Ạ

Ộ B  GIÁO D C VÀ ĐÀO T O ƯỜ Ụ Ạ Ọ NG Đ I H C TÂY NGUYÊN TR

Ậ

Ể

TI U LU N:

Ả Ứ

Ố

Ố

S T VÀ SINH LÝ PH N  NG S T

i

ườ ự ữ ệ ạ Ng i th c hi n: Ph m H u Trí

Ụ Ụ M C L C

LỜI CAM ĐOAN

II ........................................................................................................

1 PHẦN I .......................................................................................................................

I. KHÁI NIỆM VỀ SỐT

1 ...........................................................................................................................

II. NGUYÊN NHÂN GÂY SỐT

2.1. Sốt do nhiễm khuẩn hoặc virus 2.2. Sốt không do nhiễm khuẩn

1 ............................................................................................................... 1 ...................................................................................................... 2 .............................................................................................................

3 PHẦN II ......................................................................................................................

I. CÁC GIAI ĐOẠN CỦA QUÁ TRÌNH SỐT

3 .......................................................................................... ........................................................................................................................... 1.1. Giai đoạn sốt tăng 3 1.2. Giai đoạn sốt đứng 3 .......................................................................................................................... 3 ............................................................................................................................... 1.3. Giai đoạn sốt lùi

II. CƠ CHẾ CỦA SỐT

3 ...........................................................................................................................

III. CÁC KIỂU SỐT

3.1. Theo cường độ cơn sốt 3.2. Theo sự biến thiên nhiệt độ

5 ................................................................................................................................ 5 .................................................................................................................. 6 ............................................................................................................

IV. ẢNH HƯỞNG CỦA SỐT ĐẾN HOẠT ĐỘNG BÌNH THƯỜNG CỦA CƠ THỂ

6 ................................ 4.1. Rối loạn chuyển hóa trong sốt 6 ........................................................................................................ 4.1.1. Chuyển hóa năng lượng 6 .......................................................................................................... 4.1.2. Chuyển hóa glucid 6 ................................................................................................................... 7 4.1.3. Chuyển hóa mỡ ....................................................................................................................... 4.1.4. Chuyển hóa protid 7 .................................................................................................................... 4.1.5. Nhu cầu vitamin 7 ....................................................................................................................... 4.1.6. Chuyển hóa nước, muối và cân bằng kiềm toan 7 .................................................................... 8 ......................................................................... 4.2. Rối loạn chức năng của các cơ quan trong sốt 4.2.2. Rối loạn tuần hoàn 8 ................................................................................................................... ........................................................................................................................ 4.2.3. Rối loạn hô hấp 9 4.2.4. Rối loạn tiêu hóa 9 ...................................................................................................................... 9 ...................................................................................................................... 4.2.5. Rối loạn tiết niệu 9 ........................................................................................................................ 4.2.6. Rối loạn nội tiết

11 PHẦN III ...................................................................................................................

i

Ờ L I CAM ĐOAN

ủ ể ậ ằ ộ Đây là Ti u lu n c a tôi, tôi cam đoan r ng n i dung trình bày trong

ọ ừ ạ ọ ữ ứ ể ậ ầ ọ ế Ti u lu n là nh ng ki n th c mà tôi đã h c t Đ i h c, Cao h c g n đây và

ư ượ ủ ể ệ ả ắ ắ ậ ộ tài li u tham kh o. Ch c ch n n i dung c a Ti u lu n ch a đ c phong phú,

ủ ề ế ậ ấ ậ ượ ầ đ y đ  và còn nhi u thi u sót. Vì v y tôi r t mong nh n đ ế c ý ki n đóng

ủ ệ ầ ạ ồ ộ ả ể ậ góp c a quý Th y, Cô, b n bè đ ng nghi p và đ c gi ể  đ  bài ti u lu n đ ượ   c

ơ ỉ hoàn ch nh h n.

ả ơ Tôi xin chân thành c m  n!

ự ọ ệ H c viên th c hi n

ii

ữ ạ Ph m H u Trí

PH N IẦ

Ạ ƯƠ Đ I C NG V Ề S TỐ

Ề Ố I. KHÁI NIỆM V  S T

ủ ộ ả ứ ứ ậ ố ộ ủ   S t là m t ph n  ng thích  ng toàn thân c a đ ng v t máu nóng và c a

ủ ế ố ụ ạ ượ con ng ườ ướ i tr c tác d ng c a y u t ả ứ  có h i. Ph n  ng này đ c hình thành

ủ ế ậ trong quá trình ti n hóa c a sinh v t.

ệ ủ ệ ữ ể ệ ạ ấ ố ộ ố   S t là m t trong nh ng d ng bi u hi n c a b nh, nó xu t hi n do r i

ạ ổ ệ ộ ậ ớ ự lo n trao đ i nhi ệ . Trong đó thân nhi t ổ ủ   t tăng cao đ c l p v i s  thay đ i c a

ườ môi tr ng bên ngoài.

ầ ạ ả ổ ưở ớ Tr ng thái th n kinh và tu i tác có  nh h ng t ả ứ i ph n  ng s t ố , b i nóở

ả ưở ớ ề ệ ầ ấ nh h ng t i quá trình đi u hòa nhi t. N ư ếu th n kinh h ng ph n thì quá

ệ ạ Ở ộ ề ậ ệ ư ả trình s n nhi t m nh. đ ng v t non do trung khu đi u nhi t ch a hoàn

ự ố ệ ổ ệ ậ ưở ể ệ ộ ạ thi n, s  r i lo n trao đ i nhi ơ t bi u hi n rõ h n là đ ng v t tr ng thành,

ở ộ ả ứ ế ệ ể ậ ố còn ế  đ ng v t già y u có khi b nh ti n tri n mà không có ph n  ng s t.

II. NGUYÊN NHÂN GÂY S TỐ

ườ ườ ạ ố Ng i ta th ố ng chia nguyên nhân gây s t thành 2 lo i chính: S t do

ễ ễ ẩ ặ ẩ ố nhi m khu n ho c virus và s t không do nhi m khu n.

ố ễ ẩ ặ 2.1. S t do nhi m khu n ho c virus

ả ứ ễ ề ế ệ ễ ầ ẩ ố ố   H u h t các b nh nhi m khu n, nhi m virus đ u có ph n  ng s t. S t

ộ ố ủ ạ ộ ẩ ả ẩ gây nên do đ c t ố    c a vi khu n, do b n thân vi khu n và các ho t đ ng s ng

ấ ặ ố ượ ủ c a nó, do các ch t gây s t (polysacarid ho c lypopolysacarid) đ c phóng

ẩ ỏ ị ả ộ ố ộ ố ủ ẩ ặ thích ra khi v  vi khu n b  phân gi i. M t s  vi khu n ho c đ c t c a vi

ệ ấ ẩ ạ ầ ạ ự   khu n khi xu t hi n trong máu thì kích thích các b ch c u múi, các đ i th c

ế ụ ự ệ ồ ờ ế bào,  các   t bào   lympho  làm   nhi m   v   th c   bào,  đ ng  th i   ti ạ   t   ra  1   lo i

1

ượ ọ ố ệ cytokine đ c g i là interleukin­1 (IL­1), gây ra s t, tăng thân nhi t trong vòng

ộ ố ườ ầ ư ằ ợ vài phút. Tuy nhiên, cũng c n l u ý r ng có m t s  tr ng h p nhi m ễ  khu nẩ

ạ ộ ố ạ ả l ố i không gây s t (giang mai, l ặ ỵ, amip) ho c m t s  l i làm gi m thân nhi ệ   t

(t ).ả

ố ễ ẩ 2.2. S t không do nhi m khu n

ạ ừ ư ừ ể ề ố Protid l : Protid t ngoài vào (đ a t ngoài vào đ  gây s t đi u tr ị

ạ ạ ủ ả ẩ ộ ộ ệ b nh), và protid n i sinh. Protid n i sinh do s n ph m h y ho i đ m c a c ủ ơ

ế ộ ạ ử ổ ư ể ấ ứ ặ ỏ ươ th  nh  xu t huy t n i, ho i t t ch c (g p trong b ng, gãy x ng, dung

ạ ạ ủ ế ầ huy t), h y ho i b ch c u.

ố ố ướ ị ề ể ặ ắ ố Mu i: Khi tiêm mu i vào d i da ho c b p th t đ u có th  gây s t. Có

ạ ổ ứ ủ ố ố ẽ l do mu i làm h y ho i t ch c gây s t.

