intTypePromotion=3

Sự đa dạng văn hoá và đối thoại giữa các nền văn hoá - Một góc nhìn từ Việt Nam

Chia sẻ: Lê Na | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
56
lượt xem
9
download

Sự đa dạng văn hoá và đối thoại giữa các nền văn hoá - Một góc nhìn từ Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Sự đa dạng văn hoá và đối thoại giữa các nền văn hoá - một góc nhìn từ Việt Nam của tác giả Phạm Xuân Nam là một công trình nghiên cứu mới, có những đóng góp đáng trân trọng trong việc kế thừa và tiếp thu những quan điểm văn hoá trong quá trình đối thoại với các quan điểm khác nhau.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Sự đa dạng văn hoá và đối thoại giữa các nền văn hoá - Một góc nhìn từ Việt Nam

  1. Sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ - Mét gãc nh×n tõ ViÖt Nam ph¹m xu©n Nam. Sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ - mét gãc nh×n tõ ViÖt Nam. H.: Khoa häc x· héi, 2008, 648 tr. thµnh duy giíi thiÖu N ãi ®Õn sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸, thùc chÊt lµ nãi ®Õn sù ®a d¹ng vÒ b¶n s¾c vµ vÊn ®Ò b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc ®ang trë thµnh mét trong nh÷ng chuyªn ®Ò nghiªn cøu hÊp dÉn, ®−îc nhiÒu ng−êi qu¸ tr×nh quan t©m. §Æc biÖt, ®èi víi n−íc ta, tõ h×nh khi cã NghÞ quyÕt Héi nghÞ Trung −¬ng thµnh b¶n V (kho¸ VIII) cña §¶ng vÒ x©y dùng vµ s¾c v¨n ph¸t triÓn nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn ho¸ cña tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc, vÊn ®Ò mét d©n nªu trªn cµng trë nªn bøc thiÕt, ®−îc téc. Cho nhiÒu ng−êi quan t©m h¬n. nªn, cã N»m trong bèi c¶nh chung cña thÕ thÓ xem giíi ®ang ngµy cµng h−íng tíi toµn cÇu cuèn s¸ch ho¸, nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam thèng nhÊt nµy cña trong ®a d¹ng cña h¬n 50 d©n téc anh t¸c gi¶ em, ®−îc h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn qua Ph¹m lÞch sö mÊy ngµn n¨m dùng n−íc vµ gi÷ Xu©n n−íc, ®ang ®øng tr−íc c¶ nh÷ng c¬ héi Nam nh− vµ th¸ch thøc lín, mµ tr−íc hÕt ph¶i nãi mét c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ b¶n s¾c ®Õn c¬ héi vµ th¸ch thøc vÒ viÖc gi÷ g×n v¨n ho¸ ViÖt Nam, vµ vÊn ®Ò gi÷ g×n, vµ ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc. b¶o vÖ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc lµ mét Theo t¸c gi¶, “C¬ héi lµ kh¶ n¨ng x©y nguyªn t¾c sèng cßn trong thêi ®¹i thÕ dùng vµ ph¸t triÓn thµnh c«ng nÒn v¨n giíi ph¸t triÓn v¨n ho¸ theo xu thÕ toµn ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn, ®Ëm ®µ b¶n s¾c cÇu ho¸. Trong c¸c ®iÒu kiÖn hiÖn nay, d©n téc vµ më réng tiÕp xóc, giao l−u,
