Một số yếu tố liên quan với thực hành tuân thủ điều trị của bệnh nhân lao phổi tại phòng khám lao quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Chia sẻ: Nữ Nữ | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5

0
26
lượt xem
2
download

Một số yếu tố liên quan với thực hành tuân thủ điều trị của bệnh nhân lao phổi tại phòng khám lao quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tình hình bệnh lao trên Thế giới trong những năm gần đây đã có xu hướng quay trở lại và trầm trọng lên. Việc tuân thủ đúng các nguyên tắc điều trị (NTĐT) lao là điêu kiện tiên quyết định kết quả điều trị, giảm tình trạng kháng thuốc. Nghiên cứu nhằm xác định một số yếu tố liên quan đến thực hành tuân thủ nguyên tắc điều trị lao của các bệnh nhân lao phổi được quản lý và điều trị tại phòng khám lao quận Hai Bà Trưng, HN. Nghiên cứu sử dụng thiết kế mô tả cắt ngang. Chọn mẫu toàn bộ, số liệu được thu thập trên 174 bệnh nhân lao phổi, sử dụng bộ câu hỏi có cấu trúc đã được thiết kế sẵn. Kết quả cho thấy, tỷ lệ đối tượng nghiên cứu chưa tuân thủ đúng nguyên tắc còn cao (36,2%). Có mối liên quan giữa việc tuân thủ các nguyên tắc với các yếu tố như: trình độ học vấn, nghề nghiệp, sự động viên nhắc nhở của người thân, sự hiểu biết tốt về các nguyên tắc điều trị, và sự giám sát điều trị của cán bộ y tế. Lý do bệnh nhân đưa ra để giải thích cho việc không tuân thủ điều trị (TTĐT) là khác nhau với các NTĐT, chủ yếu là do mệt, sợ tác dụng phụ, quên, đi vắng, bận, không kịp đến lấy thuốc. Cần tăng cường kiến thức, tư vấn kỹ cho bệnh nhân, động viên người nhà tham gia hỗ trợ tăng cường TTĐT.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Một số yếu tố liên quan với thực hành tuân thủ điều trị của bệnh nhân lao phổi tại phòng khám lao quận Hai Bà Trưng, Hà Nội

| TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> Moät soá yeáu toá lieân quan vôùi thöïc haønh tuaân thuû<br /> ñieàu trò cuûa beänh nhaân lao phoåi taïi phoøng khaùm<br /> lao quaän Hai Baø Tröng, Haø Noäi<br /> Uoâng Thò Mai Loan (*),Hoà Thò Hieàn (**), Vuõ Thò Töôøng Vaên (***)<br /> <br /> Tình hình beänh lao treân theá giôùi trong nhöõng naêm gaàn ñaây ñaõ coù xu höôùng quay trôû laïi vaø traàm troïng<br /> leân. Vieäc tuaân thuû ñuùng caùc nguyeân taéc ñieàu trò (NTÑT) lao laø ñieàu kieän quyeát ñònh keát quaû ñieàu trò,<br /> giaûm tình traïng khaùng thuoác. Nghieân cöùu nhaèm xaùc ñònh moät soá yeáu toá lieân quan tôùi thöïc haønh tuaân<br /> thuû nguyeân taéc ñieàu trò lao cuûa caùc beänh nhaân lao phoåi ñöôïc quaûn lyù vaø ñieàu trò taïi phoøng khaùm lao<br /> quaän Hai Baø Tröng, Haø Noäi. Nghieân cöùu söû duïng thieát keá moâ taû caét ngang. Choïn maãu toaøn boä, soá<br /> lieäu ñöôïc thu thaäp treân 174 beänh nhaân lao phoåi, söû duïng boä caâu hoûi coù caáu truùc ñaõ ñöôïc thieát keá saün.