ộ ố ượ ượ ấ ấ ả ệ D c ch t: M t s  d c ch t làm tăng s n nhi ặ ứ   t (thyroxin) ho c  c

ệ ề ế ố ế ả ch  th i nhi t (cafein, adrenalin, phenamin) đ u có th  gây s t.

ứ ặ ạ ầ ư ầ ả ố ớ Th n kinh: S t do ph n x  th n kinh nh  đau đ n quá m c g p trong

ậ ỏ ậ ỏ ố ổ ươ ệ ầ ư ỏ s i th n, s i m t, s i bàng quang, s t do t n th ng h  th n kinh nh  u não,

ả ch y máu não...

ự ế ư ư ạ Tuy phân làm hai lo i nguyên nhân nh  trên nh ng trong th c t thì các

ấ ườ ố ợ ế ố ụ ẩ ớ nguyên nhân  y th ng ph i h p v i nhau. Ví d : Vi khu n là y u t bên

ạ ố ủ ứ ạ ạ ạ ộ ả ngoài, khi làm h y ho i t ch c l i t o ra các protid l ề    n i sinh, c  hai đ u

2

ề ạ ố ệ ố gây r i lo n trung tâm đi u hòa nhi t, gây s t.

PH N IIẦ

Ủ SINH LÝ C A PH N Ả ỨNG S TỐ

Ố Ạ Ủ I. CÁC GIAI ĐO N C A QUÁ TRÌNH S T

ạ ố 1.1. Giai đo n s t tăng

ả ệ ả ệ ạ Trong giai đo n này s n nhi t (SN) tăng, th i nhi ấ   ả t (TN) gi m làm m t

ệ ỷ ệ ư ệ ể ằ cân b ng nhi t, t l SN/TN >1 ở   . Do đó có bi u hi n lâm sàng nh  rét run, s i

ườ ạ ạ ả ợ ế ồ ố gai  c (ng i), co m ch ngo i vi, da tái nh t, gi m bài ti ế   t m  hôi, tăng huy t

áp nh .ẹ

ạ ố ứ 1.2. Giai đo n s t đ ng

ả ệ ả ạ Sang giai đo n này s n nhi ơ t không tăng h n và th i nhi ệ ẳ ầ   t b t đ u

ượ ỷ ố ư ằ ệ ở ứ đ c hình thành nên t s  SN/TN= 1, nh ng cân b ng nhi ể    m c cao. Bi u t

ệ ở ắ ầ ấ ạ ạ ấ hi n lâm sàng th y m ch ngo i biên b t đ u giãn, hô h p tăng, da khô ,

ệ ộ ể ạ ư ề ệ ấ ồ nhi t đ  tăng và ch a th y toát m  hôi. Lúc này có th  t o đi u ki n cho tăng

ả ệ ằ ắ ạ ặ ạ ố ệ th i nhi t b ng cách cho đ p l nh ho c cho dùng thu c h  nhi t, thu c s ố ẽ

ề ệ ả ệ kích thích vào trung tâm đi u hòa nhi t làm tăng th i nhi t.

ạ ố 1.3. Giai đo n s t lùi

ạ ả ệ ị ứ ế ầ ở ề ứ ườ Giai đo n này s n nhi t b   c ch  d n đ ể tr  v  m c bình th ng, còn

ả ệ ạ ạ th i nhi t tăng r õ  r tệ ,  làm cho t ỷ ệ  l ể    SN/TN< 1. M ch ngo i biên giãn, ti u

ệ ế ệ ể ầ ằ ồ ti n và bài ti t m  hôi tăng, c n chú ý r ng do tăng ti u ti n và tăng bài ti ế   t

ấ ồ ệ ệ ộ ấ ướ ể m  hôi có th  gây m t nhi ả t, làm gi m thân nhi ộ t đ t ng t, m t n c làm

ố ượ ả ầ ụ ạ gi m kh i l ng tu n hoàn có th ể gây tr y tim m ch.

