intTypePromotion=4
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 142
            [banner_name] => KM3 - Tặng đến 150%
            [banner_picture] => 412_1568183214.jpg
            [banner_picture2] => 986_1568183214.jpg
            [banner_picture3] => 458_1568183214.jpg
            [banner_picture4] => 436_1568779919.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 9
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:29
            [banner_startdate] => 2019-09-12 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-12 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

Khóa luận tốt nghiệp: Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội - Nguyễn Văn Chiến

Chia sẻ: Hà Dím | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:76

0
213
lượt xem
97
download

Khóa luận tốt nghiệp: Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội - Nguyễn Văn Chiến

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Chương 1 một số vấn đề lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, chương 2 pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và thực trạng áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội, chương 3 một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất là những nội dung chính trong 3 chương của khóa luận tốt nghiệp "Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội". Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Khóa luận tốt nghiệp: Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội - Nguyễn Văn Chiến

  1.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com Giải thích từ ngữ GPMB: giải phóng mặt bằng XHCN: Xã hội chủ nghĩa SDĐ: Sử dụng đất KT: Kinh tế SX­KD: Sản xuất ­ doanh UBND: Ủy ban nhân dân NN: Nhà nước BT: Bồi thường QH, KHSDĐ: Quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất HT: Hỗ trợ LĐĐ: Luật đất đai TĐC: Tái định cư BQL: Ban quản lý HTX: Hợp tỏc xó GCNQSDĐ: Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất HT&TĐC: Hỗ trợ và tái định cư CNH: Công nghiệp hóa HĐH: Hiện đại hóa TN,MT&NĐ: Tài nguyên, môi trường, nhà đất HTKT: Hỗ trợ kinh tế     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  2.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU...........................................................................................................................3 NỘI DUNG................................................................................................................................7 Chương 1..........................................................................................................................................7 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ  NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI  NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT..........................................................................................................7 1.1. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất..........................................7 1.1.1. Quan niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;.................................7 1.1.2. Mục đích, ý nghĩa của việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất...........10 1.2. Cơ sở của việc quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất.................11 1.3. Khái quát lịch sử hình thành các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi  đất...................................................................................................................................................................14 1.3.1. Giai đoạn trước năm 1993..............................................................................................................14 1.3.2. Giai đoạn từ năm 1993 đến nay......................................................................................................15 1.4. Thực tiễn pháp lý về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của Trung Quốc và  bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam........................................................................................................17 1.4.1. Thực tiễn pháp lý về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của Trung  Quốc...........................................................................................................................................................17 1.4.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam.........................................................................................20 Chương 2........................................................................................................................................21 2.1.  Thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa  bàn thành phố Hà Nội....................................................................................................................................21 2.1.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của Hà Nội.......................................................21 2.1.2. Tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư...................................................22 2.2. Các nguyên tắc chung về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định  của Luật đất đai năm 2003............................................................................................................................23 2.2.1. Về phạm vi và đối tượng được bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất...........................23 2.2.2. Nguyên tắc chung về chi trả bồi thường, hỗ trợ và tái định cư....................................................25 2.3. Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ về đất................................................................................................26 2.3.1. Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ về đất...........................................................................................26 2.3.2. Điều kiện để được bồi thường, hỗ trợ về đất.............................................................................28 2.3.3. Giá đất để tính bồi thường và chi phí đầu tư vào đất còn lại......................................................38 2.3.4. Bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất của hộ gia đình, cá nhân........................................................43 2.3.5. Về bồi thường, hỗ trợ khi thu hồi đất của tổ chức......................................................................47 2.4. Pháp luật về bồi thường, hỗ trợ về tài sản...........................................................................................47 2.4.1. Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ về tài sản.....................................................................................47 2.4.2. Bồi thường, hỗ trợ về nhà, công trình xây dựng trên đất.............................................................48 2.4.3. Bồi thường, hỗ trợ di chuyển mồ mả, công trình văn hoá, di tích lịch sử, nhà thờ, đền, chùa, am  miếu...........................................................................................................................................................50 2.4.4. Về bồi thường, hỗ trợ đối với cây trồng, vật nuôi.......................................................................51 2.5. Về các chính sách hỗ trợ di chuyển, ổn định đời sống, ổn định SX, chuyển đổi nghề nghiệp và tạo  việc làm cho người bị thu hồi đất.................................................................................................................55 2.5.1. Hỗ trợ di chuyển, ổn định đời sống, ổn định SX..........................................................................55 2.5.2. Hỗ trợ chuyển đổi nghề và tạo việc làm.......................................................................................55 2.6. Pháp luật về TĐC cho người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở.....................................................57     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  3.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com 2.6.1. Các nguyên tắc bố trí TĐC cho người bị thu hồi đất....................................................................57 2.6.2. Thực tế áp dụng các quy định về TĐC cho người bị thu hồi đất phải di chuyển chỗ ở trên địa  bàn TP Hà Nội...........................................................................................................................................59 Chương 3..........................................................................................................................................1 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI ĐỊNH CƯ  KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT TRấN CƠ SỞ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG  TẠI HÀ NỘI.....................................................................................................................................1 3.1. Định hướng hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên  cơ sở đánh giá thực trạng áp dụng tại Hà Nội...............................................................................................1 3.2. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên cơ  sở đánh giá thực trạng áp dụng tại Hà Nội....................................................................................................2 3.2.1. Xác định và giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và  người hưởng lợi từ việc thu hồi đất trong việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi  đất................................................................................................................................................................2 3.2.2. Tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định về khung giá đất cho phù hợp với thực tế, theo đúng cơ  chế thị trường..............................................................................................................................................4 3.2.3. Xác lập cơ chế pháp lý cho doanh nghiệp dịch vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng hoạt động ......................................................................................................................................................................5 LỜI KẾT....................................................................................................................................6 PHỤ LỤC..................................................................................................................................8 Bảng tổng hợp tình hình thực hiện các dự án có liên quan đến giải phóng mặt bằng từ  năm 2005 đến năm 2009..................................................................................................................8 Tổng hợp kết quả thực hiện bồi thường, hỗ trợ và tái định cư năm 2009..........................10 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................13 LỜI MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài Hiện nay, Việt Nam đang tiếp tục đẩy mạnh sự nghiệp công nghiệp hóa,   hiện đại hóa đất nước phấn đấu đến năm 2020 đưa nước ta cơ  bản trở  thành   một nước công nghiệp phát triển theo hướng hiện đại. Với những lợi thế  của      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  4.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com một thủ đô có bề dày lịch sử 1.000 năm tuổi, Hà Nội đang diễn ra quá trình công   nghiệp hóa, đô thị  hóa mạnh mẽ. Hàng ngàn dự  án đã và đang được triển khai  trên địa bàn thành phố Hà Nội với kế hoạch dự kiến thu hồi hàng vạn héc ta đất   canh tác  ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của hàng chục nghìn hộ  gia đình   nông dân. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng (GPMB), hỗ  trợ, đào tạo   chuyển đổi nghề, bố  trí công ăn việc làm mới cho người nông dân bị  mất đất   sản xuất đang là những thách thức không nhỏ  cho các cấp Uỷ  Đảng và chính   quyền từ thành phố  đến cơ  sở. Thực tế  giải quyết vấn đề  này cho thấy đây là   công việc khó khăn, phức tạp nảy sinh nhiều tranh chấp, khi ếu kiện kéo dài và   dễ phát sinh thành những điểm nóng gây mất ổn định về chính trị. Nhận thức sâu  sắc được những khó khăn, thách thức của công tác bồi thường, GPMB, Hà Nội   đã ban hành nhiều chủ  trương, chính sách, văn bản nhằm thực thi có hiệu quả  pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất phù hợp  với điều kiện, hoàn cảnh thực tế của thủ đô. Tuy nhiên trong điều kiện Hà Nội  mở rộng địa giới hành chính và triển khai nhiều dự án lớn để chào mừng Đại lễ  1.000 năm Thăng Long ­ Hà Nội và phát triển Hà Nội trở thành một thủ đô hiện   đại, văn minh của một đất nước có dân số 100 triệu dân trong tương lai không xa  thì việc thực thi pháp luật về  bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu   hồi đất trên địa bàn thủ  đô vẫn còn bộc lộ  nhiều thiếu xót, khiếm khuyết cần   được nghiên cứu để chỉ ra những nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trên cơ  sở  đó, kiến nghị, đề  xuất với chính quyền thành phố  Hà Nội những giải pháp   khắc phục nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án góp phần xây dựng Hà   Nội trở thành thủ đô văn minh, giàu đẹp đáp ứng với lòng tin yêu của đồng bào   cả  nước và ban bè quốc tế. Với những lý do trên, em lựa chọn đề  tài   “Thực   trạng áp dụng pháp luật về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước   thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội” làm khóa luận tốt nghiệp Đại học  Luật. 2. Mục đích nghiên cứu Đề tài được nghiên cứu nhằm đạt được những mục đích cơ bản sau đây: ­ Tập hợp, hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn của việc xây dựng các   quy định về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất (sau đây   gọi là các quy định về bồi thường, GPMB); ­ Tìm hiểu những đặc điểm và nội dung cơ  bản của mảng pháp luật về  bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  5.