intTypePromotion=1

Các tổ chức kinh tế trên địa bàn cấp xã và vai trò của nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Sự tham gia của nhân dân trong xây dựng nông thôn mới

Chia sẻ: Lê Na | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:24

0
55
lượt xem
15
download

Các tổ chức kinh tế trên địa bàn cấp xã và vai trò của nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Sự tham gia của nhân dân trong xây dựng nông thôn mới

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Báo cáo gồm 3 phần chính: Khái niệm về tổ chức kinh tế - nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã; phân tích lợi thế so sánh của nông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh và vai trò của nông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh; sự tham gia của nhân dân trong xây dựng nông thôn mới (NTM).

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Các tổ chức kinh tế trên địa bàn cấp xã và vai trò của nông nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh. Sự tham gia của nhân dân trong xây dựng nông thôn mới

  1.        Người báo cáo: CN. THÁI QUỐC DÂN – PHÓ CHI CỤC TRƯỞNG  CHI CỤC PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TP.HCM Báo giảng: CÁC TỔ CHỨC KINH TẾ TRÊN ĐỊA BÀN CẤP XàVÀ VAI  TRÒ CỦA NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ  HỒ  CHÍ MINH. SỰ  THAM  GIA CỦA NHÂN DÂN TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI (Biên soạn: CN Thái Quốc Dân) * Các tư liệu trích dẫn, tham khảo: ­ Các văn bản quy phạm pháp luật của Trung  ương và Thành phố  liên   quan. ­ Tập bài giảng của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về đào tạo  cán bộ xây dựng nông thôn mới. ­ Tổng hợp các đề tài, dự án nghiên cứu liên quan của Chi cục Phát triển  nông thôn thành phố  Hồ  Chí Minh (TP.HCM) – Cơ  quan Thường trực Tổ  Công tác giúp việc/ Ban Chỉ đạo Chương trình xây dựng nông thôn mới thành   phố.  ­ TS. Nguyễn Hữu Hoài Phú và đồng nghiệp: các bài viết “ Các thời kỳ   phát triển của nông nghiệp thành phố”; Đề  án “ Thực hiện Nghị  quyết Hội   nghị Trung ương lần thứ 7 (khoá X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn trên   địa bàn TP.HCM” (2009).  ____________ * Báo cáo gồm 3 phần chính: 1. Khái niệm về tổ chức kinh tế ­ Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân  dân cấp xã. 2. Phân tích lợi thế  so sánh của nông nghiệp thành phố  Hồ  Chí Minh và   Vai trò của Nông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh. 3. Sự tham gia của nhân dân trong xây dựng nông thôn mới (NTM) PHẦN I KHÁI NIỆM VỀ TỔ CHỨC KINH TẾ ­ NHIỆM VỤ, QUYỀN HẠN  CỦA ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP Xà 1. Khái niệm về Tổ chức kinh tế: Tổ chức kinh tế bao gồm: doanh nghiệp được thành lập hoạt động theo  Luật Doanh nghiệp (doanh nghiệp tư  nhân, công ty cổ  phần, công ty Trách   1
  2. nhiệm hữu hạn, công ty hợp danh); Hợp tác xã, Liên hiệp Hợp tác xã được   thành lập theo Luật hợp tác xã; các tổ chức kinh tế thành lập theo luật đầu tư. Chú ý: Hộ  gia đình khi hoạt động kinh doanh, đăng ký kinh doanh tại  một địa điểm, sử  dụng không quá mười lao động, không có con dấu và chịu  trách nhiệm bằng toàn bộ  tài sản của mình đối với hoạt động kinh doanh thì  chỉ  là hộ  kinh doanh, không phải là tổ  chức kinh tế. Nếu hộ  kinh doanh sử  dụng quá 10 lao động thì phải đăng ký thành lập doanh nghiệp theo luật doanh  nghiệp. 2. Nhiệm vụ quyền hạn của Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã: (theo Luật số 11/2003/QH11 ngày 26 tháng 11 năm 2003, của Quốc Hội nước  Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, về tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy  ban nhân dân)      2.1. Trong lĩnh vực kinh tế, Uỷ  ban nhân dân xã, thị  trấn thực hiện   những nhiệm vụ, quyền hạn sau đây:        2.1.1. Xây dựng kế hoạch phát triển kinh tế  ­ xã hội hàng năm trình Hội   đồng nhân dân cùng cấp thông qua để trình Uỷ ban nhân dân huyện phê duyệt;   tổ chức thực hiện kế hoạch đó.         2.1.2. Lập dự  toán thu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự  toán thu, chi  ngân sách địa phương và phương án phân bổ dự toán ngân sách cấp mình; dự  toán điều chỉnh ngân sách địa phương trong trường hợp cần thiết và lập quyết  toán ngân sách địa phương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định và  báo cáo Uỷ ban nhân dân, cơ quan tài chính cấp trên trực tiếp.          2.1.3. Tổ  chức thực hiện ngân sách địa phương, phối hợp với các cơ  quan nhà nước cấp trên trong việc quản lý ngân sách nhà nước trên địa bàn xã,   thị trấn và báo cáo về ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật.         2.1.4. Quản lý và sử dụng hợp lý, có hiệu quả quỹ đất được để lại phục  vụ  các nhu cầu công ích  ở  địa phương; xây dựng và quản lý các công trình  công cộng, đường giao thông, trụ sở, trường học, trạm y tế, công trình điện,  nước theo quy định của pháp luật.          2.1.5. Huy động sự  đóng góp của các tổ  chức, cá nhân để  đầu tư  xây   dựng các công trình kết cấu hạ tầng của xã, thị trấn trên nguyên tắc dân chủ,   tự nguyện. Việc quản lý các khoản đóng góp này phải công khai, có kiểm tra,   kiểm soát và bảo đảm sử  dụng đúng mục đích, đúng chế  độ  theo quy định   của pháp luật.       2.2. Trong lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư  nghiệp, thuỷ lợi và   tiểu thủ  công nghiệp, Uỷ  ban nhân dân xã, thị  trấn thực hiện những   nhiệm vụ, quyền hạn sau đây: 2
