VĂN MẪU LỚP 11
TỔNG HỢP DÀN Ý PHÂN TÍCH BÀI THƠ TỪ ẤY
DÀN Ý 1:
Mở bài:
Giới thiệu về nhà thơ Tố Hữu và bài thơ Từ Ấy
1. Tác giả Tố Hữu
Tố Hữu (1920-2002) tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê ở làng Phù Lai, xã
Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ông có vị trí vẻ vang trong lịch sử
thơ ca Việt Nam hiện đại. Ông thường nói đến vấn đề chính trị lớn lao của đất nước với
cảm xúc và đậm đà màu sắc dân tộc.
- Tố Hữu được nhà nước trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật
năm 1996.
2. Sự nghiệp nhà thơ Tố Hữu: Ông đã viết 5 tập thơ nổi tiếng:
• Từ ấy (1937 - 1946)
• Việt Bắc (1955 - 1961)
• Gió lộng (1955-1961)
• Ra trận (1962 - 1971)
• Máu và hoa (1972 - 1977)
Sự nghiệp thơ ca của ông gắn với sự nghiệp CM, phản ánh chân thật những chặng
đường CM đầy gian khổ, hi sinh nhưng cũng nhiều thắng lợi vẻ vang của dân tộc.
3. Tác phẩm Từ Ấy
Câu hỏi: Bạn hãy cho biết tên một bài thơ của ông mà mình đã học?
a) Xuất xứ:
Bài thơ trích trong phần "Máu lửa" của tập thơ "Từ ấy" (tập thơ gồm 3 phần: "Máu
lửa", "Xiềng xích", "Giải phóng".
Bài thơ được sáng tác vào 7/1938
b) Chủ đề của bài thơ Từ Ấy:
Bài thơ bộc lộ niềm say mê náo nức khi đón nhận lí tưởng Đảng của Tố Hữu.
Đồng thời thể hiện tâm nguyện của nhà thơ khi giác ngộ Cách Mạng
c) Bố cục bài thơ Từ Ấy được Chia làm 3 đoạn:
Đoạn 1: Khổ đầu - Niềm say mê náo nức của nhà thơ khi đón nhận lí tưởng Đảng
Đoạn 2: Khổ 2 - Lời tự nguyện của nhà thơ khi giác ngộ lí tưởng Đảng
Đoạn 3: Đoạn còn lại - Sự khẳng định của nhà thơ
Xem nội dung bài thơ Từ Ấy của nhà thơ Tố Hữu
Thân bài:
1. Niềm say mê náo nức của nhà thơ khi đón nhận lí tưởng Cách mạng
" Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lý chói qua tim"
-Từ ấy: dấu ấn quan trọng đánh dấu bước ngoặt lớn trong cuộc đời người thanh
niên Tố Hữu
-"Bừng nắng hạ", "Mặt trời chân lý", "Chói qua tim" : hình ảnh ẩn dụ
+ "Bừng" : ánh sáng phát ra bất ngờ đột ngột
+ "Chói" : ánh sáng có sức xuyên thấu mạnh mẽ
ánh nắng toả sáng rực rỡ , chói chang bắt nguồn từ mặt trời chân lý -lý tưởng cách
mạng ,soi sáng trong lòng tác giả
Câu hỏi: Bạn hãy cho biết hình ảnh ẩn dụ trong 2 câu thơ trên?
"Hồn tôi là một vườn hoa lá
Rất đậm hương và rộn tiếng chim
Hồn tôi - Vườn hoa lá: Hình ảnh so sánh ? Tố hữu sung sướng lí tưởng Cộng sản
cũng như cỏ cây đón nhận ánh sáng mặt trời. Lí tưởng đã mang lại sức sống và niềm tin
yêu cuộc đời cho tất cả mọi người
Câu hỏi: Hai câu thơ trên đã sử dụng hình ảnh so sánh, bạn hãy cho biết đó là hình
ảnh nào?
2. Lời tự nguyện của nhà thơ khi giác ngộ lí tưởng Đảng
"Tôi buộc lòng tôi với mọi người
Để tình trang trải khặp muôn nơi
Để hồn tôi với bao hồn khổ
Gần gũi nhau thêm mạnh khối đời"
- Động từ "buộc", "trang trải": những hành động có tính tự nguyện .
-"Lòng tôi ","tình ","hồn tôi"gắn liền với "mọi người ","trăm nơi","bao hồn khổ" ?
sự gắn bó đồng cảm sâu xa giữa cái tôi riêng và cái ta chung ,giữa tấm lòng nhà thơ với
khối đời chung của nhân dân lao động .
