t th i gian dài nhân lo i m i i t i nh n quan h gi i và các c trưng gi i theo hư ng th c úng n v v n này. n khi Liên h p tích c c, c n vư t qua nh ng rào c n, nh ki n qu c thông qua Công ư c v xoá b t t c các và quan ni m l i th i, nghĩa là ph i b t u t hình th c phân bi t i x v i ph n (Công vi c i m i tư duy, nh n th c c a t ng ngư i ư c CEDAW) vào năm 1979 thì cách ti p c n v m i gi i và các quan h gi i. Vì v y, quá bình ng gi i th c ch t m i tr thành ph trình bi n i quan h gi i thư ng di n ra m t bi n trên th gi i. cách ch m ch p và khó khăn. 3. C n phân bi t khái ni m “gi i tính” Thông thư ng, s khác bi t v gi i tính hay (“sex”) và khái ni m “gi i” (gender)(4) ư c dùng gi i thích cho s khác bi t v gi i Gi i tính (sex) hay gi ng là s khác bi t nhưng th c ch t, s khác bi t v gi i là s n gi a ph n và nam gi i v m t y - sinh h c. Ví ph m c a xã h i. Do ó, quan h gi i các xã 60 §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi
  3. nghiªn cøu - trao ®æi h i khác nhau là không gi ng nhau. v i ph n c n m m d o, ư c i u ch nh linh 4. Khái ni m, c i m, n i dung c a ho t trong t ng hoàn c nh c th , không mang bình ng gi i(5) tính b t bi n. S là không y n u ch hi u “bình ng Bình ng gi i trong các lĩnh v c c a i gi i” như là kh u hi u “ph n vùng lên” òi s ng xã h i bao g m các n i dung: Bình ng h i quy n l i ngang b ng nam gi i, b t ch p s v chính tr , kinh t - xã h i, giáo d c, y t , văn khác bi t nam - n mang tính ch t sinh h c (gi i hoá - tư tư ng, hôn nhân và gia ình. tính) hay s chênh l ch gi a nam và n trong 5. Th c tr ng c a th gi i v bình ng gi i quan h xã h i (gi i). Bình ng gi i không có Sau H i ngh ph n qu c t l n th 4 h p nghĩa là thay i vai trò gi i m t cách máy móc t i B c Kinh (1995), v n gi i ã tr thành theo ki u nh ng gì ph n ph i làm thì i cho vn qu c t . Cu c u tranh ch ng b t bình nam gi i làm và ngư c l i ho c i n ch nghĩa ng gi i là m t trong nh ng m c tiêu mang bình quân gi a nam và n chia nhau nh ng tính nhân văn c a loài ngư i trong th i i ngày cơ h i, l i ích, trách nhi m v.v.. nay, là v n mang tính toàn c u, ư c s quan Trong xã h i hi n i, v n bình ng tâm c a toàn th gi i hi n i. gi i g n li n v i quan i m phát tri n, s tăng V v th c a ph n trên th gi i ngày trư ng kinh t và công b ng xã h i. Nó òi nay,(6) 10 qu c gia ư c x p h ng ng u v h i s chuy n bi n tư tư ng c a t t c m i s lư ng ph n tham gia vào các lĩnh v c kinh ngư i, m i l a tu i nhưng trư c h t là nam t và chính tr là: Thu i n, NaUy, Ph n Lan, gi i trong hàng lo t v n , t nh n th c n an M ch, Canada, New Zealand, Hà Lan, Hoa thái ng x xã h i và hành vi c th trong Kỳ, Áo, Italia. Trong Chính ph Thu i n, có m i quan h v i phái n . 50% s lư ng b trư ng là ph n . ây là qu c Có th hi u bình ng gi i là s i x gia u tiên trên th gi i t ư c s cân b ng ngang quy n gi a hai gi i nam và n cũng như gi a nam và n trong thành ph n chính ph . gi a các t ng l p ph n trong xã h i có xét n K l c th gi i v s lư ng ph n là i bi u c i m riêng c a gi i n , ư c i u ch nh b i Qu c h i thu c v Ph n Lan v i t l 39%. các chính sách i v i ph n m t cách h p lý. Ti p theo là NaUy 35%, Thu i n 34%, Bình ng gi i có các c i m sau: Trung Qu c 25%, và Vi t Nam 27%. V s - Th nh t, tính ngang b ng v i nam gi i lư ng i bi u Qu c h i là ph n Vi t Nam, trong m i lĩnh v c như chính tr , kinh t - xã