  3.        2.2.1. Tổ chức và hướng dẫn việc thực hiện các chương trình, kế hoạch,  đề  án khuyến khích phát triển và  ứng dụng tiến bộ  khoa học, công nghệ  để  phát triển sản xuất và hướng dẫn nông dân chuyển đổi cơ  cấu kinh tế, cây  trồng, vật nuôi trong sản xuất theo quy hoạch, kế hoạch chung và phòng trừ  các bệnh dịch đối với cây trồng và vật nuôi.         2.2.2. Tổ chức việc xây dựng các công trình thuỷ lợi nhỏ; thực hiện việc   tu bổ, bảo vệ  đê điều, bảo vệ  rừng; phòng, chống và khắc phục hậu quả  thiên tai, bão lụt; ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm pháp luật về bảo   vệ đê điều, bảo vệ rừng tại địa phương.         2.2.3. Quản lý, kiểm tra, bảo vệ việc sử dụng nguồn nước trên địa bàn   theo quy định của pháp luật.         2.2.4. Tổ  chức, hướng dẫn việc khai thác và phát triển các ngành, nghề  truyền thống  ở  địa phương và tổ  chức  ứng dụng tiến bộ  về  khoa học, công  nghệ để phát triển các ngành, nghề mới. PHẦN II PHÂN TÍCH LỢI THẾ SO SÁNH CỦA SẢN XUẤT NÔNG NGHIỆP  TẠI TP.HỒ CHÍ MINH SO VỚI CÁC TỈNH LÂN CẬN (MIỀN ĐÔNG  VÀ MIỀN TÂY NAM BỘ) VÀ VAI TRÒ CỦA NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ 1. ĐIỀU KIỆN TƯ NHIÊN: 1.1­ Vị trí địa lý: TP.HCM nằm trong tọa độ địa lý khoảng 10o 10’ ­ 10o 38’ vĩ độ Bắc và  106o 22’ ­ 106o 54’ kinh độ  Đông. Phía Bắc giáp tỉnh Bình Dương, Tây Bắc   giáp tỉnh Tây Ninh, Đông và Đông Bắc giáp tỉnh Đồng Nai, Đông Nam giáp  tỉnh Bà Rịa ­ Vũng Tàu, Tây và Tây Nam giáp tỉnh Long An và Tiền Giang. TP.HCM cách Thủ  đô Hà Nội gần 1.730 km đường bộ, nằm  ở  ngã tư  quốc tế giữa các con đường hàng hải từ Bắc xuống Nam, từ Đông sang Tây,  là tâm điểm của khu vực Đông Nam Á. Fir Hồ  Chí Minh (Flight Information  Region – Vùng Thông báo bay) ­ bao gồm cả  vùng trời miền Nam Việt Nam  và cả vùng trời rộng lớn thuộc biển Đông.  1.2. Diện tích tự nhiên: 1.2.1. Tổng diện tích tự nhiên của Thành phố: 209.555 ha ( 2.095,5 km2);  trong đó diện tích tự  nhiên các huyện: 160.808 ha (1.608 km2) ­ chiếm 76,4%  tổng   diện   tích   tự   nhiên   thành  phố.  Diện  tích   đất  nông   nghiệp  năm   2010:  103.938 ha. 3
  4. Trong đó:  đất sản xuất nông nghiệp: 56.664 ha, gồm 26.188 ha  đất  trồng cây hàng năm và 30.476 ha đất trồng cây lâu năm; đất lâm nghiệp có  rừng: 36.256 ha; đất nuôi trồng thủy sản: 9.361 ha; đất làm muối: 1.000 ha;  đất nông nghiệp khác: 658 ha. Từ quy hoạch phát triển công trình công cộng,  khu công nghiệp và đô thị hoá, bình quân mỗi năm đất sản xuất nông nghiệp  giảm 2.434 ha  (so với năm 2001: đất nông nghiệp thành phố giảm 26.782 ha) 1.2.2.  Các Quận­huyện có sản xuất nông nghiệp, 5 Huyện: Cần Giờ,   Nhà Bè, Bình Chánh, Hóc Môn và Củ  Chi; các Quận: 2, 9, 12, Thủ  Đức và   Bình Tân. 1.2.3. Số xã, phường có sản xuất nông nghiệp: ­ 5 Huyện : 58 xã và 5 Thị trấn. ­ Các Quận : 47 phường. 1.3. Đặc điểm địa hình, tài nguyên đất tác động đến sản xuất nông  nghiệp: Thành phố  Hồ  Chí Minh với địa hình đa dạng, nằm trong vùng chuyển  tiếp giữa miền Đông Nam bộ  và Đồng bằng sông Cửu Long. Địa hình tổng  quát có dạng thấp dần từ Bắc xuống Nam và từ Đông sang Tây và chia thành   3 tiểu vùng với quỹ đất nông nghiệp hạn chế; độ  phì nhiêu kém: trong đó có   trên 50% là đất nhiễm phèn, mặn và 20% là đất xám, đồi gò, bạc màu; là đầu  mối giao thông lớn, nối liền với các tỉnh trong vùng Nam Bộ, Nam Trung bộ  và Tây nguyên; là cửa ngõ của cả nước với quốc tế, có bờ  biển  ở  phía Nam  huyện Cần Giờ với hơn 20 km. Trên cơ sở các yếu tố tự nhiên, thổ nhưỡng, địa hình và chế độ thủy văn,   có thể  phân đất đai tại TP.HCM thành 7 vùng sinh thái nông nghiệp cụ   thể (quyết định đến cơ cấu cây trồng – vật nuôi): +1 Vùng đất xám gò đồi: diện tích khoảng 5.600 ha (chiếm 4,6% diện tích đất  nông nghiệp của TP), phân bố ở Tây Bắc Củ Chi và Bắc Thủ Đức. Đặc điểm  đất vùng này là đất xám gò đồi, hạn chế nguồn nước tưới tự nhiên. Hệ  sinh  tháo ở vùng này là ruộng rẫy với hoa màu, đậu đỗ  và khoai mì (sắn) một vụ  về  mùa mưa, năng suất và hiệu quả  kinh tế  thấp. Một số  khu vực thuộc hệ  sinh thái rừng khoanh nuôi phục hồi và rừng phủ  xanh đất trống, chống xói   mòn và cải tạo đất. Phù hợp trồng hoa­ cây kiểng, rau, chăn nuôi bò sữa, cây  lâu năm, rừng, trồng nấm, kết hợp phát triển các ngành nghề nông thôn, như:  làng nghề bánh tráng, sinh vật cảnh.v.v… +2   Vùng đất  xám vàng đ    ỏ  và đất xám bạc màu   :  diện tích khoảng 18.230 ha  (chiếm 15,0%), phân bố ở Củ Chi, Hóc Môn, Bình Chánh và một phần ở quận  Thủ Đức. Đặc điểm địa hình là dạng lượn sóng đến bằng. Có thể chia 2 tiểu  vùng: 4
  5.  Vùng có địa hình cao: khoảng 10m, hệ  sinh thái rừng trồng cây  công nghiệp lâu năm (cao su) ở khu vực Đông Bắc Củ Chi và hệ  sinh thái ruộng rẫy cây ngắn ngày;  Vùng thấp: 3­4m đến 10m, trên cao là hệ  sinh thái ruộng màu 2  vụ đậu phộng (lạc), luân canh 1 vụ lúa; dưới thấp là ruộng 2 vụ  lúa, luân canh 1 vụ đậu phộng với năng suất cao và khá ổ định. +3  Vùng đất phù sa ngọt: diện tích khoảng 10.100 ha (8,3%), phân bổ  tập  trung chủ  yếu  ở  vùng giữa của phần phía Nam huyện Bình Chánh. Là vùng  chủ yếu có hệ sinh thái lúa nước 2 vụ năng suất cao, cây lâu năm ­ vườn cây  ăn trái có ưu thế, thủy sản, du lịch sinh thái… +4 Vùng đất phèn nặng: diện tích khoảng 8.930 ha (7,4%) thuộc khu vực trũng  thấp phía Tây Nam thành phố  (Thái Mỹ­ Củ  Chi, qua Nhị  Xuân­Hóc Môn,  xuống Tây Nam Bình Chánh). Hệ  sinh thái là ruộng nhiễm phèn, trồng lúa 1  vụ, lên líp trồng mía, rừng trồng sản xuất (tràm, keo..), mô hình VAC. +5 Vùng đất phèn nhẹ (phèn trung bình và phèn ít): diện tích khoảng 17.420 ha  (14,4%) thuộc khu vực thấp trũng có lớp phù sa trên bề  mặt; ở  rẻo ven sông  Sài Gòn. Hệ  sinh thái vườn tập trung xây ăn trái, hoa­kiểng, nuôi tôm càng  xanh, mô hình VAC kết hợp du lịch sinh thái… +6 Vùng đất phèn mặn theo mùa 6 – 7 tháng/năm: diện tích khoảng 18.193 ha  (15%) tập trung  ở  huyện Nhà Bè và khu vực phía Bắc huyện Cần Giờ. Hệ  sinh thái ruộng lúa chịu mặn­phèn 1 vụ; cây dừa nước, ao đầm thủy sản mặn­ lợ (tôm sú, cua…). +7  Vùng đất phèn mặn và đất mặn dưới rừng ngập mặn: diện tích khoảng  42.840 ha (35,3% đất NN của TP): tập trung  ở huyện Cần Giờ. Hệ sinh thái  rừng ngập mặn chủ  yếu (34.000 ha); đất làm muối: 1.000 ha. Khu vực đất  giồng cát ven biển thích hợp trồng các loại cây ăn trái khá nổi tiếng (xoài,  nhãn, ổi…); mặt nước nuôi trồng thủy sản: tôm, cua, cá và nhuyễn thể tại bãi  bồi ven biển. 2. ĐIỀU KIỆN KINH TẾ ­ XàHỘI: 2.1. Về dân số: Dân   số   TP.HCM   (theo  Niên   giám   thống   kê   2010­   Cục   Thống   kê  TP.HCM): 7.396.446 người.  ­ Trong đó, dân số 5 huyện ngoại thành là 1.336.244 người (337.798 hộ)  chiếm tỷ lệ 18,07% trên tổng dân số thành phố. Đến tháng 7/2011 – theo kết   quả Tổng điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản (Ban Chỉ đạo Tổng  điều tra nông thôn, nông nghiệp và thủy sản TP.HCM) tổng nhân khẩu tại 58   xã (381  ấp) thuộc 5 huyện ngoại thành là: 1.204.582 người, với 322.088 hộ  (gồm:  32.161   hộ   Nông   lâm   thủy   sản   và   diêm   nghiệp;   133.560   hộ   Công  5
