Ạ
Ộ B GIÁO D C VÀ ĐÀO T O ƯỜ Ụ Ạ Ọ NG Đ I H C TÂY NGUYÊN TR
Ậ
Ể
TI U LU N:
Ả Ứ
Ố
Ố
S T VÀ SINH LÝ PH N NG S T
i
ườ ự ữ ệ ạ Ng i th c hi n: Ph m H u Trí
Ụ Ụ M C L C
LỜI CAM ĐOAN
II ........................................................................................................
1 PHẦN I .......................................................................................................................
I. KHÁI NIỆM VỀ SỐT
1 ...........................................................................................................................
II. NGUYÊN NHÂN GÂY SỐT
2.1. Sốt do nhiễm khuẩn hoặc virus 2.2. Sốt không do nhiễm khuẩn
1 ............................................................................................................... 1 ...................................................................................................... 2 .............................................................................................................
3 PHẦN II ......................................................................................................................
I. CÁC GIAI ĐOẠN CỦA QUÁ TRÌNH SỐT
3 .......................................................................................... ........................................................................................................................... 1.1. Giai đoạn sốt tăng 3 1.2. Giai đoạn sốt đứng 3 .......................................................................................................................... 3 ............................................................................................................................... 1.3. Giai đoạn sốt lùi
II. CƠ CHẾ CỦA SỐT
3 ...........................................................................................................................
III. CÁC KIỂU SỐT
3.1. Theo cường độ cơn sốt 3.2. Theo sự biến thiên nhiệt độ
5 ................................................................................................................................ 5 .................................................................................................................. 6 ............................................................................................................
IV. ẢNH HƯỞNG CỦA SỐT ĐẾN HOẠT ĐỘNG BÌNH THƯỜNG CỦA CƠ THỂ
6 ................................ 4.1. Rối loạn chuyển hóa trong sốt 6 ........................................................................................................ 4.1.1. Chuyển hóa năng lượng 6 .......................................................................................................... 4.1.2. Chuyển hóa glucid 6 ................................................................................................................... 7 4.1.3. Chuyển hóa mỡ ....................................................................................................................... 4.1.4. Chuyển hóa protid 7 .................................................................................................................... 4.1.5. Nhu cầu vitamin 7 ....................................................................................................................... 4.1.6. Chuyển hóa nước, muối và cân bằng kiềm toan 7 .................................................................... 8 ......................................................................... 4.2. Rối loạn chức năng của các cơ quan trong sốt 4.2.2. Rối loạn tuần hoàn 8 ................................................................................................................... ........................................................................................................................ 4.2.3. Rối loạn hô hấp 9 4.2.4. Rối loạn tiêu hóa 9 ...................................................................................................................... 9 ...................................................................................................................... 4.2.5. Rối loạn tiết niệu 9 ........................................................................................................................ 4.2.6. Rối loạn nội tiết
11 PHẦN III ...................................................................................................................
i
Ờ L I CAM ĐOAN
ủ ể ậ ằ ộ Đây là Ti u lu n c a tôi, tôi cam đoan r ng n i dung trình bày trong
ọ ừ ạ ọ ữ ứ ể ậ ầ ọ ế Ti u lu n là nh ng ki n th c mà tôi đã h c t Đ i h c, Cao h c g n đây và
ư ượ ủ ể ệ ả ắ ắ ậ ộ tài li u tham kh o. Ch c ch n n i dung c a Ti u lu n ch a đ c phong phú,
ủ ề ế ậ ấ ậ ượ ầ đ y đ và còn nhi u thi u sót. Vì v y tôi r t mong nh n đ ế c ý ki n đóng
ủ ệ ầ ạ ồ ộ ả ể ậ góp c a quý Th y, Cô, b n bè đ ng nghi p và đ c gi ể đ bài ti u lu n đ ượ c
ơ ỉ hoàn ch nh h n.
ả ơ Tôi xin chân thành c m n!
