07/01/2016
1
MIỄN DỊCH TRONG
BỆNH LÝ HUYẾT HỌC
I. TẠO MÁU - CƠ SỞ CỦA HT MIỄN DỊCH
1. Khái niệm tế bào máu- tế bào miễn dịch
Các tế bào MD chính là các tế bào máu.
Không có ranh giới rõ rệt giữa hệ thống máu
và hệ thống miễn dịch.
Trạng thái tạo máu có ảnh hưởng mật thiết
tới khả năng đáp ứng miễn dịch của cơ thể
và ngược lại. Các yếu tố miễn dịch thể dịch
như kháng thể, cytokin, bổ thể... hầu như
đều do các tế bào của hệ thống tạo máu
tiết ra.
07/01/2016
2
2. Tủy xương
- Tủy xương là tổ chức sinh máu chính của
thể, sinh ra cả các tế bào dòng tủy lẫn dòng
lympho. Quá trình tăng sinh và biệt hóa của
các tế bào lympho phần lớn chưa hoàn
thành tại tủy xương. Sau khi biệt hóa đến
giai đoạn đầu của lympho T, các tế bào này
ra máu ngoại vi để đến tuyến ức, tiếp tục
quá trình thành thục về chức năng.
- Lympho B được biệt hóa đầy đủ tại tủy
xương để trở thành lympho B trưởng
thành trước khi ra máu. Tuy nhiên, các
lympho B này vẫn ở dạng “nguyên vẹn”.
Màng tế bào có các IgM, chưa có khả năng
đáp ứng miễn dịch dưới kích thích kháng
nguyên. Lympho B sẽ phải trải qua những
chặng đường để thành thục về mặt chức
năng. Lympho B "nguyên vẹn" ra máu; sau
đó vào tổ chức lympho ngoại vi thành
lympho B trưởng thành; cuối cùng trở
thành plasmocyte khả năng tiết
globulin miễn dịch. Các tế bào này cư trú
nhiều trong tủy xương và ở các cơ quan
lympho khác. Một quần thể lympho B sau
đáp ứng miễn dịch sẽ chuyển sang trạng
thái lympho B "nhớ", lưu trú lâu dài tại các
cơ quan lympho.
07/01/2016
3
-Dòng tế bào NK tăng sinh và biệt hóa hoàn
thiện nhất tại tủy xương. Tế bào NK chủ
yếu tồn tại ở tủy xương và máu ngoại vi.
- Mặc dù là cơ quan lympho quan trọng nhất,
người ta vẫn chưa cho rằng tủy xương
vai trò đáng kể nào trong đáp ứng miễn
dịch đặc hiệu. Tuy nhiên có những bằng
chứng gợi ý cho vai trò này của tủy xương.
Ngoài quần thể lympho B - plasmocyte
tế bào NK đông đảo trong tủy xương,
phân bố các dưới nhóm lympho T khác hẳn
tại máu ngoại vi. Trong các bệnh lý suy tủy
xương do hóa trị liệu chống ung thư hoặc
tia xạ, tình trạng suy giảm MD không chỉ
do mất BC hạt, mà còn do giảm nặng các
dưới nhóm lympho
3. Tổ chức tạo máu ngoài tủy xương
3.1. Tuyến ức
Là cơ quan cần thiết trong quá trình thành
thục về chức năng của dòng lympho T. Tại
đây có các tương tác tế bào- tế bào giúp
cho lympho T biệt hóa đến tận giai đoạn
cuối cùng. Tuy nhiên, tuyến ức chỉ tồn tại ở
trẻ nhỏ. Khi trưởng thành, tuyến ức teo
nhỏ lại và gần như không hoạt động nữa.
07/01/2016
4
3.2. Hạch bạch huyết
- Hạch bạch huyết và hệ thống mạch bạch
huyết tạo thành mạng lưới bạch huyết
phân bố rộng rãi hầu khắc cơ thể. Vai trò:
+ Bắt giữ & thanh lọc VSV xâm nhập cơ thể.
+ Tạo cánh cửa để lympho đi vào
+ Tạo môi trường đặc hiệu cho các lympho
triển khai đáp ứng miễn dịch.
- Gồm hai vùng: vùng vỏ và vùng tủy (lõi).
Vùng vỏ chứa chủ yếu L B tạo các nang
lympho. Vùng tủy là khu vực TB tập trung
đi vào đường bạch huyết để ra máu.
- Các tổ chức lympho ngoại vi không chỉ
kho chứa tế bào lympho yên lặng. Các
lymphocyte đến và đi khỏi tổ chức lympho
liên tục theo đường mạch bạch huyết riêng
3.3. Lách
- Cấu trúc cơ bản giống với cấu trúc của
hạch. Đặc trưng quan trọng nhất
lymphocyte đi tới và đi khỏi lách đều theo
đường máu chứ không theo đường bạch
huyết. Tại các tiểu ĐM, tập trung lympho
T, bao quanh là nang lympho B. Ngoài ra,
lách còn giữ vai trò tiêu hủy các TB máu
già cỗi và các tế bào bệnh lý khác. Tại cuối
các tiểu động mạch lách, tập trung nhiều
đại thực bào, tế bào tua, hồng cầu.
Điểm quan trọng trong cấu trúc của cả hạch
bạch huyết và lách là đã tạo môi trường
thuận lợi để hoàn thành tương tác giữa tế
bào trình diện kháng nguyên và lympho T.
07/01/2016
5