  6. nghiệp, xây dựng; 145.191 hộ  Thương mại, vận tải, dịch vụ  và 11.176 hộ  Nguồn khác). ­ Mật độ  dân số  bình quân toàn thành phố  là: 3.531 người/km2, nhưng  mật độ  dân cư  bình quân của 5 huyện ngoại thành ( 835  người km2)  ở  mức  thấp so với mật độ bình quân và thấp hơn rất nhiều (1 4,6 lần) so với mật độ  bình quân chung của khu vực nội thành (12.267 người/km2). 2.2. Lao động và Việc làm: ­ Dân số  trong độ  tuổi lao động của TP.HCM: 4.678.780 người, chiếm   68,7% tổng dân số  toàn thành phố, tập trung chủ yếu  ở thành thị  (chiếm gần   82%).   Trong đó,  tổng số  lao động tại 58 xã thuộc khu vực 5 huyện ngoại   thành là 803.727 lao động – gọi chung là lao động nông thôn (chiếm 17,18%  lao động trên toàn thành phố ­ 4.678.780 lao động).  ­   Theo  Niên   giám   thống   kê   2010­   Cục   Thống   kê   TP.HCM,   tổng   số  người trong độ  tuổi lao động được giới thiệu, giải quyết việc làm năm 2010  là 291.561 lao động, trong đó số  người có việc làm  ổn định là 211.961 lao  động; đa số lao động làm việc thuộc khu vực ngoài nhà nước và đầu tư nước  ngoài (175.901 người, tỷ lệ 82,98% trên tổng số người có việc làm ổn định).  ­ Theo nguồn khảo sát của Chi cục Phát triển nông thôn TP, số lao động  thuộc 58 xã tại 5 huyện ngoại thành đã được đào tạo nghề qua các năm là là  490.273 lao động (tỷ  lệ  # 61% trên tổng số  803.727 lao động). Trong đó, số  lao động trong độ  tuổi có việc làm  ổn định là 370.156 lao động (tỷ  lệ  hơn   75%).   ­ Cơ cấu lao động nông thôn ngoại thành có sự  chuyển dịch khá nhanh   sang các ngành công nghiệp và dịch vụ. Năm 1998, dân số ở các huyện ngoại  thành sống bằng nghề  nông là 480.082 lao động (chiếm tỷ  lệ  56,3% dân số  nông thôn); đến năm 2009, dân số   ở  các huyện ngoại thành sống bằng nghề  nông   là   251.454   lao   động   (Cục   Thống   kê   TP.HCM)   và   đến   năm   2010   là  201.106 lao động (nguồn: Chi cục Phát triển nông thôn) và đến tháng 7/2011  là 93.267 lao động. Như  vậy, sau hơn 10 năm đã có 51,11% lao động nông  nghiệp (tương ứng khoảng 279.000 lao động) chuyển đổi nghề nghiệp từ khu   vực   nông   nghiệp   sang   khu   vực   phi   nông   nghiệp.   Lao   động   nông   nghiệp   chuyển dịch sang lao  động công nghiệp, làm tăng thu nhập trong hộ  nông  nghiệp; một số lao động nông thôn tham gia chương trình xuất khẩu lao động,  góp phần tạo nguồn lực cho phát triển nông nghiệp, phát triển kinh tế xã hội   tại các xã (như  tại xã Thái Mỹ  ­ huyện Củ  Chi, có 1.270 lao động đang lao   động ở nước ngoài, mỗi năm gửi về từ 150 – 200 triệu đồng/lao động/năm). 2.3. Thu nhập và đời sống dân cư:   “Cùng với sự  phát triển kinh tế, đời sống nhân dân thành phố  ngày  càng được cải thiện. GDP bình quân đầu người của thành phố  năm 2006 là  6
  7. 1.854 USD; năm 2007 là 2.135 USD (trong đó GDP khu vực nông nghiệp là   914 USD, bằng 40% bình quân chung ), đến năm 2008 là 2.534 USD”   (trích  Quyết định số  5930/QĐ­UBND ngày 28/12/2009 của UBND thành phố). Tốc  độ   tăng   trưởng   kinh   tế   (GDP)   trên   địa   bàn   TP   tăng   liên   tục,   bình   quân  11%/năm. GDP bình quân đầu người năm 2010 đạt trên 2.800 USD, gấp 1,68   lần so với năm 2005 ­ 1.660 USD (http://www.tphcm.gov.vn, dự thảo văn kiện   Đại hội Đảng bộ TP.HCM lần thứ IX).  ­ Mức thu nhập bình quân của khu vực ngoại thành thấp hơn khu vực   nội thành, nhưng khoảng cách thu nhập giữa hai khu vực đã được giảm ngắn   đáng   kể.   Trong   vòng   10   năm   trở   lại   đây,   mức   thu   nhập   bình   quân   nhân  khẩu/tháng của khu vực nông thôn ngoại thành là 549 ngàn đồng/người/tháng   (2002) tăng lên 1.688 ngàn đồng/người/tháng (2010). Mức thu nhập bình quân  nhân khẩu/tháng của khu vực nội thành là 987 ngàn đồng/người/tháng (2000)  tăng lên 2.778 ngàn đồng/người/tháng (2010). Như vậy, khoảng cách phân hoá  thu nhập giữa nội thành và ngoại thành từ 1,79 lần (năm 2002), đến năm 2010   giảm xuống còn 1,64 lần (năm 1995, khoảng cách này là 3,3 lần). ­ Mức chi tiêu bình quân  ở  ngoại thành là 332 ngàn đồng/người/tháng   (2002), 1.430 ngàn đồng/người/tháng (2010). Mức chi tiêu bình quân  ở  nội  thành   là   742   ngàn   đồng/người/tháng   (2002),   2.424   ngàn   đồng/người/tháng  (2010). Khoảng cách chênh lệch về  chi tiêu giữa nội thành và ngoại thành là  2,23 lần (2002) và 1,69 lần (2010).  Tính chung giai đoạn 2008 – 2012 (5 năm thực hiện Nghị  quyết 26 về  nông nghiệp, nông dân, nông thôn): ­  Thu nhập bình quân/người/tháng theo giá hiện hành của khu vực   nông   thôn   năm   2012   là   2  triệu  727   ngàn   đồng  (khoảng   hơn   32,7   triệu  đồng/người/năm), tăng 41,2% so với năm 2010 (năm 2010 tăng 47,6% so với  năm 2008), tăng bình quân 20,2% một năm trong thời kỳ 2008­2012. ­ Khoảng cách thu nhập giữa thành thị  và nông thôn có xu hướng   giảm dần qua các năm. Năm 2008, thu nhập bình quân 1 người 1 tháng  ở  thành thị là 2 triệu 359 ngàn đồng, cao gấp 1,8 lần so với nông thôn; đến năm   2010, cao gấp 1,5 lần; đến năm 2012, chỉ  còn cao gấp 1,24 lần (theo Cục   Thống kê thành phố).  Thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn năm   2008 chỉ  đạt 55,4% so với người dân khu vực thành thị  ­ năm đầu tiên thực   hiện Nghị quyết 26; đã tăng lên 66,6% vào năm 2010 và 80,5% vào năm 2012). Như  vậy, mức sống dân cư  có sự  phân hoá giữa khu vực nội thành và  ngoại thành. Tuy nhiên, mức độ phân hoá trên đã được giảm đáng kể. Nguyên  nhân quan trọng giúp giảm khoảng cách phân hoá là khu vực ngoại thành đã  được đô thị  hoá, tỉ  lệ  hoạt động phi nông nghiệp ngày một tăng lên, tỉ  lệ  thuần nông giảm đáng kể. Trong sản xuất nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu   kinh tế nông nghiệp làm tăng giá trị sản xuất nông nghiệp trên một diện tích   7
  8. canh tác giữ vai trò quan trọng: từ 31,4 triệu đồng/ha (2000) lên 63 triệu đồng  (năm 2005) và 138 triệu đồng vào năm 2009 (tăng 2,1 lần so với năm 2005);   đến năm 2010, giá trị sản xuất bình quân 155 triệu đồng/ha/năm (tăng gấp 4,9   lần so với năm 2000 và 2,4 lần so với năm 2005) và năm 2012: đạt 239,1 triệu  đồng/ha/năm (gấp đôi so năm 2008: 117,5 triệu/ha/năm – năm bắt đầu  thực  hiện Nghị quyết 26 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn). Bên cạnh đó, mức chi tiêu giữa nội thành và ngoại thành cũng dần thu  hẹp, thể hiện người dân ngoại thành đã có thêm các cơ hội để hưởng thụ các   dịch vụ như nội thành; điều này có thể thấy rõ qua số lượng các Siêu thị, các   Cửa hàng tiện ích ngày càng được mở  nhiều hơn  ở  khu vực ngoại thành;  ngoài ra, do thành phố đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn, trong đó có giao thông,  cũng giúp việc đi lại thuận tiện hơn so với trước đây. 3. ĐÁNH GIÁ CHUNG: 3.1. Thuận lợi: ­  Nhận định chung: Trải qua hơn 38 năm  khôi phục sản xuất nông  nghiệp và phát triển nông thôn, các xã khu vực nông thôn  thành phố  đã đạt  được tốc độ  tăng trưởng  ở  mức cao; cơ  cấu nông nghiệp có bước chuyển  dịch tích cực, đa dạng hoá sản phẩm, chất lượng nhiều loại sản phẩm nông   nghiệp ngày một tăng. Sản phẩm nông nghiệp đã góp phần đáp ứng an ninh  lương thực và nhu cầu của người dân thành phố, một số  mặt hàng đã có giá  trị  xuất khẩu. Kết cấu hạ tầng kinh tế ­ xã hội nông thôn được tăng cường;  bộ  mặt nông thôn có nhiều thay đổi đáng kể. Đây là cơ  sở  để  xác lập các   bước đi vững chắc thực hiện các chỉ  tiêu theo Bộ  tiêu chí quốc gia về  nông  thôn mới trong thời gian tới.  Cụ thể một số chỉ tiêu: 3.1.1. Về tốc độ tăng trưởng giai đoạn 2009  ­ 2013. ­ GDP: năm 2012, GDP nông lâm ngư nghiệp thành phố tăng 5,1% so  với năm 2011 (cả  nước tăng 2,7%); bình quân giai đoạn 2009 ­ 2012, GDP   tăng 4,6%/năm (cả  nước đạt 2,9%/năm).  Ước năm 2013, GDP nông lâm ngư  nghiệp thành phố  tăng 6,5% so với năm 2012. Dự kiến giai đoạn 2009­2013,   GDP tăng bình quân 5%/năm.  ­ Giá trị  sản xuất: năm 2012, giá trị  sản xuất nông lâm ngư  nghiệp  thành phố  đạt 13.126 tỷ  đồng (theo giá thực tế), tăng 6,1% so với năm 2011   (cả   nước   tăng   3,4%);   tốc   độ   tăng   bình   quân   giai   đoạn   2009   –   2012   đạt  5%/năm (cả nước đạt 4,4%/năm). Dự kiến năm 2013 đạt 15.183 tỷ đồng, bình  quân giai đoạn 2009­2013 tăng 5,3%/năm.  3.1.2. Về chuyển dịch cơ cấu nông nghiệp:  Trên cơ  sở  quy hoạch sản xuất nông nghiệp, phát huy lợi thế  so sánh,  đã  có  những   chuyển  biến  rõ  rệt  trong  cơ   cấu  giá  trị  sản   xuất  nông,  lâm   8
  9. nghiệp  và   thủy  sản.   Năm   2012,  trồng   trọt  chiếm  tỉ   lệ   23,2%   (năm  2008:  24,8%), chăn nuôi: 46,3% (năm 2008: 46,4%), dịch vụ nông nghiệp: 7,1% (năm  2008: 6,1%), thủy sản: 22,5% (năm 2008: 21,7%). Ước năm 2013, cơ cấu các  ngành xấp xỉ năm 2012. Nhờ cơ cấu lại ngành trên điều kiện thực tiễn, phát huy lợi thế so sánh,   chuyển dịch đúng hướng,  phát triển và mở  rộng diện tích của những cây  trồng, vật nuôi có hiệu quả  cao, nên giá trị  sản xuất bình quân trên 1 ha đất  canh tác được nâng lên đạt 239,1 triệu đồng/ha (2012) gấp đôi so năm 2008   (117,5 triệu/ha/năm)(1). 3.1.3. Kết quả phát triển trồng trọt, hình thành các vùng sản xuất tập   trung ­ Hoa, cây kiểng (2): đến năm 2012, diện tích canh tác hoa kiểng đạt  1.510 ha, tăng hơn 1,5 lần so năm 2008.  ­ Rau  (3): phát triển theo hướng rau an toàn, VietGap. Đến năm 2012,  diện tích canh tác rau đạt 3.024 ha, tăng hơn,1 lần so năm 2008. (4)  3.1.4. Kết quả phát triển chăn nuôi; đảm bảo an toàn dịch bệnh; nâng cao   hiệu quả chăn nuôi, phát triển sản xuất thức ăn chăn nuôi công nghiệp;   hiện đại hóa cơ sở giết mổ, chế biến. Trong giai đoạn 2009 – 2013, mặc dù chịu những ảnh hưởng bất lợi do  thời tiết, giá nguyên liệu, thức ăn chăn nuôi, dịch bệnh gia súc, gia cầm, chăn  nuôi thành phố vẫn phát triển ổn định. 1()   Theo Quyết định số  124/QĐ­TTg ngày 02 tháng 02 năm 2012 của Thủ  tướng Chính phủ, phê  duyệt quy hoạch tổng thể  phát triển sản xuất ngành nông nghiệp đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030: mục  tiêu đến năm 2020, giá trị trên 1 ha đất sản xuất nông nghiệp cả nước đạt 70 triệu đồng/ha/năm. 2 ()  Năm 2008, diện tích canh tác hoa kiểng đạt 1.000 ha (chiếm 1,6% tổng diện tích canh tác), giá trị sản   xuất đạt 330 tỉ đồng (chiếm 4,6% tổng giá trị sản xuất). (chiếm 2,8% tổng diện tích canh tác), nhưng giá trị  sản xuất lại đạt 910 tỉ  đồng, tăng gấp 2,7 lần so năm 2008 (chiếm 6,9% tổng giá trị sản xuất). Tính chung,   diện tích hoa kiểng tăng 10,9%/năm, giá trị sản xuất tăng 28,9%/năm.  Tổng diện tích hoa, cây kiểng 6 tháng   đầu năm 2013 ước đạt 1.314 ha, tăng 4,8% so với cùng kỳ. Trong đó: mai 483 ha, xấp xỉ so cùng kỳ; lan 210  ha, xấp xỉ so cùng kỳ; hoa nền 250 ha, tăng 19% so cùng kỳ; kiểng, bonsai 371 ha, tăng 6% so cùng kỳ. 3 Năm 2008, diện tích canh tác rau đạt 2.600 ha (chiếm 4,2% tổng diện tích canh tác), giá trị sản xuất   ()  đạt 350 tỉ đồng (chiếm 4,9% tổng giá trị sản xuất)., nhưng giá trị sản xuất lại đạt 1.783 tỉ  đồng, tăng gấp 5   lần so năm 2008 (chiếm 13,6% tổng giá trị sản xuất). Tính chung,diện tích canh tác rau tăng 10,1%/năm, năng  suất canh tác rau tăng 10,1%/năm, sản lượng rau tăng 14,3%/năm, giá trị sản xuất rau tăng 50,2%/năm.   Diện  tích gieo trồng rau 6 tháng đầu năm 2013 ước đạt 8.388 ha, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm 2012, trong đó rau  an toàn là 8.220 ha; sản lượng ước đạt 168.731 tấn, tăng 3,3% so với cùng kỳ.  4 ­ Nấm: Hiện nay trên địa bàn thành phố có khoảng hơn 100 hộ, cơ  sở  sản xuất nấm, tập trung chủ  () yếu tại các huyện Củ Chi, Bình Chánh, Hóc Môn, Nhà Bè, Cần Giờ. Về chủng loại nấm rất đa dạng, gồm:   Nấm Linh Chi, Nấm Bào ngư, Nấm Rơm, Nấm mèo, Hoàng Kim, Hồng Ngọc, Hầu Thủ,…Quy mô sản xuất  nấm nhỏ lẻ, trung bình 578 m2/cơ sở. Năng suất nấm tùy từng chủng loại: Nấm rơm trồng trên giá thể rạ  là   8 tấn/lứa/ha, nấm rơm trồng trên bông phế phẩm 20 tấn/lứa/ha, nấm bào ngư  60 tấn/lứa/ha, nấm linh chi 25  tấn/lứa/ha... 9