  2. 4 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 8, 2008 ®èi tho¹i víi c¸c nÒn v¨n ho¸ kh¸c trªn – Lenin, t− t−ëng Hå ChÝ Minh vµ c¸c thÕ giíi, qua ®ã nh÷ng gi¸ trÞ −u tó cña quan ®iÓm §æi míi cña §¶ng ta, ®ång v¨n ho¸ ViÖt Nam cã dÞp to¶ s¸ng ra thêi tham kh¶o, tiÕp thu cã chän läc bªn ngoµi, ®ång thêi chóng ta l¹i cã thÓ nh÷ng thµnh tùu lý luËn cña thÕ giíi vÒ tiÕp thu nh÷ng tinh hoa v¨n ho¸ cña v¨n ho¸ vµ ph¸t triÓn còng nh− vÒ sù ®a nh©n lo¹i ®Ó lµm giµu ®Ñp thªm nÒn v¨n d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn ho¸ d©n téc. Cßn th¸ch thøc lµ nguy c¬ v¨n ho¸. Trong sè nh÷ng quan ®iÓm lý ®¸nh mÊt b¶n s¾c, cèt c¸ch riªng cña luËn thÕ giíi, t¸c gi¶ quan t©m ®Æc biÖt m×nh, bÞ hoµ tan vµo mét thø “v¨n ho¸ ®Õn viÖc tiÕp thu ý kiÕn cña nhµ khoa thÕ giíi ®ång phôc”, bÞ tha ho¸, biÕn häc Nga næi tiÕng lµ ViÖn sÜ Dimitri S. chÊt vµ cuèi cïng mÊt gèc vÒ v¨n ho¸” Likhachov, cho r»ng: “Trong ba chiÒu (tr.7). V× vËy, ®èi víi chóng ta hiÖn nay cña thêi gian, quan träng nhÊt lµ hiÖn trong sù nghiÖp ®æi míi ®Êt n−íc, nh»m t¹i, hÊp dÉn nhÊt lµ t−¬ng lai, phong tiÕn nhanh, tiÕn m¹nh trªn con ®−êng phó nhÊt lµ qu¸ khø. HiÖn t¹i liªn tôc héi nhËp quèc tÕ, thùc hiÖn qu¸ tr×nh tr«i qua… T−¬ng lai liªn tôc tiÕn gÇn, c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹i ho¸, xÐt cho vµ chóng ta h−íng tíi nã, nã thèng trÞ. cïng, lµ xuÊt ph¸t tõ søc m¹nh v¨n ho¸ Cßn qu¸ khø lµ kho tµng lín nhÊt cña còng nh− tõ néi lùc tiÒm Èn ®ang hiÖn v¨n ho¸, võa søc víi mçi ng−êi, nh÷ng diÖn trong con ng−êi vµ v¨n ho¸ ViÖt ai muèn lµm giµu hiÖn t¹i cña m×nh vµ Nam. Tuy chóng ta ®ang ®øng tr−íc c¶ b¶o ®¶m cho t−¬ng lai” (tr.9). c¬ héi vµ th¸ch thøc lín, song nh− NghÞ Trªn c¬ së lý luËn, ph−¬ng ph¸p quyÕt Héi nghÞ lÇn thø t− Ban chÊp luËn vµ ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn ®óng ®¾n hµnh Trung −¬ng §¶ng kho¸ X chØ râ: nªu trªn, t¸c gi¶ ®· tËp trung nghiªn “C¬ héi kh«ng tÊt yÕu ph¸t huy t¸c cøu nh÷ng néi dung chñ yÕu sau ®©y: dông mµ phô thuéc nhiÒu vµo néi lùc vµ kh¶ n¨ng vËn dông cña chóng ta. Th¸ch 1. NhËn thøc vÒ sù ®a d¹ng v¨n ho¸ thøc tuy lµ søc Ðp trùc tiÕp, nh−ng t¸c vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸. ®éng ®Õn ®©u cßn tuú thuéc vµo nç lùc 2. Nh÷ng ho¹t ®éng s¸ng t¹o gi¸ trÞ v−ît qua cña chóng ta”(*). Râ rµng, ®iÒu v¨n ho¸ céi nguån cña d©n téc ë thêi ®¹i ®ã cßn tuú thuéc nhiÒu vµo nÒn v¨n ho¸ V¨n Lang - ¢u L¹c. mang b¶n s¾c d©n téc ®éc ®¸o vµ néi lùc 3. KÕt hîp ®èi tho¹i v¨n ho¸ víi tiÒm Èn cña con ng−êi vµ v¨n ho¸ ViÖt nhiÒu h×nh thøc ®Êu tranh kh¸c trong Nam. thêi B¾c thuéc vµ chèng B¾c thuéc. Nh»m nghiªn cøu mét c¸ch cã hÖ 4. §èi tho¹i gi÷a nÒn v¨n ho¸ §¹i thèng vµ t−¬ng ®èi toµn diÖn, ®ång thêi ViÖt víi mét sè nÒn v¨n ho¸ trong khu dù b¸o chiÒu h−íng ph¸t triÓn cña v¨n vùc vµ trªn thÕ giíi thêi trung ®¹i. ho¸ ViÖt Nam trong bèi c¶nh héi nhËp quèc tÕ hiÖn nay, t¸c gi¶ cuèn s¸ch ®· 5. TiÕp xóc, giao l−u, ®èi tho¹i ngµy vËn dông c¸c quan ®iÓm lý luËn vµ cµng réng më gi÷a v¨n ho¸ ViÖt Nam ph−¬ng ph¸p luËn cña chñ nghÜa Marx víi nhiÒu nÒn v¨n ho¸ trªn thÕ giíi thêi cËn – hiÖn ®¹i. (*) Xem: Th«ng b¸o Héi nghÞ lÇn thø t− Ban chÊp hµnh Trung −¬ng §¶ng kho¸ X. B¸o Nh©n d©n 6. Bµi häc lÞch sö vµ vÊn ®Ò ®−¬ng ngµy 30/01/2007. ®¹i cña viÖc ph¸t huy b¶n s¾c v¨n ho¸
  3. Sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ... 5 d©n téc, chñ ®éng tham gia ®èi tho¹i biÖt lµ tiÕn tr×nh h×nh thµnh vµ ph¸t gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ trong giai ®o¹n triÓn b¶n s¾c d©n téc cña v¨n ho¸ ViÖt toµn cÇu ho¸ hiÖn nay. Nam qua c¸c thêi kú cho ®Õn h«m nay. S¸u néi dung nªu trªn ®−îc tr×nh C¶ s¸u ch−¬ng cña cuèn s¸ch ®Òu bµy trong s¸u ch−¬ng t−¬ng øng cña ®−îc t¸c gi¶ nghiªn cøu c«ng phu, ®Æt cuèn s¸ch, hÇu nh− bao qu¸t rÊt nhiÒu ra nhiÒu vÊn ®Ò míi, cã tÝnh gîi më vÒ vÊn ®Ò c¬ b¶n cña v¨n ho¸, v¨n minh v¨n ho¸, cã thÓ gióp chóng ta thÊy nãi chung, v¨n ho¸ ViÖt Nam nãi riªng, kh«ng chØ nh÷ng nhËn thøc ®óng vÒ sù tõ ®Þnh nghÜa v¨n ho¸, v¨n minh ®Õn ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nh÷ng ho¹t ®éng s¸ng t¹o v¨n ho¸ ViÖt nÒn v¨n ho¸, mµ cßn gióp chóng ta cã Nam tõ céi nguån, råi c¸c thêi kú trong mét c¸i nh×n míi vÒ v¨n ho¸ ®−¬ng ®¹i lÞch sö ph¸t triÓn v¨n ho¸ cho ®Õn h«m trªn c¬ së qu¸n triÖt t− t−ëng Hå ChÝ nay ®ang ®Æt ra nh÷ng vÊn ®Ò ®−¬ng Minh vµ ®−êng lèi cña §¶ng ta vÒ v¨n ®¹i cña v¨n ho¸ ViÖt Nam tiªn tiÕn, ho¸. T¸c gi¶ ®· dµnh ch−¬ng s¸u cña ®Ëm ®µ b¶n s¾c d©n téc. MÆc dï nh− t¸c cuèn s¸ch ®Ó nªu bËt nh÷ng bµi häc lÞch gi¶ nãi, kh«ng cã ®iÒu kiÖn ®Ò cËp ®Õn sö vµ vÊn ®Ò ®−¬ng ®¹i cña viÖc ph¸t tÊt c¶ nh÷ng vÊn ®Ò cÊu thµnh cña v¨n huy b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc, chñ ®éng tham gia ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ ho¸, nh−ng néi dung cuèn s¸ch ®· tËp trong giai ®o¹n toµn cÇu ho¸ hiÖn nay. trung ®−îc nh÷ng lÜnh vùc cã thÓ nãi lµ tiªu biÓu nhÊt cña v¨n ho¸ ViÖt Nam, tõ §Ó giíi thiÖu mét cuèn s¸ch dµy h¬n ng«n ng÷, ch÷ viÕt, t− t−ëng, ®¹o ®øc, 600 trang víi b¹n ®äc, ng−êi viÕt bµi ph¸p luËt ®Õn khoa häc, t«n gi¸o, v¨n nµy kh«ng cã ý ®Þnh l−îc thuËt mµ chØ häc, nghÖ thuËt…, c¶ v¨n ho¸ vËt chÊt nªu bËt mét sè nhËn xÐt chung mang lÉn v¨n ho¸ tinh thÇn, xuyªn suèt tõ cæ, tÝnh kh¸i qu¸t vµ c¬ b¶n nhÊt, còng cã cËn, hiÖn ®¹i ®Õn v¨n ho¸ míi hiÖn nay. thÓ xem lµ nh÷ng −u ®iÓm næi tréi cña §Æc biÖt h¬n n÷a, chñ ®Ò cuèn s¸ch ®· cuèn s¸ch. ®−îc nghiªn cøu trªn tinh thÇn qu¸n triÖt t− t−ëng Hå ChÝ Minh vµ c¸c lý 1. Tr−íc hÕt, ph¶i nãi ®Õn viÖc x¸c thuyÕt ph¸t triÓn hiÖn ®¹i trong mèi ®Þnh v¨n ho¸ ViÖt Nam cã céi nguån tõ quan hÖ mËt thiÕt gi÷a v¨n ho¸ víi kinh v¨n ho¸ b¶n ®Þa xuÊt ph¸t tõ “c¸i n«i” tÕ, chÝnh trÞ, x· héi. §ång thêi, t¸c gi¶ loµi ng−êi khi h×nh thµnh d©n téc vµ còng dµnh sù quan t©m tho¶ ®¸ng ®Ó nÒn v¨n minh ®éc ®¸o, l©u ®êi cña ViÖt lµm râ vai trß cña ®èi tho¹i v¨n ho¸ Nam, cã thÓ xem lµ mét thµnh c«ng næi trong viÖc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn kinh bËt cña cuèn s¸ch. §©y lµ mét néi dung tÕ - x· héi cña ®Êt n−íc qua c¸c thêi kú, quan träng nh»m x¸c ®Þnh thùc chÊt v¨n gi¶i quyÕt hoµ b×nh c¸c cuéc chiÕn ho¸ ViÖt Nam lµ g× mµ tõ l©u nhiÒu ng−êi tranh, thiÕt lËp vµ t¸i lËp còng nh− vÉn b¨n kho¨n kh«ng hiÓu v¨n ho¸ ViÖt cñng cè quan hÖ ngo¹i giao gi÷a ViÖt Nam cã nguån gèc tõ v¨n ho¸ b¶n ®Þa hay Nam víi c¸c n−íc trong khu vùc vµ thÕ lµ v¨n ho¸ ngo¹i lai héi nhËp tõ nhiÒu giíi. Cho nªn, th«ng qua cuèn s¸ch, nguån v¨n ho¸ kh¸c. §©y còng lµ vÊn ®Ò chóng ta cã thÓ thÊy mét ph¸c th¶o cã liªn quan ®Õn viÖc x¸c ®Þnh mét triÕt lý nh÷ng néi dung c¬ b¶n nhÊt cña tiÕn ph¸t triÓn v¨n ho¸ ViÖt Nam mµ tõ l©u tr×nh ph¸t triÓn v¨n ho¸ ViÖt Nam, ®Æc chóng ta rÊt quan t©m.
  4. 6 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 8, 2008 Sau nh÷ng ph¸t hiÖn quan träng tån t¹i vµ ph¸t triÓn trªn c¬ së giao l−u, cña ngµnh kh¶o cæ häc, kÕt hîp víi c¸c héi nhËp vµ ®Êu tranh nh»m kh¼ng thµnh qu¶ nghiªn cøu cña nhiÒu lÜnh ®Þnh b¶n s¾c v¨n ho¸ riªng, ®éc ®¸o cña vùc khoa häc kh¸c, nhiÒu nhµ khoa häc chÝnh m×nh. §iÒu ®ã còng ®ång nghÜa ®· cã c¬ së ®Ó kh¼ng ®Þnh: “N−íc ViÖt víi viÖc ®¸nh mÊt b¶n s¾c v¨n ho¸ lµ Nam lµ mét trong nh÷ng “c¸i n«i” cña ®¸nh mÊt c¶ sù tån t¹i mét d©n téc ®éc loµi ng−êi”… “D©n téc ViÖt Nam vèn cã lËp. nÒn v¨n minh ®éc ®¸o vµ l©u ®êi. N−íc 2. Nghiªn cøu vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ V¨n Lang thêi Hïng V−¬ng ®· lµ trung ViÖt Nam, nh− chóng ta thÊy, ®· cã t©m mét thêi cña nÒn v¨n ho¸ §«ng nhiÒu quan ®iÓm rÊt kh¸c nhau. ThËm Nam ¸”. Nh−ng, nãi râ qu¸ tr×nh h×nh chÝ cã ng−êi cßn dùa vµo thuyÕt ©m thµnh d©n téc còng nh− nÒn v¨n ho¸ d−¬ng ®Ó t×m hiÓu vµ kh¼ng ®Þnh b¶n b¶n ®Þa ViÖt Nam nh− thÕ nµo, th× hÇu s¾c v¨n ho¸ ViÖt Nam. §äc cuèn s¸ch nh− ch−a cã ®−îc lêi gi¶i ®¸p thËt sù nµy, chóng ta thÊy t¸c gi¶ ®· vËn dông thuyÕt phôc. Víi nh÷ng thµnh c«ng cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh, nªu bËt ®−îc m×nh trong qu¸ tr×nh t×m tßi, nghiªn nh÷ng quan ®iÓm rÊt c¬ b¶n vÒ v¨n ho¸ cøu, t¸c gi¶ Ph¹m Xu©n Nam kh«ng chØ cña Ng−êi, tõ ®Þnh nghÜa kh¸i niÖm v¨n kh¼ng ®Þnh cã nÒn v¨n ho¸ b¶n ®Þa ViÖt ho¸, x¸c ®Þnh mèi quan hÖ mËt thiÕt Nam, mµ cßn lµm râ sù phong phó, ®a gi÷a v¨n ho¸ víi kinh tÕ vµ chÝnh trÞ d¹ng cña nÒn v¨n ho¸ Êy trªn rÊt nhiÒu ®Õn viÖc vËn dông s¸ng t¹o, ®ång thêi mÆt, tõ v¨n ho¸ s¶n xuÊt, v¨n ho¸ sinh ®èi tho¹i gi÷a Hå ChÝ Minh víi c¸c di ho¹t ®Õn v¨n ho¸ ®¹o ®øc, v¨n ho¸ nghÖ s¶n v¨n ho¸ truyÒn thèng cña d©n téc thuËt, v¨n ho¸ t©m linh…, nh»m chøng vµ nh©n lo¹i, ®Æc biÖt lµ nh÷ng quan minh nh÷ng ho¹t ®éng s¸ng t¹o gi¸ trÞ ®iÓm cã tÝnh ®èi tho¹i cña Hå ChÝ Minh v¨n ho¸ cña céng ®ång c¸c d©n téc ViÖt víi häc thuyÕt K. Marx. Trªn c¬ së ®ã, Nam. T¸c gi¶ ®· cho thÊy, tõ rÊt sím t¸c gi¶ nªu bËt nh÷ng quan ®iÓm s¸ng ng−êi ViÖt cæ, tæ tiªn cña chóng ta, ®· t¹o gi¸ trÞ v¨n ho¸ cña Hå ChÝ Minh, s¸ng t¹o ®−îc mét cÊu tróc c¬ së x· héi nhÊt lµ vÒ b¶n s¾c v¨n ho¸ d©n téc tõ bao gåm Nhµ, Lµng, N−íc rÊt ®éc ®¸o truyÒn thèng ®Õn hiÖn ®¹i. tån t¹i l©u bÒn cho ®Õn h«m nay. T¸c gi¶ ®· ph¸c ho¹ mét qu¸ tr×nh giao l−u, Kh«ng ph¶i lµ mét c«ng tr×nh ®èi tho¹i gi÷a v¨n ho¸ ViÖt Nam víi c¸c nghiªn cøu chuyªn vÒ Hå ChÝ Minh, nÒn v¨n ho¸ kh¸c kh¸ cô thÓ th«ng qua nh−ng cã thÓ nãi, cuèn s¸ch nµy ®· lµm nh÷ng sù kiÖn lÞch sö, nh÷ng cuéc tiÕp næi bËt ®−îc nh÷ng néi dung c¬ b¶n biÕn cã ®èi tho¹i vµ ®Êu tranh ®Ó trªn c¬ nhÊt cña t− t−ëng Hå ChÝ Minh vÒ v¨n së ®ã h×nh thµnh nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam ho¸, do ®ã chóng ta cµng thÊy râ nh÷ng cã b¶n s¾c riªng rÊt râ rµng. quan ®iÓm ®óng ®¾n xuyªn suèt cña t¸c gi¶ khi nghiªn cøu vÒ sù ®a d¹ng v¨n Trªn c¬ së mét gãc nh×n tõ v¨n ho¸ ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ ViÖt Nam, t¸c gi¶ ®Ò cËp tr−íc tiªn ®Õn còng nh− khi nghiªn cøu v¨n ho¸ ViÖt sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c Nam nãi riªng. nÒn v¨n ho¸ ngay tõ khi h×nh thµnh nÒn v¨n ho¸ b¶n ®Þa ViÖt Nam, chøng 3. Nghiªn cøu sù ®a d¹ng v¨n ho¸ minh r»ng d©n téc ViÖt Nam chØ cã thÓ vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸,
  5. Sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ... 7 ®−¬ng nhiªn ph¶i nãi ®Õn qu¸ tr×nh tiÕp NguyÔn Tr·i ®Õn Hå ChÝ Minh. §ã míi biÕn, c¸c h×nh thøc ®èi tho¹i vµ ®Êu thùc sù lµ triÕt lý v¨n ho¸ “lÊy d©n lµm tranh gi÷a v¨n ho¸ ViÖt Nam víi c¸c gèc”, tuy quan ®iÓm “lÊy d©n lµm gèc” nÒn v¨n ho¸ kh¸c. Th«ng qua nh÷ng vÉn xuÊt ph¸t tõ v¨n ho¸ Khæng gi¸o. h×nh thøc tiÕp biÕn vµ nh÷ng cuéc ®Êu Tõ ®ã, cã thÓ nãi, nÕu tr−íc ®©y cã tranh gi÷a v¨n ho¸ ViÖt Nam víi c¸c “tam gi¸o ®ång nguyªn”, th× ngµy nay nÒn v¨n ho¸ kh¸c, t¸c gi¶ cho thÊy v¨n trong thêi ®¹i Hå ChÝ Minh l¹i cã mét ho¸ ViÖt Nam ®· tá râ b¶n lÜnh cña sù ®ång nguyªn kh¸c, xuÊt ph¸t tõ sù m×nh trong viÖc chñ ®éng tiÕp nhËn bao dung v¨n ho¸ héi tô thµnh t− t−ëng nh÷ng gi¸ trÞ v¨n ho¸ nh©n lo¹i phï Hå ChÝ Minh trªn c¬ së chñ nghÜa Marx- hîp víi yªu cÇu ph¸t triÓn cña d©n téc Lenin, truyÒn thèng v¨n hãa d©n téc vµ ViÖt Nam, mµ tiªu biÓu lµ v¨n ho¸ PhËt tinh hoa v¨n ho¸ nh©n lo¹i. Ba nguån gi¸o, v¨n ho¸ Khæng gi¸o vµ v¨n ho¸ v¨n ho¸ Êy ®−îc Hå ChÝ Minh tiÕp biÕn, L·o gi¸o. Kh«ng ph¶i lµ bçng nhiªn giao l−u, ®èi tho¹i vµ th©u ho¸, t¹o xuÊt hiÖn ë ViÖt Nam hiÖn t−îng “tam thµnh cèt lâi cña nÒn v¨n ho¸ míi ViÖt gi¸o ®ång nguyªn”. Theo t¸c gi¶, kh«ng Nam. Cã thÓ xem qu¸ tr×nh Êy còng lµ thÓ mét lÜnh vùc v¨n ho¸ ngo¹i lai nµo qu¸ tr×nh gi¸c ngé ch©n lý cña ng−êi cã thÓ ®Ò xuÊt chñ tr−¬ng “®ång anh hïng gi¶i phãng d©n téc vµ danh nguyªn”, mµ ph¶i xuÊt ph¸t tõ sù bao nh©n v¨n ho¸ Hå ChÝ Minh. Nh−ng dung, hoµ ®ång cña nÒn v¨n ho¸ b¶n quan träng h¬n, ph¶i nãi ®Õn viÖc thùc ®Þa. Muèn “®ång nguyªn”, v¨n ho¸ b¶n hiÖn ch©n lý ®−îc gi¸c ngé cña Hå ChÝ ®Þa ph¶i ®ñ m¹nh, ®ñ b¶n lÜnh míi th©u Minh ngay trªn câi ®êi nµy nh»m x©y ho¸ ®−îc nh÷ng gi¸ trÞ chän läc phï hîp dùng mét n−íc ViÖt Nam míi, ®−a nh©n víi ®¹o lý vµ t©m lý d©n téc, th«ng qua d©n ta ®Õn tù do vµ h¹nh phóc. Con nh÷ng danh nh©n v¨n ho¸, nh÷ng anh ®−êng ®ã còng lµ qu¸ tr×nh tiÕp nèi hïng hµo kiÖt thêi nµo còng cã. truyÒn thèng v¨n ho¸ d©n téc cña nhiÒu §iÒu thó vÞ lµ tõ rÊt sím cha «ng ta thÕ hÖ con ng−êi ViÖt Nam mµ hiÖn nay ®· thÊy vÊn ®Ò thiÕt yÕu kh«ng chØ lµ chóng ta ®ang ®i t×m mét triÕt lý ph¸t gi¸c ngé ch©n lý mµ cßn lµ ë viÖc thùc triÓn kh«ng chØ tiÕp nèi con ®−êng Hå hiÖn ch©n lý ®−îc gi¸c ngé ngay gi÷a ChÝ Minh ®· chän mµ quan träng h¬n lµ cuéc ®êi. Cho nªn, TrÇn Nh©n T«ng sau s¸ng t¹o nh÷ng b−íc ®i thÝch hîp sao khi xuÊt gia vÉn kh«ng khu«n theo con cho cã hiÖu qu¶, tíi ®Ých an toµn. §ã ®−êng tu hµnh cña Ên §é hay con còng lµ nh÷ng bµi häc lÞch sö vµ vÊn ®Ò ®−êng Trung Hoa, mµ tù më lÊy con ®−¬ng ®¹i cña viÖc ph¸t huy b¶n s¾c ®−êng riªng cho phï hîp víi t©m hån vµ v¨n ho¸ d©n téc ®−îc t¸c gi¶ tr×nh bµy ë t©m lý d©n téc. §ã lµ quan ®iÓm PhËt ch−¬ng s¸u cña c«ng tr×nh. gi¸o cña vÞ tæ s¸ng lËp ph¸i ThiÒn Tróc 4. §iÒu quan träng cña mét c«ng L©m Yªn Tö. §©y lµ mét triÕt lý s¸ng tr×nh nh− c«ng tr×nh vÒ v¨n ho¸ kh«ng t¹o v¨n ho¸ rÊt quan träng, cã quan hÖ ph¶i ë chç nªu ®−îc nhiÒu sù kiÖn, ®Õn ý thøc tù lËp vµ tù t«n d©n téc mµ nhiÒu ý kiÕn kh¸c nhau, thËm chÝ lµ chóng ta thÊy xuyªn suèt tõ céi nguån nhiÒu ý kiÕn tiªu biÓu, mµ lµ ë ý thøc v¨n ho¸ truyÒn thèng ®Õn v¨n ho¸ ViÖt tiÕp nhËn vµ chÝnh kiÕn cña ng−êi viÕt Nam hiÖn ®¹i, tõ TrÇn Nh©n T«ng, nh− thÕ nµo. Víi cuèn s¸ch nµy, ®Æc
  6. 8 Th«ng tin Khoa häc x· héi, sè 8, 2008 biÖt lµ ë ch−¬ng s¸u, t¸c gi¶ kh«ng chØ Bèn lµ, kh«ng hÑp hßi, ®éc t«n mét theo dâi s¸t sao tiÕn tr×nh ph¸t triÓn lo¹i gi¸ trÞ v¨n ho¸ nµo, mµ cã th¸i ®é v¨n ho¸ ViÖt Nam mµ cßn cã nh÷ng cëi më trong tiÕp nhËn vµ kÕt hîp nh÷ng nhËn ®Þnh vÒ nhiÒu hiÖn t−îng ®èi gi¸ trÞ −u tréi cña nhiÒu nÒn v¨n ho¸ tho¹i v¨n ho¸ ®· vµ ®ang tån t¹i hiÖn kh¸c nhau. nay. Ch¼ng h¹n nãi ®Õn quan ®iÓm vÒ DÜ nhiªn, cuèn s¸ch còng kh«ng sù ®ông ®é gi÷a c¸c nÒn v¨n minh cña quªn nªu bËt nh÷ng ®Æc tr−ng cña xu Huntington ®ang l−u hµnh hiÖn nay, thÕ toµn cÇu ho¸ còng nh− nh÷ng c¬ héi t¸c gi¶ ®· thÓ hiÖn râ nh÷ng quan vµ th¸ch thøc xÐt tõ gãc ®é v¨n ho¸ ®Æt ®iÓm, chÝnh kiÕn mang tÝnh chiÕn ®Êu trong mèi quan hÖ mËt thiÕt víi kinh tÕ, cña m×nh. Tõ ®ã, cã thÓ nãi, ch−¬ng chÝnh trÞ, x· héi. §ång thêi, t¸c gi¶ còng s¸u cña cuèn s¸ch ch¼ng nh÷ng nªu ®Ò cËp ®Õn