intTypePromotion=1

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam hiện nay

Chia sẻ: Lê Công Vinh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:27

0
64
lượt xem
12
download

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam hiện nay

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận án "Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam hiện nay" nghiên cứu với mục tiêu xây dựng luận cứ khoa học cho các giải pháp hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam, góp phần phát huy dân chủ, bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân trong quá trình đổi mới đất nước hiện nay. Để biết rõ hơn về nội dung chi tiết, mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ: Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam hiện nay

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH<br /> <br /> NGUYỄN TIẾN THÀNH<br /> <br /> hoµn thiÖn c¬ chÕ ph¸p lý thùc hiÖn<br /> d©n chñ c¬ së ë viÖt nam hiÖn nay<br /> <br /> TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ<br /> CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT<br /> <br /> Mã số: 62 38 01 01<br /> <br /> HÀ NỘI - 2016<br /> <br /> Công trình được hoàn thành tại<br /> Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh<br /> <br /> Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Nguyễn Thị Việt Hương<br /> <br /> Phản biện 1: ......................................................<br /> ......................................................<br /> <br /> Phản biện 2: ......................................................<br /> ......................................................<br /> <br /> Phản biện 3: ......................................................<br /> ......................................................<br /> <br /> Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện<br /> họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh<br /> Vào hồi...... giờ....... ngày...... tháng...... năm 20....<br /> <br /> Có thể tìm hiểu luận án tại: Thư viện Quốc gia<br /> và Thư viện Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh<br /> <br /> 1<br /> <br /> MỞ ĐẦU<br /> 1. Tính cấp thiết của đề tài<br /> Trên phương diện nhận thức luận, quyền lực nhân dân trong mọi xã hội hiện<br /> đại đều có thể và cần thiết thể hiện theo hai phương thức: dân chủ đại diện, dân chủ<br /> trực tiếp và thực hiện trên các phạm vi không gian của đất nước. Điều đó bao hàm<br /> cách hiểu, nhân dân - với vị thế chủ thể quyền lực, có thể trao quyền cho cá nhân<br /> hay tổ chức đại diện cho mình để thực hiện quyền lực nhân dân đồng thời nhân dân<br /> cũng có thể tự mình bày tỏ ý chí của mình để trực tiếp thực hiện quyền lực nhân<br /> dân. Nói cách khác, mặc dù làm chủ thông qua con đường nhà nước là phương thức<br /> làm chủ thông dụng và hữu hiệu nhưng nhân dân không thể trao hết quyền lực cho<br /> nhà nước. Do nhiều nguyên nhân khác nhau, nhà nước luôn vấp phải những lỗi hệ<br /> thống và nhân dân luôn gặp khó khăn trong việc kiểm soát hoạt động của các cơ<br /> quan Đảng và Nhà nước nhằm đảm bảo quyền lực nhân dân. Vì vậy, nhân dân<br /> không thể đặt cược toàn bộ vào nhà nước. Nhân dân phải tự mình - thông qua<br /> những hình thức khác nhau, trực tiếp thực hiện quyền của chủ nhân quyền lực. Điều<br /> này thể hiện rõ nét nhất tại địa bàn cơ sở. Cách đặt vấn đề đó đã chỉ ra nhu cầu phải<br /> tìm kiếm căn cứ lý thuyết để tạo khung tư duy cho việc xác lập các cơ chế bảo đảm<br /> quyền lực thuộc về nhân dân, trong đó - như một tất yếu - có cơ chế pháp lý thực<br /> hiện dân chủ cơ sở.