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com ­ Đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất trong điều kiện, hoàn cảnh đặc thù của thủ đô Hà Nội;  ­ Chỉ ra những thành công và những tồn tại, khiếm khuyết và nguyên nhân   của những hạn chế của việc áp dụng pháp luật về  bồi thường, hỗ trợ, tái định  cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội; ­ Đề xuất một số giải pháp góp phần hoàn thiện pháp luật về bồi thường,  hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất; cũng như  đưa ra những kiến nghị  nhằm nâng cao hiệu quả  công tác thực thi pháp luật về  bồi thường, hỗ  trợ, tái  định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội; 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đây là một đề  tài có nội dung nghiên cứu rộng, phức tạp và giải quyết   nhiều yêu cầu trờn cỏc khía cạnh chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, tâm lý, tập  quán truyền thống v.v. Tuy nhiên trong khuôn khổ  của một bản khóa luận tốt  nghiệp cử nhân luật, tác giả giới hạn đối tượng và phạm vi nghiên cứu ở những  nội dung cụ thể sau đây: ­ Nghiên cứu các quy định hiện hành về bồi thường, hỗ trợ, tái định  cư  khi Nhà nước thu hồi đất được đề  cập trong Luật đất đai năm 2003 và các   văn bản hướng dẫn thi hành; ­ Nghiên cứu các quy định hiện hành của Uỷ ban nhân dân (UBND)   thành phố Hà Nội nhằm tổ chức triển khai pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái   định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội; ­ Nghiên cứu, đánh giá thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thường,  hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội; ­ Nghiên cứu quan điểm, chủ  trương, đường lối, chinh sách của  Đảng và Nhà nước ta về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi   đất; ­ Nghiên cứu chủ trương, đường lối của Thành ủy Hà Nội về  lãnh  đạo, chỉ đạo việc thi hành pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà   nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội v.v; 4. Phương pháp nghiên cứu Để  giải quyết các yêu cầu mà đề  tài đặt ra, trong quá trình nghiên cứu  khóa luận đã sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau đây:     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  6.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com ­ Phương pháp luận nghiên cứu khoa học duy vật biện chứng và duy vật   lịch sử của Chủ nghĩa Mác ­ Lê nin; ­ Bên cạnh đó, khóa luận còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể  sau: (i) Phương pháp luận giải, phương pháp phân tích, phương pháp lịch sử  v.v  được sử  dụng trong Chương 1 khi nghiên cứu một số vấn đề  lý luận về  bồi thường,  hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất và pháp luật về  bồi   thường, hỗ trợ, tái  định cư khi Nhà nước thu hồi đất ; (ii) Phương pháp phân tích, phương pháp so sánh luật học, phương pháp  đối chiếu v.v v được sử  dụng trong Chương 2 khi nghiên cứu pháp luật về  bồi   thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và thực trạng áp dụng trên   địa bàn thành phố Hà Nội; (iii) Phương pháp bình luận, phương pháp tổng hợp, phương pháp quy nạp   v.v v được sử dụng trong Chương 3 khi nghiên cứu một số giải pháp hoàn thiện   pháp luật về  bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất và kiến   nghị nhằm nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật về bồi thường, hỗ trợ, tái định   cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội; 5. Bố cục của khóa luận Ngoài phần mục lục, mở  đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo,   khóa luận kết cấu gồm các chương sau: ­ Chương 1. Một số vấn đề lý luận về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi  Nhà nước thu hồi đất và pháp luật về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà  nước  thu hồi đất ; ­ Chương 2. Pháp luật về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước  thu hồi đất và thực trạng áp dụng trên địa bàn thành phố Hà Nội; ­ Chương 3.   Một số  giải pháp hoàn thiện pháp luật về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả  thực thi pháp luật về  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất   trên địa bàn thành phố Hà Nội;     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  7.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com NỘI DUNG Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ, TÁI  ĐỊNH CƯ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT VÀ PHÁP LUẬT  VỀ BỒI THƯỜNG, HỖ TRỢ TÁI ĐỊNH CƯ KHI NHÀ  NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1.1. Khái niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu  hồi đất 1.1.1. Quan niệm về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi  đất; 1.1.1.1. Khái niệm về bồi thường Trong đời sống hàng ngày, “ bồi thường” là thuật ngữ được sử dụng trong  trường hợp một người có hành vi gây thiệt hại cho người khác và họ  phải có   trách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại do hành vi của mình gây ra; Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: “Bồi thường” là “Đền bù những tổn   hại gây ra”; Trong lĩnh vực pháp luật, trách nhiệm bồi thường được đặt ra khi một chủ  thể  có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại cho chủ  thể  khác trong xã hội.  Trong lĩnh vực pháp luật đất đai thuật ngữ  bồi thường (hay đền bù) khi Nhà  nước thu hồi đất được đặt ra từ rất sớm. Nghị định số 151/TTg ngày 14/01/1959   của Hội đồng Chính phủ quy định Thể lệ tam thời về trưng dụng ruộng đất, tại   Chương II đã đề cập việc “Bồi thường cho người có ruộng đất bị trưng dụng”.  Tiếp đến Thông tư số 1792/TTg ngày 11/01/1970 của Thủ tướng Chính phủ về  quy định một số  điểm tạm thời  về  bồi thường nhà cửa, đất đai, cây cối lõu   niờn, cỏc hoa màu cho nhân dân ở những vùng xây dựng kinh tế mở rộng thành   phố  cũng đề  cập vấn đề  bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất. Đặc biệt khi   Luật đất đai năm 1987 ra đời, Hội đồng Bộ  trưởng (nay là Chính phủ) đã ban   hành quyết định số 186/HĐBT ngày 31/05/1990 quy định về đền bù thiệt hại đất   nông nghiệp, đất có rừng khi chuyển sang sử dụng vào mục đích khác, thuật ngữ  “bồi thường” được thay thế  bằng thuật ngữ “đền bù”. Thuật ngữ  này tiếp tục  được sử dụng trong Luật đất đai năm 1993, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều  của Luật đất đai năm 1998 và các nghị định hướng dẫn thi hành như  Nghị  định      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  8.