Ế Ủ Ố Ơ II. C  CH  C A S T

ể ả ơ ế ệ ố ườ ư Đ  gi i thích c  ch  tăng thân nhi t trong s t, ng ế   i ta đ a ra 3 ý ki n

3

sau đây:

ề ạ ố ố ệ ộ S t do r i lo n trung tâm đi u hòa nhi ơ ể ấ   t: Khi tác đ ng vào c  th  ch t

ứ ố ủ ơ ế ề ị gây s t làm cho m c qu y đ nh c a c  ch  đi u hòa thân nhi ệ ở t vùng d ướ   i

ườ ồ ơ ồ đ i cao h n bình th ng. Lúc đó quá trình sinh nhi ờ   ệ ẽ tăng lên. Đ ng th i t s

ữ ơ ể ể ớ v i quá trình gi nhi ệ ạ t l i trong c  th  đ  làm tăng thân nhi ệ ớ t t ứ i m c qu y

ớ ệ ộ ủ ệ ộ ẽ ổ ị đ nh m i. Khi nhi t đ  c a máu cao, thì nhi t đ  cao s  làm thay đ i tính

ả ứ ớ ạ ạ ả ớ ủ ph n  ng c a trung tâm ả   , tính nh y v i l nh gi m đi, v i nóng tăng lên do s n

ệ ị ứ ả ườ ệ ầ ầ nhi ế t b   c ch , th i nhi ệ ượ t đ c tăng c ng, và thân nhi t d n d n đ ượ   c

ề ứ ả ố ườ gi m xu ng v  m c bình th ng.

ủ ụ ề ế ấ ơ ố ệ C  ch  tác d ng c a ch t gây s t lên trung tâm đi u hòa nhi t. Có ý

ề ế ằ ấ ố ộ ệ ki n cho r ng ch t gây s t tác đ ng lên trung tâm đi u hòa nhi t thông qua

ấ ộ ch t n i sinh.

ệ ầ ủ ế ọ ấ   Ý ki n khác thì nêu lên vai trò quan tr ng c a h  th n kinh. Các ch t

ề ố ộ ệ ướ ộ gây s t tác đ ng lên trung tâm đi u hòa nhi ư t nh ng tr c tiên tác đ ng vào

ụ ạ ả ậ ừ ộ ộ b  ph n c m th  t i ch ề   ỗ. T  đó gây xung đ ng th n kinh lên trung khu đi u ầ

ệ ạ ả ố ệ ệ hòa nhi t làm r i lo n quá trình s n nhi ả t và th i nhi t.

ủ ơ ứ ậ ả ạ ườ Để ch ng minh vai trò c a c  quan nh n c m t ỗ i ch  ng ế   i ta đa ti n

ố ớ ề ượ ệ ấ ỏ hành thí nghi m: Tiêm cho th  ch t gây s t v i li u l ữ ng vào nh ng vùng

ệ ấ ờ ườ khác nhau và theo dõi th i gian xu t hi n và c ộ ơ ố ng đ  c n s t.

ư ế ả ấ ờ ố ờ ấ   K t qu  nh  sau: Th i gian ch t gây s t có trong máu, th i gian xu t

ệ ơ ố ườ ộ ố ươ ứ ậ ớ hi n c n s t và c ng đ  s t không t ặ   ng  ng v i nhau. Tiêm vào th n m c

ệ ấ ớ ư ệ ấ ấ ấ ố ờ ơ   dù ch t gây s t xu t hi n r t s m trong máu nh ng th i gian xu t hi n c n

ậ ườ ộ ố ạ ế ấ ớ ố ấ s t r t ch m và c ng đ  s t l i y u nh t. Ng ượ ạ c l ặ   i, tiêm vào kh p, m c

ư ệ ấ ấ ậ ấ ấ ố ờ ệ   ầ d u ch t gây s t xu t hi n trong máu ch m nh t nh ng th i gian xu t hi n

ố ớ ấ ườ ộ ố ạ ứ ạ ấ ả ơ c n s t s m nh t và c ng d  s t l ế i m nh nh t. K t qu  đó ch ng t ỏ ơ   c

4

ậ ả ộ ấ ế ố ụ ơ ề ch  s t ph  thu c r t nhi u vào c  quan nh n c m.