<br /> Trên phương diện thực tiễn, Đảng ta luôn coi trọng nhân dân, luôn xác định<br /> vị thế chủ thể quyền lực của nhân dân và phấn đấu vì lợi ích của nhân dân. Trong<br /> quá trình đổi mới, tính pháp quyền của Nhà nước, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa<br /> (XHCN) đã từng bước được xây dựng, củng cố. Bước tiến đó đã có khả năng thâm<br /> nhập sâu rộng vào mọi lĩnh vực hoạt động của Nhà nước, vào đời sống xã hội trên<br /> nhiều vùng của đất nước, đang tạo ra những mô hình, những điển hình có sức lan<br /> tỏa lớn. Tuy nhiên, trong thực tế, cơ chế bảo đảm quyền lực thuộc về nhân dân vẫn<br /> đang tồn tại những bất cập. Một mặt, tuy Hiến pháp 2013 đã có những thay đổi<br /> quan trọng trong ghi nhận chủ quyền nhân dân và các cơ chế thực thi dân chủ<br /> nhưng trên thực tế, quá trình triển khai thi hành Hiến pháp mới được khởi động, mặt<br /> khác, dân chủ cơ sở ở nước ta chưa được phát huy đúng mức - xét cả ở góc độ nhận<br /> thức cũng như ở hiện thực của các hình thức và cơ chế đảm bảo quyền tham gia và<br /> quyết định trực tiếp của nhân dân đối với các vấn đề của địa phương và đất nước.<br /> Trong suốt những năm đổi mới vừa qua, để đảm bảo tính an toàn và ổn định xã hội,<br /> quá trình phát huy dân chủ ở nước ta vẫn dựa căn bản trên cơ sở chiêm nghiệm thực<br /> tế, vừa làm vừa đúc rút lý luận và kinh nghiệm, do vậy tính tổng thể, tính đồng bộ,<br /> tính phù hợp và hiệu quả còn bị hạn chế. Đặc biệt, tại địa bàn cơ sở, tình trạng vi<br /> phạm dân chủ vẫn là hiện tượng tương đối phổ biến. Đi kèm với nó là trạng thái suy<br /> giảm lòng tin của dân chúng và hiệu ứng ngược đối với năng lực thực hành dân chủ<br /> <br /> 2<br /> <br /> của nhân dân. Những nỗ lực phát huy dân chủ ở cơ sở trong những năm gần đây<br /> vẫn chưa phát huy hết được tác động thực tế. Các cơ chế, hình thức thực thi dân chủ<br /> của người dân và các cơ chế bảo vệ, bảo đảm quyền dân chủ của người dân ở cơ sở<br /> vẫn có không ít khoảng trống về mặt lý luận và thiết kế pháp lý. Nhìn một cách tổng<br /> thể, phương châm "Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra" tại cơ sở vẫn chưa có<br /> được những căn cứ chính trị và pháp lý vững chắc cho việc thực hiện nhất quán để<br /> một mặt bảo đảm vai trò và sứ mệnh lãnh đạo nhà nước, lãnh đạo xã hội của Đảng,<br /> quyền làm chủ của nhân dân, hiệu lực và hiệu quả quản lý của Nhà nước, mặt khác,<br /> bảo đảm để có sự cầm quyền và thực thi quyền lực chính đáng, hợp hiến vì nhân<br /> dân, ngăn chặn có hiệu quả mọi biểu hiện của sự lạm dụng quyền lực và nguy cơ<br /> phát triển chệch hướng, vượt ra ngoài quỹ đạo phục vụ nhân dân.<br /> Nhu cầu khắc phục tình trạng nói trên đã được Đảng và Nhà nước ta nhận<br /> thức rất rõ. Nhiệm vụ nghiên cứu những vấn đề lý luận và tổng kết thực tiễn để hình<br /> thành một chủ thuyết đầy đủ về chủ quyền nhân dân, trên cơ sở đó xác lập cơ chế<br /> hữu hiệu đảm bảo quyền lực thuộc về nhân dân, tăng cường các cơ chế, hình thức<br /> đảm bảo phát huy dân chủ cơ sở, giải quyết các mối quan hệ giữa quyền làm chủ<br /> trực tiếp của người dân với các thiết chế thuộc hệ thống chính trị cơ sở… đã được<br /> xác định là một yêu cầu cấp bách và trở thành một định hướng quan trọng trong<br /> nghiên cứu khoa học và được đặt trong bối cảnh đổi mới chính trị hiện nay nhằm<br /> khơi thông một cách tiếp cận và quảng bá xã hội về quyền của người dân, về khả<br /> năng nhân dân được làm gì và làm như thế nào để bảo vệ và thực thi quyền lực<br /> nhân dân trong một trật tự nhà nước pháp quyền. Đặc biệt, thực hiện tốt và đẩy<br /> mạnh dân chủ cơ sở không chỉ đơn thuần là một phản ứng chính trị của Đảng và<br /> Nhà nước trước tình hình phức tạp của những điểm nóng ở cơ sở mà còn thể hiện<br /> cái nhìn hướng tới cơ sở, coi trọng cái gốc ở cơ sở, do vậy mang tính chiến lược,<br /> căn bản, lâu dài. Theo hướng đó, trên từng bình diện cụ thể, nhiều đề tài nghiên cứu<br /> đã được triển khai. Tuy nhiên, kết quả nghiên cứu đến nay vẫn chưa phúc đáp được<br /> yêu cầu.