<br /> Keát quaû cho thaáy, tyû leä ñoái töôïng nghieân cöùu chöa tuaân thuû ñuùng nguyeân taéc coøn cao (36,2%). Coù<br /> moái lieân quan giöõa vieäc tuaân thuû caùc nguyeân taéc vôùi caùc yeáu toá nhö: trình ñoä hoïc vaán, ngheà nghieäp,<br /> söï ñoäng vieân nhaéc nhôû cuûa ngöôøi thaân, söï hieåu bieát toát veà caùc nguyeân taéc ñieàu trò, vaø söï giaùm saùt ñieàu<br /> trò cuûa caùn boä y teá. Lyù do beänh nhaân ñöa ra ñeå giaûi thích cho vieäc khoâng tuaân thuû ñieàu trò (TTÑT) laø<br /> khaùc nhau vôùi caùc NTÑT, chuû yeáu laø do meät, sôï taùc duïng phuï, queân, ñi vaéng, baän, khoâng kòp ñeán laáy<br /> thuoác. Caàn taêng cöôøng kieán thöùc, tö vaán kyõ cho beänh nhaân, ñoäng vieân ngöôøi nhaø tham gia hoã trôï taêng<br /> cöôøng TTÑT.<br /> Töø khoùa: Yeáu toá lieân quan, tuaân thuû ñieàu trò, lao.<br /> <br /> Associated factors on TB treatment adherence<br /> among pulmonary tuberculosis patients at<br /> Hai Ba Trung District TB clinic, Ha Noi<br /> Uong Thi Mai Loan (*); Ho Thi Hien (**), Vu Thi Tuong Van (***)<br /> <br /> In recent years, the global tuberculosis (TB) situation has been getting worse. The treatment<br /> adherence of TB is the most important factor to the effectiveness of treatment, and in reducing drug<br /> resistance. This paper identifies some associated factors on the treatment adherence of pulmonary<br /> TB patients at Hai Ba Trung TB clinic, Ha Noi. Cross sectional design was employed, and all<br /> pulmonary tuberculosis patients (174) were selected for interview, using a structured questionnaire.<br /> Results show that there is still a relatively high percentage of patients (36.2%) with failure of<br /> adherence of TB treatment principles. There is a statistical association between TB treatment<br /> adherence and level of education, occupation, the encouragement of family members, awareness on<br /> the TB treatment adherence, and observation by the health staff. Reasons for not implementing the<br /> adherence of treatment principles were tiredness, being afraid of side effects, drug dose missing,<br /> 24<br /> <br /> Taïp chí Y teá Coâng coäng, 7.2011, Soá 20 (20)<br /> <br /> | TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> being busy, and failure to get dispensed drugs from clinic. There is a need to provide increased<br /> awareness, proper counseling to patients, and to encourage family members to participate in the<br /> treatment process for improving adherence among TB patients.<br /> Keywords: Association, associated factors, TB, tuberculosis, treatment adherence.<br /> <br /> Taùc giaû:<br /> (*)<br /> <br /> BS. Uoâng Thò Mai Loan: Beänh vieän Phoåi Haø Noäi.<br /> <br /> (**)<br /> <br /> TS. Hoà Thò Hieàn: Boä moân Dòch teã - Thoáng keâ, Tröôøng Ñaïi hoïc Y teá coâng coäng. Ñòa chæ: 138 Giaûng Voõ<br /> - Ba Ñình - Haø Noäi. E.mail: hth1@hsph.edu.vn<br /> <br /> (***)<br /> <br /> TS. Vuõ Thò Töôøng Vaên: Khoa Vi sinh - Beänh vieän Baïch Mai - Haø Noäi.<br /> <br /> 1. Ñaët vaán ñeà<br /> Tình hình beänh lao treân theá giôùi trong nhöõng<br /> naêm gaàn ñaây ñaõ coù xu höôùng quay trôû laïi vaø traàm<br /> troïng leân. Treân theá giôùi hieän nay coù khoaûng 2,2 tyû<br /> ngöôøi ñaõ nhieãm lao (chieám 1/3 daân soá theá giôùi) [1].<br /> Coù khoaûng 95% soá beänh nhaân lao vaø 98% soá ngöôøi<br /> cheát do lao ôû caùc nöôùc coù thu nhaäp vöøa vaø thaáp, 75%<br /> soá beänh nhaân ôû ñoä tuoåi lao ñoäng.