intTypePromotion=1

Giáo trình bảo vệ môi trường - Phần 2 Bảo vệ nước lục địa - Chương 2

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:7

0
45
lượt xem
12
download

Giáo trình bảo vệ môi trường - Phần 2 Bảo vệ nước lục địa - Chương 2

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Hệ thống quan trắc và kiểm soát chất lượng của nước mặt Mạng l-ới quan trắc, thu thập, xử lý và quản lý dữ liệu về trạng thái đối t-ợng n-ớc làm thành một hệ thống kiểm soát quốc gia. Thuật ngữ kiểm soát đ-ợc hiểu là hệ thống các quan trắc nhất quán cho phép ghi nhận sự biến đổi của trạng thái môi tr-ờng d-ới ảnh h-ởng của hoạt động con ng-ời. Công tác kiểm soát về chất l-ợng và sự phân bố n-ớc ngọt giữa các nhà sử dụng n-ớc và các nhà tiêu thụ n-ớc...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình bảo vệ môi trường - Phần 2 Bảo vệ nước lục địa - Chương 2

  1. mÆt nh÷ng chÊt « nhiÔm ®éc tÝnh cao, hoÆc ë ®ã h×nh thμnh nªn nh÷ng ®iÒu kiÖn bÊt lîi cho ho¹t ®éng sèng cña c¸c c¬ thÓ ®éng vËt vμ thùc vËt, trong t×nh huèng ®ã c¸c qu¸ tr×nh sinh häc chØ cã ý nghÜa tèi thiÓu. Nghiªn cøu c¸c qu¸ tr×nh chuyÓn hãa lý hãa vμ sinh hãa Ch−¬ng 2 nh÷ng chÊt « nhiÔm trong c¸c ®èi t−îng n−íc ®ang ®−îc tiÕn hμnh ë nhiÒu c¬ së nghiªn cøu khoa häc cña n−íc ta (ViÖn HÖ thèng quan tr¾c vμ kiÓm so¸t chÊt l−îng Nghiªn cøu Khoa häc Thñy hãa, ViÖn Nghiªn cøu Khoa häc CÊp cña n−íc mÆt n−íc, HÖ thèng kªnh, Thñy c«ng tr×nh vμ §Þa chÊt Thñy v¨n C«ng tr×nh Toμn liªn bang, ViÖn Hãa häc C¸c hîp chÊt Tù nhiªn M¹ng l−íi quan tr¾c, thu thËp, xö lý vμ qu¶n lý d÷ liÖu vÒ cña ViÖn hμn l©m Khoa häc Liªn X«, ViÖn Sinh vËt häc c¸c biÓn tr¹ng th¸i ®èi t−îng n−íc lμm thμnh mét hÖ thèng kiÓm so¸t néi ®Þa thuéc ViÖn hμn l©m Khoa häc Liªn X« v.v...). quèc gia. ThuËt ng÷ kiÓm so¸t ®−îc hiÓu lμ hÖ thèng c¸c quan Nh÷ng kÕt qu¶ c¸c nghiªn cøu cÇn ph¶i lμ c¬ së ®Ó x©y tr¾c nhÊt qu¸n cho phÐp ghi nhËn sù biÕn ®æi cña tr¹ng th¸i dùng, kiÓm chøng vμ hiÖu chØnh c¸c ph−¬ng ph¸p dù b¸o vμ m«i tr−êng d−íi ¶nh h−ëng cña ho¹t ®éng con ng−êi. tÝnh to¸n møc ®é « nhiÔm vμ qu¸ tr×nh tù lμm s¹ch cña c¸c dßng C«ng t¸c kiÓm so¸t vÒ chÊt l−îng vμ sù ph©n bè n−íc ngät n−íc vμ c¸c thñy vùc. gi÷a c¸c nhμ sö dông n−íc vμ c¸c nhμ tiªu thô n−íc ®−îc giao cho nhiÒu bé vμ ngμnh t−¬ng øng. VÒ tr¹ng th¸i vÖ sinh dÞch tÔ cña c¸c thñy vùc trong ph¹m vi c¸c thμnh phè, c¸c ®iÓm d©n c− thuéc tr¸ch nhiÖm cña Bé Y tÕ Liªn X«. C¬ quan vÖ sinh dÞch tÔ cña bé nμy thùc hiÖn c«ng t¸c kiÓm so¸t mét c¸ch hÖ thèng nh÷ng ®Æc tr−ng sinh häc - vÖ sinh cña n−íc ë nh÷ng ®èi t−îng n−íc dïng ®Ó cÊp