ứ ườ ẫ ườ ế Để ch ng minh đ ề ng d n truy n xung đ ng ộ , ng ắ   i ta ti n hành c t

ỏ ồ ủ ầ ấ ố ở dây th n kinh đùi c a th  r i tiêm ch t gây s t vào ngay chân đó phía d ướ   i

ỗ ắ ầ ờ ơ ố ệ ấ ch  c t dây th n kinh . Theo dõi sau 8 – 18 gi ạ ế    c n s t xu t hi n và đ t đ n

ứ ố ả ờ ư ở ỏ ị ắ ầ m c t i đa kho ng 10 – 20 gi sau. Nh ng th  không b  c t dây th n kinh

ả ộ ờ ứ ố ệ ấ ạ ố ấ ậ thì kho ng m t gi sau là s t đa xu t hi n và đ t m c t i đa ch m nh t là 10

ờ ứ ế ả ỏ ủ ườ ề ẫ ầ gi . K t qu  này ch ng t vai trò c a đ ng d n truy n th n kinh trong c ơ

ế ố ch  s t.

ế ố ủ ạ ỏ ố ệ ơ ơ Vai trò c a v  não trong c  ch  s t: R i lo n thân nhi t trong c  ch ế

ủ ỏ ự ụ ệ ộ ở ố s t còn ph  thu c vào vai trò c a v  não. Trên th c nghi m, ậ  súc v t phá v ỏ

ả ứ ế ạ ấ ấ ố ộ ố ớ   não, ph n  ng s t phát sinh r t m nh. N u tiêm cùng m t ch t gây s t v i

ề ượ ư ọ ỏ ị ượ li u l ố ng nh  nhau, v  trí tiêm gi ng nhau cho 3 th  có tr ng l ộ ổ   ng, đ  tu i,

ư ứ ạ ỏ ố ướ ỏ ượ tr ng thái s c kh e gi ng nhau, nh ng tr ộ c đó m t th  đ c tiêm cafein,

ỏ ứ ỏ ố ứ ứ ộ ố ố ế   m t th  u ng bromua và th  th  3 làm ch ng không u ng th  thu c gì. K t

ố ế ố ấ ỏ ố ầ ả ạ ỏ ấ   qu  cho th y th  tiêm cafein s t r t m nh, th  u ng bromua s t y u nh t.

ứ ề ỏ ạ ủ ỏ ầ ả ưở ấ Đi u này ch ng t tr ng thái th n kinh c a v  não  nh h ệ ế   ng r t rõ r t đ n

ơ ế ố c  ch  s t.

ủ ộ ế ấ ằ ệ ố ộ Vai trò c a n i ti ộ ố ộ   t trong s t: M t vài thí nghi m th y r ng m t s  n i

ưở ế ố ti ế ố t t ả  có  nh h ng đ n quá trình s t. Khi tiêm adrenalin, noradrenalin có th ể

ượ ơ ố ế ắ ỏ ạ ả ứ ế ả ố gây đ c c n s t, n u c t b  h  não tuy n giáp thì ph n  ng s t gi m.

Ể Ố III. CÁC KI U S T

ườ ườ ạ ố Ng i ta th ng phân lo i s t theo hai cách sau đây:

ườ 3.1. Theo c ộ ơ ố ng đ  c n s t

0C

ố ẹ S t nh : tăng 10

ố ừ S t v a: tăng 2 00 C

0C

5

ố ặ S t n ng: tăng 30

0C

ố ấ ặ ơ S t r t n ng: tăng h n 30

ự ế 3.2. Theo s  bi n thiên nhi ệ ộ t đ

ụ ố ệ ộ ữ ở ứ ộ ờ S t liên t c: Nhi t đ  gi ề    m c cao trong m t th i gian, sáng chi u

0C nh  trong viêm ph i phó th

ổ ư ổ ươ thay đ i không quá 10 ng hàn B.

ư ố ư ụ ề ầ ố ộ ệ   S t giao đ ng: Nó g n nh  s t liên t c nh ng sáng và chi u chênh l ch

0C. Ví d : Viêm ph i cata, nhi m trùng huy t và nhi u b nh ệ   ễ

ụ ề ế ổ ơ nhau h n 10

ễ ề truy n nhi m khác.

ữ ố ờ ỳ ố ắ ự ố ố S t c t quãng: Có s  luân phiên gi a s t và th i k  không s t (s t rét ở

ng i).ườ

ố ồ ố ắ ở ỗ ờ ố S t h i qui: Khác s t c t quãng ơ    ch  th i gian không s t dài h n

ệ ẩ ắ (b nh xo n khu n).