  10. ­ Trâu, bò (5): bình quân giai đoạn 2009­2012 tăng 1,31%/năm. Trong  6 tháng đầu năm 2013, tổng đàn trâu bò đạt 123.027 con, tăng 4,5% so với  cùng kỳ  năm 2012. Trong đó  Bò sữa:  tổng đàn bò sữa năm 2012 đạt 89.800  con, tăng hơn 1,3 lần so với năm 2008, chiếm 53,8% tổng đàn bò sữa cả  nước; trong đó cái vắt sữa la 42.000 con, tăng h ̀ ơn 1,09 lần so với năm 2008  và chiếm 61% sản lượng sữa cả nước. ­ Heo (6): Tổng đàn heo là 368.262 con (tăng hơn 1,2 lần, so với cùng kỳ  năm 2008). Giai đoạn 2009­2012: tăng 4,9%/năm. Giống heo (heo con) đến  cuối năm 2012 đạt hơn 950.000 con (tăng 1,28 lần – giá heo con hơn 1,4 triệu  đồng/con). ­ Cá cảnh(7):Đến năm 2012, sản lượng cá cảnh đạt 70 triệu con, tăng  hơn 1,3 lần so năm 2008. ­ Cá sấu: tổng đàn cá sấu trên địa bàn thành phố  đạt khoảng 187.500  con, tăng 7,1% so với năm 2011;  đã gắn trên 12.500 thẻ  CITES cho cá sấu  phục vụ xuất khẩu.(8) Thành phố  cũng tăng cường công tác  tổ  chức nhân thuần, nghiên cứu  các công thức lai, nhằm cải thiện chất lượng con giống trên địa bàn thành  phố. Hình thành hệ  thống sản xuất giống heo theo 3 cấp, trong  đó doanh  nghiệp nhà nước   đóng vai trò  giữ  và nhân đàn giống gốc. Thường  xuyên   khuyến cáo tái cấu trúc, chọn lọc thay đàn, giữ lại những con bò sữa có năng  suất cao. Tổ chức bình tuyển đàn bò sữa và heo đực giống, nhằm thiết lập hệ  thống quản lý giống thống nhất từ nông hộ đến cơ quan quản lý giống.  ­ Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân từng bước được nâng   lên, thực hiện có hiệu quả  các chương trình xóa đói giảm nghèo, giải quyết  5 ()  Giá trị sản xuất năm 2012 đạt 1.750 tỉ đồng, tăng gấp 2,2 lần so năm 2008 (chiếm 13,3% tổng giá trị   sản xuất). San l ̉ ượng sưa hang hoa  ̃ ̀ ́ ươc đat h ́ ̣ ơn 231 triệu lít sữa, tăng 5,61% so vơi năm 2011. Năng suât binh ́ ́ ̀   quân 5.515 kg/con/năm, tương đương 15,11 kg/con/ngày. Tính chung, tổng đàn cái vắt sữa tăng 2,3%/năm, giá  trị  sản xuất  tăng 21,6%/năm.  Giống bò sữa  năm  2008 hơn 17.000 con, (bê  giống bò sữa 07 – 08 triệu   đồng/con) đến cuối năm 2012 đạt hơn 22.000 con (tăng gần 1,3 lần – bê giống bò sữa 15 triệu đồng/con).   Trong 6 tháng đầu năm 2013, tổng đàn bò sữa đạt 93.767 con, sản lượng sữa tươi hơn 128 triệu lít, phát   triển 6,4 % so cùng kỳ 2012. 6 () Đàn heo: đàn nái 47.801 con, đàn thịt 217.684 con, được nuôi tại 9.403 cơ sở chăn nuôi (9.400 hộ dân   và 3 trang trại quốc doanh).  Năm 2008: đàn heo  hơn 300.000 con; giống heo: hơn 741.000 con (giá heo con   hơn 1 triệu đồng/con), 7   Giá trị sản xuất năm 2012 đạt 400 tỉ đồng, tăng gấp 2 lần so năm 2008 (chiếm 3% tổng giá trị  sản xuất).   Tính chung,  sản lượng cá cảnh tăng 7,7%/năm, giá trị  sản xuất tăng 18,9%/năm (n ăm 2008, sản lượng cá  cảnh đạt 52 triệu con, giá trị sản xuất đạt 200 tỉ đồng ­ chiếm 2,8% tổng giá trị sản xuất. 8()   Các cơ sở chăn nuôi đang giảm dần các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, từng bước hình thành chăn nuôi tập trung,   trang trại theo hướng an toàn sinh học, công nghiệp hóa, hiện đại hóa , đảm bảo môi trường. Đến nay, quy  mô đàn heo nái là 5,73 con/hộ, heo thịt là 28,23 con/hộ. B ình quân chăn nuôi bò sữa là 10,8 con/hộ, tăng gần  1,3   lần   so   với   năm   2008   (năm   2008:  71.857   con/8544   hộ   tương   đương   8,4   con/hộ;   năm   2012:   89.800  con/8.282 hộ tương đương 10,8 con/hộ); trong đó chăn nuôi dưới 10 con/hộ chiếm 59,2%, quy mô từ 10 đến  dưới 50 con/hộ là 39,76% và quy mô trên 50 con/hộ chiếm 1,04%... Bên cạnh đó, các doanh nghiệp thành phố  đã đầu tư chăn nuôi tại các tỉnh, cung cấp nguồn thực phẩm cho người dân thành phố. 10
  11. việc làm, khuyến nông, vay vốn giúp nhau làm kinh tế  gia đình.v.v..là cơ  sở  để thực hiện tốt các chương trình phát triển kinh tế ­ xã hội.  ­ Về cơ cấu lao động, một số lao động nông nghiệp chuyển dịch sang   lao động công nghiệp, làm tăng thu nhập trong hộ nông nghiệp; một số  khác  tham gia chương trình xuất khẩu lao động, góp phần tạo nguồn lực cho phát  triển nông nghiệp, phát triển kinh tế xã hội tại các xã. 3.2. Khó khăn: ­ Tồn tại và hạn chế trong phát triển nông nghiệp đô thị: + Đất sản xuất nông nghiệp của thành phố  ít, kém màu mỡ  so với  Đồng bằng sông Cửu Long và miền Đông Nam bộ. Phần diện tích thấp trũng   có cao trình dưới 2m và diện tích mặt nước chiếm 61% diện tích tự nhiên của  thành phố; hệ  thống thủy lợi và giao thông phục vụ  sản xuất chưa hoàn   thiện; + Trong thời gian qua, Thành phố rất quan tâm đến việc bảo vệ môi   trường với nhiều chương trình, dự án nghiên cứu, triển khai các giải pháp xử  lý, nhưng kết quả còn hạn chế, ô nhiễm vẫn còn gây tác động đến sản xuất   nông nghiệp, sinh hoạt và đời sống nhân dân. + Sản xuất nông nghiệp tuy có tăng trưởng, nhưng thiếu bền vững.   Công nghiệp, dịch vụ  phục vụ  nông nghiệp – nông thôn chưa đáp ứng được  yêu cầu chuyển dịch cơ  cấu kinh tế  ở nông thôn, các hình thức tổ  chức sản   xuất chậm đổi mới. ­ Lao động nông nghiệp có xu thế  ngày một già đi do thanh niên nông  thôn chọn ngành nghề phi nông nghiệp tại các khu, cụm công nghiệp;  cụ thể  lao động nhóm trẻ giảm theo các mốc điểm từ năm 1999 có tỷ lệ 74,3%, năm  2004 là 72,4% và năm 2006 là 70,7%; trái lại nhóm lao động từ  40­60 tuổi   ngày   một   tăng   (tỷ   lệ   1999   là   25,7%,   năm   2004   là   27,7%   và   năm   2006   là  28,9%). Đến năm 2011, theo nguồn khảo sát từ Đề  án của Chi cục Phát triển  nông thôn TP.HCM, tuổi bình quân của chủ  hộ  là 48,2 tuổi, tuổi bình quân   chung của lao động nông thôn là 37 tuổi. ­ Số  lao động trẻ  có khuynh hướng chuyển sang các ngành nghề  phi   nông nghiệp làm cho giá nhân công lao động nông nghiệp trên địa bàn Thành  phố cao hơn các tỉnh khác từ 1,5 đến 2 lần. ­ Quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, phát triển mạnh mẽ của khoa học   công nghệ  tuy đem lại nhiều cơ  hội để  nông nghiệp thành phố  tiếp cận với   thị trường, công nghệ tiên tiến, nhưng cũng làm gia tăng áp lực cạnh tranh, tác   động bất lợi của thiên tai, dịch bệnh và các biến động của thị trường. 4. VAI TRÒ CỦA NÔNG NGHIỆP THÀNH PHỐ: 4.1: Nhận định chung:  11
  12. Trong nhiều năm qua, quán triệt chủ trương công nghiệp hoá, hiện đại  hoá nông nghiệp, nông thôn của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là sau khi có   Nghị  Quyết Trung  ương 7 khoá X về  nông nghiệp, nông dân và nông thôn;  thành phố đã ban hành Quyết định số 10/2009/QĐ­UBND ngày 22/01/2009 về  ban hành Kế hoạch thực hiện Chương trình hành động của Thành ủy về nông  nghiệp, nông dân, nông thôn theo Nghị quyết số 26 ­ NQ/TW ngày 05/8/2008  của Ban chấp hành Trung  ương Đảng. Trong các năm qua nông nghiệp và  nông thôn thành phố đã đạt được tốc độ tăng trưởng ở mức cao, cơ cấu nông  nghiệp có bước chuyển dịch tích cực, đa dạng hoá sản phẩm, chất lượng   nhiều loại sản phẩm nông nghiệp ngày một tăng. Tựu chung  ở  4 nội dung   lớn: ­ Sản phẩm nông nghiệp đã góp phần giải quyết an ninh lương thực và  nhu cầu của người dân thành phố, một số mặt hàng đã có giá trị xuất khẩu.  ­ Sản xuất nông nghiệp và mãng xanh (khu dự  trữ  sinh quyển Cần   Giờ…) góp phần quan trọng điều hòa khí hậu tại thành phố. ­ Góp phần thực hiện Chương trình an toàn vệ  sinh thực phẩm của  thành phố; an toàn dịch bệnh.  ­ Quá trình phát triển sản xuất nông nghiệp giúp kết cấu hạ tầng kinh  tế  ­ xã hội nông thôn được tăng cường; bộ  mặt nông thôn có nhiều thay đổi  đáng kể.  4.2. Các nội dung cụ thể:  ­ Tăng trưởng GDP thành phố ở mức cao từ 10 – 12%. Đóng góp 1/3 giá  trị xuất khẩu, 1/3 ngân sách quốc gia, 1/5 giá trị GDP cả nước. Thu nhập bình  quân đầu người năm 2010 đạt hơn 2.800 đôla, gấp 2,5 lần mức bình quân của  cả nước. Dù đã giảm, nhưng vẫn đang còn khoảng cách giữa trình độ CNH –   HĐH, giữa thu nhập của nông dân và điều kiện sống của cư dân nông thôn so   với nội thành (GDP trong nông nghiệp tỷ lệ là 1% so với GDP thành phố; bình  quân giá trị sản xuất là 155 triệu/ha; chênh lệch thu nhập nội thành và ngoại  thành còn 1,64 lần ). ­ Nông thôn thành phố với 5 huyện – 58 xã – hơn 1,2 triệu dân (bằng số  dân 1 tỉnh trung bình của nước ta). Với mục tiêu phấn đấu trở  thành Thành   phố  văn minh – hiện đại, Nông nghiệp, nông dân và nông thôn là bộ  phận   quan trọng, gắn bó khăng khít với sự  trưởng thành và phát triển của Thành  phố trong suốt quá trình cách mạng và trong công cuộc đổi mới. Vì vậy, việc   phát triển đô thị và xây dựng nông thôn mới phải song hành và cùng phát triển  theo hướng văn minh và hiện đại, cụ thể với nông nghiệp là nền nông nghiệp  đô thị. Có tài nguyên quý là đất đai, lao động, môi trường sinh thái phong phú   và sự   ổn định chính trị. Đây là yếu tố  bảo đảm sự  phát triển bền vững của   Thành phố. 12
  13. Thuận lợi và thách thức của Nông nghiệp Thành phố: ­ Thuận lợi: + Thành phố có tiềm lực lớn về khoa học công nghệ và tài chính.  + Là một thị trường lớn có nhu cầu cao về lao động, nông sản có giá   trị và chất lượng, môi trường sinh thái xanh – sạch – đẹp và bền vững. + Trong quá trình xây dựng nông thôn mới (bao hàm cả  về  phát triển  sản xuất), đã trải qua bước Chỉ đạo điểm về “ấp – xã” (Thái Mỹ ­ Tân Thông  Hội), có kinh nghiệm cho bước triển khai. ­ Thách thức: + Nông nghiệp, nông thôn, nông dân thành phố luôn đứng trước áp lực   lớn về sự phát triển nhanh, hiện đại và khoảng cách rộng về đời sống so với   cư dân đô thị. + Trong tương lại: Vị thế kinh tế NN – NT ngày càng giảm đi dự kiến  bằng 0,5% GDP, 2% lao động thành phố nhưng NN – NT – ND vẫn có ý nghĩa  lớn về chính trị ­ kinh tế ­ xã hội trong sự phát triển hài hòa của thành phố. Đặc trưng nông thôn mới của thành phố  Hồ  Chí Minh: Với đặc điểm  nông nghiệp, nông thôn, nông dân ven đô của một thành phố  văn minh, hiện  đại thì nông nghiệp của thành phố sẽ là: + Sản xuất phát triển dựa trên công nghệ tiên tiến, sản phẩm hàng hóa  có giá trị và chất lượng cao (bao gồm nông nghiệp – công nghiệp – dịch vụ ­   môi trường sinh thái) – xây dựng nền nông nghiệp đô thị. + Nông dân có thu nhập cao, điều kiện sống được cải thiện (theo cách   sống của người nông dân ven đô văn minh, hiện đại). + Có môi trường xanh, sạch, đẹp là vành đai an toàn sinh thái của  Thành phố.      Xét về  nông nghiệp Thành phố  sẽ  có 3 chức năng chính: Nông nghiệp  hiện đại – hiệu quả ­ an toàn; + Sản xuất nông nghiệp hiện đại dựa theo yêu cầu của thị trường kết   nối các tổ chức Khoa học – Doanh nghiệp – Thị trường – Thành phố và Khu   vực. + Xây dựng các hộ  nông dân sản xuất giỏi, các trang trại, các HTX,  các doanh nghiệp có trình độ  công nghệ  cao để  tổ  chức sản xuất, chế  biến  các sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản có giá trị và chất lượng cao. + Môi trường sinh thái bền vững. Môi trường xanh – sạch – đẹp vừa   đảm bảo là cơ sở để kinh doanh “Kinh tế sinh thái”, “Du lịch sinh thái”, “Nhà   vườn sinh thái”; vừa đảm bảo cho sự phát triển bền vững của Thành phố. Cận kề  Thành phố  hiện đại là những huyện – xã tiêu biểu cho từng  vùng sinh thái: miền Đông Nam bộ  là Củ  Chi, miền Tây Nam bộ  là Bình  13