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com số 90/CP ngày 17/08/1994 của Chính phủ ban hành quy định về việc đền bù thiệt  hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi   ích quốc gia lợi ích công cộng; Nghị  định số  22/1998/NĐ­CP ngày 22/04/1998  của Chính Phủ về đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất sử  dụng vào mục   đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng… Tuy nhiên khi   Luật sửa đổi, bổ  sung một số điều Luật đất đai năm 2001 được Quốc hội ban   hành, thuật ngữ “bồi thường” được sử  dụng trở lại và tiếp tục xuất hiện trong   Luật   đất   đai   năm   2003;   Nghị   định   số   197/2004/NĐ­CP   ngày   03/12/2004   của  Chính Phủ quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất,  Nghị  định  số 84/2007NĐ­CP ngày 25/05/2007 của Chính Phủ  quy định bổ sung   về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền   sử  dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu   hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Theo Khoản 6 Điều 4 Luật đất đai 2003: “Bồi thường khi Nhà nước thu   hồi đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất  đối với diện tích đất   bị  thu hồi cho người bị  thu hồi đất”. Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất có  một số đặc trưng cơ bản sau đây:  ­ Bồi thường là trách nhiệm của Nhà nước nhằm bù đắp tổn thất   về quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất do hành vi thu hồi đất của   Nhà nước gây ra. Trách nhiệm này được quy định trong Luật đất đai;  ­ Bồi thường là hậu quả  pháp lý trực tiếp do hành vi thu hồi đất  của Nhà nước gây ra. Điều này có nghĩa là chỉ  phát sinh sau khi có quyết định  hành chính về thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền;  ­ Bồi thường được thực hiện trong mối quan hệ song phương giữa  một bên là Nhà nước (chủ thể có hành vi thu hồi đất) với bên kia là người chịu   tổn hại về quyền và lợi ích hợp pháp do hành vi thu hồi đất của Nhà nước gây   ra;   ­ Căn cứ  để  xác định bồi thường là diện tích thực tế  bị  thu hồi;   thiệt hại thực tế về tài sản, cây cối, hoa màu trên đất và khung giá đất do Nhà  nước quy định tại thời điểm thu hồi đất;  ­ Người sử dụng đất khi bị Nhà nước thu hồi đất muốn được bồi  thường về đất phải thỏa mãn các điều kiện do pháp luật quy định; ­ Người bị Nhà nước thu hồi đất không chỉ được bồi thường về đất  mà còn được bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất và được hưởng các chính       Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  9.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com sách hỗ  trợ, tái định cư  của Nhà nước nhằm nhanh chóng  ổn định đời sống và  sản xuất; 1.1.1.2. Khái niệm hỗ trợ, tái định cư  Bên cạnh thuật ngữ  bồi thường, trong các văn bản pháp luật hiện hành  còn đề cập đến khái niệm hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Hỗ trợ,   tái định cư thể hiện chính sách  nhân đạo của Nhà nước và biểu hiện bản chất   “của dân, do dân và vỡ dõn” của Nhà nước ta nhằm hỗ trợ, chia sẻ khó khăn với  người bị thu hồi đất và giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống. Vậy hỗ trợ, tái  định cư khi Nhà nước là gì?; Theo khoản 7 Điều 4 Luật đất đai năm 2003: “Hỗ  trợ  khi Nhà nước thu   hồi đất là việc Nhà nước giúp đỡ  người bị  thu hồi đất thông qua đào tạo nghề   mới, bố trí việc làm mới, cấp kinh phí để di dời đến địa điểm mới”; [6, tr1] Còn đối với khái niệm tái định cư  thì Luật đất đai năm 2003 và các văn   bản hướng dẫn thi hành lại không đề cập cụ thể về khái niệm này. Hay nói cách  khác, pháp luật đất đai hiện hành chỉ đề cập đến thuật ngữ tái định cư mà không  giải thích cụ thể nội hàm của khái niệm “tỏi định cư” là gì ? Thậm chí trong các  cuốn từ  điển tiếng Việt và từ  điển Luật học, thuật ngữ  này cũng chưa được  định nghĩa. Theo Nghị định số 197/2004/NĐ­CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ  về  bồi thường, hỗ  trợ  và tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất thì tái định cư  được giải thích là: “Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất theo quy định   tại Nghị định này mà phải di chuyển chỗ ở thì được bố trí tái định cư bằng một   trong các hình thức sau: 1. Bồi thường bằng nhà ở. 2. Bồi thường bằng giao đất ở mới. 3. Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở mới.” (Điều 4);   [9, tr1] Căn cứ vào quy định này và nội dung các quy định về bồi thường, hỗ trợ,  tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất của Luật đất đai năm 2003 và các văn bản  hướng dẫn thi hành, chúng ta có thể hiểu: “Tỏi định cư  là việc người sử  dụng   đất được bố trí nơi ở mới bằng một trong các hình thức: bồi thường bằng nhà ở  mới hoặc bồi thường bằng giao đất ở hoặc bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ở  mới khi họ bị Nhà nước thu hồi đất ở và phải di chuyển chỗ ở”. [16, tr2]     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  10.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com 1.1.2. Mục đích, ý nghĩa của việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi  Nhà nước thu hồi đất   Thu hồi đất không chỉ làm chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai (làm chấm   dứt quyền sử dụng đất của tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất) mà   còn “đụng chạm” đến lợi ích hợp pháp của các bên có liên quan: Lợi ích của  người bị thu hồi đất; lợi ích của Nhà nước, của xã hội; lợi ích của người hưởng  lợi từ việc thu hồi đất (các nhà đầu tư, doanh nghiệp, cơ quan, tổ chức, cá nhân   …). Do vậy trên thực tế việc giải quyết hậu quả của việc thu hồi đất (thực chất  là xử lý hài hòa lợi ích kinh tế giữa cỏc bờn) gặp rất khó khăn, phức tạp. Việc  giải quyết tốt vấn đề  bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất   sẽ mang lại ý nghĩa to lớn trên nhiều phương diện; 1.2.1.1. Về phương diện chính trị Là một nước nông nghiệp với khoảng 70% dân số là nông dân, vấn đề đất  đai  ở  Việt Nam có ý nghĩa đặc biệt quan trọng và nhạy cảm. Các chính sách,   pháp luật về đất đai có ảnh hưởng rất lớn đến sự ổn định về chính trị. Điều này  có nghĩa là nếu chủ trương, chính sách pháp luật đất đai đúng đắn, phù hợp với  thực tiễn và được thực thi nghiêm túc sẽ  góp phần vào việc duy trì và củng cố  sự ổn định chính trị. Ngược lại, sẽ làm phát sinh những điểm nóng tiềm ẩn nguy  cơ  gây mất  ổn định về chính trị. Một trong các chính sách, pháp luật về đất đai  được xã hội đặc biệt quan tâm đó là chính sách, pháp luật về bồi thường, hỗ trợ,   tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất; bởi lẽ mảng chính sách, pháp luật này ảnh   hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người bị thu hồi đất. Trong   trường hợp bị thu hồi đất nói chung và thu hồi đất ở  nói riêng, quyền và lợi ích  hợp pháp của người sử dụng đất trực tiếp bị xâm hại. Họ không chỉ mất quyền  sử  dụng đất mà còn buộc phải di chuyển chỗ  ở. Hậu quả là cuộc sống thường   nhật của họ bị đảo lộn. Với quan niệm truyền thống của người Việt Nam “cú  an cư  mới lạc nghiệp” thì việc bị mất đất đai, nhà cửa thực sự là một “cỳ sốc”  đối với người bị thu hồi đất. Do vậy, họ phản ứng rất gay gắt, quyết liệt thông  qua việc khiếu kiện đông người, khiếu kiện vượt cấp, kéo dài nếu không được  bồi thường, tái định cư thỏa đáng. Các khiếu kiện về đất đai nói chung và khiếu  kiện về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất nói riêng tiềm  ẩn nguy cơ gây mất ổn định chính trị và dễ phát sinh thành các “điểm núng”; cho   nên việc giải quyết tốt vấn đề  bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư  là thực hiện tốt   chính sách an dân để phát triển kinh tế xã hội góp phần vào việc duy trì, củng cố  sự ổn định về chính trị. 1.2.1.2. Về phương diện kinh tế ­ xã hội     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  11.