ự ọ ệ H c viên th c hi n
ii
ữ ạ Ph m H u Trí
PH N IẦ
Ạ ƯƠ Đ I C NG V Ề S TỐ
Ề Ố I. KHÁI NIỆM V S T
ủ ộ ả ứ ứ ậ ố ộ ủ S t là m t ph n ng thích ng toàn thân c a đ ng v t máu nóng và c a
ủ ế ố ụ ạ ượ con ng ườ ướ i tr c tác d ng c a y u t ả ứ có h i. Ph n ng này đ c hình thành
ủ ế ậ trong quá trình ti n hóa c a sinh v t.
ệ ủ ệ ữ ể ệ ạ ấ ố ộ ố S t là m t trong nh ng d ng bi u hi n c a b nh, nó xu t hi n do r i
ạ ổ ệ ộ ậ ớ ự lo n trao đ i nhi ệ . Trong đó thân nhi t ổ ủ t tăng cao đ c l p v i s thay đ i c a
ườ môi tr ng bên ngoài.
ầ ạ ả ổ ưở ớ Tr ng thái th n kinh và tu i tác có nh h ng t ả ứ i ph n ng s t ố , b i nóở
ả ưở ớ ề ệ ầ ấ nh h ng t i quá trình đi u hòa nhi t. N ư ếu th n kinh h ng ph n thì quá
ệ ạ Ở ộ ề ậ ệ ư ả trình s n nhi t m nh. đ ng v t non do trung khu đi u nhi t ch a hoàn
ự ố ệ ổ ệ ậ ưở ể ệ ộ ạ thi n, s r i lo n trao đ i nhi ơ t bi u hi n rõ h n là đ ng v t tr ng thành,
ở ộ ả ứ ế ệ ể ậ ố còn ế đ ng v t già y u có khi b nh ti n tri n mà không có ph n ng s t.
II. NGUYÊN NHÂN GÂY S TỐ
ườ ườ ạ ố Ng i ta th ố ng chia nguyên nhân gây s t thành 2 lo i chính: S t do
ễ ễ ẩ ặ ẩ ố nhi m khu n ho c virus và s t không do nhi m khu n.
ố ễ ẩ ặ 2.1. S t do nhi m khu n ho c virus
ả ứ ễ ề ế ệ ễ ầ ẩ ố ố H u h t các b nh nhi m khu n, nhi m virus đ u có ph n ng s t. S t
ộ ố ủ ạ ộ ẩ ả ẩ gây nên do đ c t ố c a vi khu n, do b n thân vi khu n và các ho t đ ng s ng
ấ ặ ố ượ ủ c a nó, do các ch t gây s t (polysacarid ho c lypopolysacarid) đ c phóng
ẩ ỏ ị ả ộ ố ộ ố ủ ẩ ặ thích ra khi v vi khu n b phân gi i. M t s vi khu n ho c đ c t c a vi
ệ ấ ẩ ạ ầ ạ ự khu n khi xu t hi n trong máu thì kích thích các b ch c u múi, các đ i th c
ế ụ ự ệ ồ ờ ế bào, các t bào lympho làm nhi m v th c bào, đ ng th i ti ạ t ra 1 lo i
1
ượ ọ ố ệ cytokine đ c g i là interleukin1 (IL1), gây ra s t, tăng thân nhi t trong vòng
ộ ố ườ ầ ư ằ ợ vài phút. Tuy nhiên, cũng c n l u ý r ng có m t s tr ng h p nhi m ễ khu nẩ
ạ ộ ố ạ ả l ố i không gây s t (giang mai, l ặ ỵ, amip) ho c m t s l i làm gi m thân nhi ệ t
(t ).ả
ố ễ ẩ 2.2. S t không do nhi m khu n
ạ ừ ư ừ ể ề ố Protid l : Protid t ngoài vào (đ a t ngoài vào đ gây s t đi u tr ị
ạ ạ ủ ả ẩ ộ ộ ệ b nh), và protid n i sinh. Protid n i sinh do s n ph m h y ho i đ m c a c ủ ơ
ế ộ ạ ử ổ ư ể ấ ứ ặ ỏ ươ th nh xu t huy t n i, ho i t t ch c (g p trong b ng, gãy x ng, dung
ạ ạ ủ ế ầ huy t), h y ho i b ch c u.