nh÷ng dù b¸o t−¬ng lai, bËt ®−îc nh÷ng bµi häc lÞch sö mµ t¸c nh÷ng vÊn ®Ò vµ nh÷ng nhiÖm vô ®Æt ra gi¶ cßn ®Ò cËp ®Õn nhiÒu vÊn ®Ò ®−¬ng ®èi víi viÖc b¶o tån sù ®a d¹ng v¨n ho¸ ®¹i cña viÖc gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n vµ ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ trong s¾c v¨n ho¸ d©n téc. §ã còng chÝnh lµ giai ®o¹n toµn cÇu ho¸ hiÖn nay. nh÷ng vÊn ®Ò ®−îc nhiÒu ng−êi quan t©m trong bèi c¶nh héi nhËp quèc tÕ §¸ng chó ý lµ t¸c gi¶ ®· cè g¾ng hiÖn nay cña v¨n ho¸ ViÖt Nam vµ nªu lªn mét sè “luËn thuyÕt” vÒ xu viÖc tham gia ®èi tho¹i tÝch cùc vµ chñ h−íng vËn ®éng cña c¸c nÒn v¨n ho¸ vµ ®éng gi÷a v¨n ho¸ ViÖt Nam víi c¸c v¨n minh trªn thÕ giíi ngµy nay, nÒn v¨n ho¸ kh¸c trong khu vùc vµ thÕ ph−¬ng ch©m vµ nguyªn t¾c b¶o tån sù giíi, ®Æc biÖt lµ v¨n ho¸ Mü trong m«i ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ t¨ng c−êng ®èi tho¹i tr−êng toµn cÇu ho¸ kinh tÕ vµ hiÖn gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸, nh− “luËn thuyÕt” ®¹i ho¸ v¨n ho¸ ViÖt Nam. vÒ xu h−íng ®ång nhÊt ho¸ v¨n ho¸, sù Nh»m kh¼ng ®Þnh vµ nªu bËt mét kiÓm nghiÖm nã trong thùc tiÔn, vµ sè bµi häc kinh nghiÖm cña «ng cha ta ph−¬ng ch©m b¶o tån b¶n s¾c v¨n ho¸ trong qu¸ khø, t¸c gi¶ cuèn s¸ch ®· lµm d©n téc trong bèi c¶nh toµn cÇu ho¸ râ mét sè c©u tr¶ lêi sau ®©y: hiÖn nay. Xu h−íng xung ®ét hay ®èi tho¹i gi÷a c¸c nÒn v¨n minh? Sù lùa Mét lµ, trong tiÕp xóc, giao l−u, ®èi chän cña l−¬ng tri nh©n lo¹i, vµ nh÷ng tho¹i víi c¸c v¨n ho¸ kh¸c, v¨n ho¸ ViÖt nguyªn t¾c cÇn gi÷ v÷ng trong ®èi tho¹i Nam kh«ng tiÕp nhËn toµn bé hÖ thèng gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ (vµ v¨n minh) v× gi¸ trÞ ngo¹i sinh mµ chØ lùa chän, th©u hoµ b×nh vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng. ho¸ nh÷ng gi¸ trÞ phï hîp. Sù ®a d¹ng v¨n ho¸ vµ ®èi tho¹i Hai lµ, cã khi d−êng nh− tiÕp nhËn gi÷a c¸c nÒn v¨n ho¸ - mét gãc nh×n tõ cã hÖ thèng, nh−ng thùc tÕ ®· s¾p xÕp ViÖt Nam cña t¸c gi¶ Ph¹m Xu©n Nam l¹i c¸c bËc thang gi¸ trÞ kh¸c nhau. lµ mét c«ng tr×nh nghiªn cøu míi, cã Ba lµ, tiÕp thu vµ c¶i biÕn nh÷ng nh÷ng ®ãng gãp ®¸ng tr©n träng trong h×nh thøc míi vÒ v¨n ho¸, nghÖ thuËt viÖc kÕ thõa vµ tiÕp thu nh÷ng quan cña thÕ giíi ®Ó biÓu ®¹t néi dung c¸c gi¸ ®iÓm v¨n ho¸ trong qu¸ tr×nh ®èi tho¹i trÞ v¨n ho¸ ViÖt Nam. víi c¸c quan ®iÓm kh¸c nhau.

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Đồng bộ tài khoản