n−íc. HiÖn nay, nhËn ®Þnh vÒ c¸c ®Æc tr−ng chÊt l−îng cña n−íc chØ cã thÓ b»ng c¸ch ®èi s¸nh c¸c chØ sè quan tr¾c víi nh÷ng chuÈn mùc ®Æc tr−ng cho nång ®é tíi h¹n cho phÐp cña chÊt nμy hay chÊt kh¸c trong ®èi t−îng n−íc. Nh÷ng −íc l−îng ®Þnh l−îng nh− vËy vÒ møc « nhiÔm s«ng ngßi vμ thñy vùc, kiÓm tra t¸c nghiÖp vÒ møc « nhiÔm ®ßi hái c¸c quan tr¾c m¹ng l−íi th−êng kú ®−îc tæ chøc hîp lý. 283 284
  2. Nh÷ng nhiÖm vô chÝnh cña kiÓm so¸t chÊt l−îng (hay « nhiÔm c¸c ®èi t−îng n−íc lμ thu ®−îc sè liÖu vÒ chÊt l−îng n−íc nhiÔm) n−íc lôc ®Þa lμ quan tr¾c, ®¸nh gi¸ vμ dù b¸o tr¹ng th¸i cÇn thiÕt ®Ó thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ vμ sö dông n−íc hîp cña chóng. §ång thêi x¸c ®Þnh vμ ®¸nh gi¸ nh÷ng nh©n tè vμ lý. Cho nªn phôc vô quan tr¾c vμ kiÓm so¸t gi¶i quyÕt c¸c nh÷ng nguån t¸c ®éng nh©n sinh, cho phÐp tiÕn hμnh x¸c ®Þnh nhiÖm vô sau: møc ®é ¶nh h−ëng nh©n sinh tíi c¸c ®èi t−îng n−íc. - quan tr¾c vμ kiÓm so¸t møc ®é « nhiÔm n−íc vÒ c¸c chØ ¸p dông vμo kiÓm so¸t « nhiÔm n−íc lôc ®Þa, cã thÓ ph©n tiªu hãa häc, vËt lý vμ thñy sinh häc; chia nh÷ng h−íng chÝnh sau ®©y dùa trªn nh÷ng ph−¬ng h−íng - nghiªn cøu ®éng häc c¸c chÊt « nhiÔm vμ lμm s¸ng tá c¸c chung vÒ kiÓm so¸t « nhiÔm cña m«i tr−êng tù nhiªn (Izrael vμ ®iÒu kiÖn lμm t¨ng ®ét ngét dao ®éng møc « nhiÔm; nnk, 1978): - nghiªn cøu c¸c quy luËt cña c¸c qu¸ tr×nh tù lμm s¹ch vμ - quan tr¾c vÒ tr¹ng th¸i c¸c ®èi t−îng n−íc vμ c¸c nh©n tè tÝch luü chÊt « nhiÔm trong c¸c trÇm tÝch ®¸y; t¸c ®éng tíi chóng; - nghiªn cøu c¸c quy luËt vËn chuyÓn qua c¸c tuyÕn ra cña - ®¸nh gi¸ tr¹ng th¸i thùc tÕ cña c¸c ®èi t−îng n−íc vμ s«ng ®Ó x¸c ®Þnh c¸n c©n c¸c chÊt nμy trong thñy vùc. nh÷ng nh©n tè t¸c ®éng tíi chóng; - dù b¸o tr¹ng th¸i c¸c ®èi t−îng n−íc vμ ®¸nh gi¸ tr¹ng Quan tr¾c vμ kiÓm so¸t møc ®é « nhiÔm ®−îc tiÕn hμnh th¸i dù b¸o. trªn c¸c tr¹m quan tr¾c th−êng xuyªn vμ t¹m thêi, ph©n bè trªn c¸c vïng cã hay kh«ng cã ¶nh h−ëng cña c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ. HÖ thèng kiÓm so¸t lμ hÖ th«ng tin vμ nã kh«ng bao gåm nh÷ng yÕu tè qu¶n lý. Nã lμ mét bé phËn cÊu thμnh cña hÖ Quan s¸t thø hai nh»m lÊy quan tr¾c nÒn. Khi ®ã ®−îc tæ chøc: thèng qu¶n lý m«i tr−êng (hay c¸c ®èi t−îng n−íc) vμ ®iÒu tiÕt - m¹ng l−íi c¸c tr¹m quan tr¾c ®Þnh kú thμnh phÇn tù chÊt l−îng cña m« tr−êng. nhiªn vμ « nhiÔm n−íc mÆt vÒ c¸c chØ tiªu lý hãa vμ thñy sinh Quan tr¾c c¸c ®èi t−îng n−íc g¾n liÒn víi dù b¸o tr¹ng th¸i häc; cña chóng, do viÖc dù b¸o chØ cã thÓ thμnh lËp khi cã tr¹ng th¸i - m¹ng l−íi c¸c tr¹m chuyªn dông trªn c¸c ®èi t−îng « thùc tÕ cña ®èi t−îng n−íc hiÖn t¹i vμ qu¸ khø. C¸c quan tr¾c nhiÔm; bao gåm c¸c sè liÖu vÒ nguån « nhiÔm, vÒ thμnh phÇn vμ tÝnh - m¹ng l−íi c¸c tr¹m quan tr¾c kh¶o s¸t t¹m thêi trªn c¸c chÊt « nhiÔm, vÒ ph¶n øng cña thñy sinh vμ sù thay ®æi tr¹ng ®èi t−îng kh«ng chøa c¸c tr¹m ®· nªu trªn. th¸i cña c¸c ®èi t−îng n−íc. Sè liÖu c¸c quan tr¾c nμy cÇn ®−îc so s¸nh víi sè liÖu vÒ tr¹ng th¸i tù nhiªn cña ®èi t−îng n−íc C¸c yªu cÇu chÝnh cña m¹ng l−íi: ®Õn khi b¾t ®Çu t¸c ®éng nh©n sinh râ rμng, tøc lμ cÇn ph¶i biÕt - −u tiªn viÖc nghiªn cøu vμ kiÓm so¸t c¸c t¸c ®éng nh©n th«ng tin vÒ c¸c ®Æc tr−ng nÒn cña chÊt vμ l−îng tμi nguyªn sinh lªn n−íc mÆt; n−íc. - tÝnh hÖ thèng vμ tÝnh tæng hîp cña quan tr¾c vÒ chÊt Môc ®Ých chÝnh cña viÖc quan tr¾c vμ kiÓm so¸t møc ®é « 285 286
  3. biÓn hay c¸c thñy vùc néi ®Þa cã ý nghÜa kinh tÕ lín; l−îng n−íc theo c¸c chØ tiªu vËt lý, hãa häc, sinh häc vμ tiÕn hμnh c¸c ®o ®¹c thñy v¨n ®i kÌm; - ranh giíi c¸c vïng kinh tÕ lín, c¸c n−íc céng hoμ vμ c¸c n−íc cã s«ng ®i qua; - tÝnh ®ång bé thêi ®o¹n quan tr¾c víi c¸c t×nh huèng thñy v¨n ®Æc tr−ng; - c¸c tr¹m thñy v¨n khèng chÕ cña c¸c l−u vùc s«ng ngßi - x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu chÊt l−îng n−íc bμng c¸c ph−¬ng trªn ®ã thiÕt lËp c¸n c©n kinh tÕ n−íc; ph¸p thèng nhÊt; - c¸c vïng cöa nhËp l−u « nhiÔm cña c¸c s«ng chÝnh trong - tÝnh nghiÖp vô cña viÖc nhËn th«ng tin vÒ chÊt l−îng c¸c hÖ thèng s«ng ngßi lín vμ c¸c hå vμ hå chøa lín cã ý nghÜa n−íc. kinh tÕ quèc d©n quan träng. C¸c ®iÓm quan tr¾c cÇn tho¶ m·n c¸c yªu cÇu vÒ tÝnh hiÖu ViÖc ®Æt c¸c tuyÕn ®o trªn ®èi t−îng vμ kho¶ng c¸ch gi÷a qu¶ vμ ph©n bè sè liÖu vÒ l−u l−îng c¸c s«ng vμ mùc n−íc trong chóng ®−îc x¸c ®Þnh phï hîp víi c¸c nguyªn t¾c ho¹t ®éng cña thñy vùc. CÇn tèi ®a tiÕn tíi viÖc trén c¸c ®iÓm quan tr¾c víi c¸c b¶o vÖ tμi nguyªn n−íc mÆt khái « nhiÔm. T¹i mçi ®iÓm cÇn tr¹m thñy v¨n chÕ ®é. Khi kh«ng cã kh¶ n¨ng ®ã, vÊn ®Ò vÒ sù ®¸nh dÊu kh«ng Ýt h¬n hai - ba tuyÕn ®o; mét tuyÕn ®o cao h¬n ®¶m b¶o c¸c ®iÓm quan tr¾c vμ kiÓm so¸t « nhiÔm n−íc mÆt, c¸c nguån « nhiÔm (®Ó ®Æc tr−ng cho tr¹ng th¸i nÒn cña ®èi t−îng sè liÖu vÒ l−u l−îng n−íc ph¶i ®−îc gi¶i quyÕt mét c¸ch ®Æc biÖt. t−¬ng øng víi ®iÓm ®· cho) vμ mét - hai tuyÕn ®o thÊp h¬n nguån « nhiÔm. §iÓm quan tr¾c vμ kiÓm so¸t trªn c¸c s«ng, hå vμ hå chøa Trªn c¸c s«ng ngßi tuyÕn ®o thø nhÊt (nÒn) ph©n bè tËp cÇn ®−îc g¾n víi vïng ®æ n−íc th¶i. C¸c ®èi t−îng chÝnh khi lùa chän c¸c ®iÓm quan tr¾c vμ kiÓm so¸t cÇn ph¶i nh− sau: trung trªn kho¶ng c¸ch 1 km trªn nguån « nhiÔm, vμ ®ñ ®Ó lo¹i bá ¶nh