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com Thực tiễn cho thấy bồi thường, giải phóng mặt bằng luôn là công việc  khó khăn, phức tạp. Các dự  án chậm triển khai thực hiện theo tiến độ  đề  ra có  nguyên nhân do công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng không nhận được sự  đồng thuận từ phía người dân. Xét dưới góc độ  kinh tế, dự  án chậm triển khai   thực hiện ngày nào là chủ đầu tư, các doanh nghiệp bị thiệt hại đáng kể về  lợi  ích kinh tế do máy móc, vật tư, thiết bị bị “đắp chiếu”, người lao động không có  việc làm trong khi doanh nghiệp vẫn phải trả lương, trả chi phí duy trì các hoạt   động thường xuyên và trả  lãi suất vay vốn cho Ngân hàng… Vì vậy, thực hiện   tốt công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất là điều  kiện để  doanh nghiệp sớm có mặt bằng triển khai các dự  án đầu tư  góp phần  vào việc thúc đẩy tăng trưởng của nền kinh tế và nâng cao tính hấp dẫn của môi  trường đầu tư, kinh doanh ở nước ta. Hơn nữa, duy trì được tốc độ  tăng trưởng  cao và bền vững sẽ có điều kiện để thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, góp  phần vào công cuộc “xúa đúi, giảm nghốo” và tạo tiền đề  cho các bước phát  triển tiếp theo; Về phía người sử dụng đất, thực hiện tốt bồi thường, tái định cư khi Nhà   nước thu hồi đất sẽ  giúp cho họ  và các thành viên khác trong gia đình nhanh   chóng ổn định cuộc sống để tập trung sản xuất góp phần cải thiện và nâng cao   mức sống. Hơn nữa điều này cũn giỳp củng cố  niềm tin của người bị  thu hồi   đất vào đường lối, chủ  trương, chính sách; pháp luật của Đảng và Nhà nước;   đồng thời loại trừ  cơ  hội để  kẻ  xấu lợi dụng, tuyên truyền, kích động quần  chúng nhân dân khiếu kiện, đối đầu với chính quyền nhằm gây mất ổn định tình  hình trật tự an toàn xã hội và làm đình trệ sản xuất; 1.2. Cơ  sở  của việc quy định về  bồi thường, hỗ  trợ  và tái định cư  khi  Nhà nước thu hồi đất Các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất   được xây dựng dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn chủ yếu sau đây:   Thứ nhất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất được   đặt ra dựa trên cơ sở quyền sở hữu về tài sản của công dân được pháp luật bảo   hộ. Hiến pháp năm 1946 đã ghi nhận và bảo hộ  quyền sở  hữu tư  nhân về  tài   sản: “Quyền sở hữu về tài sản của công dân Việt Nam được bảo đảm” (Điều   12). Quyền này tiếp tục được khẳng định trong Hiến pháp năm 1992: “Cụng dõn  có quyền sở  hữu về  thu nhập hợp pháp, của cải để  dành, nhà  ở, tư  liệu sinh   hoạt, tư liệu sản xuất, vốn và các tài sản khác trong doanh nghiệp… Nhà nước  bảo hộ quyền sở hữu hợp pháp và quyền thừa kế của công dõn” ( Điều 58) [5,  tr1]. Hơn nữa, Hiến pháp năm 1992 còn ghi nhận: “Tài sản hợp pháp của cá      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  12.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com nhân, tổ  chức không bị  quốc hữu hóa. Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do  quốc phòng, an ninh và vì lợi ích quốc gia,   Nhà nước trưng mua hoặc trưng  dụng có bồi thường tài sản của cá nhân hoặc tổ chức theo thời giá thị trường…”   (Điều 23); [5, tr1] Như  vậy quyền sở hữu về tài sản hợp pháp của mọi cá nhân và tổ  chức   đã được Hiến pháp ghi nhận và bảo hộ. Khi Nhà nước thu hồi đất để  sử  dụng   vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng thì toàn bộ  tài sản hợp pháp gắn liền với đất bị thu hồi do người sử dụng đất tạo ra được   xác định là tài sản hợp pháp của cá nhân và phải được bồi thường theo giá thị  trường. Đối với trường hợp người sử dụng đất bị thu hồi đất ở  phải di chuyển   chỗ ở, Nhà nước thực hiện chính sách tái định cư cho các đối tượng này; Thứ hai, xét về bản chất, Nhà nước ta do nhân dân lao động thiết lập nên,   đại diện cho ý chí, nguyện vọng và lợi ích của nhân dân. Nhà nước theo đuổi sứ  mạng cao cả  và mang đầy tính nhân văn là phục vụ  và chăm lo cho lợi ích, sự  phồn vinh của nhân dân. Đặt trong ý nghĩa đó, khi Nhà nước thu hồi đất  ở  của  người dân để  sử  dụng bất kì vào mục đích gì (cho dù sử  dụng vào mục đích   quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng và phát triển kinh tế) mà   họ phải di chuyển chỗ ở thì Nhà nước phải có bổn phận và nghĩa vụ bồi thường   và thực hiện việc tái định cư  nhằm làm cho người sử  dụng đất sớm  ổn định  cuộc sống;   Thứ  ba, xét về  phương diện lý luận, thiệt hại về  lợi ích của người sử  dụng đất là hậu quả phát sinh trực tiếp từ hành vi thu hồi đất của Nhà nước gây   ra. Hơn nữa trong điều kiện Nhà nước pháp quyền, mọi chủ thể trong xã hội bao  gồm Nhà nước, công dân, tổ chức kinh tế, tổ chức chính trị ­ xã hội… đều bình   đẳng với nhau trước pháp luật. Nước ta đang từng bước xây dựng một xã hội   văn minh và hiện đại nơi mà ở đó quyền lợi hợp pháp của mọi thành viên trong  xã hội phải được luật pháp tôn trọng và bảo vệ. Với cách hiểu như vậy, khi Nhà  nước thu hồi đất ở mà làm phương hại đến lợi ích hợp pháp của người sử dụng  đất thì Nhà nước không những có trách nhiệm bồi thường thiệt hại mà còn phải   thực hiện việc tái định cư cho họ; Thứ  tư, nước ta đã và đang xây dựng nền kinh tế  nhiều thành phần vận  hành theo cơ  chế  thị  trường theo định hướng xã hội chủ  nghĩa (XHCN) hướng   tới mục tiêu “dõn giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ  và văn minh”   trong điều kiện chịu rất nhiều thách thức do quá trình hội nhập kinh tế quốc tế  đem lại. Để  tranh thủ thời cơ, vượt qua thách thức của xu thế toàn cầu hóa về  kinh tế, chúng ta phải biết phát huy nội lực, tinh thần đoàn kết dân tộc và khơi      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  13.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com dậy lòng yêu nước, tính năng động, sáng tạo của mỗi người dân đóng góp vào sự  nghiệp chấn hưng đất nước. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi Nhà nước  biết tôn trọng và bảo hộ những quyền lợi chính đáng của người dân. Đây cũng là   một lý do dẫn đến việc ra đời các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi  Nhà nước thu hồi đất; Thứ năm, vấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất  được xây dựng dựa trên chế độ  sở  hữu toàn dân về  đất đai, Nhà nước giao đất   cho tổ chức, hộ gia đình, cá nhân sử dụng ổn định, lâu dài; Nhìn lại thành tựu 20 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước có thể  nhận thấy rằng những thành tựu này là kết quả của quá trình đổi mới tư duy mà   hạt nhân cơ  bản là đổi mới tư  duy về  sở hữu tài sản. Để  giải phóng mọi năng  lực sản xuất của người lao động, tạo ra một động lực mới cho sản xuất nông  nghiệp, Đảng ta đã rất sáng suốt khi lựa chọn và thực hiện việc đổi mới cơ chế  quản lý kinh tế  trong nông nghiệp làm khâu đột phá cho toàn bộ  quá trình cải   cách kinh tế với việc từng bước xác lập địa vị làm chủ của hộ gia đình, cá nhân   đối với đất đai thông qua việc giao đất cho họ  sử  dụng  ổn định, lâu dài và mở  rộng các quyền năng cho người sử  dụng đất. Như  vậy, “kể  từ  đây quyền sử  dụng đất đã tách khỏi quyền sở  hữu đất đai được chủ  sở  hữu đất đai chuyển   giao cho người sử  dụng đất thực hiện và trở  thành một loại quyền về  tài sản  thuộc sở hữu của người sử dụng đất” hay nói cách khác “Quyền sở hữu đất đai   thuộc về toàn dân do Nhà nước đại diện, còn quyền sử dụng đất thuộc quyền sở  hữu của người sử  dụng đất”. Chính nhờ  việc tìm ra cách thức giao quyền sử  dụng đất cho người lao động trên cơ sở vẫn giữ nguyên chế độ sở hữu toàn dân   về đất đai nhằm duy trì sự ổn định về chính trị ­ xã hội tạo tiền đề cho việc phát   triển kinh tế mà Việt Nam và Trung Quốc “gặp nhau”  ở điểm chung này và hai   nước đã thực hiện thành công cuộc cải cách kinh tế mà không gặp thất bại như  Liờn xụ  (cũ) và các nước XHCN Đông Âu trước đây. Đánh giá về  vấn đề  này,  PGS.TS. Phạm Duy Nghĩa cho rằng: “Sỏng tạo ra khái niệm “quyền sử  dụng   đất” cả  người Việt Nam và người Trung Quốc dường như  đã tạo ra một khái   niệm sở hữu kép, một khái niệm sở hữu đa tầng: đất đai thuộc sở hữu toàn dân,   song quyền sử dụng lại thuộc về cá nhân hay tổ chức”. Cùng chung quan điểm   này,   GS.TSKH.   Đặng   Hùng   Võ,   nguyên   Thứ   trưởng   Bộ   Tài   nguyên   và   Môi  trường nhận xét: “Chế độ sở hữu toàn dân về đất đai của nước ta chỉ mang tính  thuật ngữ… Quyền lợi và nghĩa vụ  của người sử  dụng đất  ở  nước ta khụng  khỏc so với quyền lợi và nghĩa vụ của chủ sở hữu đất đai ở các nước”; [14, tr2] Như  vậy, bằng việc pháp luật ghi nhận và bảo hộ  quyền của người sử  dụng đất thì dường như  người sử  dụng đất  ở  nước ta là người “sở  hữu” một       Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  14.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com loại quyền về  tài sản đó là “quyền sử  dụng đất”. Bởi lẽ, người sử  dụng đất  được pháp luật trao cho các quyền năng liên quan đến quyền sử dụng đất: quyền   chuyển nhượng, quyền chuyển đổi, cho thuê, cho thuê lại, tặng cho, thừa kế  quyền sử  dụng đất; quyền thế  chấp, bảo lãnh, góp vốn bằng quyền sử  dụng  đất. Một khi pháp luật đã thừa nhận quyền sử dụng đất là một loại quyền về tài   sản của người sử dụng đất, thì khi Nhà nước thu hồi đất nói chung (có nghĩa là  người sử  dụng đất bị  mất quyền sử  dụng đất do hành vi thu hồi đất của Nhà  nước gây ra) và thu hồi đất  ở  nói riêng, Nhà nước phải bồi thường, hỗ  trợ, tái   định cư cho người sử dụng đất; 1.3. Khái quát lịch sử hình thành các quy định về bồi thường, hỗ trợ và  tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất 1.3.1. Giai đoạn trước năm 1993 Trước năm 1987, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ  quan,  ở  nước   ta pháp luật đất đai chưa phát triển. Trong thời kỳ này chỉ có một số văn bản quy   phạm   pháp   luật   về   đất   đai   mà   tiêu   biểu   là   Nghị   định   số   151/TTg     ngày  14/01/1959 của Hội đồng Chính phủ  quy định Thể  lệ  tạm thời về  trưng dụng   ruộng đất, tại Chương II đã đề cập việc “Bồi thường cho người có ruộng đất bị  trưng dụng”. Tiếp đến Thông tư  số  1792/TTg ngày 11/01/1970 của Thủ  tướng   Chính phủ  về  quy định một số  điểm tạm thời về  bồi thường nhà cửa, đất đai,   cây cối lõu niờn, cỏc hoa màu cho nhân dân ở những vùng xây dựng kinh tế mở  rộng thành phố đề cập vấn đề bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất; Quyết định   số 201/CP ngày 1/7/1980 của Hội đồng Chớnh phủ về tăng cường công tác quản   lý ruộng đất trong cả  nước. Các quy định về  bồi thường khi Nhà nước thu hồi   đất mặc dù được ban hành song chưa đầy đủ, thống nhất; Ngày 29/12/1987, Quốc hội khóa VIII kỳ  họp thứ  hai đã thông qua Luật   đất đai; trong đó quy định: “Khi đất đang sử dụng bị thu hồi vì nhu cầu của Nhà   nước hoặc của xã hội thì được đền bù thiệt hại thực tế và được giao đất khỏc”   (Khoản 5 Điều 49). Tuy nhiên quy định này mới dừng lại  ở  mức độ  khái quát   chưa nêu cụ  thể các trường hợp được bồi thường hay không được bồi thường;  mức độ bồi thường như thế nào v.v. Cụ thể hóa quy định này của Luật đất đai  năm 1987, Quyết định số  186/HĐBT ngày 31/05/1990 của Hội đồng Bộ  trưởng  (nay là Chính phủ) quy định về  vấn đề  bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu   hồi đất trong trường hợp chuyển mục đích từ đất nông nghiệp, lâm nghiệp sang  sử  dụng vào mục đích khác. Theo đó, người được Nhà nước cho phép chuyển  mục đích sử  dụng đất phải nộp một khoản tiền vào ngân sách nhà nước. Nhà      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  15.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com nước dùng khoản tiền này để khai hoang mở rộng diện tích đất nông nghiệp bù   đắp vào số diện tích phải chuyển mục đích sử dụng đất. 1.3.2. Giai đoạn từ năm 1993 đến nay Luật đất đai năm 1993 được Quốc hội khóa X thông qua ngày 14/07/1993  đã quy định rõ hơn về vấn đề bồi thường; cụ thể: “Người sử dụng đất có quyền   được bồi thường thiệt hại về đất đai bị thu hồi” (Khoản 6 Điều 73); và “Trong   trường hợp cần thiết Nhà nước thu hồi đất đang sử dụng của người sử dụng đất  để  sử  dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công   cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệt hại” (Điều 27); “Trước khi thu   hồi phải thông báo cho người đang sử dụng đất biết về lý do thu hồi, thời gian,   kế hoạch di chuyển, phương án đền bù thiệt hại” (Điều 28). Tuy nhiên vẫn còn  thiếu các quy định về việc giải quyết vấn đề tái định cư, vấn đề đào tạo chuyển   đổi ngành, nghề, tìm kiếm việc làm mới cho người có đất bị thu hồi. Cụ thể hóa  các quy định này, ngày 17/08/1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 90/CP quy  định về  việc đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để  sử  dụng vào mục  đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng. Thực tiễn triển   khai thực hiện Nghị định này cho thấy còn tồn tại nhiều bất cập mà hạn chế lớn  nhất là quy định về giá đất bồi thường quá thấp nên người bị thu hồi đất không   đồng thuận với phương án bồi thường, phát sinh tranh chấp, khiếu kiện kéo dài.   