ể ố ố ộ ậ S t không đi n hình: S t không theo m t qu ệ   ặ y lu t nào g p trong b nh

ự ỵ ư ủ t th  c a ng a.

Ủ Ố Ộ Ạ Ế NG C A S T Đ N HO T Đ NG BÌNH TH ƯỜ   NG

ƯỞ Ủ Ơ Ể Ả IV.  NH H C A C  TH

ố ạ ể ố 4.1. R i lo n chuy n hóa trong s t

ượ ể 4.1.1. Chuy n hóa năng l ng

ầ ệ ượ Do nhu c u tăng thân nhi ể t nên chuy n hóa năng l ệ   ng tăng khá rõ r t,

0C thì chuy n hóa tăng 3,3%. Do đó nhu c u oxy tăng

ườ ệ ộ ể ầ th ng nhi t đ  tăng 10

ừ lên (trung bình t 5 – 10%).

ể 4.1.2. Chuy n hóa glucid

ượ ự ữ ả Tăng chuyên hóa glucid.  Do đó l ng glycogen d  tr gi m, glucoza

6

ế ườ ượ ễ huy t tăng, có th ể có đ ệ ng ni u. L ng acid lactic tăng gây nhi m toan.

ể ỡ 4.1.3. Chuy n hóa m

ể ỡ ố ỉ ượ Chuy n hóa m  ch  tăng khi s t cao và kéo dài, khi l ng glycogen

ệ ể ả ấ gi m, làm cho lipid máu tăng, xu t hi n th  xeton.

ể 4.1.4. Chuy n hóa protid

ườ ộ ố ể ố Nếu s t bình th ng không có đ c t thì chuy n hóa. Protid không tăng

ơ ể ư ễ ể ễ ẩ ố ộ nh ng trong s t có nhi m đ c, nhi m khu n, c  th  đói thì chuy n hóa Protid

ơ ướ ể tăng , nit ả  đào th i qua n c ti u tăng.

ầ 4.1.5. Nhu c u vitamin

1  và  C  tăng r tấ

ề ể ấ ầ Do tăng chuy n hóa nên nhu c u v  vitamin nh t là B

ố ầ ể ề ấ ạ ố ạ   m nh. Khi s t c n cung c p các vitamin này cho gia súc đ  đ  phòng r i lo n

ể chuy n hóa.

ể ướ ố ề ằ 4.1.6. Chuy n hóa n c, mu i và cân b ng ki m toan

ủ ầ ạ ố ướ ơ ể Ở  giai đo n đ u chuy n hóa c a mu i và n c h i tăng. Sang giai

ộ ế ạ ấ ọ đo n hai do tăng các n i ti t gi ữ ướ  n c và mu i ố . Trong đó quan tr ng nh t là

ỏ ượ ế ậ aldosterone (v  th ng th n) và ADH (AntiDiuretic Hormone, tuy n yên sau)

ữ ướ ạ ơ ế ầ ả nên gi c l n ạ ố i trong c  th . Sang giai đo n s t lùi, do nhu c u th i nhi ệ   t,

ả ướ ế ồ ướ nên đào th i n ệ c tăng lên rõ r t, tăng bài ti t m  hôi, n ể c ti u.

ố ở ề ế ạ ấ ố V  mu i, ả  giai đo n s t tăng th y gi m bài th t NaCl, tăng bài ti ế   t

ố ấ ế Kali và Phosphat. Khi s t lùi thì ng ượ ạ c l i th y bài ti ể ẫ   t NaCl tăng, có th  d n

ễ ế đ n nhi m toan.

ấ ố ể ể ạ ạ ố ố Trong s t, do r i lo n chuy n hóa các ch t r i lo n chuy n hóa n ướ   c

ổ ấ ư ề ổ ố ộ và mu i nên thay đ i toan – ki m cũng là m t thay đ i r t đáng l u ý. Do tăng

ư ẩ ả ấ ố ề   ể các s n ph m toan nh  acid lactic, th  xeton, acid amin, do m t mu i ki m

7

ễ ễ ị nên gia súc d  b  nhi m toan.

ố ạ ứ ơ ố ủ 4.2. R i lo n ch c năng c a các c  quan trong s t

ả ủ ộ ố ậ ể ả ẩ ẩ Do h u qu  c a đ c t ổ    vi khu n và các s n ph m chuy n hóa, t n

ươ ổ ứ ệ ế ố ứ ề ạ ẫ th ng t ch c, do thân nhi ậ   t tăng cao d n đ n r i lo n nhi u ch c ph n

ơ ể trong c  th .

ố ạ ầ 4.2.1. R i lo n th n kinh

ị ư ị ứ ầ ạ ầ ạ ấ ế ố   Ở giai đo n đ u th n kinh b  h ng ph n, giai đo n sau b   c ch . S t

ể ẫ ế ậ ụ ả ạ ố ộ cao có th  d n đ n co gi ề   ầ t và mê s ng. R i lo n th n kinh ph  thu c nhi u

ấ ủ ụ ấ ả ố ộ ả ứ vào tính ph n  ng c a c  th ủ ơ ể và ph  thu c vào b n ch t c a ch t gây s t.

ố ạ ầ 4.2.2. R i lo n tu n hoàn

ư ầ ấ ả ị ệ ộ Tăng nh p tim do h ng ph n th n kinh giao c m, do nhi ự   t đ  cao tr c

ể ế ầ ầ ộ ti p tác đ ng lên th n kinh tim và do nhu c u oxy tăng do chuy n hóa. Tuy

ạ ộ ế ố ụ ủ ộ ố nhiên, ho t đ ng c a tim còn ph  thu c vào y u t ụ  gây s t. Ví d , trong viêm

ệ ư ấ ạ ạ màng não thân nhi t tăng r t cao nh ng m ch l ậ i ch m, ng ượ ạ c l ố   i trong s t

ươ ư ạ ậ ứ ể th ấ ng hàn thì m ch r t ch m nh ng nhi ệ ộ ạ t đ  l i tăng ít (có th  do  c ch ế

ầ th n kinh).

ở ạ ạ ạ ơ ầ ế Huy t áp giai đo n đ u h i tăng do co m ch ngo i biên, sang giai

ệ ế ế ạ ạ ả ả ạ đo n 2, 3 thì do giãn m ch ngo i biên nên huy t áp gi m rõ r t, n u gi m quá

ụ ẽ ạ ạ m nh s  gây tr y tim m ch.

ế ươ ố ượ ả ẩ ả ủ Trong huy t t ng s  l ng các s n ph m phân gi i c a protid tăng

ể ả ẩ ở ượ ề lên, các s n ph m acid và chuy n hóa d  dang. L ự ữ ng ki m d  tr  trong máu

ủ ạ ặ ả ả ầ ắ ộ ồ ố gi m, tăng ho c gi m b ch c u, tăng t c đ  sa l ng c a h ng c u ầ .  Trong

ườ ộ ố ể ễ ẩ ẩ ợ ẩ tr ng h p nhi m khu n có th  có vi khu n, đ c t vi khu n và tăng hàm

8

ượ l ể ng kháng th .

ấ ố ạ 4.2.3. R i lo n hô h p

ườ ặ ệ ố ệ ổ ệ ấ Hô h p th ng tăng (đ c bi t s t do viêm ph i, b nh nhi ệ   t thán, b nh

ầ ấ ệ ộ ợ l n đóng d u) do nhu c u oxy tăng, tăng nhi t đ , tăng axid máu và do nhu

ề ệ ầ c u đi u hòa thân nhi t.

ố ạ 4.2.4. R i lo n tiêu hóa

ơ ế ố ạ ả ạ ầ ố ố C  ch  r i lo n tiêu hóa trong s t là r i lo n th n kinh giao c m và do

ế ượ ấ ườ ể ạ ố thi u năng l ng cung c p cho c ạ ộ ơ ho t d ng. Th ệ   ng r i lo n này bi u hi n

ậ ỏ ệ ươ ả ế ị ớ s m con v t b  ăn , mi ng và g ng mũi khô, gi m ti ả   t d ch tiêu hóa, gi m

ả ấ ả ợ ộ ộ tổng h p các enzim tiêu hóa, gi m h p thu, gi m nhu  đ ng ru t, ch ướ   ng

ụ b ng, táo bón.