h−ëng cña n−íc th¶i ®æ vμo. Trªn c¸c thñy vùc tuyÕn ®o - vÞ trÝ ®æ n−íc th¶i vμ n−íc m−a cña thμnh phè, c¸c lμng nÒn (thñy trùc) ®−îc bè trÝ ngoμi vïng ¶nh h−ëng cña « nhiÔm lín vμ c¸c tæ hîp kinh tÕ; tõ nguån cho tr−íc, x¸c ®Þnh theo sè liÖu trªn s«ng hoÆc b»ng - vÞ trÝ ®æ n−íc th¶i bëi c¸c xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp lín riªng con ®−êng tÝnh to¸n. biÖt (nhμ m¸y, má, khai th¸c dÇu, lÊy quÆng...) TuyÕn ®o thø hai ®−îc chØ ®Þnh ®Ó quan tr¾c sù thay ®æi - vÞ trÝ ®æ c¸c n−íc ®éc h¹i cña nhμ m¸y nhiÑt ®iÖn, thñy chÊt l−îng n−íc s«ng suèi hay thñy vùc gÇn ®iÓm ®æ n−íc th¶i, ®iÖn vμ ®iÖn nguyªn tö; tøc lμ trong vïng « nhiÔm. Phï hîp víi c¸c tiªu chuÈn vÖ sinh, - vÞ trÝ ®æ c¸c n−íc giÕng, thÊm tõ c¸c ®Êt t−íi, tiªu; cÇn bè trÝ nã mét kho¶ng c¸ch 1 km trªn chç sö dông n−íc gÇn - ®o¹n gÇn ®Ëp cña s«ng quan träng ®èi víi ng− nghiÖp; nhÊt (n¬i tÝch thñy). Trªn c¸c s«ng ngßi, sö dông cho môc ®Ých - chç sinh sèng vμ tró ®«ng cña c¸c lo¹i kh¸c cã gi¸ trÞ; ng− nghiÖp, tuyÕn ®o nμy cÇn bè trÝ ë kho¶ng c¸ch 0,5 km theo dßng ch¶y thÊp h¬n chæ ®æ n−íc th¶i, cßn trªn c¸c thñy vùc 0,5 - c¸c tuyÕn khèng chÕ c¸c s«ng lín vμ trung b×nh ®æ vμo 287 288
  4. km vÒ phÝa dßng ch¶y biÓu hiÖn m¹nh nhÊt. Trong c¸c thμnh tÇng, lÊy mÉu cÇn bè trÝ sao cho nhËn ®−îc c¸c ®Æc tr−ng thμnh phè hay lμng m¹c, n¬i cã nhiÒu chç ®æ n−íc th¶i, tuyÕn ®o kiÓm phÇn n−íc cao h¬n líp ®ét biÕn nhiÖt ®é ë chÝnh líp ®ã vμ thÊp tra cÇn bè trÝ ë kho¶ng c¸ch 0,5 - 1,0 km thÊp h¬n kªnh dÉn h¬n. chÝnh, hoÆc kªnh dÉn cuèi cïng. Ch−¬ng tr×nh quan tr¾c trªn mçi ®iÓm cÇn ph¶i tÝnh ®Õn c¸c ®Æc ®iÓm qu¸ tr×nh « nhiÔm khu vùc cña ®èi t−îng n−íc cÇn TuyÕn ®o thø ba bè trÝ tËp trung sao cho sè liÖu quan tr¾c kiÓm so¸t, bao gåm c¶ viÖc x¸c ®Þnh b¾t buéc c¸c thμnh tè chÊt ®−îc trªn ®ã ®Æc tr−ng cho chÊt l−îng n−íc vÒ tæng thÓ theo mÆt l−îng n−íc nh− nhiÖt ®é, hμm l−îng c¸c chÊt l¬ löng, ®é kho¸ng c¾t ngang cña dßng n−íc tøc lμ nã n»m ë chç ®ñ trén lÉn (kh«ng hãa, pH, hμm l−îng « xy hoμ tan, BPK, c¸c t¹p chÊt næi, mïi, Ýt h¬n 80 %) n−íc th¶i vμ n−íc s«ng (víi l−u l−îng n−íc tÝnh c¸c vi khuÈn vμ c¸c chÊt bæ sung ®Æc thï cho ®èi t−îng ®· nªu. to¸n trong s«ng suÊt ®¶m b¶o 95 %). Tuy nhiªn tuyÕn ®o nμy Ch−¬ng tr×nh quan tr¾c cÇn ph¶i ®−îc ph©n hãa ®èi víi kh«ng nhÊt thiÕt n»m ë vÞ trÝ thÊp h¬n vμ víi l−u l−îng n−íc tõng ®iÓm quan tr¾c cã tÝnh ®Õn møc ý nghÜa cña ®èi t−îng nãi trªn, nång ®é chÊt « nhiÔm lμ thÊp h¬n giíi h¹n ®é nh¹y cña n−íc. c¸c ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch hãa häc. §iÒu nμy ®−îc xem nh− lμ chØ tiªu chÝnh khi x¸c ®Þnh ranh giíi giíi h¹n d−íi cña ®o¹n Mäi ®iÓm trong m¹ng l−íi quan tr¾c ®Þnh kú ®−îc chia ra quan tr¾c. Trªn c¸c con s«ng lín, n¬i tuyÕn ®o x¸o trén hoμn bèn h¹ng: toμn n»m c¸ch kh¸ xa nguån « nhiÔm, cÇn ph¶i chó ý x¸c ®Þnh 1. C¸c ®iÓm, n»m trªn c¸c s«ng ngßi (hay mét ®o¹n cña nã) nã, xuÊt ph¸t tõ quyÒn lîi phôc vô ng−êi tiªu dïng. vμ thñy vùc cã c¸c gi¸ trÞ kinh tÕ quèc d©n quan träng, víi sù Lùa chän vÞ trÝ c¸c tuyÕn ®o quan tr¾c tËp trung tiÕn hμnh hiÖn diÖn cña n¬i ®æ n−íc th¶i « nhiÔm khi tr−êng hîp cã kh¶ trªn c¬ së c¸c kÕt qu¶ cña c¸c c«ng tr×nh so¹n th¶o. Sè l−îng c¸c n¨ng n©ng cao gi¸ trÞ nång ®é tíi h¹n ®· x¸c ®Þnh theo mét chÊt thñy trùc vμ sè ®iÓm lÊy mÉu trªn thñy trùc ®−îc x¸c ®Þnh víi chØ thÞ nμo ®ã hay chØ tiªu chÊt l−îng n−íc. c¸c ®iÒu kiÖn cô thÓ cña ®o¹n s«ng (thñy vùc) sao cho c¸c quan 2. C¸c ®iÓm n»m trªn c¸c ®èi t−îng n−íc, n»m trong c¸c tr¾c cã tÝnh ®¹i diÖn ®èi víi chÕ ®é « nhiÔm cña ®èi t−îng ®· vïng thμnh phè c«ng nghiÖp vμ lμng c«ng nh©n víi sù cÊp n−íc cho. tËp trung; ë c¸c chç nghØ ®¹i trμ cña c− d©n; t¹i vÞ trÝ ®æ n−íc T¹i tuyÕn ®o nÒn trªn s«ng ngßi vμ trong thñy vùc c¸c mÉu giÕng n«ng nghiÖp; trªn c¸c tuyÕn ®o ranh giíi c¸c s«ng ch¶y n−íc lÊy ®ñ c¸c tÇng tõ bÒ mÆt trªn mét thñy trùc, cßn c¸c trªn l·nh thæ Liªn X« hay ch¶y ra ngoμi biªn giíi; trªn c¸c tuyÕn ®o cßn l¹i - trªn mét sè thñy trùc víi c¸c tÇng sau ®©y: ®é tuyÕn khèng chÕ s«ng lín vμ trung b×nh ch¶y vμo biÓn hay c¸c s©u ch−a ®Õn 5m - tõ tÇng mÆt, ®é s©u 5 - 10 m tõ tÇng mÆt vμ thñy vùc néi ®Þa cã ý nghÜa kinh tÕ quèc d©n lín; trªn c¸c tuyÕn tÇng ®¸y; ®é s©u h¬n 10 m - bæ sung thªm tÇng trung gian ®o khèng chÕ c¸c s«ng mμ trªn ®ã thμnh lËp c¸c c¸n c©n kinh tÕ (trung b×nh). Víi sù hiÖn diÖn cña thang nhiÖt thñy vùc c¸c n−íc víi ®Æc tr−ng chÊt l−îng tμi nguyªn n−íc; trong c¸c vïng 289 290
  5. cöa s«ng lμ nhËp l−u cña c¸c dßng s«ng lín, hå vμ hå chøa. kiÓm tra tr¹ng th¸i khÝ quyÓn cã ANKOC - A (A- khÝ quyÓn). C¸c hÖ thèng nμy cã thÓ quan tr¾c nhanh sù « nhiÔm cña n−íc 3. C¸c ®iÓm n»m trªn c¸c ®èi t−îng n−íc chÞu søc t¶i nh©n vμ kh«ng khÝ vμ nguån ph¸t th¶i cña chóng, truyÒn c¸c sè liÖu sinh yÕu vμ kh«ng cã (trong c¸c vïng cã c¸c ®iÓm d©n c− vμ c¸c t−¬ng øng vÒ tæ hîp th«ng tin tÝnh to¸n n¬i m¸y tÝnh ®iÖn tö xÝ nghiÖp c«ng nghiÖp, nhμ nghØ vμ c¬ së du lÞch... kh«ng lín). lμm râ c¸c dÊu hiÖu c¸c hiÖn t−îng nguy hiÓm, hÖ thèng hãa vμ 4. C¸c ®iÓm cña m¹ng l−íi quan tr¾c thñy hãa ®Þnh kú trªn kh¸i qu¸t hãa sè liÖu. §iÒu nμy cho phÐp tiÕp nhËn nhanh c¸c c¸c ®èi t−îng n−íc kh«ng « nhiÔm (®o¹n nÒn). biÖn