ố ố ướ ị ề ể ặ ắ ố Mu i: Khi tiêm mu i vào d i da ho c b p th t đ u có th gây s t. Có
ạ ổ ứ ủ ố ố ẽ l do mu i làm h y ho i t ch c gây s t.
ộ ố ượ ượ ấ ấ ả ệ D c ch t: M t s d c ch t làm tăng s n nhi ặ ứ t (thyroxin) ho c c
ệ ề ế ố ế ả ch th i nhi t (cafein, adrenalin, phenamin) đ u có th gây s t.
ứ ặ ạ ầ ư ầ ả ố ớ Th n kinh: S t do ph n x th n kinh nh đau đ n quá m c g p trong
ậ ỏ ậ ỏ ố ổ ươ ệ ầ ư ỏ s i th n, s i m t, s i bàng quang, s t do t n th ng h th n kinh nh u não,
ả ch y máu não...
ự ế ư ư ạ Tuy phân làm hai lo i nguyên nhân nh trên nh ng trong th c t thì các
ấ ườ ố ợ ế ố ụ ẩ ớ nguyên nhân y th ng ph i h p v i nhau. Ví d : Vi khu n là y u t bên
ạ ố ủ ứ ạ ạ ạ ộ ả ngoài, khi làm h y ho i t ch c l i t o ra các protid l ề n i sinh, c hai đ u
2
ề ạ ố ệ ố gây r i lo n trung tâm đi u hòa nhi t, gây s t.
PH N IIẦ
Ủ SINH LÝ C A PH N Ả ỨNG S TỐ
Ố Ạ Ủ I. CÁC GIAI ĐO N C A QUÁ TRÌNH S T
ạ ố 1.1. Giai đo n s t tăng
ả ệ ả ệ ạ Trong giai đo n này s n nhi t (SN) tăng, th i nhi ấ ả t (TN) gi m làm m t
ệ ỷ ệ ư ệ ể ằ cân b ng nhi t, t l SN/TN >1 ở . Do đó có bi u hi n lâm sàng nh rét run, s i
ườ ạ ạ ả ợ ế ồ ố gai c (ng i), co m ch ngo i vi, da tái nh t, gi m bài ti ế t m hôi, tăng huy t
áp nh .ẹ
ạ ố ứ 1.2. Giai đo n s t đ ng
ả ệ ả ạ Sang giai đo n này s n nhi ơ t không tăng h n và th i nhi ệ ẳ ầ t b t đ u
ượ ỷ ố ư ằ ệ ở ứ đ c hình thành nên t s SN/TN= 1, nh ng cân b ng nhi ể m c cao. Bi u t
ệ ở ắ ầ ấ ạ ạ ấ hi n lâm sàng th y m ch ngo i biên b t đ u giãn, hô h p tăng, da khô ,
ệ ộ ể ạ ư ề ệ ấ ồ nhi t đ tăng và ch a th y toát m hôi. Lúc này có th t o đi u ki n cho tăng
ả ệ ằ ắ ạ ặ ạ ố ệ th i nhi t b ng cách cho đ p l nh ho c cho dùng thu c h nhi t, thu c s ố ẽ
ề ệ ả ệ kích thích vào trung tâm đi u hòa nhi t làm tăng th i nhi t.
ạ ố 1.3. Giai đo n s t lùi
ạ ả ệ ị ứ ế ầ ở ề ứ ườ Giai đo n này s n nhi t b c ch d n đ ể tr v m c bình th ng, còn
ả ệ ạ ạ th i nhi t tăng r õ r tệ , làm cho t ỷ ệ l ể SN/TN< 1. M ch ngo i biên giãn, ti u
ệ ế ệ ể ầ ằ ồ ti n và bài ti t m hôi tăng, c n chú ý r ng do tăng ti u ti n và tăng bài ti ế t
ấ ồ ệ ệ ộ ấ ướ ể m hôi có th gây m t nhi ả t, làm gi m thân nhi ộ t đ t ng t, m t n c làm
ố ượ ả ầ ụ ạ gi m kh i l ng tu n hoàn có th ể gây tr y tim m ch.
Ế Ủ Ố Ơ II. C CH C A S T
ể ả ơ ế ệ ố ườ ư Đ gi i thích c ch tăng thân nhi t trong s t, ng ế i ta đ a ra 3 ý ki n
3
sau đây:
ề ạ ố ố ệ ộ S t do r i lo n trung tâm đi u hòa nhi ơ ể ấ t: Khi tác đ ng vào c th ch t
ứ ố ủ ơ ế ề ị gây s t làm cho m c qu y đ nh c a c ch đi u hòa thân nhi ệ ở t vùng d ướ i
ườ ồ ơ ồ đ i cao h n bình th ng. Lúc đó quá trình sinh nhi ờ ệ ẽ tăng lên. Đ ng th i t s
ữ ơ ể ể ớ v i quá trình gi nhi ệ ạ t l i trong c th đ làm tăng thân nhi ệ ớ t t ứ i m c qu y
ớ ệ ộ ủ ệ ộ ẽ ổ ị đ nh m i. Khi nhi t đ c a máu cao, thì nhi t đ cao s làm thay đ i tính
ả ứ ớ ạ ạ ả ớ ủ ph n ng c a trung tâm ả , tính nh y v i l nh gi m đi, v i nóng tăng lên do s n
ệ ị ứ ả ườ ệ ầ ầ nhi ế t b c ch , th i nhi ệ ượ t đ c tăng c ng, và thân nhi t d n d n đ ượ c
ề ứ ả ố ườ gi m xu ng v m c bình th ng.
ủ ụ ề ế ấ ơ ố ệ C ch tác d ng c a ch t gây s t lên trung tâm đi u hòa nhi t. Có ý
ề ế ằ ấ ố ộ ệ ki n cho r ng ch t gây s t tác đ ng lên trung tâm đi u hòa nhi t thông qua
ấ ộ ch t n i sinh.
ệ ầ ủ ế ọ ấ Ý ki n khác thì nêu lên vai trò quan tr ng c a h th n kinh. Các ch t
ề ố ộ ệ ướ ộ gây s t tác đ ng lên trung tâm đi u hòa nhi ư t nh ng tr c tiên tác đ ng vào
ụ ạ ả ậ ừ ộ ộ b ph n c m th t i ch ề ỗ. T đó gây xung đ ng th n kinh lên trung khu đi u ầ
ệ ạ ả ố ệ ệ hòa nhi t làm r i lo n quá trình s n nhi ả t và th i nhi t.
ủ ơ ứ ậ ả ạ ườ Để ch ng minh vai trò c a c quan nh n c m t ỗ i ch ng ế i ta đa ti n
ố ớ ề ượ ệ ấ ỏ hành thí nghi m: Tiêm cho th ch t gây s t v i li u l ữ ng vào nh ng vùng
ệ ấ ờ ườ khác nhau và theo dõi th i gian xu t hi n và c ộ ơ ố ng đ c n s t.
ư ế ả ấ ờ ố ờ ấ K t qu nh sau: Th i gian ch t gây s t có trong máu, th i gian xu t
ệ ơ ố ườ ộ ố ươ ứ ậ ớ hi n c n s t và c ng đ s t không t ặ ng ng v i nhau. Tiêm vào th n m c
ệ ấ ớ ư ệ ấ ấ ấ ố ờ ơ dù ch t gây s t xu t hi n r t s m trong máu nh ng th i gian xu t hi n c n
ậ ườ ộ ố ạ ế ấ ớ ố ấ s t r t ch m và c ng đ s t l i y u nh t. Ng ượ ạ c l ặ i, tiêm vào kh p, m c
ư ệ ấ ấ ậ ấ ấ ố ờ ệ ầ d u ch t gây s t xu t hi n trong máu ch m nh t nh ng th i gian xu t hi n
ố ớ ấ ườ ộ ố ạ ứ ạ ấ ả ơ c n s t s m nh t và c ng d s t l ế i m nh nh t. K t qu đó ch ng t ỏ ơ c
4
ậ ả ộ ấ ế ố ụ ơ ề ch s t ph thu c r t nhi u vào c quan nh n c m.