3. Sự khẳng định của nhà thơ
"Tôi đã là con của vạn nhà
Là em của vạn kiếp phôi pha
Là anh của vạn đầu em nhỏ
Không áo cơm ,cù bất cù bơ."
-"đã là", "là con","là em", "là anh": tình cảm đầm ấm ,thân thiết, gắn bó và gần gũi
- Đối tượng :"vạn nhà ", "vạn kiếp phôi pha", "vạn đầu em nhỏ ": quần chúng lao
khổ, những kiếp sống mòn mỏi đáng thương, những mái đầu trẻ thơ tội nghiệp không nơi
nương tựa.
Sự chuyển biến trong tâm trạng của Tố Hữu: tấm lòng đồng cảm, xót thương đối
với mọi người lao khổ . Qua đó cỏn thể hiện lòng câm giận của nhà thơ trước bao bất
công ngang trái của cuộc đời cũ.
4. Phân tích các biện pháp Nghệ thuật trong bài thơ Từ Ấy
-Sử dụng biện pháp tu từ : ẩn dụ ,so sánh , diệp từ
-Thể thơ thất ngôn, 1 thể thơ truyền thống
-Ngôn ngữ giàu hình ảnh, nhịp diệu
-Sự đa dạng của bút pháp tự sự, lãng mạn, trữ tình.
Kết bài: (Phan tich bai tho Tu Ay)
Bài thơ Từ ấy là tâm niệm của một người thanh niên yêu nước, giác ngộ lý tưởng
cách mạng. Nó thể hiện niềm vui sướng, say mê mãnh liệt, những nhận thức và tình cảm
mới của Tố Hữu khi có ánh sáng lý tưởng cách mạng soi rọi. Sự vận động ấy của tâm
trạng nhà thơ được thể hiện bằng những hình ảnh tươi sáng, rực rỡ; các biện pháp tu từ và
ngôn ngữ giàu nhịp điệu.
DÀN Ý 2:
Mở bài:
Mở đầu bài thơ "Một nhành xuân" (tặng Đảng thân yêu tròn 50 tuổi), thơ Tố Hữu
đã viết:
"Năm 20 của thế kỷ 20
Tôi sinh ra. Nhưng chưa được làm người
Nước đã mất. Cha đã làm nô lệ
. . . Từ vô vọng, mênh mông đêm tối
Người đã đến. Chói chang nắng dội
Trong lòng tôi. Ôi Đảng thân yêu
Sống lại rồi. Hạnh phúc biết bao nhiêu!"
Niềm vui sướng, niềm hạnh phúc được tái sinh và niềm say mê mãnh liệt của Tố
Hữu trong buổi đầu gặp gỡ lí tưởng Đảng đó, ngay từ buổi mười tám, đôi mươi, đã được
ông viết nên bài thơ rất xúc động với những hình ảnh rất táo bạo, chói sáng gợi cảm và
một nhạc điệu hăm hở lôi cuốn tràn đầy cảm hứng lãng mạn bay bổng: "Từ ấy".
Thân bài:
I. Vài nét về tác giả và bài thơ
1. Tố Hữu (1920 - 2002) tên khai sinh là Nguyễn Kim Thành, quê ở làng Phù Lai,
huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế. Năm 1938, Tố Hữu được kết nạp vào Đảng
Cộng sản. Từ đó, sự nghiệp thơ ca của ông gắn liền với sự nghiệp cách mạng, thơ ông
luôn gắn bó và phản ánh chân thật những chặng đường cách mạng đầy gian khổ, hi sinh
nhưng cũng nhiều thắng lợi vẻ vang của dân tộc Việt Nam. Năm 1996 ông được nahf
nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật.
2. Ngày được đứng vàp hàng ngũ những người phấn đấu vì một lí tưởng cao đẹp là
bước ngoặt trong cuộc đời Tố Hữu. Ghi nhận kỉ niệm đáng nhớ, với phần "Máu lửa" của
tập "Từ ấy" (tập thơ gồm 3 phần: "Máu lửa", "Xiềng xích" và "Giải phóng".)
II. Phân tích - bình giảng bài thơ
1. "Từ ấy" là một tứ thơ rất đắc sắc rất giàu ý nghĩa
" Tứ thơ là một ý lớn bao quát toàn bài thơ, làm điểm tựa cho sự vận động của nội
dung bài thơ". Ở bài thơ này, tứ thơ là "Từ ấy" - cái thời điểm có nghĩa bước ngoặt trong
đại thiêng liêng trong cuộc đời cách mạng, đời thơ của tác giả. Đó là thời điểm Tố Hữu
bắt gặp lí tưởng cộng sản.
2. Khổ I: Diễn tả niềm vui sướng, niềm hạnh phúc tột đỉnh và niềm say mê
khi gặp lí tưởng Đảng.
- Tác giả khẳng định lí tưởng cộng sản như một nguồn sáng mới làm bừng tỉnh,
bừng sáng tâm hồn và trí tuệ nhà thơ (Chú ý phân tích hình ảnh "bừng nắng hạ": ánh sáng
của ngày hè, rất nồng nàn, rạng rỡ. Từ "bừng" chỉ ánh sáng phát ra đột ngột).
- Hình ảnh "mặt trời chân lí chói qua tim" là một hình ảnh độc đáo, bất ngờ, táo
bạo, giàu ý nghĩa thẩm mĩ mà rất chính xác, gợi cảm. Mặt trời là nguồn sáng rực rỡ, chói
chang và duy nhất đưa lại sự sống cho muôn loài. Hình ảnh "mặt trời chân lý" đi liền với
nhóm từ "chói qua tim" đã diễn tả được niềm vui rất đỗi thiêng liêng, có cái gì đó gần
như "choáng váng" (chữ dùng của Hoài Thanh) và sức xuyên thấu kì diệu, mạnh mẽ của
lí tưởng Đảng đối với tình cảm, nhận thức của thi sĩ.
- Hai câu sau: với bút pháp trữ tình, lãng mạn cùng với hình ảnh so sánh có tính
chất khẳng định (Tố Hữu dùng từ "là" chứ không dùng từ "như"), tác giả đã bày tỏ được
niềm hạnh phúc vô biên, sức sống kì diệu của tâm hồn mình trong buổi đầu đến với lý
tưởng Đảng. Hẳn là trước đó, tâm hồn thi sĩ là một khu vườn mùa đông cành khô, lá úa
thì giờ đây được gặp lí tưởng cách mạng, bỗng chốc tâm hồn đó trở thành một khu vườn
mùa hạ xanh tươi, ngập tràn ánh nắng mặt trời nồng nàn, rộn rã tiếng chim ca và ngạt
ngào hương sắc. Vẻ đẹp của khu vườn tâm hồn ấy, đối với Tố Hữu, nhà thơ cộng sản, còn
là vẻ đẹp và sức sống mới của một tâm hồn thơ mới . ..
3. Khổ II: Biểu hiện những nhận thức, lẽ sống mới
- Giác ngộ lí tưởng, giác ngộ nhận thức, lẽ sống với người cộng sản, trước hết là
giác ngộ về chỗ đứng. Nhà thơ chủ động, tự giác hòa "cái tôi" với "cái ta" chung của mọi
người, tự nguyện đứng trong hàng ngũ những người lao khổ. Từ "buộc" thể hiện ý thức
tự nguyện sâu sắc và quyết tâm cao độ của Tố Hữu nguyện gắn bó mật thiết, sống chan
hòa với "mọi người" với "trăm nơi" với quần chúng đông đảo trên khắp đất nước. Nhóm
từ "để tình trang trải" thể hiện tâm hồn nhà thơ như muốn trải rộng với cuộc đời rộng lớn,
tạo ra khản năng đồng cảm sâu xa với mọi cảnh ngộ của những cuộc đời cần lao.
- Hai câi sau: "Để hồn tôi với bao hồn khổ . . . mạnh khối đời" khẳng định tình
cảm hữu ái giai cấp Tố Hữu. Tâm hồn của thi sĩ từ đây sẽ nghiêng về phía "bao hồn khổ"
đê cảm thông, chia sẻ, để cá nhân hòa vào tập thể, tạo nên một sức mạnh quần chúng
đông đảo, vĩ đại. Sau này, khi đac trải qua gần 40 năm đời thơ, đờiu cách mạng, Tố Hữu
cũng đã viết: "Tất cả cùng tôi. Tôi với muôn người. Chỉ là một. Nên cũng là vô số!"
4. Khổ III
- Tố Hữu khẳng định sự chuyển biến tình ảm của mình. Tác giả tự nhận mình là
một thành viên thân thiết ruột thịt trong gia đình quần chúng bị áp bức, đau khổ trong xã
hội cũ. Các điệp từ "là" cùng các từ "con", "em", "anh" đã khẳng định điều đó.
- Số từ ước lệ "vạn" chỉ số lượng hết sức đông đảo. Chính những "người anh"
phải sống "kiếp phôi pha", những người "em" . .. "cù bất cù bơ" ấy mà người thanh niên