ố ạ ế 4.2.5. R i lo n ti ệ t ni u

Ở ầ ạ ầ ế giai đo n đ u do tăng tu n hoàn cho nên có tăng bài ti t, sang giai

ạ ể ầ ả ả ệ đo n 2 bài ti ế ướ t n ạ c ti u gi m, sang giai đo n 3 do nhu c u th i nhi t tăng

ế ố ứ ề ể ạ ậ ơ nên tăng bài ti ế ướ t n c ti u. C  ch  r i lo i ch c năng th n do nhi u nguyên

ả ố ấ ự ư nhân, nh ng trong đó có 2 nguyên nhân tr c ti p ạ   ế , nh t là do h u qu  r i lo n ậ

ạ ố ườ ợ ố ặ ộ ế n i ti ầ t và r i lo n tu n hoàn. Trong tr ng h p s t n ng có the có albumin

ni u.ệ

4.2.6. R i lo n n i ti ố ạ ộ ế t

ố ế ộ ố ư ể S t làm tăng ti t m t s  hormon nh : Thyroxin (làm tăng chuy n hóa),

ụ ố aldosterone, ADH (tăng gi ữ ướ  n ố   c và mu i), cortizol, ACTH có tác d ng ch ng

ị ứ viêm, chông d   ng.

ủ ứ ứ ố ượ ườ Tăng ch c năng gan: Trong s t, ch c năng c a gan đ c tăng c ng:

ử ộ ứ ả ấ ố ộ ợ ổ ổ   Tăng kh  năng ch ng đ c và kh  đ c, tăng ch c năng t ng h p nh t là t ng

ế ơ ụ ợ h p ure, amoniac, tăng Tibrinogen, tăng chuy n hóa nit ... Có tác d ng tăng

9

ủ ơ ể s c đứ ề kháng c a c  th .

ố ạ ễ ả ầ ả ị ự   Tăng kh  năng mi n d ch: Trong s t b ch c u tăng, tăng kh  năng th c

10

ổ ứ ể ạ bào, tăng sinh t ổ ể  ch c võng, tăng t o kháng th  và b  th .

Ầ PH N III

Ả Ứ Ố Ủ Ý NGHĨA C A PH N  NG S T

ề ơ ả ả ứ ả ố ứ ộ V  c  b n s t là m t ph n  ng b o v ủ   ệ. Vì trong s tố , ch c năng c a

ề ể ễ ị ứ gan, ch c năng ủ ệ c a h  mi n d ch đ u tăng, tăng chuy n hóa năng l ượ . Đ cặ ng

ệ ể ệ ộ bi t là tăng quá trình phosphoryl hóa , có th  tăng 30 – 40%. Nhi t đ  cao do

ộ ố ế ả ứ ụ ủ ả ố s t còn có tác d ng  c ch  s n sinh m t s  virus, tăng kh  năng phân h y vi

ế ố ế ố ể ẫ ư ể ẩ ạ khu n... Nh ng n u s t cao và kéo dài có th  d n đ n r i lo n chuy n hóa

ấ ố ủ ứ ệ ạ ạ ắ ề ơ các ch t, r i lo n ch c năng c a nhi u c  quan, t o nên vòng xo n b nh lý.

ề ả ả ọ ị Trong đi u tr , chúng ta ph i tôn tr ng và b o v  s t v a ệ ố ừ  ph iả , không

ể ổ ộ nên v i vã cung c pấ   thu c  ố hạ  nhi ễ   tệ .  Vì có th  do đó mà làm thay đ i di n

ự ủ ề ế ệ ấ ả ố ị bi n   c a   b nh.   T t   nh t   là   ph i   tích   c c   tìm   nguyên   nhân,   đi u   tr   theo

ầ ắ ị ệ ỉ ề ứ ố nguyên nhân. Ch  đi u tr  tri u ch ng khi s t cao và kéo dài. C n c t các khâu

ố ầ ế ứ ế ộ ệ ắ hình thành vòng xo n b nh lý. Trong s t c n h t s c chú  ý ch   đ  dinh

ưỡ ứ ừ ề ể ạ ạ ố ố d ể ng, ngăn ng a các r i lo n v  chuy n hóa và r i lo n ch c năng đ  gia

11

ượ ồ ụ súc nhanh chóng đ c h i ph c.