ứ ườ ẫ ườ ế Để ch ng minh đ ề ng d n truy n xung đ ng ộ , ng ắ i ta ti n hành c t
ỏ ồ ủ ầ ấ ố ở dây th n kinh đùi c a th r i tiêm ch t gây s t vào ngay chân đó phía d ướ i
ỗ ắ ầ ờ ơ ố ệ ấ ch c t dây th n kinh . Theo dõi sau 8 – 18 gi ạ ế c n s t xu t hi n và đ t đ n
ứ ố ả ờ ư ở ỏ ị ắ ầ m c t i đa kho ng 10 – 20 gi sau. Nh ng th không b c t dây th n kinh
ả ộ ờ ứ ố ệ ấ ạ ố ấ ậ thì kho ng m t gi sau là s t đa xu t hi n và đ t m c t i đa ch m nh t là 10
ờ ứ ế ả ỏ ủ ườ ề ẫ ầ gi . K t qu này ch ng t vai trò c a đ ng d n truy n th n kinh trong c ơ
ế ố ch s t.
ế ố ủ ạ ỏ ố ệ ơ ơ Vai trò c a v não trong c ch s t: R i lo n thân nhi t trong c ch ế
ủ ỏ ự ụ ệ ộ ở ố s t còn ph thu c vào vai trò c a v não. Trên th c nghi m, ậ súc v t phá v ỏ
ả ứ ế ạ ấ ấ ố ộ ố ớ não, ph n ng s t phát sinh r t m nh. N u tiêm cùng m t ch t gây s t v i
ề ượ ư ọ ỏ ị ượ li u l ố ng nh nhau, v trí tiêm gi ng nhau cho 3 th có tr ng l ộ ổ ng, đ tu i,
ư ứ ạ ỏ ố ướ ỏ ượ tr ng thái s c kh e gi ng nhau, nh ng tr ộ c đó m t th đ c tiêm cafein,
ỏ ứ ỏ ố ứ ứ ộ ố ố ế m t th u ng bromua và th th 3 làm ch ng không u ng th thu c gì. K t
ố ế ố ấ ỏ ố ầ ả ạ ỏ ấ qu cho th y th tiêm cafein s t r t m nh, th u ng bromua s t y u nh t.
ứ ề ỏ ạ ủ ỏ ầ ả ưở ấ Đi u này ch ng t tr ng thái th n kinh c a v não nh h ệ ế ng r t rõ r t đ n
ơ ế ố c ch s t.
ủ ộ ế ấ ằ ệ ố ộ Vai trò c a n i ti ộ ố ộ t trong s t: M t vài thí nghi m th y r ng m t s n i
ưở ế ố ti ế ố t t ả có nh h ng đ n quá trình s t. Khi tiêm adrenalin, noradrenalin có th ể
ượ ơ ố ế ắ ỏ ạ ả ứ ế ả ố gây đ c c n s t, n u c t b h não tuy n giáp thì ph n ng s t gi m.
Ể Ố III. CÁC KI U S T
ườ ườ ạ ố Ng i ta th ng phân lo i s t theo hai cách sau đây:
ườ 3.1. Theo c ộ ơ ố ng đ c n s t
0C
ố ẹ S t nh : tăng 10
ố ừ S t v a: tăng 2 00 C
0C
5
ố ặ S t n ng: tăng 30
0C
ố ấ ặ ơ S t r t n ng: tăng h n 30
ự ế 3.2. Theo s bi n thiên nhi ệ ộ t đ
ụ ố ệ ộ ữ ở ứ ộ ờ S t liên t c: Nhi t đ gi ề m c cao trong m t th i gian, sáng chi u
0C nh trong viêm ph i phó th
ổ ư ổ ươ thay đ i không quá 10 ng hàn B.
ư ố ư ụ ề ầ ố ộ ệ S t giao đ ng: Nó g n nh s t liên t c nh ng sáng và chi u chênh l ch
0C. Ví d : Viêm ph i cata, nhi m trùng huy t và nhi u b nh ệ ễ
ụ ề ế ổ ơ nhau h n 10
ễ ề truy n nhi m khác.
ữ ố ờ ỳ ố ắ ự ố ố S t c t quãng: Có s luân phiên gi a s t và th i k không s t (s t rét ở
ng i).ườ
ố ồ ố ắ ở ỗ ờ ố S t h i qui: Khác s t c t quãng ơ ch th i gian không s t dài h n
ệ ẩ ắ (b nh xo n khu n).
ể ố ố ộ ậ S t không đi n hình: S t không theo m t qu ệ ặ y lu t nào g p trong b nh
ự ỵ ư ủ t th c a ng a.
Ủ Ố Ộ Ạ Ế NG C A S T Đ N HO T Đ NG BÌNH TH ƯỜ NG
ƯỞ Ủ Ơ Ể Ả IV. NH H C A C TH
ố ạ ể ố 4.1. R i lo n chuy n hóa trong s t
ượ ể 4.1.1. Chuy n hóa năng l ng
ầ ệ ượ Do nhu c u tăng thân nhi ể t nên chuy n hóa năng l ệ ng tăng khá rõ r t,
0C thì chuy n hóa tăng 3,3%. Do đó nhu c u oxy tăng
ườ ệ ộ ể ầ th ng nhi t đ tăng 10
ừ lên (trung bình t 5 – 10%).
ể 4.1.2. Chuy n hóa glucid
ượ ự ữ ả Tăng chuyên hóa glucid. Do đó l ng glycogen d tr gi m, glucoza
6
ế ườ ượ ễ huy t tăng, có th ể có đ ệ ng ni u. L ng acid lactic tăng gây nhi m toan.
ể ỡ 4.1.3. Chuy n hóa m
ể ỡ ố ỉ ượ Chuy n hóa m ch tăng khi s t cao và kéo dài, khi l ng glycogen
ệ ể ả ấ gi m, làm cho lipid máu tăng, xu t hi n th xeton.
ể 4.1.4. Chuy n hóa protid
ườ ộ ố ể ố Nếu s t bình th ng không có đ c t thì chuy n hóa. Protid không tăng
ơ ể ư ễ ể ễ ẩ ố ộ nh ng trong s t có nhi m đ c, nhi m khu n, c th đói thì chuy n hóa Protid
ơ ướ ể tăng , nit ả đào th i qua n c ti u tăng.
ầ 4.1.5. Nhu c u vitamin
1 và C tăng r tấ
ề ể ấ ầ Do tăng chuy n hóa nên nhu c u v vitamin nh t là B
ố ầ ể ề ấ ạ ố ạ m nh. Khi s t c n cung c p các vitamin này cho gia súc đ đ phòng r i lo n
ể chuy n hóa.
ể ướ ố ề ằ 4.1.6. Chuy n hóa n c, mu i và cân b ng ki m toan
ủ ầ ạ ố ướ ơ ể Ở giai đo n đ u chuy n hóa c a mu i và n c h i tăng. Sang giai
ộ ế ạ ấ ọ đo n hai do tăng các n i ti t gi ữ ướ n c và mu i ố . Trong đó quan tr ng nh t là
ỏ ượ ế ậ aldosterone (v th ng th n) và ADH (AntiDiuretic Hormone, tuy n yên sau)
ữ ướ ạ ơ ế ầ ả nên gi c l n ạ ố i trong c th . Sang giai đo n s t lùi, do nhu c u th i nhi ệ t,
ả ướ ế ồ ướ nên đào th i n ệ c tăng lên rõ r t, tăng bài ti t m hôi, n ể c ti u.
ố ở ề ế ạ ấ ố V mu i, ả giai đo n s t tăng th y gi m bài th t NaCl, tăng bài ti ế t
ố ấ ế Kali và Phosphat. Khi s t lùi thì ng ượ ạ c l i th y bài ti ể ẫ t NaCl tăng, có th d n
ễ ế đ n nhi m toan.
ấ ố ể ể ạ ạ ố ố Trong s t, do r i lo n chuy n hóa các ch t r i lo n chuy n hóa n ướ c
ổ ấ ư ề ổ ố ộ và mu i nên thay đ i toan – ki m cũng là m t thay đ i r t đáng l u ý. Do tăng
ư ẩ ả ấ ố ề ể các s n ph m toan nh acid lactic, th xeton, acid amin, do m t mu i ki m
7
ễ ễ ị nên gia súc d b nhi m toan.