<br /> Trong bối cảnh đó, rất cần thiết phải tiến hành nghiên cứu theo hướng làm<br /> sâu sắc thêm về mặt lý luận, tổng kết thực tiễn và định hình một cách cơ bản, đồng<br /> bộ, có hệ thống về các giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân<br /> chủ cơ sở gắn với yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền XHCN, thúc đẩy và bảo<br /> vệ các quyền cơ bản của con người ở Việt Nam. Bối cảnh triển khai Hiến pháp năm<br /> 2013 hiện nay càng khiến cho chủ đề này trở nên cấp bách.<br /> Như vậy, có thể khẳng định, trong tình hình hiện nay việc lựa chọn nghiên<br /> cứu chủ đề “Hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam<br /> hiện nay” trong quy mô của một luận án tiến sĩ và dưới góc độ tiếp cận của khoa<br /> học pháp lý là rất cần thiết, xét cả từ góc độ lý luận và góc độ thực tiễn.<br /> <br /> 3<br /> <br /> 2. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu<br /> 2.1. Mục đích nghiên cứu<br /> Mục đích tổng quát của luận án là xây dựng luận cứ khoa học cho các giải<br /> pháp hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam, góp phần phát<br /> huy dân chủ, bảo đảm mọi quyền lực thuộc về nhân dân trong quá trình đổi mới đất<br /> nước hiện nay.<br /> 2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu<br /> - Nghiên cứu làm sáng tỏ nhận thức về dân chủ cơ sở; xác định khái niệm,<br /> đặc điểm, các yếu tố cấu thành và vai trò của cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở<br /> ở Việt Nam hiện nay.<br /> - Nhận diện các tiêu chí hoàn thiện và các yếu tố ảnh hưởng đến việc hoàn<br /> thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam.<br /> - Đánh giá thực trạng cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ ở cơ sở ở Việt Nam.<br /> Xác định và phân tích các nguyên nhân của ưu điểm và hạn chế của cơ chế pháp lý<br /> thực hiện dân chủ cơ sở hiện nay.<br /> - Xác định các quan điểm và đề xuất các giải pháp tiếp tục hoàn thiện cơ chế<br /> pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam trong giai đoạn tới.<br /> 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu<br /> 3.1. Đối tượng nghiên cứu<br /> - Các khía cạnh lý luận về hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở.<br /> - Hệ thống pháp luật và thực hiện pháp luật về quyền dân chủ, các hình thức,<br /> phương pháp, trình tự, thủ tục thực hiện dân chủ tại cơ sở.<br /> - Hệ thống pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về tổ chức và hoạt động<br /> của các thiết chế thực thi dân chủ tại cơ sở.<br /> - Các điều kiện, yếu tố tác động đến quá trình hoàn thiện cơ chế pháp lý thực<br /> hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam.<br /> 3.2. Phạm vi nghiên cứu<br /> - Phạm vi không gian: Luận án triển khai nghiên cứu lý luận và đánh giá thực<br /> trạng thể chế, thiết chế và các điều kiện đảm bảo thực hiện dân chủ cơ sở trên không<br /> gian cả nước nhưng chỉ giới hạn ở đơn vị hành chính - lãnh thổ cấp cơ sở.<br /> - Phạm vi thời gian: Luận án triển khai nghiên cứu quá trình xây dựng và<br /> hoàn thiện cơ chế pháp lý thực hiện dân chủ cơ sở ở Việt Nam từ sau khi Bộ Chính<br /> trị (khóa VIII) có Chỉ thị số 30/CT-TW của Bộ Chính trị ngày 18/2/1998 về xây<br /> dựng và thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở. Trực tiếp là từ khi Chính phủ có Nghị<br /> định số 29/1998 /NĐ-CP ngày 28/5/1998 về việc ban hành quy chế thực hiện quy<br /> chế dân chủ cơ sở đến 2015.<br /> <br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2