h i theo k t lu n c a Ban bí thư trung ương t i H i và gia ình. ngh T ng k t 10 năm th c hi n Ch th s - Th hai, tính ưu ãi: Do c i m sinh h c 37/CT-TW v công tác cán b n , ch tiêu t và quan h xã h i mang tính truy n th ng c a ra là ph i có 30% i bi u Qu c h i là ph n ph n là thi t thòi hơn so v i nam gi i nên t ư c bình ng gi i c n có s i x ưu ãi, trong Qu c h i khoá XII s p t i. khuy n khích c bi t và h p lý i v i ph n . Tuy nhiên, trên th gi i l i có trên 50 qu c - Th ba, tính linh ho t: S i x ưu ãi gia trong ó ph n là i bi u qu c h i r t ít, §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi 61
  4. nghiªn cøu - trao ®æi th m chí không có ph n là i bi u Qu c h i. xã h i nào mà ph n có ư c cơ h i hoàn toàn Ví d : 1% ph n trong qu c h i Hàn Qu c, bình ng v i nam gi i. Congo, Togo; 2% t i Th Nhĩ Kỳ, Pakistan, 6. V n bình ng gi i Vi t Nam Malta; 0% t i Koweit và nhi u nư c Ar p Trong su t quá trình l ch s u tranh d ng khác. Có trên 40 nư c không ký Công ư c v nư c và gi nư c c a dân t c Vi t Nam, v trí lo i b t t c nh ng hình th c phân bi t i x và vai trò c a ph n là r t to l n. Các anh v i ph n (Công ư c CEDAW). hùng dân t c là n như Hai Bà Trưng, Bà Tri u n nay, trên ph m vi th gi i, nhi u thành và nhi u t m gương tiêu bi u khác qua các th i t u quan tr ng v bình ng gi i ã t ư c kỳ l ch s cho th y ph n Vi t Nam không ch so v i hơn 20 năm trư c, k t khi Công ư c bi t u tranh giành quy n bình ng gi i cho CEDAW ra i. Tuy nhiên, nh ng ti n b mình mà còn góp s c vào cu c u tranh giành trong vi c th c hi n Công ư c còn khá ch m. quy n bình ng gi a các dân t c và quy n c Vi c th c hi n y các quy n c a ph n l p t do c a dân t c. L ch s dân t c ã kh c sâu truy n th ng v n là thách th c i v i t t c các qu c gia c a ngư i ph n Vi t Nam “anh hùng, b t trên th gi i. a s các nư c u cho r ng c n khu t, trung h u, m ang” trong su t 30 năm ánh giá y tình hình và ưa ra nh ng kháng chi n ch ng gi c ngo i xâm c a th k bi n pháp m nh m hơn H i ngh ph n th XX và ang hình thành truy n th ng c a ngư i gi i s p t i. ph n Vi t Nam “năng ng, sáng t o, m Th c t cho th y không ph i các qu c ang” trong th i kỳ i m i. Ph n Vi t Nam gia có n n công nghi p phát tri n là có ư c ã có c ng hi n to l n trong u tranh vì c bình ng nam - n , b i vì ngư i ph n ph i l p dân t c và xây d ng t nư c. H x ng có ư c cơ h i ngh nghi p và nhi u y u t áng ư c hư ng y quy n bình ng gi i. khác ch ng minh s bình ng th t s c a ng và Nhà nư c ta coi s nghi p gi i mình so v i nam gi i. Các nư c như NaUy, phóng ph n là m t trong nh ng m c tiêu Thu i n, an M ch ư c ánh giá là nh ng quan tr ng c a cách m ng Vi t Nam, có nh nư c có môi trư ng làm vi c t t nh t cho n hư ng tr c ti p và lâu dài t i s phát tri n c a gi i. Trong khi ó, m t s nư c có trình t nư c. B n Lu n cương năm 1930 - Cương kinh t cao l i không ư c x p h ng là nư c có lĩnh chính tr u tiên c a ng C ng s n Vi t trình bình ng nam - n cao, ch ng h n: Nam ã kh ng nh m c tiêu u tranh cho Nh t B n, Pháp. Trên th gi i ngày nay, a v nam - n bình quy n. Ngay sau khi t nư c c a ngư i ph n trong xã h i có th ư c coi giành ư c c l p, cùng v i quy n bình ng là m t trong nh ng tiêu chí ánh giá trình gi a các dân t c và các t ng l p, quy n bình văn minh c a m t xã h i. Tuy nhiên, có th ng nam - n ã ư c ghi nh n trong b n th y r ng trên ph m vi toàn th gi i, m c dù có Hi n pháp u tiên c a t nư c, th hi n nh ng nơi ư c coi là “thiên ư ng c a ph quy t tâm và b n ch t ưu vi t c a Nhà nư c ta n ”, như các nư c B c Âu nhưng chưa có m t trong cu c u tranh xoá b nh ng áp b c, b t 62 §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi
  5. nghiªn cøu - trao ®æi công trong xã h i. chúng ta còn ph i làm nhi u vi c, trong ó Ngày nay, ph n Vi t Nam ang có vi c xoá b nh ng phong t c, t p quán phân nh ng ti m năng to l n và là ng l c quan bi t i x v i ph n òi h i nh ng n l c tr ng c a công cu c i m i. S ti n b c a lâu dài. ng th i b n thân ph n cũng ph i ph n mang l i l i ích cho c ph n l n c g ng vươn lên trong m i lĩnh v c, tham gia nam gi i, cho gia ình cũng như toàn xã h i. phong trào thi ua “ph n tích c c h c t p, lao Chính vì v y mà Nhà nư c ch trương u tư ng sáng t o, xây d ng gia ình h nh phúc”. nh ng ngu n l c thích áng và h tr b ng V i n n t ng pháp lu t và xã h i v ng ch c nhi u cách nâng cao v th , tăng cư ng s v bình ng nam - n mà chúng ta ã t o l p tham gia c a ph n trên các lĩnh v c. ư c trong 60 năm qua, dư i s lãnh o c a Vi t Nam là m t trong nh ng nư c tích ng, nh t nh trong th i gian t i, t nư c ta c c tham gia vào t t c các chương trình s ti p t c thu ư c nh ng thành t u to l n hơn hành ng v ph n c a Liên h p qu c. trong lĩnh v c này. B chính tr ang chu n b i u này không ch th hi n s th c thi y xây d ng ngh quy t m i v tăng cư ng s các cam k t qu c t mà còn là nh hư ng lãnh o c a ng trong công tác v n ng quan tr ng cho vi c c th hoá các chương ph n và cán b n th i kỳ y m nh công trình, k ho ch và chính sách v bình ng nghi p hoá, hi n i hoá. Các cơ quan có gi i c p qu c gia. th m quy n ang t ra yêu c u ph i xây Ngay sau khi phê chu n Công ư c d ng và th c hi n chi n lư c b o m quy n CEDAW, Vi t Nam ã xây d ng “K ho ch bình ng gi i, nh t là bình ng v kinh t hành ng qu c gia vì s ti n b c a ph n cho ph n . Trong b i c nh h u h t các nư c n năm 2000”, th hi n s th c thi y ã xây d ng lu t b o v ph n và thành l p cam k t qu c t . T i H i ngh “B c Kinh + cơ quan chính ph theo dõi v n này 5”, khoá h p c bi t l n th 23 c a i h i (ch ng h n: Lu t b o v các quy n và l i ích ng Liên h p qu c năm 2000, v i ch : c a ph n (1992) c a Trung Qu c), Lu t “Ph n năm 2000: Bình ng gi i - Phát bình ng gi i c a Vi t Nam cũng ang trong tri n và hoà bình cho th k XXI”, m t l n giai o n d th o, d ki n trình vào kỳ h p n a, Vi t Nam ã cam k t trư c c ng ng th 7 Qu c h i khoá XI s p t i./. qu c t n l c và quy t tâm th c hi n m c tiêu bình ng gi i mà H i ngh ã ra. (1), (4), (5).Xem: Lê Th Chiêu Nghi, “Gi i và d án phát tri n”, Nxb. Thành ph H Chí Minh, 2001, tr. Hi n nay, y u t gi i ã tr thành m t trong 17, 71, 154. nh ng n i dung quan tr ng trong ho ch nh (2).Xem: Vũ Công Giao, “Bình ng gi i - Cu c u chính sách, chương trình, k ho ch và d án tranh lâu dài c a nhân lo i”, T p chí C ng s n, s 5 phát tri n nư c ta. tháng 3 năm 2004, tr. 74. (3).Xem: C. Mác và Ph. Ăng-ghen: Toàn t p, Nxb. Bên c nh nh ng thành t u, cũng như các Chính tr qu c gia, Hà N i 1995, tr. 21. qu c gia khác trên th gi i, b o m (6).Xem: Xuân H ng, “V th ph n trên th gi i quy n bình ng hoàn toàn gi a nam và n , ngày nay”, T p chí Thương m i s 9/2003, tr. 12. §Æc san vÒ b×nh ®¼ng giíi 63
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2