Chẩn đoán và xử trí phù phổi cấp huyết động
Phï phæi cÊp lµ t×nh tr¹ng ø ®äng qu¸ møc dÞch trong kho¶ng kÏ vµ phÕ nang
dÉn tíi suy h« hÊp cÊp tiÕn triÓn nhanh. NÕu kh«ng ph¸t hiÖn, chÈn ®o¸n sím,
can thiÖp ®óng kÞp thêi sÏ nhanh chãng dÊn ®Õn suy h« hÊp cÊp nÆng, cã
nhiÒu nguy c¬ tö vong.
I. ChÈn ®o¸n:
1. L©m sµng: lµ chñ yÕu
- C¬n phï phæi cÊp xuÊt hiÖn ®ét ngét, nhanh, hay gÆp vÒ ®ªm. BÖnh nh©n lo
l¾ng, ho¶ng hèt, ph¶i ngåi dËy ®Ó thë.
- Khã thë, thë nhanh(trªn 30 lÇn/phót), tÝm m«i vµ ®Çu chi, v· må h«i.
- Cã thÓ kh¹c ra ®êm bät hång.
- R× rµo phÕ nang hai phæi gi¶m, nhiÒu ran Èm chai phæi, b¾t ®Çu ë hai ®¸y
phæi, d©ng dÇn lªn nh níc thuû triÒu d©ng c¶ hai phæi.
- Cã thÓ nghe tiÕng ran ng¸y.
- NhÞp tim nhanh 100 ®Õn 140 lÇn/phót. Cã thÓ cã tiÕng ngùa phi tr¸i.
- HuyÕt ¸p cã thÓ b×nh thêng hoÆc t¨ng. NÕu HA tèi thiÓu > 120 mmHg cã thÓ
nghÜ ®Õn phï phæi cÊp do t¨ng huyÕt ¸p
- HuyÕt ¸p sÏ tôt nÕu phï phæi cÊp kÐo dµi, suy h« hÊp nÆng.
- Rèi lo¹n ý thøc, thë chËm, v· må h«i, tÝm ®Çu chi, da næi v©n tÝm
- NhÞp tim chËm <>
2. XÐt nghiÖm:
- KhÝ m¸u: PaO2 gi¶m, PaCO2 b×nh thưêng hoÆc gi¶m.
- Protein dÞch phæi <> (-).
- §¸nh gi¸ c¸c chØ sè huyÕt ®éng:
+ áp lùc tÜnh m¹ch trung t©m (CVP) >15 cmH2O
+ áp lùc mao m¹ch phæi bÝt (PCWP) > 18 mmHg
+ Cung lưîng tim (CO) gi¶m
- XQ phæi th¼ng: H×nh ¶nh th©m nhiÔm lan to¶ hai bªn phæi, hay ®¸m mê lan
to¶ hai bªn phæi xuÊt ph¸t tõ rèn phæi hai bªn (®¸m mê h×nh c¸nh bím).
- H×nh tim to (chØ sè tim – ngùc > 50%)
- §iÖn t©m ®å: Cã h×nh ¶nh dÇy thÊt tr¸i (Trôc tr¸i, chØ sè Sokolow-Lyon:
RV5+SV2 ≥ 35mm ...) thưêng thÊy ë bÖnh nh©n t¨ng huyÕt ¸p.
- C¸c xÐt nghiÖm cÇn thiÕt kh¸c: §iÖn gi¶i ®å, CPK, CPK-MB, glucose m¸u,
creatinin m¸u, siªu ©m tim...
II. ChÈn ®o¸n ph©n biÖt:
- Phï phæi cÊp tæn thư¬ng:
+ Protein dÞch phæi > 0,5g/l
+ C¸c chØ sè huyÕt ®éng: CVP b×nh thưêng, CPWP b×nh thưêng, HA b×nh thư-
êng
+ Kh«ng cã dÊu hiÖu suy tim tr¸i
+ XQ phæi cã h×nh ¶nh mê kho¶ng kÏ lan to¶.
- C¬n hen phÕ qu¶n cÊp
- §ît cÊp bÖnh phæi t¾c nghÏn m¹n tÝnh
- T¾c m¹ch phæi
- DÞ vËt ®êng thë
III. Nguyªn nh©n phï phæi cÊp huyÕt ®éng:
- HÑp van hai l¸ khÝt
- T¨ng huyÕt ¸p
- ThiÕu m¸u cÊp c¬ tim, nhåi m¸u c¬ tim
- Viªm mµng ngoµi tim g©y Ðp tim cÊp
- T¾c m¹ch phæi
- T¨ng thÓ tÝch tuÇn hoµn cÊp tÝnh, gÆp trong:
+ Suy thËn cÊp
+ TruyÒn dÞch nhiÒu, nhanh
- Ngoµi ra cã thÓ gÆp trong:
+ Ngé ®éc thuèc: Meprobamat...
+ Tæn thư¬ng thÇn kinh: Sau tai biÕn m¹ch m¸u n·o, chÊn thư¬ng sä n·o...
IV. Tiªn lưîng:
- BÖnh thưêng tiÕn triÓn nhanh, rÇm ré, phôc håi nhanh nÕu xö trÝ ®óng
- Cã thÓ ngõng tim do suy h« hÊp
V. Xö trÝ phï phæi cÊp huyÕt ®éng:
§¶m b¶o chøc n¨ng h« hÊp, môc tiªu SaO2 > 90%
1. T¹i chç:
- Tư thÕ bÖnh nh©n: NÕu kh«ng cã tôt huyÕt ¸p ®Ó bÖnh nh©n ë t thÕ ngåi,
hai ch©n thâng, hoÆc tư thÕ Fowler (nöa n»m, nöa ngåi).
- Ga r« tÜnh m¹ch 3 trong 4 chi t¹m thêi, lu©n chuyÓn chi ga r«, ®Ó h¹n chÕ m¸u
tÜnh m¹ch trë vÒ
- Cã thÓ chÝch m¸u tÜnh m¹ch nÕu kh«ng cã thiÕu m¸u
- Thë oxy qua sonde mòi, mask 8-10 l/phót. H« hÊp hç trî qua mask.
- NÕu cã t¨ng HA: Nifenipine (Adalate) nhanh, viªn nang 10 mg, nhá giät dưíi lưìi
5-10 giät
2. T¹i bÖnh viÖn:
- Gi¶m tiÒn g¸nh: