TRƢỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƢƠNG
KHOA KINH TẾ NGOẠI THƢƠNG
CHUYÊN NGÀNH KINH TẾ ĐỐI NGOẠI
---------------
KHOÁ LUẬN TỐT NGHIỆP
Đề tài:
HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ VIỆT
NAM
Sinh viên thực hiện : NGUYỄN HẢI THANH
Lớp : NGA - KTNT
Khóa : K41F
Giáo viên hƣớng dẫn : ThS. ĐẶNG THỊ LAN
HÀ NỘI, THÁNG 11/2006
MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................................. 0
CHƢƠNG I ...................................................................................................................... 3
MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ ......................................... 3
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ QUẢN LÝ ........................................ 3
1. KHÁI NIỆM, VAI TRÒ VÀ CHỨC NĂNG CỦA QUẢN LÝ ............ 3
1.1. KHÁI NIỆM ................................................................................... 3
1.2. VAI TRÒ CỦA QUẢN LÝ ............................................................... 4
1.3. CHỨC NĂNG CỦA QUẢN LÝ .................................................... 10
2. CÔNG CỤ QUẢN LÝ ....................................................................... 12
2.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CÔNG CỤ QUẢN LÝ ................ 12
2.2. ĐẶC ĐIỂM CHỦ YẾU CỦA CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ ............. 13
2.3. PHÂN LOẠI CÁC CÔNG CỤ QUẢN LÝ ...................................... 14
2.4. YÊU CẦU ĐỐI VỚI HỆ THỐNG CÔNG CỤ QUẢN LÝ .............. 15
3. CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN LÝ ....................................................... 16
3.1. KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN LÝ .. 16
3.2. NHỮNG NHÂN TỐ ẢNH HƢỞNG ĐẾN CƠ CẤU TỔ CHỨC
QUẢN LÝ ............................................................................................ 17
3.3. NHỮNG YÊU CẦU ĐỐI VỚI CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN LÝ ..... 17
4. QUẢN LÝ VĨ MÔ ĐỐI VỚI MỘT NGÀNH KINH TẾ .................... 18
4.1. NỘI DUNG QUẢN LÝ VĨ MÔ NGÀNH NGÀNH KINH TẾ .......... 18
4.2. CÁC CÔNG VIỆC CHÍNH LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NGÀNH19
II. NGÀNH CHÈ VÀ PHƢƠNG HƢỚNG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ
NGÀNH .................................................................................................... 20
1. NGÀNH CHÈ .................................................................................. 20
1.1. KHÁI QUÁT VỀ NGÀNH CHÈ THẾ GIỚI ................................... 20
1.2. ĐẶC ĐIỂM NGÀNH CHÈ ........................................................... 21
2. CÁC PHƢƠNG HƢỚNG HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ
.............................................................................................................. 23
2.1. HOÀN THIỆN TỔ CHỨC QUẢN LÝ VĨ MÔ ĐỐI VỚI NGÀNH
CHÈ .................................................................................................... 24
2.2. PHÁT TRIỂN, NÂNG CAO VAI TRÒ CỦA CÁC TỔ CHỨC LIÊN
KẾT VÀ ĐẠI DIỆN NGÀNH ................................................................ 25
CHƢƠNG II .................................................................................................................. 27
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ VIỆT NAM .............................................. 27
I. TỔNG QUAN VỀ NGÀNH CHÈ VIỆT NAM ................................ 27
1. VÀI NÉT VỀ CÂY CHÈ VIỆT NAM .............................................. 27
1.1. NGUỒN GỐC, XUẤT XỨ CÂY CHÈ VIỆT NAM ........................ 27
Nguyễn Hải Thanh – Nga K41 - KTNT
1
1.2. VỊ TRÍ CỦA CÂY CHÈ VIỆT NAM TRONG NỀN KINH TẾ
QUỐC DÂN ........................................................................................ 28
2. TÌNH HÌNH SẢN XUẤT, KINH DOANH CHÈ VIỆT NAM
NHỮNG NĂM GẦN ĐÂY .................................................................... 31
2.1. DIỆN TÍCH ................................................................................ 31
2.2. SẢN LƢỢNG, NĂNG SUẤT ....................................................... 33
2.3. TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU .......................................................... 34
II. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ ...................................... 36
1. QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ TRƢỚC ĐỔI MỚI ................................. 36
1.1. THỜI KỲ TỪ NĂM 1974 ĐẾN NĂM 1980 ................................... 37
1.2. THỜI KỲ TỪ THÁNG 6-1980 ĐẾN THÁNG 6-1983 ................... 38
1.3. THỜI KỲ TỪ THÁNG 6-1983 ĐẾN THÁNG 6-1987 .................. 40
2. QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ SAU ĐỔI MỚI ....................................... 45
2.1. TỔ CHỨC QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ............................................ 45
2.2. CÁC TỔ CHỨC HỖ TRỢ NGÀNH .............................................. 51
2.3 CÁC DOANH NGHIỆP NGÀNH CHÈ ........................................ 52
2.4. BỘ MÁY QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI NGÀNH CHÈ .......... 59
2.5. CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ ............................................................ 61
III. ĐÁNH GIÁ CHUNG QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ VIỆT NAM........ 65
1. NHỮNG KẾT QUẢ ĐẠT ĐƢỢC .................................................... 65
2. NHỮNG MẶT HẠN CHẾ ................................................................ 67
CHƢƠNG III ................................................................................................................. 74
NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ VIỆT NAM
........................................................................................................................................ 74
I. ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NGÀNH CHÈ ............................... 74
1. ĐỊNH HƢỚNG CHUNG ................................................................. 74
2. MỤC TIÊU CỤ THỂ ........................................................................ 76
II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ THẾ GIỚI 79
1. CƠ CẤU TỔ CHỨC QUẢN LÝ NGÀNH HIỆU QUẢ ................... 79
2. CÁC CHÍNH SÁCH TÁC ĐỘNG ĐẾN PHÁT TRIỂN NGÀNH
CHÈ ...................................................................................................... 82
III. NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÀNH
CHÈ VIỆT NAM .................................................................................... 87
1. VỀ PHÍA NHÀ NƢỚC ..................................................................... 87
1.1. HOÀN THIỆN BỘ MÁY QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC TRONG VIỆC
QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ ......................................................................... 87
1.2. HOÀN THIỆN CÔNG CỤ QUẢN LÝ NHÀ NƢỚC ĐỐI VỚI NGÀNH
CHÈ .................................................................................................... 88
1.3. CÁC GIẢI PHÁP KHÁC VỀ PHÍA NHÀ NƢỚC ......................... 90
2. VỀ PHÍA HIỆP HỘI CHÈ VIỆT NAM (VITAS) ............................ 92
Nguyễn Hải Thanh – Nga K41 - KTNT
2
3. VỀ PHÍA TỔNG CÔNG TY CHÈ VIỆT NAM (VINATEA)............ 94
4. KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NGÀNH CHÈ VIỆT NAM
.............................................................................................................. 99
KẾT LUẬN .................................................................................................................. 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO
DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH VẼ
DANH MỤC BẢNG TRANG
Bảng 1.1: Tỷ trọng sản lượng của một số nước sản xuất chè. ....................... 20
Bảng 2.1: Diện tích, năng suất, sản lượng chè Việt Nam (1995- 2005) ........ 31
Bảng 2.2: Tỷ lệ các doanh nghiệp nhà nước năm 2005 (tính theo công suất và
lao động) ..................................................................................................... 52
Bảng 2.3: Khối lượng chè bán cho VINATEA trên tổng sản lượng chè đen
1997-1998 .................................................................................................... 53
Bảng 2.4: Quy mô, diện tích chè của hộ năm 2001 (%) ................................ 54
Bảng 2.5: Các công ty chè liên doanh và công ty 100% vốn nước ngoài ...... 56
Bảng 3.1: Các chỉ tiêu về diện tích, năng suất và sản lượng đến năm 2010.. 73
Bảng 3.2: Dự kiến khối lượng và kim ngạch xuất khẩu chè .......................... 74
DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1: Quan hệ chủ thể - đối tượng - mục tiêu quản lý ............................ 12
Hình 1.2: Nội dung của tổ chức quản lý Nhà nước đối với một ngành kinh tế .. 18
Hình 1.3: Phương hướng hoàn thiện quản lý ngành chè................................ 23
Hình 2.1: Xuất khẩu chè Việt Nam ............................................................... 33
Hình 2.2: Cơ cấu tổ chức ngành chè trước đổi mới ....................................... 35
Hình 2.3: Mô hình tổ chức quản lý của ngành chè sau đổi mới..................... 46
Hình 2.4: Sơ đồ hệ thống bộ máy quản lý Nhà nước đối với ngành chè........ 57
Hình 2.5: Mô hình quản lý ngành chè hiện nay ............................................ 63
Hình 3.1: Cơ cấu tổ chức ngành chè Kênya .................................................. 75
Hình 3.2: Mô hình Công ty mẹ và Công ty con ............................................ 92