  14. Chánh, Duyên hải là Cần Giờ”. Phải giữ gìn và phát huy, khai thác lợi thế gắn  với các khu đô thị  gần kề  để  nâng cao giá trị  tài nguyên đất đai, môi trường   sinh thái. 5.  KHÁI   QUÁT   ĐÁNH   GIÁ   KẾT   QUẢ   SẢN   XUẤT   NÔNG   NGHIỆP  TP.HCM SO VỚI CÁC NƯỚC TRONG KHU VỰC VÀ MỘT SỐ  TỈNH  THÀNH 5.1. Có đủ  các vùng sinh thái đặc trưng của miền Đông và miền Tây   Nam bộ:  TP.HCM  nằm  trong vùng chuyển  tiếp giữa  miền  Đông Nam Bộ  và  đồng bằng sông  Cửu  Long,  địa hình tổng quát có dạng thấp dần từ  Bắc  xuống Nam và từ Đông sang Tây, như: huyện Củ Chi và Hóc Môn – có những   đặc điểm của vùng Đông Nam Bộ; huyện Bình Chánh: có nhiều nét tương  đồng với miền Tây Nam Bộ; huyện Nhà Bè và Cần Giờ: vùng nước lợ nước  mặn. Từ  đó có nhiều thuận lợi: có thể  nghiên cứu, cung cấp giống và cung  cấp khoa học kỹ thuật liên quan.v.v..cho các vùng. 5.2­ Đối với TP.HCM, giá trị sản xuất nông nghiệp so với GDP không  cao, nhưng có 4 thế mạnh (đứng thứ 1) về cây trồng, vật nuôi: 5.2.1­  Bò sữa: chiếm >51% lượng bò sữa cả  nước (>90.000 con).  San̉   lượng sưa hang hoa  ̃ ̀ ́ ươc đat h ́ ̣ ơn 231 triệu lít sữa (sản lượng sữa tươi chiếm  61% sản lượng sữa cả  nước) . Đặc biệt, bò sữa thành phố  là giống đạt sản   lượng cao. 5.2.2­ Heo: tổng đàn >368.000 con, đứng thứ  1 cả  nước về đàn giống và  nái, với đa phần là các giống lai tạo năng suất cao. 2.3­ Cá sấu: Tổng đàn cá sấu hiện nay >187.000 con. 2.4­ Cá cảnh: sản lượng cá cảnh khoảng > 70 triệu con (dự kiến sẽ tăng   gấp 2 vào giai đoạn 2013 – 2015). Chưa kể  nuôi chim Yến trong nhà, 9 tháng đầu năm 2011 đạt >350 kg   (bình quân 1kg:40 triệu đồng), đã đạt giá trị # 14 tỷ đồng; diện tích sản xuất  muối của thành phố đứng thứ 3 cả nước (năng suất niên vụ 2009/2010 đạt >   100.000 tấn), đặc biệt đang định hướng sản xuất muối theo phương pháp kết   tinh muối trên nền ruộng trãi bạt, vừa đảm bảo tăng độ  sạch của muối, vừa   tăng năng suất và giá bán (muối vàng hiện nay, khoảng 750đ/kg, muối bạt  #1.000đ/kg). Chính vì vậy, phải: phát huy lợi thế; khắc phục tồn tại; những điểm   yếu: không làm  (đất đai ít; LĐ giá cao; SX nhỏ  lẽ, phân tán; liên kết với  những địa phương không tốt..) – các kết quả cụ thể đã nêu tại phần 2 và 3.  14
  15. GTSX NN (gồm cả lâm nghiệp, thủy sản) TP năm 2011 đạt trên 11.100   tỷ đồng (hơn tổng GTSX của các tỉnh trung bình), tăng 6,2% so với năm trước   (Tốc độ tăng trưởng chung NN cả nước 4%). Trong đó, NN chiếm 79,2%, TS  chiếm 19,7%, lâm nghiệp chiếm 3,6%. 5.3. Kết quả sản xuất nông nghiệp TP.HCM so với các nước trong khu   vực: 5.3.1. Thế  mạnh khoa học công nghệ, đặc biệt công nghệ  sinh học,   chuyên về giống ngày một phát triển:  5.3.1.1­  Phát huy thế  mạnh; vừa mở  rộng liên kết với khu vực, các   nước có thế mạnh để phát triển nhanh: TD: hiện nay tại thành phố, Bò phải  là bò giống, không phải nuôi lấy sữa, thịt. Tuyên truyền quảng bá về giống. 5.3.1.2­  Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, giống: đã phát triển, tính  toán bản quyền. 5.3.1.3­  Phát triển những khu NN công nghệ  cao: giúp nông dân tiếp  cận công nghệ  mới; chuyển giao KHKT; tăng cường vệ  sinh, an toàn thực  phẩm; chế biến bảo quản, tiêu thụ sản phẩm: nhằm nâng cao chất lượng sản   phẩm và giá trị gia tăng.  5.3.2. Đã Hình thành bộ  máy tổ  chức phục vụ  phát triển công nghệ   sinh học: đã có Trung tâm Công nghệ sinh học của thành phố, các Trung tâm   nghiên cứu công nghệ  sinh học của các Viện trường đóng trên địa bàn thành  phố  vừa đào tạo nhân lực hiện có và mạnh dạn thuê chuyên gia giỏi (trong   nước, nước ngoài). 5.3.3.  Về  cơ  chế, quy hoạch: đã quy hoạch các khu vực đất, tính toán  phát triển các trung tâm, khu vực đầu tư sản xuất, lai tạo giống. Tính luôn quy  hoạch các  khu  vực   đất  nông  nghiệp  dự   trữ   (không  cho  đô   thị  hóa). Tăng  cường chất lượng hiệu quả  sử  dụng đất (cho sản xuất, kho, chế  biến đầu  vào và đầu ra). TD: phải tăng cường chế  biến cỏ  khô nuôi bò giống, không  phát triển các diện tích đồng cỏ (hiệu quả không cao so với SX khác). 5.3.4. Đẩy mạnh nghiên cứu khoa học với các Viện, Trường:   Sở NN: đăng ký, đặt hàng với các vấn đề Nhà nước quan tâm;  Doanh nghiệp: khuyến khích nghiên cứu các vấn đề thực tiễn doanh  nghiệp quan tâm (nhà nước hỗ  trợ  lãi vay, kích cầu…). Tổng Cty NNSG:  vai trò chủ lực. 5.3.5. Đã có các cơ chế chính sách làm động lực phát triển NN:  15
  16.  Cơ   chế   chính   sách   hỗ   trợ   theo   từng   mục   tiêu   phát   triển   cụ   thể  (Quyết định 33…);  Cơ chế chính sách hỗ trợ với doanh nghiệp (Quyết định 36..). 5.3.6. Các cơ sở nông nghiệp mạnh của thành phố vươn chân rết, vệ   tinh ra khỏi thành phố  và các nước trong khu vực: tạo môi trường phát  triển. 5.3.7.  Đã hình thành, phát triển các Trung tâm, cơ  sở  đầu tư  chế   hiến, bảo quản sản phẩm nhằm nâng cao chất lượng, giá trị  sản phẩm:  nhằm trở thành đầu mối chế biến, tiêu thụ sản phẩm. 5.3.8. Đối với tổ  chức SX­KD trong lĩnh vực nông nghiệp, cá nhân   nông dân: bên cạnh có đất, có tiền cần đã phát triển, tiếp thu kỹ  thuật; biết   mua bán (yếu tố con người); biết liên kết SX và tiêu thụ dưới sự hỗ trợ, quản  lý của nhà nước. 5.3.9. Phát triển nông nghiệp gắn với du lịch sinh thái.v.v… PHẦN III SỰ THAM GIA CỦA NHÂN DÂN  TRONG XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI 1. Sự cần thiết phải có sự tham gia của người  dân Sự tham gia của người dân đã trở thành phương châm hành động và  là  mục tiêu quan  trọng  nhất trong xây dựng nông thôn mới. Chúng ta  cùng nhau tìm ra câu trả lời cho một số câu hỏi sau: Câu hỏi Câu trả lời của  Vì sao anh/chị trả  anh/chị lời như vậy? Đề án xây dựng nông thôn  mới ở xã là của ai? Đề án xây dựng nông thôn  mới ở xã do ai lập nên? Ai là người hưởng lợi  thực sự từ kết quả triển  khai đề án xây dựng nông  16
  17. thôn mới ở xã? Nhân dân là người chủ thật sự của đề án xây dựng nông thôn mới nên   họ có quyền và có bổn phận trực tiếp tham gia hoặc cử đại diện cho   mình tham gia vào các hoạt động phát triển của xã. Vì người dân của xã là người chủ và cũng là người hưởng lợi từ các  dự án thực hiện tại xã. Vì dân là chủ nên mọi quyết định đều phải là  của nhân dân trong xã. Vì thành quả của dự án là của nhân dân trong  xã. Do  đó  mọi  người  dân  có quyền và trách nhiệm  tham gia  vào các  cuộc họp,  cùng  nhau  bàn  bạc  và  cùng  nhau  quyết  định,  cùng  nhau  làm,  giám  sát,  nghiệm  thu... các thành quả đó. Để thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở là: dân biết, dân bàn, dân làm,  dân kiểm tra giám sát, dân quản lý và sử dụng thành quả, dân hưởng  lợi ích từ các hoạt động trong đề án. Để  tăng  khả  năng  phù  hợp  của  các  hoạt  động  trong đề án  với  các  nhu  cầu  của  người  dân,  với  điều  kiện  hạn  chế  của  từng  địa  phương.  Không  ai  hiểu  rõ  hoàn  cảnh,  tình  hình  thực  tế  và  tích  luỹ  được nhiều kinh nghiệm quý  báu  như  nhân  dân  tại  xã.  