Để khắc phục những tồn tại này, ngày 24/04/1998, Chính phủ đã ban hành Nghị  định số 22/1998/NĐ­ CP thay thế Nghị định số  90/CP. Tiếp đó, Bộ  Tài chính ra  Thông tư  số  145/1998/TT­BTC ngày 04/11/1998 hướng dẫn thi hành Nghị  định   số 22/1998/NĐ­CP. Các văn bản này đó cú những sửa đổi, bổ sung chủ yếu sau  đây:    ­ Quy định rõ tổ  chức, cá nhân được Nhà nước giao đất, cho thuê  đất có trách nhiệm đền bù thiệt hại ( Điều 2 Nghị định số 22/1998/NĐ­CP);    ­ Giá đất để tính đền bù thiệt hại được xác định trên cơ  sở giá đất  do UBND cấp tỉnh ban hành theo khung giá của Chính phủ  nhân với hệ  số  K   nhằm đảm bảo giá đền bù phù hợp với khả năng sinh lợi và không quá thấp so   với giá chuyển nhượng quyền sử dụng đất trên thị trường (Điều 8 Nghị Định số  22/1998/NĐ­CP);    ­ Ngoài việc được đền bù, người bị  thu hồi đất còn được trợ  cấp   nhằm  ổn định đời sống trong trường hợp phải di chuyển chỗ  ở, di chuyển địa  điểm sản xuất ­ kinh doanh; trả chi phí chuyển đổi nghề  nghiệp, được chuyển   đến  khu  tái  định  cư   nếu  họ  có   nhu  cầu…  (Điều  25,  Điều   28  Nghị   định  số  22/1998/NĐ­CP);     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  16.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com Tuy nhiên, trên thực tế do việc xác định hệ  số K quá phức tạp nên nhiều  địa phương xác định giá bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất vẫn thấp hơn  nhiều giá đất chuyển nhượng trên thị  trường. Điều này đã gây ra nhiều tranh   chấp, khiếu kiện về  đất đai phức tạp, kéo dài. Để  khắc phục những hạn chế  này và sửa đổi một số quy định của pháp luật đất đai cho phù hợp với yêu cầu  của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, ngày 26/11/2003, Quốc  hội khóa XI kỳ họp thứ 4 đã thông qua Luật đất đai 2003 thay thế Luật đất đai  năm 1993; trong đó cú cỏc quy định sửa đổi, bổ sung về bồi thường, hỗ trợ, tái   định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Cụ thể hóa các quy định này, ngày 03/12/2004,   Chính phủ  ban hành Nghị  định số  197/2004/NĐ­CP về  bồi thường, hỗ  trợ, tái  định cư  khi Nhà nước thu hồi đất. Bộ  Tài chính ra Thông tư  số  116/2004/TT­ BTC ngày 07/12/2004 hướng thực hiện Nghị  định số  197/2004/NĐ­CP về  bồi   thường, hỗ  trợ, tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất. Các quy định về  vấn đề  này đã có những sửa đổi, bổ sung đáng chú ý  sau đây:    ­ Quy định rừ cỏc trường hợp người bị Nhà nước thu hồi đất được  bồi thường về đất và bồi thường thiệt hại về tài sản trên đất và các trường hợp   người bị  thu hồi đõt không được bồi thường về  đất mà chỉ  được bồi thường  thiệt hại về tài sản trên đất;    ­ Quy định nguyên tắc công khai, minh bạch trong việc thu hồi đất;   theo đó: “Trước khi thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất nông nghiệp,  180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan có thẩm quyền thu hồi đất phải  thông báo cho người sử  dụng  đất biết lý do thu hồi, thời gian, kế  hoạch di  chuyển, phương án tổng thể về bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư”;    ­ Quy định chính sách tái định cư, theo đó, UBND tỉnh, thành phố  trực thuộc trung  ương lập và thực hiện các dự  án tái định cư  trước khi thu hồi  đất để  bồi thường bằng nhà  ở, đất  ở  cho người bị  thu hồi đất  ở  mà phải di   chuyển chỗ ở.  Khu tái định cư được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng  một địa bàn và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ;    ­ Quy định chính sách hỗ trợ, đào tạo chuyển đổi ngành nghề, bố trí  việc làm mới cho người bị  thu hồi đất nông nghiệp mà không có đất để  bồi   thường cho việc tiếp tục sản xuất …; Tiếp đó, để xử lý những vấn để mới nảy sinh trong quá trình thu hồi đất,  GPMB, ngày 25/05/2007, Chính phủ  ban hành Nghị  định số  84/2007NĐ­CP quy  định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực   hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà       Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  17.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về  đất đai. Mặc dù thường xuyên   được sửa đổi, bổ sung song những quy định trên đây cũng chỉ giải quyết một số  vấn đề  bức xúc nảy sinh từ công tác bồi thường, GPMB khi Nhà nước thu hồi  đất. Do đây là công việc liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của   người dân nếu các quy định được xây dựng không hợp lý và thường xuyên được  sửa đổi, bổ sung thì sẽ tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện kéo dài,   gây mất  ổn định về  chính trị. Nhận thức được vấn đề  này, ngày 13/08/2009,  Chính phủ  đã ban hành Nghị  định số  69/2009/NĐ­CP quy định bổ  sung về  quy  hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư... Nghị  định này có hiệu lực thi hành từ  ngày 01/10/2009, gồm 3 chương, 41 điều quy  định cụ thể về quy hoạch sử dụng đất; giá đất; bồi thường, hỗ trợ, tái định cư;  trình tự, thủ  tục thu hồi đất, giao đất và cho thuê đất; phát triển quỹ  đất, cấp   GCNQSDĐ,   sử   dụng   đất   công   trình   ngầm   và   gia   hạn   sử   dụng   đất.   Ngày  01/10/2009, Bộ  Tài nguyên và Môi trường ban hành Thông tư  số  14/2009/TT­ BTNMT quy định chi tiết về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư  và trình tự, thủ tục   thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất nhằm xử lý các tình huống mới nảy sinh trong  quá trình thu hồi đất, GPMB thời gian vừa qua.; Tóm lại: Song hành với sự  phát triển của pháp luật đất đai, các quy định   về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất luôn được xây dựng,  sửa đổi, bổ sung và hoàn thiện nhằm xử lý hài hòa mối quan hệ về lợi ích kinh   tế giữa Nhà nước, người bị thu hồi đất và chủ  đầu tư. Ở một chừng mực nhất   định, các quy định này đã đạt được mục đích nêu trên và tạo ra quỹ đất sạch đáp   ứng nhu cầu sử dụng của xã hội và góp phần vào việc thực hiện thắng lợi các   mục tiêu phát triển kinh tế ­ xã hội của đất nước ở từng thời kỳ lịch sử. 1.4. Thực tiễn pháp lý về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà  nước thu hồi đất của Trung Quốc và bài học kinh nghiệm đối với  Việt Nam 1.4.1. Thực tiễn pháp lý về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà  nước thu hồi đất của Trung Quốc Trung Quốc là nước láng giềng có nhiều điểm tương đồng về  chính trị,  kinh tế, văn hóa với Việt Nam. Pháp luật đất đai của Trung Quốc cũng có nhiều   điểm tương đồng với pháp luật đất đai của Việt Nam. Trong 3 thập kỷ  qua,   Trung Quốc đó cú bước phát triển thần kỳ về kinh tế trở thành nền kinh tế lớn  thứ  3 thế  giới. Có được thành tựu to lớn này không thể  không kể  đến những  đóng góp của pháp luật đất đai nói chung và các quy định về bồi thường, hỗ trợ,       Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  18.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com tái định cư  khi Nhà nước thu hồi đất nói riêng. Vì vậy tìm hiểu, học tập kinh   nghiệm về  thực tiễn pháp lý về  bồi thường, hỗ  trợ  và tái định cư  của Trung  Quốc là rất cần thiết đối với Việt Nam; 1.4.1.1. Về thẩm quyền thu hồi đất Theo pháp luật đất đai Trung Quốc thì chỉ  có Chính phủ  và chính quyền  cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương mới có thẩm quyền thu hồi đất. Quốc  vụ viện (Chính phủ) có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp từ 35 ha trở lên và  70 ha trở lên đối với các loại đất khác. Dưới hạn mức đất này, chính quyền cấp   tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương ra quyết định thu hồi. Đất nông nghiệp sau   khi thu hồi sẽ chuyển từ đất thuộc sở  hữu tập thể thành đất thuộc sở  hữu nhà  nước. 1.4.1.2. Về trách nhiệm bồi thường Pháp luật Trung Quốc quy định người nào sử  dụng đất thì người đó có  trách nhiệm bồi thường. Phần lớn tiền bồi thường do người sử  dụng đất trả.   