ố ạ ứ ơ ố ủ 4.2. R i lo n ch c năng c a các c quan trong s t
ả ủ ộ ố ậ ể ả ẩ ẩ Do h u qu c a đ c t ổ vi khu n và các s n ph m chuy n hóa, t n
ươ ổ ứ ệ ế ố ứ ề ạ ẫ th ng t ch c, do thân nhi ậ t tăng cao d n đ n r i lo n nhi u ch c ph n
ơ ể trong c th .
ố ạ ầ 4.2.1. R i lo n th n kinh
ị ư ị ứ ầ ạ ầ ạ ấ ế ố Ở giai đo n đ u th n kinh b h ng ph n, giai đo n sau b c ch . S t
ể ẫ ế ậ ụ ả ạ ố ộ cao có th d n đ n co gi ề ầ t và mê s ng. R i lo n th n kinh ph thu c nhi u
ấ ủ ụ ấ ả ố ộ ả ứ vào tính ph n ng c a c th ủ ơ ể và ph thu c vào b n ch t c a ch t gây s t.
ố ạ ầ 4.2.2. R i lo n tu n hoàn
ư ầ ấ ả ị ệ ộ Tăng nh p tim do h ng ph n th n kinh giao c m, do nhi ự t đ cao tr c
ể ế ầ ầ ộ ti p tác đ ng lên th n kinh tim và do nhu c u oxy tăng do chuy n hóa. Tuy
ạ ộ ế ố ụ ủ ộ ố nhiên, ho t đ ng c a tim còn ph thu c vào y u t ụ gây s t. Ví d , trong viêm
ệ ư ấ ạ ạ màng não thân nhi t tăng r t cao nh ng m ch l ậ i ch m, ng ượ ạ c l ố i trong s t
ươ ư ạ ậ ứ ể th ấ ng hàn thì m ch r t ch m nh ng nhi ệ ộ ạ t đ l i tăng ít (có th do c ch ế
ầ th n kinh).
ở ạ ạ ạ ơ ầ ế Huy t áp giai đo n đ u h i tăng do co m ch ngo i biên, sang giai
ệ ế ế ạ ạ ả ả ạ đo n 2, 3 thì do giãn m ch ngo i biên nên huy t áp gi m rõ r t, n u gi m quá
ụ ẽ ạ ạ m nh s gây tr y tim m ch.
ế ươ ố ượ ả ẩ ả ủ Trong huy t t ng s l ng các s n ph m phân gi i c a protid tăng
ể ả ẩ ở ượ ề lên, các s n ph m acid và chuy n hóa d dang. L ự ữ ng ki m d tr trong máu
ủ ạ ặ ả ả ầ ắ ộ ồ ố gi m, tăng ho c gi m b ch c u, tăng t c đ sa l ng c a h ng c u ầ . Trong
ườ ộ ố ể ễ ẩ ẩ ợ ẩ tr ng h p nhi m khu n có th có vi khu n, đ c t vi khu n và tăng hàm
8
ượ l ể ng kháng th .
ấ ố ạ 4.2.3. R i lo n hô h p
ườ ặ ệ ố ệ ổ ệ ấ Hô h p th ng tăng (đ c bi t s t do viêm ph i, b nh nhi ệ t thán, b nh
ầ ấ ệ ộ ợ l n đóng d u) do nhu c u oxy tăng, tăng nhi t đ , tăng axid máu và do nhu
ề ệ ầ c u đi u hòa thân nhi t.
ố ạ 4.2.4. R i lo n tiêu hóa
ơ ế ố ạ ả ạ ầ ố ố C ch r i lo n tiêu hóa trong s t là r i lo n th n kinh giao c m và do
ế ượ ấ ườ ể ạ ố thi u năng l ng cung c p cho c ạ ộ ơ ho t d ng. Th ệ ng r i lo n này bi u hi n
ậ ỏ ệ ươ ả ế ị ớ s m con v t b ăn , mi ng và g ng mũi khô, gi m ti ả t d ch tiêu hóa, gi m
ả ấ ả ợ ộ ộ tổng h p các enzim tiêu hóa, gi m h p thu, gi m nhu đ ng ru t, ch ướ ng
ụ b ng, táo bón.