<br /> Maëc duø vaéc-xin BCG ñaõ ñöôïc ñöa vaøo chöông<br /> trình tieâm chuûng môû roäng, chöông trình choáng lao<br /> trieån khai ñeán tuyeán xaõ ñaûm baûo phaùt hieän vaø toå<br /> chöùc quaûn lyù theo chieán löôïc ñieàu trò ngaén ngaøy coù<br /> kieåm soaùt tröïc tieáp (DOTS) cuûa Toå chöùc Y teá Theá<br /> giôùi vôùi ñoä bao phuû hôn 99% daân soá, Vieät Nam vaãn<br /> ñöùng thöù 12 trong 22 quoác gia coù tyû leä lao cao treân<br /> theá giôùi. Haøng naêm caû nöôùc xuaát hieän khoaûng<br /> 150.000 beänh nhaân lao môùi (töông ñöông vôùi<br /> 173/100.000 daân), tyû leä hieän maéc caùc theå lao laø<br /> 225/100.000 daân. Soá ngöôøi cheát do lao khoaûng<br /> 20.000 (23/100.000 daân) [2]. Beân caïnh ñoù, tyû leä<br /> khaùng thuoác ôû möùc baùo ñoäng cao [5], chieám 32,5%,<br /> chæ ñöùng sau Thaùi Lan (36,6%), Latvia (34%) vaø<br /> Coäng hoøa Dominica (40,6%) [7]. Song haønh vôùi lao<br /> laø ñaïi dòch HIV laøm traàm troïng theâm tình traïng<br /> nhieãm lao vaø hieäu quaû ñieàu trò cuûa hai beänh naøy. Vì<br /> thôøi gian ñieàu trò lao thöôøng keùo daøi, cho neân TTÑT<br /> lao coøn gaëp nhieàu khoù khaên. Vieäc tuaân thuû ñuùng caùc<br /> nguyeân taéc ñieàu trò (NTÑT) lao laø ñieàu kieän quyeát<br /> ñònh keát quaû ñieàu trò, giaûm tình traïng khaùng thuoác.<br /> Phoøng khaùm lao thuoäc quaän Hai Baø Tröng laø<br /> moät quaän noäi thaønh coù soá beänh nhaân lao nhieàu nhaát<br /> thaønh phoá, tyû leä maéc lao cao nhaát thaønh phoá Haø Noäi<br /> [1]. Moãi naêm phoøng khaùm naøy thu nhaän khoaûng 300<br /> beänh nhaân lao. Tyû leä taùi phaùt vaø thaát baïi khaù cao so<br /> vôùi tyû leä chung cuûa toaøn quoác, chieám 13,8%, tyû leä<br /> <br /> ñieàu trò khoûi naêm 2009 ôû ñaây chæ ñaït 78%. Trong khi<br /> ñoù, muïc tieâu chöông trình choáng lao Haø Noäi laø ñaït<br /> tyû leä khoûi treân 90%. Qua soå saùch vaø ñaùnh giaù sô boä<br /> veà tình hình tuaân thuû caùc NTÑT beänh lao ôû ñaây cho<br /> thaáy, tyû leä beänh nhaân khoâng laøm ñuû xeùt nghieäm ñôøm<br /> trong ñieàu trò lao phoåi laø 12%, khoâng lónh ñuû thuoác<br /> laø 16%. Vieäc ñieàu trò lao coøn gaëp nhieàu khoù khaên<br /> chuû yeáu laø do beänh nhaân chöa tuaân thuû ñieàu trò<br /> (TTÑT) ñuùng. Thoâng tin veà tình hình thöïc hieän<br /> NTÑT cuûa beänh nhaân lao taïi phoøng khaùm coøn chöa<br /> ñöôïc ghi nhaän ñaày ñuû, ñaëc bieät laø veà nhöõng yeáu toá<br /> lieân quan ñeán vieäc tuaân thuû NTÑT.<br /> Muïc tieâu nghieân cöùu: Xaùc ñònh moät soá yeáu toá<br /> lieân quan tôùi thöïc haønh tuaân thuû nguyeân taéc ñieàu trò<br /> lao cuûa caùc beänh nhaân lao phoåi ñöôïc quaûn lyù vaø ñieàu<br /> trò taïi phoøng khaùm lao quaän Hai Baø Tröng, Haø Noäi.<br /> <br /> 2. Phöông phaùp nghieân cöùu<br /> Nghieân cöùu söû duïng thieát keá moâ taû caét ngang.<br /> Choïn maãu toaøn boä, soá lieäu ñöôïc thu thaäp treân 174<br /> beänh nhaân lao phoåi, söû duïng boä caâu hoûi caáu truùc ñaõ<br /> ñöôïc thieát keá saün.