Tiền bồi thường này bao gồm: Lệ  phí sử  dụng đất phải nộp cho Nhà nước và   các khoản tiền trả cho người có đất bị thu hồi;   ­ Lệ  phí sử  dụng đất phải nộp cho Nhà nước:  Theo quy định của pháp  luật, 70% mức lệ phí này được giữ lại ở ngõn sách cấp tỉnh và 30% còn lại nộp  về ngõn sách trung ương;  ­ Các khoản đền bù cho người có đất bị  thu hồi: Theo quy định, khi thu  hồi đất phải trả cho người bị thu hồi các loại tiền sau đây: Tiền bồi thường đất  đai; tiền trợ cấp về tái định cư; tiền trợ cấp bồi thường hoa màu trên đất. Theo   đó, cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ  cấp tái định cư  căn cứ  theo giá   trị tổng sản lượng của đất đai những năm trước đõy nhõn với một hệ số do Nhà   nước quy định. Đối với tiền bồi thường hoa màu và tài sản trên đất thì xác định  theo giá thị trường tại thời điểm thu hồi đất. Ví dụ:  ở Bắc Kinh, khoản tiền bồi  thường hoa màu này được tính bằng 6 ­ 10 lần sản lượng trung bình của 3 năm  trước đó. Tuy nhiên, tổng 2 khoản tiền này không được vượt quá 30 lần sản  lượng trung bình của 3 năm trước của thửa đất đó.  1.4.1.3. Về nguyên tắc bồi thường Pháp luật Trung Quốc quy định khoản tiền bồi thường cho GPMB phải   đảm bảo cho người bị thu hồi đất  ở  có chỗ   ở  bằng hoặc cao hơn so với nơi  ở  cũ; Thực tế ở Bắc Kinh cho thấy, phần lớn các gia đình dùng số tiền bồi thường   đó cộng với khoản tiền tiết kiệm, họ có thể mua được căn hộ mới. Còn đối với      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  19.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com người dân thuộc khu vực nông thôn có thể dùng khoản tiền đó mua được 2 căn  hộ   ở  cùng một nơi. Tuy nhiên,  ở  thành thị, cá biệt cũng có một số  gia đình sau   khi được đền bù cũng không mua nổi một căn hộ để ở. Những đối tượng trong   diện GPMB được hưởng chính sách mua nhà  ưu đãi của Nhà nước, song trên   thực tế họ thường mua nhà bên ngoài thị trường. 1.4.1.4. Về thời điểm bồi thường Thời điểm xác định bồi thường cho người sử  dụng  đất bị  thu hồi  đất  được tính theo ngày cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. 1.4.1.5. Cơ quan quản lý giải tỏa mặt bằng  Cục Quản lý tài nguyên đất đai tại các địa phương thực hiện việc quản lý  giải tỏa mặt bằng. Người nhận khu đất thu hồi sẽ  thuê một đơn vị  xây dựng  giải tỏa mặt bằng khu đất đó (thông thường là các đơn vị  chịu trách nhiệm thi   công công trình trên khu đất giải tỏa). 1.4.1.6. Về đối tượng được đền bù khi giải tỏa mặt bằng Trường hợp phá nhà ở, nhà riêng của người dân nào thì người đó được bồi   thường thiệt hại. Đối với nhà tập thể, nhà không có người ở, nhà ở của thụn, xó  nhưng không thuộc sở hữu của cá nhân thì số tiền bồi thường được sử dụng để  xây dựng xí nghiệp hương, trấn (thôn). Khoản tiền này được xác định là phần  vốn góp cổ  phần thôn trong xí nghiệp. Người đầu tư  xây dựng xí nghiệp trên  mảnh đất giải tỏa nhà phải trả tiền bồi thường cho thụn cú mảnh đất đó 1.4.1.7. Về cách thức bồi thường về nhà ở  Trung Quốc giải quyết vấn để  nhà  ở  cho dân sau khi giải tỏa mặt bằng   thông qua việc trả  tiền bồi thường về nhà  ở. Số  tiền này được xác được định  bao gồm: Giá cả  xây dựng lại nhà  ở, sự  chênh lệch giữa giá xây dựng lại nhà   mới và nhà cũ; Giá đất tiêu chuẩn; Trợ cấp về giá cả; Giá xây lại nhà mới được xác định là khoản chênh lệch giữa giá trị còn lại   của nhà cũ và chi phí xây dựng lại nhà mới. Cũn giỏ đất tiêu chuẩn do Nhà nước  xác định căn cứ  theo giá đất của những nhà thương phẩm trong cùng một khu   vực, rồi quyết định. Trợ  cấp về  giá cả  cũng do chính quyền xác định. Khoản  tiền đền bù này được tính theo m2, cộng lại và nhân với diện tích xây dựng của  nhà ở. Người dân sẽ được nhận số tiền đó và có thể đi mua nhà trên thị trường.   Trường hợp Nhà nước có diện tích nhà tái định cư  thì nếu người được bồi      Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  
  20.     Khóa luận tốt nghiệp                                                                    Môn Luật đất đai TinCanBan.Com thường có nhu cầu sẽ  được phân nhà với diện tích tương đương số  tiền họ  đã   được nhận bồi thường.   1.4.2. Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam  Thông qua việc tìm hiểu pháp luật Trung Quốc về bồi thường, hỗ trợ, tái   định cư khi Nhà nước thu hồi đất, chúng ta có thể rút ra một số kinh nghiệm cho   Việt Nam trong quá trình xây dựng và hoàn thiện các quy định về bồi thường, hỗ  trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất như sau: Thứ  nhất, về  thời điểm bồi thường, tái định cư. Theo quy định của pháp   luật hiện hành thì việc xác định thời điểm bồi thường, thực hiện tái định cư  là   thời điểm có quyết định thu hồi đất là chưa hợp lý và chưa phù hợp với thực tế.   Để khắc phục những bất cập này, nên sửa đổi quy định về  thời điểm tớnh giỏ  bồi thường và thực hiện tái định cư cho người sử dụng đất khi bị Nhà nước thu  hồi đất như sau:  ­ Quy định về tớnh giỏ bồi thường theo thời điểm trả tiền bồi thường tái  định cư trên thực tế;  ­ Ngoài việc bồi thường theo giá đất tại thời điểm thu hồi cần quy định  một tỷ  lệ  hỗ  trợ  để  thưởng khuyến khích đối với những người bị  thu hồi đất   chấp hành nghiêm chỉnh, nhanh chóng việc bàn giao mặt bằng cho nhà đầu tư,  khoản hỗ  trợ  này được trích từ  khoản chênh lệch giữa giá đất bồi thường với   giá đất sau khi thực hiện việc thu hồi;  Thứ hai, về trách nhiệm thực hiện tái định cư. Cần quy định một cách rõ   ràng về  chủ  thể  có trách nhiệm thực hiện công việc này khi tiến hành thu hồi   đất. Trách nhiệm đú nờn được giao cho những cá nhân, tổ chức được Nhà nước  giao sử  dụng đất thực hiện. Điều này nhằm đảm bảo việc thu hồi đất, GPMB   và tái định cư được tiến hành một cách thuận lợi, nhanh chóng, đảm bảo quyền  và lợi ích hợp pháp của người bị thu hồi đất; Thứ ba, về cách thức thực hiện tái định cư. Pháp luật Việt Nam hiện nay   chưa có quy định về trợ cấp về giá cả khi thực hiện tái định cư, thường thì giá  nhà tái định cư sau khi thu hồi đất cao hơn rất nhiều so với giá nhà trước khi thu   hồi. Chính vì vậy, cần giải quyết vấn đề  nhà  ở  cho dân sau khi giải tỏa mặt   bằng thông qua việc trả  tiền bồi thường về  nhà  ở. Số  tiền này được xác định  bao gồm: Giá cả  xây dựng lại nhà ở, sự chênh lệch giữa giá xây lại nhà mới và  nhà cũ; giá đất tiêu chuẩn; trợ cấp về giá cả. [14, tr2]     Nguyễn Văn Chiến                                                                          KT31H 025  

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

YOMEDIA
Đồng bộ tài khoản