ph¸p b¶o vÖ ®Æc biÖt khi ®æ n−íc th¶i trªn ®ång vμ triÖt Ch−¬ng tr×nh quan tr¾c trªn c¸c ®iÓm cña c¸c h¹ng kh¸c tiªu c¸c t×nh huèng næ ch¸y. nhau ®−îc ph©n biÖt qua thÓ tÝch c¸c chØ tiªu quan tr¾c vμ theo C¸c sè liÖu cña ANKOC - B ®−a vμo tr¹m tù ®éng kiÓm thêi ®o¹n quan tr¾c. Trªn c¸c ®iÓm h¹ng thø nhÊt c¸c quan tr¾c so¸t n−íc mÆt lμ m¾t xÝch ®Çu tiªn cña hÖ thèng. ACKPV ngμy ®−îc tiÕn hμnh hμng ngμy theo ch−¬ng tr×nh rót gän vμ hμng nay cã thÓ ®o vμ kiÓm so¸t tíi hai chôc chØ tiªu chÊt l−îng n−íc, tuÇn tr¨ng theo ch−¬ng tr×nh ®Çy ®ñ; trªn c¸c ®iÓm h¹ng thø thÝ dô nh− mùc n−íc, nhiÖt ®é, ®é dÉn ®iÖn vμ ®é ®ôc cña n−íc, hai hμng ngμy tiÕn hμnh c¸c quan tr¾c trùc tiÕp, cßn hμng hμm l−îng « xy hoμ tan, chÊt l¬ löng, ion ®ång, møc a xÝt hay th¸ng theo ch−¬ng tr×nh ®Çy ®ñ; trªn c¸c ®iÓm h¹ng thø ba kiÒm. Sè c¸c chØ tiªu kiÓm tra cã thÓ më réng theo møc ®é t×m quan tr¾c hμng th¸ng ®−îc tiÕn hμnh theo ch−¬ng tr×nh rót gän, kiÕm c¸c ph−¬ng ph¸p ®o ®¹c tù ®éng chóng. LÊy mÉu cã thÓ cßn ch−¬ng tr×nh ®Çy ®ñ - trªn c¸c pha thñy v¨n chÝnh; trªn c¸c tiÕn hμnh liªn tôc theo chu kú, thÝ dô qua 1 giê hay theo lÖnh ®iÓm h¹ng thø t− - theo ch−¬ng tr×nh ®Çy ®ñ - trªn c¸c pha cña tr¹m ®iÒu khiÓn. AC KPV ®· x¸c ®Þnh trªn c¸c vÞ trÝ tô thñy thñy v¨n chÝnh. cña thμnh phè vμ trªn c¸c ®iÓm t¸c ®éng nh©n sinh lín nhÊt HiÖn nay viÖc lÊy mÉu ®Ó kiÓm tra chÊt l−îng n−íc, còng ®Õn chÊt l−îng n−íc. nh− ®Ó x¸c ®Þnh c¸c chØ tiªu chÊt l−îng n−íc cña nã ®−îc tù C¸c hÖ thèng tù ®éng hãa bao gåm c¸c phßng thÝ nghiÖm vμ ®éng hãa. Chøc n¨ng hãa c¸c hÖ thèng kiÓm tra nguyªn tö tù c¸c « t« di ®éng (phßng thÝ nghiÖm l−u ®éng trªn « t«) ®Ó thu ®éng chÊt l−îng n−íc c¶ ®Þnh kú lÉn th−êng xuyªn. Nhê c¸c hÖ thËp kh«ng tù ®éng c¸c th«ng tin kh«ng thÓ thu thËp b»ng AC. thèng tù ®éng kh«ng cã sù tham gia cña con ng−êi cã thÓ lÊy HÖ thèng tù ®éng hãa cho phÐp dù b¸o møc « nhiÔm c¸c ®èi mÉu, tiÕn hμnh ph©n tÝch nhanh, ®−a th«ng tin lªn m¸y tÝnh t−îng n−íc vμ ®iÒu khiÓn chÊt l−îng n−íc. ®iÖn tö. Sö dông c¸c s¬ ®å nh− thÕ cho phÐp thu nhËn nhanh HÖ thèng tù ®éng hãa quan tr¾c vμ ®¸nh gi¸ chÊt l−îng chãng mét l−îng th«ng tin lín vÒ c¸c tÝnh chÊt vËt lý vμ thμnh n−íc ®· vμ ®ang ®−îc x©y dùng trªn c¸c ®èi t−îng n−íc trong phÇn hãa häc cña n−íc s«ng vμ hå. §Ó thùc hiÖn viÖc kiÓm tra hμng lo¹t c¸c thμnh phè lín cña Liªn bang X« viÕt nh− theo thêi gian vμ theo l·nh thæ c¸c chØ tiªu riªng biÖt cña chÊt Matxc¬va, Kharcov, Rostov trªn s«ng §«ng, Tbilixi, Kemerovno, l−îng n−íc c¸c chuyªn gia X« viÕt ®· so¹n th¶o hÖ tù ®éng quan Nhizdnhi Novgorod , Vinhius. ThÝ dô nh− trªn l−u vùc s«ng tr¾c vμ kiÓm so¸t tr¹ng th¸i n−íc ANKOC - B (B - n−íc). ®Ó 291 292
  6. nã ngμy cμng ®−îc ¸p dông vμo thùc tÕ ë Liªn X« còng nh− ë Matxc¬va, cã thÓ xem xÐt viÖc tæ chøc vμ trËt tù quan tr¾c nhê n−íc ngoμi: Mü, Anh, NhËt B¶n, Hungari, TiÖp Kh¾c vμ c¸c c¸c hÖ tù ®éng hãa. n−íc kh¸c, n¬i c¸c tr¹m tù ®éng th−êng ®−îc gäi lμ kiÓm so¸t. HÖ thèng quan tr¾c bao trïm toμn bé l−u vùc s«ng Chóng tiÕn hμnh tù ®éng viÖc lÊy mÉu, ®o ®¹c (nhãm c¸c ®Çu Matxc¬va (tõ hå chøa Mozdai ®Õn cöa s«ng). Vμo n¨m 1978, ®o), xö lý (chuyÓn dÞch) vμ truyÒn th«ng tin. trªn s«ng Matxc¬va cã 8 AC KPV. Sè tr¹m cÇn cã lμ 30 vμ cÇn bæ sung 40 ®iÓm thu thËp th«ng tin kh«ng tù ®éng. AC KPV ®o ®¹c mùc n−íc, nhiÖt ®é, ®é ®ôc vμ ®é dÉn ®iÖn cña n−íc, pH, L−u vùc s«ng hμm l−îng « xy hoμ tan, ion clo, ®ång. C¸c tr¹m nμy lμ bé phËn th«ng tin cña hÖ tù ®éng ®iÒu khiÓn c¸c tæ hîp b¶o vÖ n−íc (ACU VK). bªn c¹nh c¸c tr¹m, trong hÖ thèng cßn cã c¸c nhãm Thu thËp th«ng tin tù ®éng lμm viªc l−u ®éng, phßng thÝ nghiÖm thñy hãa, tr¹m ®iÒu khiÓn §¸nh gi¸ nhu cÇu kinh trung t©m vμ tæ hîp tÝnh to¸n. NhiÖm vô chÝnh cña c¸c nhãm tÕ vÒ n−íc Xö lý th«ng tin lμm viÖc l−u ®éng lμ lμm râ c¸c nguån « nhiÔm cao cña s«ng ngßi ®−îc theo dâi bëi c¸c tr¹m tù ®éng, còng nh− tËp hîp c¸c th«ng tin bæ sung vÒ nguån « nhiÔm s«ng. Cho nªn, 5-10 ngμy §¸nh gi¸ tr¹ng th¸i ®èi t−îng n−íc mét lÇn hä x¸c ®Þnh hμm l−îng dÇu, c¸c chÊt tæng hîp ho¹t ®éng trªn bÒ mÆt, phenon, photph¸t vμ c¸c chÊt kh¸c trong n−íc s«ng. Sè liÖu ®−îc truyÒn vÒ tr¹m ®iÒu hμnh trung t©m vμ Dù b¸o tr¹ng th¸i ®èi t−îng n−íc tæ hîp tÝnh to¸n. Trªn s«ng B¾c Donhesk (®o¹n 100 km tõ Slaviansk ®Õn KÕ ho¹ch sö dông tæng hîp tμi Licitrask), gåm 8 tr¹m kiÓm so¸t n−íc s«ng, 6 tr¹m kiÓm tra nguyªn n−íc n−íc th¶i, 5 tr¹m ®iÒu hμnh t¹i chç vμ 1 tr¹m ®iÒu hμnh trung t©m. Tr¹m kiÓm so¸t n−íc s«ng tù ®éng lÊy mÉu, b¶o qu¶n trong thêi gian 1 ngμy, còng nh− tiÕn hμnh c¸c ®o ®¹c bæ sung §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông tμi nguyªn n−íc c¸c chØ tiªu chÊt l−îng n−íc. C¸c tr¹m kiÓm so¸t n−íc th¶i còng lμm viÖc t−¬ng tù. H×nh 2.1. S¬ ®å hÖ thèng qu¶n lÝ tù ®éng tμi nguyªn n−íc l−u vùc s«ng HÖ thèng tù ®éng hãa cho phÐp x¸c ®Þnh hiÖn t¹i sè l−îng chÊt « nhiÔm hoμn toμn h¹n chÕ, ®Æc biÖt lμ chÊt phãng x¹. Tuy TiÕp nhËn nhanh chãng vμ gÇn nh− lμ liªn tôc th«ng tin vÒ nhiªn, −u ®iÓm cña chóng lμ ë tÝnh liªn tôc cña ®o ®¹c. V× thÕ 293 294
  7. chÊt l−îng n−íc nhê c¸c hÖ thèng tù ®éng kiÓm so¸t ®· thóc ®Èy tÝnh cÇn thiÕt phæ biÕn chóng réng r·i vμo thùc tiÔn kiÓm so¸t chÊt l−îng n−íc lôc ®Þa. Tr−íc hÕt, chóng ®−îc tËp trung trªn c¸c l−u vùc s«ng ngßi, n¬i cã chÕ ®é n−íc kh¾c nghiÖt. Trong tr−êng hîp nμy hÖ thèng trë thμnh mét bé phËn cña toμn bé hÖ thèng ®iÒu khiÓn chung h¬n vÒ chÊt l−îng n−íc, cã kh¶ n¨ng tèi Ch−¬ng 3 −u hãa c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ n−íc. C¸c nh©n tè thñy v¨n h×nh thμnh Më réng m¹ng l−íi c¸c ®iÓm vμ vïng kiÓm so¸t cã thÓ vμ ph−¬ng ph¸p ®¸nh gi¸ chÊt l−îng n−íc mÆt métc¸ch nhanh chãng ®¸ng kÓ b»ng c¸ch sö dông tæng hîp c¸c ph−¬ng ph¸p quan tr¾c vμ nghiªn cøu trªm mÆt ®Êt, m¸y bay vμ vò trô. Tr¾c ®¹c b»ng hμng kh«ng vμ vò trô, b»ng c¸c 3.1. Nh÷ng luËn ®iÓm chung ph−¬ng ph¸p nμy, cã thÓ tiÕn hμnh tõ ®é cao hμng tr¨m mÐt ®Õn 200 kilomet phô thuéc vμo m¸y mãc ®ang sö dông. Sù thay ®æi ChÊt l−îng n−íc trong thñy vùc vμ trong s«ng ngßi h×nh chÊt l−îng n−íc trong c¸c thñy vùc ®−îc ghi nhËn tèt tõ c¸c thμnh do ¶nh h−ëng cña nhiÒu qu¸ tr×nh: x©m nhËp vμ th¶i c¸c m¸y chôp ¶nh tõ c¸c vÖ tinh nh©n t¹o quanh Tr¸i §Êt vμ c¸c chÊt hãa häc tõ n−íc th¶i; x¸o trén vμ pha lo·ng c¸c chÊt « tμu vò trô. nhiÔm ®i kÌm; c¸c qu¸ tr×nh vËn chuyÓn hãa häc vμ t¸c ®éng Nhê ACU VK, cã thÓ so¹n th¶o c¸c kÕ ho¹ch sö dông tæng t−¬ng hç cña c¸c chÊt « nhiÔm víi c¸c thμnh phÇn n−íc tù hîp hîp lý c¸c tμi nguyªn n−íc l−u vùc s«ng ngßi vμ c¸c biÖn nhiªn; c¸c qu¸ tr×nh sinh hãa, sinh häc, lý hãa vμ vËt lý diÔn ra ph¸p thùc hiÖn chóng. Khi gi¶i quyÕt c¸c nhiÖm vô nμy cÇn sö trong ®èi t−îng n−íc. TÊt c¶ c¸c qu¸ tr×nh nμy ë møc ®é nhiÒu dông ph©n tÝch hÖ thèng, cho phÐp lμm râ c¸c thμnh tè chÝnh hay Ýt ®Òu g¾n liÒn víi chÕ ®é thñy v¨n cña ®èi t−îng n−íc, víi cña hÖ vμ mçi quan hÖ gi÷a chóng. Trªn h×nh 2.1 ®−a ra hÖ c¸c ®Æc tr−ng thñy ®éng lùc vμ h×nh th¸i cña nã. thèng ®iÒu khiÓn tù ®éng tæng qu¸t c¸c tμi nguyªn n−íc cña l−u §¸nh gi¸ ®Þnh l−îng t¸c ®éng c¸c ®Æc tr−ng thñy v¨n ®−a vùc s«ng. ra lªn c−êng ®é c¸c qu¸ tr×nh h×nh thμnh chÊt l−îng n−íc c¸c thñy vùc cã thÓ cßn xa víi mäi qu¸ tr×nh kÓ trªn. Chi tiÕtnhÊt cã lÏ lμ ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n pha lo·ng n−íc th¶i trong s«ng, hå vμ hå chøa, ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n l¾ng ®äng c¸c chÊt l¬ löng chøa trong n−íc th¶i, ph−¬ng ph¸p −íc l−îng chÊt l−îng n−íc b»ng c¸ch tÝch ph©n c¸c chØ tiªu g¾n víi c¸c ®Æc tr−ng x¸c suÊt cña chÕ ®é thñy v¨n cña ®èi t−îng n−íc. N−íc th¶i lμ n−íc ®−a ra sau khi sö dông trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng s¶n xuÊt vμ sinh ho¹t cña con ng−êi. Khèi n−íc trong 295 296

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản