intTypePromotion=1
ADSENSE

Bổ sung một loài thuộc chi đay – Corchorus L. (Tiliaceae Juss.) cho hệ thực vật Việt Nam

Chia sẻ: Trinhthamhodang Trinhthamhodang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3

20
lượt xem
1
download
 
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Bài viết trình bày khóa định loại các loài thuộc chi Corchorus L. đã biết; đặc điểm hình thái của và bổ sung một loài thuộc chi đay – Corchorus L. (Tiliaceae Juss.) cho hệ thực vật Việt Nam. Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo bài viết.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Bổ sung một loài thuộc chi đay – Corchorus L. (Tiliaceae Juss.) cho hệ thực vật Việt Nam

32(1): 41-43 T¹p chÝ Sinh häc 3-2010<br /> <br /> <br /> <br /> Bæ sung mét loµi thuéc chi §ay - Corchorus L. (tiliaceae Juss.)<br /> cho hÖ thùc vËt ViÖt Nam<br /> <br /> §ç ThÞ XuyÕn<br /> <br /> ViÖn Sinh th¸i vµ Tµi nguyªn sinh vËt<br /> <br /> Theo C. Phengklai [7], chi §ay - Corchorus ®−îc ghi nhËn cã 4 loµi.<br /> L. cã kho¶ng 100 loµi ph©n bè chñ yÕu ë c¸c<br /> I. ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu<br /> vïng nhiÖt ®íi trªn thÕ giíi. ë ViÖt Nam, chi<br /> nµy hiÖn biÕt cã 3 loµi lµ ®ay d¹i (Corchorus 1. §èi t−îng<br /> aestuans L.), ®ay qu¶ trßn (Corchorus<br /> capsularis L.), ®ay qu¶ dµi (Corchorus olitorius §èi t−îng nghiªn cøu lµ c¸c ®¹i diÖn cña chi<br /> L.), chñ yÕu lµ c¸c loµi ®−îc trång réng r@i nh− Corchorus L. ë ViÖt Nam bao gåm c¸c mÉu kh«<br /> Corchorus capsularis L., Corchorus olitorius ®−îc l−u gi÷ t¹i c¸c phßng tiªu b¶n thùc vËt cña<br /> L.; bªn c¹nh viÖc sö dông c¸c loµi ®ay ®Ó lÊy sîi ViÖn Sinh th¸i vµ Tµi nguyªn sinh vËt (HN),<br /> th× c¸c loµi nµy cßn ®−îc sö dông réng r@i lµm ViÖn Sinh häc nhiÖt ®íi (VNM), ViÖn D−îc liÖu<br /> rau ¨n, hay lµm thuèc.... Trong qu¸ tr×nh nghiªn (HNPI), tr−êng ®¹i häc Khoa häc tù nhiªn<br /> cøu c¸c tµi liÖu vµ mÉu vËt cña chi nµy ë ViÖt (HNU),... vµ c¸c mÉu t−¬i thu ®−îc trong c¸c<br /> Nam, chóng t«i ®@ ph¸t hiÖn ®−îc loµi cuéc ®iÒu tra thùc ®Þa.<br /> Corchorus siamensis Craib. §©y lµ loµi tõ tr−íc 2. Ph−¬ng ph¸p<br /> tíi nay vÉn ®−îc ghi nhËn lµ loµi ®Æc h÷u cña hÖ<br /> thùc vËt Th¸i Lan. Loµi nµy ®−îc t×m thÊy ë Chóng t«i ®@ ¸p dông ph−¬ng ph¸p nghiªn<br /> quÇn ®¶o Tr−êng Sa, tØnh Kh¸nh Hßa vµ chóng cøu so s¸nh h×nh th¸i ®Ó ph©n lo¹i. §©y lµ<br /> t«i ghi nhËn ®©y lµ loµi bæ sung cho chi ph−¬ng ph¸p truyÒn thèng ®−îc sö dông trong<br /> Corchorus L. (Tiliaceae Juss.) ë ViÖt Nam. Nh− nghiªn cøu ph©n lo¹i thùc vËt tõ tr−íc ®Õn nay.<br /> vËy, chi §ay (Corchorus L.) ë ViÖt Nam hiÖn II. KÕt qu¶ nghiªn cøu<br /> <br /> 1. Khãa ®Þnh lo¹i c¸c loµi thuéc chi Corchorus L. ®· biÕt ë ViÖt Nam<br /> 1A. Hoa mäc ë n¸ch l¸. Qu¶ h×nh cÇu, ®Ønh côt, kh«ng cã má hay r¨ng. PhiÕn l¸ nh½n 2 mÆt....1. C. capsularis<br /> 1B. Hoa mäc ®èi diÖn víi l¸. Qu¶ h×nh trô, ®Ønh cã r¨ng hay má. PhiÕn l¸ cã l«ng 2 mÆt hay Ýt nhÊt<br /> cã l«ng trªn g©n.<br /> 2A. Qu¶ cã vÕt th¾t ë ®Ønh…………………………………………………………...2. C. olitorius<br /> 2B. Qu¶ kh«ng cã vÕt th¾t ë ®Ønh.<br /> 3A. PhiÕn l¸ cã l«ng. Gèc l¸ cã 2 r¨ng kÐo dµi thµnh sîi. Qu¶ kh«ng cã r¨ng,<br /> cã 3-5 má ë ®Ønh………………………………………………………………3. C. aestuans<br /> 3B. PhiÕn l¸ kh«ng cã l«ng, chØ cã l«ng trªn g©n. Gèc l¸ kh«ng cã 2 r¨ng kÐo dµi thµnh sîi. Qu¶<br /> cã 3 r¨ng ë ®Ønh……………………………………………………………...4. C. siamensis<br /> <br /> 2. §Æc ®iÓm h×nh th¸i cña loµi Corchorus nh¸nh nhiÒu, th©n non cã l«ng t¬ m¶nh. L¸ h×nh<br /> siamensis Craib. - §ay th¸i trøng; kÝch th−íc 3-7 × 1,3-3,5 cm; gèc l¸ trßn<br /> hay tï; chãp l¸ nhän; mÐp cã r¨ng c−a ®Òu vµ<br /> Craib, 1925. Kew Bull. 1925: 21; C.<br /> nhän, 2 r¨ng ë gèc kh«ng kÐo dµi thµnh d¹ng<br /> Phengklai, 1993. Fl. Thail., 6(1): 30, fig. 18.<br /> sîi; g©n gèc 3, g©n bªn 4-6 ®«i, g©n cÊp 3 kh«ng<br /> C©y cá hµng n¨m, cao ®Õn 0,5 m, ph©n râ; c¶ 2 mÆt nh½n nh−ng cã l«ng trªn g©n; cuèng<br /> <br /> 41<br /> l¸ m¶nh, dµi 0,5-1,2 cm, cã l«ng ®Æc biÖt lµ ë 4 × 1 mm. NhÞ 45-50, xÕp thµnh nhiÒu d@y, chØ<br /> phÝa trªn. L¸ kÌm h×nh d¶i hay kim, m¶nh, dµi nhÞ nh½n. BÇu h×nh trô, thu«n dµi, cã l«ng, 5 «,<br /> 0,5-1 cm. Côm hoa 1-2 hoa t¹o thµnh côm hoa mçi « nhiÒu no@n xÕp thµnh 2 d@y. Vßi nhuþ<br /> h×nh xim nhá ®èi diÖn víi l¸, cuèng chung rÊt h×nh sîi m¶nh. Qu¶ nang, h×nh trô dµi, cã 10 gê<br /> ng¾n. Nô hoa thu«n, cì 4 × 1,5 mm. Hoa nhá, râ, phÝa ®Ønh kh«ng cã vÕt th¾t, cã 3 r¨ng gÇn<br /> cuèng ng¾n, th−êng 1 mm. L¸ ®µi (4)5, h×nh nh− gai cong dµi, nh½n, khi chÝn tù t¸ch lµm 5<br /> mòi gi¸o, cã mòi nhän. C¸nh hoa (4)5, mµu m¶nh, mçi m¶nh cã 2 ®−êng däc rÊt râ. H¹t<br /> vµng, h×nh thu«n dµi hay h×nh ®−êng, kÝch th−íc nhiÒu, nh½n.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> H×nh. Corchorus siamensis L.<br /> 1. cµnh mang hoa vµ qu¶; 2. hoa; 3. qu¶<br /> (h×nh vÏ theo mÉu V. X. Ph−¬ng & N. K. Kh«i TS-102, HN)<br /> <br /> Loc. Class: Thailand, Tak, Ban Na. Sa (Kh¸nh Hoµ). Cßn cã ë Th¸i Lan.<br /> Typus: Kerr 3040 (K). MÉu nghiªn cøu: Kh¸nh Hßa, V. X.<br /> Sinh häc vµ sinh th¸i: Ra hoa vµo c¸c Ph−¬ng & N. K. Kh«i TS-102 vµ TS-115 (HN).<br /> th¸ng 9-12; cã qu¶ vµo c¸c th¸ng 10-2 (n¨m<br /> sau). Mäc ë c¸c n¬i ®Êt trèng, ®é cao thÊp. Gi¸ trÞ sö dông: Vá cña th©n dïng ®Ó lµm<br /> d©y buéc [7].<br /> Ph©n bè: Míi t×m thÊy ë quÇn ®¶o Tr−êng<br /> <br /> 42<br /> Tµi liÖu tham kh¶o 4. Vâ V¨n Chi, 1997: Tõ ®iÓn c©y thuèc ViÖt<br /> Nam, 714. Nxb. Y häc, tp. Hå ChÝ Minh.<br /> 1. Backer C. A. & Bakhuizen C. R., 1963: 5. Ph¹m Hoµng Hé, 1991: C©y cá ViÖt Nam,<br /> Flora of Java, 1: 181-185. Netherland. 1: 743-760. Santa Ana. Montreal.<br /> 2. NguyÔn TiÕn B©n, 2003: Danh lôc c¸c loµi 6. Huang T. C., 1996: Flora of Taiwan, 2:<br /> thùc vËt ViÖt Nam, 2: 421-422. Nxb. N«ng 738-743. Taipei, Taiwan.<br /> nghiÖp, Hµ Néi.<br /> 7. C. Phengklai, 1993: Flora of Thailand,<br /> 3. Candolle de A. P., 1824: Prodromus 6(1): 10-80. Bangkok, Thailand.<br /> systematis Naturalis Regnis Vegetabilis, 1: 8. Tang Ya, Michael G. G. and Laurence J.<br /> 241. D., 2007: Flora of China, 12: 240-263. USA.<br /> <br /> <br /> A new occurrence specie in Corchorus L. (Tiliaceae Juss.)<br /> for flora of Vietnam<br /> <br /> Do Thi Xuyen<br /> <br /> Summary<br /> <br /> According to C. Phengklai, the genus Corchorus L. had about 100 species in the world. There were 3<br /> Corchorus species in Vietnam: Corchorus aestuans L., Corchorus capsularis L., Corchorus olitolaris L..<br /> Some of them were used as vegetables and medicinal plants especially for good fibres from bark (Corchorus<br /> capsularis L., Corchorus olitolaris L.)....<br /> During the study of speciment and documents of Tiliaceae of Vietnam, we have found one new<br /> occurrence specie of Corchorus: C. siamensis Craib for the flora of Vietnam, which is recorded endemic to<br /> Thailand before.<br /> C. siamensis Craib is annual herb, up to 50 cm high. Leaves ovate 3-7 × 1.3-3.5 cm; apex cuspidate; base<br /> rounded or obtuse; at the base without a pair of filiform appendages. Inflorescence solitary or in pairs,<br /> opposite the leaf; flower buds oblong. Sepals lanceolate. Petal linear. Stamens glabrous. Ovary oblong, hairy.<br /> Fruit cylindrical, slightly narrow toward acuminate apex.<br /> Voucher specimens were collected on Truong Sa island in Khanh Hoa province and deposited in the<br /> Herbarium of the Institute of Ecology and biological Resources, Hanoi, Vietnam (HN).<br /> <br /> <br /> Ngµy nhËn bµi: 3-10-2009<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> 43<br />
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD


intNumView=20

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2