Những  kiến  thức,  kinh  nghiệm  ấy  được  sử  dụng  trong  đề  án  sẽ  đem  lại  rất  nhiều lợi ích. Sự  tham  gia  của  người  dân  là  cách  tốt  nhất  để  người  dân  thật  sự  trở  thành  chủ  của  đề  án xây dựng nông thôn mới  tại  địa  phương  mình.  Người  dân  không  còn chỉ là “đối tượng hưởng lợi” của đề án,  mà còn là người chủ thực sự của đề án. Để tận  dụng  và khai thác các nguồn  lực  của địa phương,  để đề án  xây dựng nông thôn mới ở  xã đạt  được  kết quả cao nhất,  nhân  dân  trong xã hưởng lợi được nhiều và lâu dài nhất. Để tạo cơ hội nâng  cao năng  lực cho nhân dân. Qua  việc  tham  gia  vào  các  hoạt  động  đánh  giá  nhu  cầu  và  xác  định khó khăn, xác định  các  hoạt  động  ưu  tiên...  người  dân  sẽ  học được  các  kỹ  năng  phân  tích.  Qua  việc  tham  gia  vào  lập  kế  hoạch  và  qua  việc  tham  gia  vào  thực hiện đề án họ sẽ dần dần tự tin và có kỹ năng tổ chức. Tạo  được các kỹ năng về tổ chức và thực hiện các hoạt động của đề án  sẽ  đặt  được  nền  móng  cho  sự  thành  công  của  các  hoạt  động  phát  triển hiện tại và tương lai của xã. 2. Các nguyên tắc trong xây dựng nông thôn mới 17
  18. Ba nguyên tắc chính đóng vai trò là kim chỉ  nam trong xây dựng   nông thôn mới là: Xây dựng nông thôn mới được thực hiện theo phương châm dựa   vào nội lực và cộng đồng địa phương. Nhà nước chỉ hỗ trợ một  phần làm động lực nhằm phát huy sự  đóng góp của người dân và  cộng đồng. Các hoạt động cụ  thể  do chính người dân tự đề  xuất và thiết kế  trên cơ  sở  bàn bạc  dân chủ,  công khai  và quyết định thông qua  cộng đồng. Chính quyền các cấp chỉ  đóng vai trò hướng dẫn kỹ  thuật; tổng hợp các đề  xuất, kiến nghị; phê duyệt kế  hoạch phát  triển và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân thực hiện vai trò  làm chủ thông qua cộng đồng. Xây dựng nông thôn mới phải đảm bảo phát triển nông thôn bền   vững,  hài hòa với môi trường,  góp phần bảo tồn giá trị  truyền   thống của địa phương. 2.1. Xây dựng nông thôn mới dựa vào nguồn lực cộng đồng Cần nhấn mạnh rằng nguồn lực, “đầu vào” của tiến trình phát  triển không chỉ là tiền hoặc các yếu tố vật chất hữu hình như  đất  đai, nguyên vật liệu, công lao động. Sự chủ động và tích cực tham  18
  19. gia   ý   kiến,   sự   năng  động   sáng   tạo,   tinh  thần   trách   nhiệm,  tình  tương thân, tương trợ, sự  tín nhiệm, tính cộng đồng… là nguồn  lực vô cùng quý báu, nhất là trong bối cảnh đời sống nhân dân còn   nhiều khó khăn và chủ trương “khoan sức dân” như hiện nay. Vậy  nguồn lực là gì? Nguồn lực phục vụ  xây dựng nông thôn mới có   thể được xem xét theo 3 loại như sau: a. Vốn vật chất, tài chính Trong quá trình phát triển của bất kỳ cộng đồng nào cũng cần phải  có nguồn lực vật chất. Các yếu tố vật chất hữu hình như  đất đai,   nguyên vật liệu, công lao động, tiền của …. là điều kiện không  thể thiếu trong phát triển. Cộng đồng này có vốn vật chất dồi dào  hơn, nhưng cộng đồng khác thì thiếu hụt nguồn lực này. Sự hỗ trợ  tài chính của Nhà nước nhằm gia tăng thêm nguồn lực vật chất cho  cộng đồng. Vậy sự  hỗ  trợ  của Nhà nước không theo cơ  chế  bình  quân chung cho tất cả  cộng đồng. Tùy thuộc vào mức độ  thịnh  vượng, điều kiện đất đai, vị trí địa lý, dân số… của cộng đồng mà  sự hỗ trợ của Nhà nước sẽ khác nhau. b. Vốn con người Vốn con người là toàn bộ hiểu biết và nhiệt tâm của con người khi  tiến hành các hoạt động trong cuộc sống nói chung và phát triển  cộng đồng nói riêng. Một trong những yếu tố quyết định sự thành,  bại trong quá trình xây dựng nông thôn mới là phát huy và sử dụng  hiệu quả  vốn con người. Mục đích phát triển là vì con người nên  trong quá trình phát triển chúng ta cần chú trọng việc tích lũy và gia  tăng vốn con người thông qua việc cùng quy mô thông tin, đào tạo,  giáo dục, nâng cao nhận thức, tư vấn….  c. Vốn xã hội Vốn xã hội là sự tuân thủ phong tục, những quy ước chung (hương   ước) của cộng đồng mà không cần sự cưỡng chế, áp đặt, là sự tín  nhiệm giữa những người trong cộng đồng, là “mạng lưới” xã hội  có  ảnh hưởng tốt đối với xã hội. Sự  tin cậy chính là cơ  sở, đồng  thời là động lực bảo đảm sự phát triển bền vững của vốn xã hội. Vốn xã hội là sản phẩm của tập thể và lợi ích của nó cũng là của   chung. Vốn xã hội giúp giải quyết những “bài toán tập thể”. Vốn  xã hội sẽ  giúp tiết kiệm nguồn lực vật chất trong quá trình phát   triển. Vốn xã hội có ảnh hưởng quan trọng đến chất lượng và tốc  độ tích lũy của những loại vốn khác.  19
  20. Trong quá trình xây dựng nông thôn mới cần chú trọng các biện   pháp kết nối cộng đồng, xây dựng các tổ chức dựa vào cộng đồng,  những hoạt động tập thể, trao đổi thông tin, cổ  động sự  tham gia   đông đảo nhân dân… để tiến đến sự đồng thuận trong cộng đồng. 2.2. Xây dựng nông thôn mới do cộng đồng làm chủ Đây là nguyên lý chủ đạo trong xây dựng nông thôn mới. Thế nào   là cộng đồng làm chủ?  Phát huy dân chủ  trong nhân dân theo phương  châm “dân biết, dân bàn, dân làm và dân kiểm tra”. Đây là các nấc thang  của sự tham gia.  Xây dựng nông thôn mới dựa vào nguồn lực cộng đồng là phát  hiện và phát huy các nguồn lực, những thế  mạnh trong cộng đồng và  chuyển giao quyền tự chủ cho cộng đồng nhằm động viên người dân tạo   ra  những  thay  đổi   tích  cực   và có  ý  nghĩa  cho  chính mình.  Một trong  những nguyên lý phát triển là phát huy nội lực và nâng cao khả  năng tự  quản của cộng đồng. Sự viện trợ của Nhà nước hay các tổ chức khác từ  bên ngoài cộng đồng sẽ  không phát huy hiệu quả  nếu như  người dân  không suy nghĩ và tìm cách tự giúp chính mình.  Không có và không thể  có một mô hình “nông thôn mới” hay một   công thức chung bất di, bất dịch áp dụng cho mọi tình huống. Xây dựng   nông thôn mới chỉ  có hiệu quả và bền vững khi nó tương thích với đặc   điểm tự  nhiên, điều kiện văn hóa, xã hội, phong tục tập quán … của   từng địa phương. Chính sự  phong phú và đa đạng này nên để  cho nhân   20

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản