1
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÁO CÁO SÁNG KIẾN
MỘT SỐ BIỆN PHÁP TẠO HỨNG THÚ HỌC TẬP CHO HỌC SINH
ĐỂ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY- HỌC MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 2/2
TẠI ĐƠN VỊ ĐANG CÔNG TÁC.
1. Mô tả bản chất của sáng kiến:
1.1. Các giải pháp thực hiện, các bước và cách thức thực hiện:
1.1.1. Cac giai phap thưc hiên
- Phương pháp thu nhận và tham khảo tài liệu.
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế
- Phương pháp phân tích – tổng hợp.
- Phương pháp thực hành luyện tập.
- Trao đổi, tọa đàm với đồng nghiệp.
1.1.2 Các bươc va cach thưc hiên:
Một yêu cầu đặt ra cho giáo viên tiểu học trong giai đoạn hiện nay là cần sử
dụng những phương pháp năng động hơn trong dạy học nhằm phát huy tính tích
cực của học sinh và bồi dưỡng hứng thú học tập cho các em. Mỗi giáo viên phải
không ngừng học hỏi, suy nghĩ để tìm ra những cách thức, những con đường thuận
lợi nhất để đạt được mục đích đó. Có thể nói, làm thế nào để vừa kích thích hứng
thú học tập của học sinh vừa thực hiện tốt mục tiêu của tiết dạy là sự trăn trở của tất
cả mọi giáo viên.
Hứng thú học tập là thái độ yêu thích đặc biệt của học sinh đối với việc học,
được thể hiện qua nhiều mức độ như: sự chú ý, tập trung, sự ham thích và cao nhất
là niềm đam mê. Ở cấp tiểu học, đa số các em đều chỉ thể hiện ở mức chú ý, tập
trung chứ rất ít học sinh đạt tới mức độ đam mê do các em chưa ý thức được những
lợi ích của việc học tập. Cho nên, đối với học sinh tiểu học, với tâm lí thích được
khen và động viên thì những lời khuyến khích của thầy cô sẽ là động lực thúc đẩy
các em cố gắng hơn, tập trung hơn trong giờ học.
Có thể chỉ với một lời khen: “Hôm nay cô thấy con làm bài tập này rất tốt”
hoặc là: “Con đã hiểu được nội dung của bài thơ rồi đấy”. Giáo viên đã kích thích
sự hứng thú vốn tiềm ẩn trong học sinh về đối tượng mình đang học, thái độ hứng
thú đó sẽ là điểm khởi đầu cho một chuỗi những biến đổi trong nhận thức của học
sinh về lợi ích của việc học. Do đó, giáo viên tiểu học phải coi trọng việc bồi
2
dưỡng hứng thú học tập cho các em ngay từ những buổi học đầu tiên, những bài
học đầu tiên. Đây là một quá trình lâu dài và đòi hỏi sự khéo léo trong nghệ thuật
sư phạm.
Tổ chức các hình thức học tập phong phú, tăng cường hình thức học tập ngoài
trời với các kĩ năng thiết thực cho cuộc sống như: quan sát, trải nghiệm, thực
hành…Ví dụ như : Thay vì yêu cầu học sinh ngồi trong lớp tưởng tượng và tả lại
vườn cây của trường em thì giáo viên có thể dẫn học sinh ra thăm vườn trường và
cho các em được tự do quan sát các loại cây trong vườn, cho các em nhổ cỏ, tưới
nước cho cây… điều đó sẽ khơi dậy trong các em những cảm xúc mới mẻ và chắc
chắn bài văn của các em sẽ sinh động hơn, giàu ý tứ hơn, đồng thời sẽ giúp các em
hình thành tình yêu đối với thiên nhiên và cuộc sống.
Ngoài ra, còn có rất nhiều biện pháp kích thích hứng thú cho các em như:
Làm cho các em thấy được lợi ích của việc học bằng cách chỉ rõ bài học được rút ra
qua từng bài tập đọc hay từng câu chuyện trong phần Nói và nghe, ví dụ như : Khi
học về câu chuyện“ Họa mi, vẹt và quạ”( sách Tiếng Việt 2, tập 1, bộ Kết nối tri
thức với cuộc sống) giáo viên có thể hỏi: “Qua câu chuyện chúng ta rút ra được baì
học gì cho cuộc sống ? ”. Bồi dưỡng hứng thú học tập là một việc làm thiết thực và
có tác động mạnh mẽ đến quá trình học tập của học sinh bởi vì “không thể làm tốt
việc nếu mà ta không có hứng thú với việc đó”.
Đối tượng giảng dạy của chúng ta chính là học sinh tiểu học cụ thể là các em
học sinh lớp 2. Đây là lứa tuổi học sinh chuyển tiếp từ giai đoạn vui chơi sang giai
đoạn học tập, khả năng tri giác của các em rất tốt, hứng thú ngày càng bộc lộ và
phát triển rõ rệt. Đặc biệt là hứng thú nhận thức, hứng thú tìm hiểu thế giới xung
quanh, các em thể hiện tính tò mò, ham hiểu biết. Tuy nhiên sự phát triển hứng thú
học tập của học sinh phụ thuộc trực tiếp vào việc tổ chức học tập cho học sinh của
giáo viên. Chính vì vậy, để tổ chức hướng dẫn thực hiện các hoạt động một cách
gây hứng thú cho học sinh, theo tôi người giáo viên cần:
Cách 1: Tạo sự hứng thú qua các hoạt động trong tiết học
* Hoạt động khởi động:
Hoạt động khởi động là hoạt động đầu giờ, giúp các em hứng thú bước vào
tiết học mới, hoặc thông qua hoạt động khởi động để ôn lại những kiến thức cũ có
liên quan đến nội dung bài học mới.
Khởi động còn được gọi là lời mở đầu, là phương thức dẫn dắt học sinh một
cách có ý thức, có mục đích đi vào tri thức mới,là khâu mở đường bắt đầu của việc
dạy học trên lớp.
Một hoạt động khởi động thú vị sẽ tác động đến hứng thú học tập của học
sinh. Nó góp phần tạo nên sự tò mò, hấp dẫn ngay từ khi bắt đầu bài học.
Hoạt động khởi động trong dạy – học môn Tiếng Việt như là khúc dạo đầu
của một bản nhạc. Nó sẽ có tác dụng chỉ huy, phát hiệu lệnh và thức dậy niềm đam
mê học hỏi, tạo tâm thế thoải mái để hướng đến các hoạt động tiếp theo.
3
Ví dụ: Khi dạy bài “Vè chim” sách giáo khoa( SGK) Tiếng Việt 2 bộ Kết nối
tri thức với cuộc sống. Ngoài việc cho học sinh quan sát và nói về các loài chim mà
em biết như hình ở trong SGK thì giáo viên có thể cho các em xem hình ảnh thật,
hoặc video có kèm tiếng hót của các loài chim đó. Điều này sẽ khiến cho các em
thích thú và lôi cuốn các em vào các hoạt động tiếp theo.
* Hoạt động chuyển tiếp:
Để duy trì và cải thiện sự tham gia của học sinh, để các em không bị chìm vào
giấc ngủ và sự nhàm chán, giáo viên cần có sự chuyển tiếp giữa các hoạt động.
Các hoạt động chuyển tiếp khá đa dạng, giáo viên có thể cho học sinh tập một
bài thể dục ngắn, nhảy một điệu nhảy theo nhạc hay đơn giản chỉ là đứng dậy, vươn
vai, đi ra ngoài,…
* Viết tóm tắt nhanh:
Khi vừa hoàn thành xong một chủ đề học tập, giáo viên có thể yêu cầu học
sinh viết tóm tắt lại những gì các em vừa học hoặc yêu cầu học sinh suy ngẫm về
những nội dung các em đã học.
Nó cũng là công cụ giúp giáo viên có thể kiểm tra được mức độ nhận thức
của học sinh và đưa ra phản hồi phù hợp trước khi chuyển sang một nội dung mới
của bài học. Hoạt động này cũng giúp học sinh tập trung hơn vào nội dung của bài
học tiếp theo.
* Các câu hỏi:
Giáo viên nên hình thành thói quen đặt câu hỏi cho học sinh để kiểm tra lại
mức độ nhận thức, để lôi cuốn học sinh trở lại bài học và tăng sự chú ý của các em.
Đồng thời, giáo viên cũng nên tạo ra một diễn đàn cởi mở, nơi đó học sinh có thể
đặt ra các câu hỏi cho giáo viên và các bạn.Điều này sẽ giúp cho tiết học trở nên
thú vị hơn, học sinh sẽ học tập và tiếp thu kiến thức một cách tích cực hơn.
Ví dụ: Trong tiết Luyện tập trang 59 bộ sách Kết nối tri thức với cuộc sống,
Câu 1 trang 59 SGK Tiếng Việt lớp 2: Tìm từ ngữ chỉ hoạt động bảo vệ, chăm sóc
cây
Sau khi học sinh làm xong bài tập, giáo viên sẽ đặt câu hỏi để hệ thống lại
kiến thức trong phần này: - Thế nào là từ chỉ hoạt động? Hoặc: Để bảo vệ và chăm
sóc cây, thì chúng ta nên làm gì và không nên làm gì?
* Làm việc nhóm:
Làm việc nhóm là cách hiệu quả để học sinh tương tác, thảo luận, chia sẻ và
hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình học tập. Các hoạt động nhóm phù hợp sẽ luôn khiến
học sinh cảm thấy lôi cuốn và hứng thú trong tiết học.
* Sử dụng các đoạn video:
Video là một công cụ hiệu quả để thu hút sự chú ý của học sinh. Khi dạy các
bài học, nếu có những video minh họa(thú vị và hấp dẫn) giáo viên nên sử dụng và
đưa vào bài giảng. Tuy nhiên khi sử dụng các đoạn video giáo viên cần lưu ý:
4
- Cần đặt ra mục đích và nhiệm vụ cụ thể cho học sinh trước khi xem video.
- Không nên sử dụng các đoạn video quá dài.
- Nên dừng lại và đặt câu hỏi(để học sinh dự đoán điều gì sẽ xảy ra tiếp theo
hoặc nhấn mạnh vào một chi tiết nào đó).
- Nên có hoạt động thảo luận sau khi kết thúc việc xem video.
* Liên hệ với cuộc sống thực:
Học sinh sẽ cảm thấy hứng thú nếu giáo viên có thể kết nối những nội dung
của bài học với các vấn đề của cuộc sống thực. Điều này cũng giúp giáo viên hiểu
kiến thức một cách sâu sắc hơn.
* Sự hỗ trợ:
Khi gặp khó khăn, điều mà bạn cần nhất là sự giúp đỡ. Hãy suy nghĩ về điều
này trong quá trình giảng dạy. Nếu một học sinh gặp khó khăn và không biết cách
để giải quyết cũng như không nhận được sự hỗ trợ từ phía giáo viên, điều chắc
chắn là học sinh đó sẽ cảm thấy chán nản và muốn từ bỏ.
Trong quá trình giảng dạy, hãy dự đoán những khó khăn mà học sinh sẽ gặp
phải, hãy ghi chú những học sinh cần sự hỗ trợ và xây dựng phương án để có thể
giúp đỡ học sinh ngay trên lớp.
* Sử dụng công nghệ thông tin:
Công nghệ có một sức hấp dẫn kì diệu đối với học sinh. Giáo viên cần tích
cực tìm kiếm và sử dụng các trò chơi, các ứng dụng và các phần mềm trực quan, có
tính tương tác để lôi cuốn người học.
* Học tập thông qua các hoạt động trải nghiệm
Việc học sinh phải ngồi tại chỗ và lắng nghe giáo viên giảng bài có thể là một
“cực hình”. Hãy thay đổi phương pháp giảng dạy, hãy thay thế phương pháp thuyết
trình, giảng giải bằng các hoạt động dạy học tích cực. Hãy cho phép học sinh được
tham gia vào các hoạt động trải nghiệm, được tương tác và trao đổi cùng nhau.
Bằng cách đó, học sinh sẽ tham gia tích cực hơn vào tiết học.
Cách 2: Tạo hứng thú bằng cách sử dụng caTc troU chơi trong daWy hoWc môn
TiêTng ViêWt lớp 2
* Muc đich, y nghi'a:
- Lứa tuổi học sinh tiểu học là lứa tuổi vẫn còn rất ham chơi, đặc biệt là lứa
tuổi học sinh lớp 2, vì thế thông qua phương pháp trò chơi học tập để kích thích
hứng thú ở các em là rất hiệu quả. Qua trò chơi giúp các em thư giản, học mà chơi,
chơi mà học từ đó các em sẽ rất thích và đi đến hứng thú với môn học.
- Viêtc sưu dutng trov chơi hotc tâtp trong quaw trivnh daty hotc nhăvm lavm cho viêtc
tiêwp thu tri thưwc, revn luyêtn kix năng bơwt đi veu khô khan, cow thêm sưt sinh đôtng, hâwp
dâxn, lavm cho hiêtu quau hotc tâtp cuua học sinh tăng lên.
- Trov chơi hotc tâtp lav môtt hivnh thưwc hotc tâtp băvng hoatt đôtng, hâwp dâxn hotc sinh,
do đow duy triv tôwt hơn sưt chuw yw cuua cawc em vơwi bavi hotc.
5
- Trov chơi lavm thay đôui hivnh thưwc hotc tâtp chiu băvng hoatt đôtng triw tuêt, do đow
giaum tiwnh châwt căng thăung cuua giơv hotc, nhâwt lav cawc giơv hotc kiêwn thưwc lyw thuyêwt mơwi.
* GV có thể thực hiện như sau :
Bươc 1: GV giơwi thiêtu tên, mutc điwch cuua trov chơi.
Bươc 2: Hươwng dâxn chơi. Bươwc navy bao gôvm nhưxng viêtc lavm sau:
- Tôu chưwc ngươvi tham gia trov chơi: sôw ngươvi tham gia, sôw đôti tham gia (mâwy
đôti chơi), quaun trov, trotng tavi.
- Cawc dutng cut duvng đêu chơi: (giâwy khôu to, quân bavi, theu tưv, cơv,...).
- Cawch chơi: tưvng viêtc lavm cut thêu cuua ngươvi chơi hoătc đôti chơi, thơvi gian
chơi, nhưxng điêvu ngươvi chơi không đươtc lavm,…
- Cawch xawc nhâtn kêwt quau vav cawch tiwnh tiwnh điêum chơi, cawc giaui phawp cuua cuôtc
chơi (nêwu cow)
Bươc 3: Thưtc hiêtn trov chơi.
Bươc 4: Nhâtn xewt sau cuôtc chơi. Bươwc navy bao gôvm nhưxng viêtc lavm sau:
- GV hoătc trotng tavi lav HS nhâtn xewt vêv thawi đôt tham gia trov chơi cuua tưvng đôti,
nhưxng viêtc lavm chưa tôwt cuua cawc đôti đêu ruwt kinh nghiêtm.
+ Trotng tavi công bôw kêwt quau chơi cuua tưvng đôti, caw nhân vav trao phâvn thươung
cho đôti đoatt giaui.
+ Môtt sôw HS nêu kiêwn thưwc, kix năng trong bavi hotc mav trov chơi đax thêu hiêtn.
Ví dụ : Trò chơi : Ai nhanh thuộc bài.
1. Muc đich:
- Trau dôvi khau năng đotc thuôtc tati lơwp cawc bavi cow yêu câvu đotc thuôtc lovng
trong sách giáo khoa(SGK) Tiêwng Viêtt 2; luyêtn đotc thuôtc caw bavi học thuộc
lòng(HTL) trong cawc tiêwt ôn tâtp giưxa kiv , cuôwi kiv theo qui đitnh cuua chương trivnh.
- Luyêtn triw nhơw(kêwt hơtp giưxa hivnh thưwc vav nôti dung) dưta vavo môtt sôw tưv ngưx
lavm điêum tưta trong bavi HTL; revn kix năng đotc thuôtc.
2. Chuân bi:
- Cawc phiêwu HTL băvng giâwy viêwt săxn cawc tưv ngưx đâvu dovng thơ(khôu thơ) hoătc
đâvu câu văn(đoatn văn) lavm điêum tưta, giuwp hotc sinh nhơw vav đotc thuôtc tưvng khôu
thơ(đoatn văn) hay toavn bôt bavi tâtp đotc.
Ví dụ: Phiêwu HTL(2 khôu thơ đâvu) bavi Bờ tre đón khách, SGK Tiêwng Viêtt 2 bộ
Kết nối tri thức với cuộc sống, tâtp 2, trang 49.
Bờ tre đón khách
Bờ tre…
Suốt …
Một đàn…
Hạ cánh.....
Tre …
Nở đầy…