ố ạ ế 4.2.5. R i lo n ti ệ t ni u
Ở ầ ạ ầ ế giai đo n đ u do tăng tu n hoàn cho nên có tăng bài ti t, sang giai
ạ ể ầ ả ả ệ đo n 2 bài ti ế ướ t n ạ c ti u gi m, sang giai đo n 3 do nhu c u th i nhi t tăng
ế ố ứ ề ể ạ ậ ơ nên tăng bài ti ế ướ t n c ti u. C ch r i lo i ch c năng th n do nhi u nguyên
ả ố ấ ự ư nhân, nh ng trong đó có 2 nguyên nhân tr c ti p ạ ế , nh t là do h u qu r i lo n ậ
ạ ố ườ ợ ố ặ ộ ế n i ti ầ t và r i lo n tu n hoàn. Trong tr ng h p s t n ng có the có albumin
ni u.ệ
4.2.6. R i lo n n i ti ố ạ ộ ế t
ố ế ộ ố ư ể S t làm tăng ti t m t s hormon nh : Thyroxin (làm tăng chuy n hóa),
ụ ố aldosterone, ADH (tăng gi ữ ướ n ố c và mu i), cortizol, ACTH có tác d ng ch ng
ị ứ viêm, chông d ng.
ủ ứ ứ ố ượ ườ Tăng ch c năng gan: Trong s t, ch c năng c a gan đ c tăng c ng:
ử ộ ứ ả ấ ố ộ ợ ổ ổ Tăng kh năng ch ng đ c và kh đ c, tăng ch c năng t ng h p nh t là t ng
ế ơ ụ ợ h p ure, amoniac, tăng Tibrinogen, tăng chuy n hóa nit ... Có tác d ng tăng
9
ủ ơ ể s c đứ ề kháng c a c th .
ố ạ ễ ả ầ ả ị ự Tăng kh năng mi n d ch: Trong s t b ch c u tăng, tăng kh năng th c
10
ổ ứ ể ạ bào, tăng sinh t ổ ể ch c võng, tăng t o kháng th và b th .
Ầ PH N III
Ả Ứ Ố Ủ Ý NGHĨA C A PH N NG S T
ề ơ ả ả ứ ả ố ứ ộ V c b n s t là m t ph n ng b o v ủ ệ. Vì trong s tố , ch c năng c a
ề ể ễ ị ứ gan, ch c năng ủ ệ c a h mi n d ch đ u tăng, tăng chuy n hóa năng l ượ . Đ cặ ng
ệ ể ệ ộ bi t là tăng quá trình phosphoryl hóa , có th tăng 30 – 40%. Nhi t đ cao do
ộ ố ế ả ứ ụ ủ ả ố s t còn có tác d ng c ch s n sinh m t s virus, tăng kh năng phân h y vi
ế ố ế ố ể ẫ ư ể ẩ ạ khu n... Nh ng n u s t cao và kéo dài có th d n đ n r i lo n chuy n hóa
ấ ố ủ ứ ệ ạ ạ ắ ề ơ các ch t, r i lo n ch c năng c a nhi u c quan, t o nên vòng xo n b nh lý.
ề ả ả ọ ị Trong đi u tr , chúng ta ph i tôn tr ng và b o v s t v a ệ ố ừ ph iả , không
ể ổ ộ nên v i vã cung c pấ thu c ố hạ nhi ễ tệ . Vì có th do đó mà làm thay đ i di n
ự ủ ề ế ệ ấ ả ố ị bi n c a b nh. T t nh t là ph i tích c c tìm nguyên nhân, đi u tr theo
ầ ắ ị ệ ỉ ề ứ ố nguyên nhân. Ch đi u tr tri u ch ng khi s t cao và kéo dài. C n c t các khâu
ố ầ ế ứ ế ộ ệ ắ hình thành vòng xo n b nh lý. Trong s t c n h t s c chú ý ch đ dinh
ưỡ ứ ừ ề ể ạ ạ ố ố d ể ng, ngăn ng a các r i lo n v chuy n hóa và r i lo n ch c năng đ gia
11
ượ ồ ụ súc nhanh chóng đ c h i ph c.