<br /> Ñoái töôïng nghieân cöùu: Beänh nhaân lao phoåi ñöôïc<br /> thu nhaän quaûn lyù, ñieàu trò taïi phoøng khaùm lao Hai<br /> Baø Tröng keå töø thaùng 1/2009 ñeán 12/2009 ñaùp öùng<br /> ñöôïc caùc tieâu chuaån sau: 1/ Töø 15 tuoåi trôû leân; 2/<br /> Beänh nhaân ñaêng kyù ñieàu trò taïi phoøng khaùm thu<br /> nhaän töø thaùng 1-12/2009; 3/Coù ñuû ñieàu kieän söùc<br /> khoûe ñeå tham gia phoûng vaán.<br /> 3. Keát quaû<br /> 3.1. Thoâng tin chung veà ñoái töôïng nghieân cöùu<br /> Coù 174 beänh nhaân (91% soá beänh nhaân ñöôïc<br /> choïn) tham gia vaøo nghieân cöùu. Thoâng tin chung<br /> cuûa ñoái töôïng nghieân cöùu ñöôïc trình baøy ôû Baûng 1.<br /> Taïp chí Y teá Coâng coäng, 7.2011, Soá 20 (20)<br /> <br /> 25<br /> <br /> | TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> Baûng 1. Thoâng tin chung cuûa ñoái töôïng nghieân cöùu<br /> <br /> Moät soá lyù do khieán beänh nhaân khoâng tuaân thuû<br /> töøng nguyeân taéc ñieàu trò ñöôïc trình baøy trong Baûng<br /> 2. Lyù do chuû yeáu maø beänh nhaân ñöa ra cho vieäc<br /> khoâng tuaân thuû nguyeân taéc duøng thuoác ñeàu ñaën laø<br /> meät, queân (25,9%); baän coâng vieäc (24,1%); cho laø<br /> beänh ñaõ khoûi (20,7%); chöa kòp lónh thuoác khi heát<br /> (10,3%). Moät soá (8 beänh nhaân) khoâng duøng thuoác<br /> ñuùng caùch. Caùc nguyeân nhaân laø meät, cho laø phaûi<br /> uoáng thuoác luùc no, chia nhieàu laàn trong ngaøy toát hôn.<br /> Baûng 2. Lyù do khoâng tuaân thuû moät soá nguyeân taéc<br /> ñieàu trò<br /> <br /> Phaàn lôùn beänh nhaân lao phoåi trong nghieân cöùu<br /> laø nam giôùi, chieám 82,2%. Tuoåi trung bình cuûa ñoái<br /> töôïng nghieân cöùu laø 42. Haàu heát beänh nhaân tham gia<br /> nghieân cöùu ñaõ hoïc heát trung hoïc cô sôû vaø trung hoïc<br /> phoå thoâng, chieám tyû leä töông öùng laø 32,8% vaø<br /> 39,7%. Ngheà töï do, bao goàm buoân baùn, noäi trôï, laùi<br /> xe chieám tyû leä cao nhaát (58%).<br /> <br /> 3.2. Thöïc haønh TTÑT vaø moät soá yeáu toá lieân<br /> quan ñeán TTÑT ñuùng<br /> Ñeå ñaùnh giaù thöïc haønh vieäc TTÑT chuùng toâi<br /> tính ñieåm TTÑT, coù 6 nguyeân taéc vôùi 6 caâu hoûi<br /> trong boä caâu hoûi, thöïc hieän ñuùng moãi nguyeân taéc<br /> tính 1 ñieåm. Bieán soá toång ñieåm ñaït 6 laø beänh nhaân<br /> tuaân thuû ñuùng caùc NTÑT, döôùi 6 laø khoâng tuaân thuû<br /> ñuùng caùc NTÑT. Bieåu ñoà 1 cho thaáy tyû leä TTÑT<br /> ñuùng ôû beänh nhaân laø 63,8%.<br /> <br /> Bieåu ñoà 1. Tyû leä beänh nhaân tuaân thuû ñuùng caùc<br /> NTÑT<br /> 26<br /> <br /> Taïp chí Y teá Coâng coäng, 7.2011, Soá 20 (20)<br /> <br /> Moät soá lyù do beänh nhaân baùo caùo veà vieäc khoâng<br /> duøng thuoác ñuû thôøi gian laø caûm thaáy ñôõ cho laø beänh<br /> ñaõ khoûi, nghæ ñeå ñieàu trò beänh khaùc, quaù meät khoâng<br /> chòu ñöôïc, taùc duïng phuï cuûa thuoác. Queân, ñi vaéng,<br /> khoâng thaáy caàn thieát, cho laø beänh ñaõ khoûi laø nhöõng<br /> lyù do beänh nhaân ñöa ra ñeå giaûi thích cho vieäc khoâng<br /> ñeán xeùt nghieäm vaø khaùm beänh ñuùng heïn.<br /> <br /> | TOÅNG QUAN & NGHIEÂN CÖÙU |<br /> <br /> Baûng 3. Moái lieân quan giöõa moät soá yeáu toá vaø tuaân<br /> thuû caùc NTÑT<br /> <br /> Baûng 3 cho thaáy, caùc moái lieân quan coù yù nghóa<br /> thoáng keâ (p

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản