intTypePromotion=3

Báo cáo " Đổi mới chính sách hình sự - định hướng cho việc hoàn thiện Bộ luật hình sự năm 1999 "

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:6

0
105
lượt xem
22
download

Báo cáo " Đổi mới chính sách hình sự - định hướng cho việc hoàn thiện Bộ luật hình sự năm 1999 "

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đổi mới chính sách hình sự - định hướng cho việc hoàn thiện Bộ luật hình sự năm 1999

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Báo cáo " Đổi mới chính sách hình sự - định hướng cho việc hoàn thiện Bộ luật hình sự năm 1999 "

  1. nghiªn cøu - trao ®æi PGS.TS. Lª thÞ s¬n * tranh phòng, ch ng t i ph m”.(4) Chính sách 1. Quan ni m như th nào là chính sách hình s ã ư c nhi u tác gi quan tâm, hình s ư c chúng tôi c p trong bài vi t c p trong sách, báo pháp lí. Trong ó, các này là theo nghĩa h p. ó là “chính sách c a tác gi ã ưa ra nhi u quan i m khác nhau Nhà nư c i v i u tranh phòng, ch ng v khái ni m chính sách hình s . S khác t i ph m b ng bi n pháp pháp lu t hình s nhau gi a các quan i m này th hi n ch nh m m b o an ninh chính tr và tr t t an toàn xã h i”.(5) y u quan ni m chính sách hình s theo nghĩa r t r ng, r ng hay h p. Tuy nhiên, Các quan i m trên tuy th hi n nh ng gi a các quan i m ó l i không có s khác quan ni m khác nhau v hình th c ph n ánh nhau v n i dung c t lõi c a khái ni m chính cũng như v ph m vi n i dung thu c chính sách hình s . i di n cho quan ni m r t sách hình s nhưng u có chung n i dung r ng v chính sách hình s cho r ng chính c t lõi c a chính sách hình s , ó là chính sách hình s không ch bao g m chính sách sách u tranh phòng, ch ng t i ph m b ng c a Nhà nư c mà còn bao g m c chính sách pháp lu t hình s hay còn g i là chính sách c a ng. Theo ó, chính sách hình s ư c pháp lu t hình s . quan ni m là “toàn b nh ng quan i m, 2. Pháp lu t hình s v a th ch hoá ng và Nhà nư c ta v t i quan ni m c a chính sách hình s v a là bi n pháp th c ph m, hình ph t, v phương hư ng xây d ng hi n chính sách hình s trong u tranh và hoàn thi n pháp lu t hình s cũng như phòng ch ng t i ph m nh m m b o an nh ng phương hư ng t ch c u tranh và ninh chính tr và tr t t an toàn xã h i. Trong ch ng t i ph m trong th c ti n”.(1) i di n khi m i quan h gi a chính sách hình s , cho quan ni m h p hơn v chính sách hình pháp lu t hình s và m c tiêu b o m an s xác nh chính sách hình s là chính sách ninh chính tr và tr t t an toàn xã h i là b t c a Nhà nư c: “là nh ng quan i m, tư bi n, không thay i theo th i gian, theo các tư ng ch o c a Nhà nư c trong ho t giai o n phát tri n khác nhau c a Nhà nư c ng u tranh phòng ch ng t i ph m”;(2) và xã h i thì các b ph n c a m i quan h ó “nh ng nh hư ng, ch trương s d ng l i luôn luôn có nh ng i u ch nh hay thay pháp lu t hình s trong u tranh phòng (3 ) ch ng t i ph m” hay nói cách khác “là * Trư ng i h c Lu t Hà N i chính sách v t i ph m và v t ch c u 54 t¹p chÝ luËt häc sè 8/2007
  2. nghiªn cøu - trao ®æi i nh t nh. Yêu c u m b o an ninh BLHS hi n hành. T t c các i u lu t c a chính tr và tr t t an toàn xã h i m i giai BLHS u th hi n các c p khác nhau o n phát tri n c a Nhà nư c và xã h i Vi t chính sách c a Nhà nư c Vi t Nam v u Nam là khác nhau tuỳ thu c vào s òi h i tranh phòng ch ng t i ph m. ng th i, c a vi c th c hi n nhi m v chính tr , kinh BLHS cũng là cơ s pháp lí gi i thích, t , xã h i và nhi m v i ngo i c a Nhà tuyên truy n và th c hi n chính sách hình s nư c cũng như tuỳ thu c vào i u ki n, m c trong th c ti n u tranh phòng ch ng t i phát tri n c a xã h i và tình hình t i ph m. Chính sách hình s ph i ư c th c ph m. Nh ng yêu c u v m b o an ninh hi n c ba quá trình, t xây d ng pháp lu t chính tr và tr t t an toàn xã h i quy t nh n gi i thích pháp lu t và th c thi pháp lu t. nh ng thay i v chính sách hình s và t Nh ng thay i hay i u ch nh chính sách ó chi ph i s c i cách hay s a i c a pháp hình s nh m m b o an ninh chính tr và lu t hình s . tr t t an toàn xã h i c a t nư c trong giai Trong th i i m hi n nay, vi c i u o n hi n nay ph i ư c th c hi n trư c tiên ch nh hay i m i chính sách hình s ang trong ho t ng l p pháp. ư c t ra m t cách c p thi t do yêu c u 3. M t trong nh ng n i dung c n thay c a quá trình phát tri n kinh t th trư ng i trong chính sách hình s là i u ch nh nh hư ng xã h i ch nghĩa, c a h i nh p quan i m v hình th c th hi n c a chính kinh t qu c t m t cách sâu, r ng, do yêu sách hình s và cơ c u ngu n c a pháp lu t c u c a vi c xây d ng nhà nư c pháp quy n hình s . Tham kh o h th ng pháp lu t c a cũng như do nh ng thay i c a tình hình t i nhi u nư c trên th gi i và t th c ti n l p ph m. Nói cách khác, Vi t Nam ã bư c pháp c a Vi t Nam trong th i gian qua sang giai o n phát tri n m i, yêu c u m chúng tôi cho r ng c n ph i có quan i m b o an ninh chính tr và tr t t an toàn xã h i thích h p hơn v ngu n c a pháp lu t hình trong giai o n này ang t ra cho chúng ta s . Không nên có quan ni m ngu n c a pháp nh ng òi h i, nh ng thách th c l n. lu t hình s ch là BLHS và coi BLHS là o Thu c v chính sách hình s có th là lu t duy nh t th ch hoá chính sách hình s . ư ng l i chi n lư c lâu dài v u tranh Ngu n c a pháp lu t hình s ph i ư c quan phòng ch ng t i ph m nói chung và cũng có ni m bao g m BLHS, các o lu t khác quy th là sách lư c u tranh phòng ch ng t i nh v t i ph m, các văn b n hư ng d n áp ph m trong giai o n nh t nh, i v i m t d ng và có th c các án l c a toà án. Các lo i t i ph m nh t nh. Chính sách hình s ngu n khác nhau c a pháp lu t hình s ph i có th ư c th hi n nhi u lo i văn b n t o thành m t cơ c u th ng nh t, có s b khác nhau nhưng Vi t Nam hi n nay, sung cho nhau m b o vi c th c hi n chính chính sách hình s ư c th hi n t p trung sách hình s m t cách nh t quán trên th c t . nh t, rõ nh t và cũng c th nh t trong BLHS ch nên bao g m các quy nh chung, t¹p chÝ luËt häc sè 8/2007 55
  3. nghiªn cøu - trao ®æi cơ b n, mang tính nguyên t c và có tính ch t hình s trong ph n chung cũng như trong khung c a pháp lu t hình s . Các quy nh ph n các t i ph m c n ph i d a trên cơ s lí này ph i th hi n nh ng n i dung cơ b n c a lu n úng n, y và toàn di n v c u chính sách hình s hay ư ng l i chi n lư c thành t i ph m và trên cơ s c a s th ng lâu dài v u tranh phòng ch ng t i ph m nh t ch t ch gi a các quy nh c a ph n nói chung. ng th i, nh ng quy nh trong chung và ph n các t i ph m c th c a pháp BLHS ph i ư c xây d ng mang tính n lu t hình s . Pháp lu t hình s ph i m b o nh lâu dài và ít b s a i. Theo ó c n có các quy nh ph n ánh y h th ng các kh c ph c khuynh hư ng ưa vào BLHS lo i c u thành t i ph m làm cơ s pháp lí cho quá nhi u các quy nh c th , chi ti t ch vì vi c xác nh t i ph m, không m t trư ng xu t phát t th c tr ng năng l c áp d ng h p nào trên th c t ư c xác nh là t i pháp lu t c a th m phán còn y u kém. ph m mà không có i u lu t tương ng quy Nh ng quy nh như v y d b l c h u và tr nh v c u thành t i ph m c a t i ph m ó. thành sơ c ng, b t c p trong th c ti n áp Trư c tiên, trong ph n chung c a BLHS d ng và do ó không t o cơ s pháp lí h p lí nên b sung các quy nh t o cơ s pháp lí cho vi c phân hoá trách nhi m hình s . C n xác nh cho các trư ng h p mà trên th c ph i xác nh úng vai trò, v trí c a nh ng t ư c xác nh là t i ph m mà trong BLHS ngư i có trách nhi m áp d ng pháp lu t hình thi u các i u lu t quy nh tr c ti p v các s . Trong ó, th m phán ph i ư c xác nh trư ng h p này. ó là các trư ng h p ph m là ngư i áp d ng pháp lu t trong khung quy t i c a ngư i không t mình th c hi n t i ph m,(6) trư ng h p ph m t i do th c hi n nh ch không ph i là ngư i ch bi t áp hành vi ng ph m chưa thành.(7) d ng máy móc pháp lu t hình s . Chính sách hình s không ch th hi n trong lu t hình s có cơ s pháp lí cho vi c u tranh mà còn ph i ư c ti p t c th hi n trong vi c và phòng ng a các t i ph m do cá nhân áp d ng pháp lu t hình s thông qua các b n th c hi n nhưng cá nhân ó l i là i di n án ho c quy t nh khác c a toà án. Theo ó c a pháp nhân và th c hi n t i ph m vì l i cũng ph i th a nh n các văn b n hư ng d n ích c a pháp nhân, c n thi t ph i quy nh xét x và án l cũng ph n ánh hay c th hoá c trách nhi m hình s c a pháp nhân song chính sách hình s . song v i trách nhi m hình s c a cá nhân 4. m b o nguyên t c pháp ch i v i các trư ng h p ph m t i này. Như trong lu t hình s , òi h i ph i nhanh chóng v y, trong ph n chung ph i có quy nh b sung các quy nh còn thi u trong BLHS th a nh n ch th c a t i ph m còn có th nói riêng cũng như trong pháp lu t hình s là pháp nhân và t ó có quy nh v các nói chung nh m t o cơ s pháp lí y cho hình ph t có th áp d ng i v i pháp nhân. vi c xác nh trách nhi m hình s . Vi c quy ng th i, trong ph n các t i ph m, c n nh y cơ s pháp lí c a trách nhi m ph i có quy nh b sung th hi n nh ng t i 56 t¹p chÝ luËt häc sè 8/2007
  4. nghiªn cøu - trao ®æi c và BLHS c a Liên bang Nga.(10) ph m nào có ch th t i ph m là pháp nhân và có quy nh v các khung hình ph t có tăng hi u qu áp d ng hình ph t, c n th áp d ng i v i pháp nhân. Trách nhi m thi t ph i s a i m t s quy nh c a BLHS hình s c a pháp nhân có th ư c quy nh theo hư ng gi m s t i ph m cho phép áp i v i các t i ph m như các t i xâm ph m d ng hình ph t t hình, như không quy nh tr t t qu n lí kinh t , các t i ph m v môi áp d ng hình ph t t hình i v i các t i trư ng ho c m t s t i ph m v ma tuý… xâm ph m tr t t qu n lí kinh t . ng th i, Trên cơ s tham kh o các quy nh c a B nên quy nh cho phép áp d ng ph bi n hơn lu t hình s m t s nư c, như C ng hoà hình ph t ti n và hình ph t này ư c quy t Pháp, C ng hoà nhân dân Trung Hoa, có th nh căn c vào m c thu nh p c a ngư i quy nh các hình ph t có th áp d ng i ph m t i. Có như v y thì vi c áp d ng hình v i pháp nhân như gi i th pháp nhân, ph t ph t ti n s có tác ng hi u qu hơn trong ti n, c m ti n hành m t ho c nhi u ho t vi c ngăn ng a t i ph m. ng ngh nghi p… BLHS năm 1999 c n th hi n rõ ràng Nghiên c u th c tr ng các quy nh c a hơn chính sách hình s phân hoá i v i các BLHS cho th y, BLHS chưa có cơ s trư ng h p ư c gi m nh trách nhi m hình pháp lí u tranh ch ng và phòng ng a s . C th , ph i quy nh rõ trư ng h p ư c các lo i t i ph m c a t ch c t i ph m, c gi m nh trách nhi m hình s s ư c áp bi t là c a các t ch c t i ph m xuyên qu c d ng khung hình ph t nh hơn t c là khung gia.(8) BLHS ch có cơ s pháp lí u hình ph t có m c gi m c v m c cao nh t tranh ch ng các t i ph m c th do các và m c th p nh t.(11) Theo ó, m t lo t các thành viên c a t ch c t i ph m th c hi n quy nh c a BLHS nên ư c s a i, b (có th v i hình th c ph m t i có t ch c) sung. ó là các quy nh c a i u 52 v mà còn thi u quy nh t o cơ s pháp lí cho quy t nh hình ph t trong trư ng h p chu n vi c xác nh trách nhi m hình s iv i b t i ph m, ph m t i chưa t; các i u 72, nh ng hành vi thành l p và tham gia t 73, 74 v ph t ti n, c i t o không giam gi , ch c t i ph m (ngoài t ch c t i ph m tù có th i h n áp d ng i v i ngư i chưa nh m l t chính quy n dân ch nhân dân thành niên. Vì các i u lu t này ch quy nh ư c quy nh t i i u 79 BLHS). Vì v y, gi m m c cao nh t mà không quy nh gi m c n b sung vào BLHS i u lu t quy nh m c th p nh t c a khung hình ph t ư c áp rõ như th nào là t ch c t i ph m và trách d ng i v i các trư ng h p ư c gi m nh . nhi m hình s i v i hành vi thành l p ho c tham gia t ch c t i ph m.(9) BLHS Cũng c n quy nh thêm trư ng h p gi m nh hơn trách nhi m hình s i v i ngư i c a nhi u nư c trên th gi i ã có quy nh giúp s c so v i nh ng ngư i ng ph m v lo i t i ph m này, như BLHS c a C ng hoà Pháp, BLHS c a C ng hoà liên bang khác và c n th hi n trong quy nh c a i u t¹p chÝ luËt häc sè 8/2007 57
  5. nghiªn cøu - trao ®æi 53 BLHS (quy t nh hình ph t trong trư ng áng k cho xã h i ã xu t hi n trong m t h p ng ph m). s các lĩnh v c m i phát tri n c a n n kinh BLHS Vi t Nam cũng c n th hi n rõ t th trư ng. ó là hành vi thông ng ho c vi hơn chính sách nhân o và chính sách ph m các quy nh v u th u; hành vi nguy khuy n khích ngư i ph m t i t ý n a ch ng hi m nh m c n tr ho t ng kinh doanh; ch m d t hay t ý k t thúc vi c ph m t i. hành vi nguy hi m liên quan n phá s n; hành Theo ó, BLHS c n ư c b sung thêm quy vi nguy hi m trong lĩnh v c th trư ng ch ng nh v mi n trách nhi m cho trư ng h p t khoán; hành vi nguy hi m th hi n s c nh ý k t thúc t i ph m b ng cách tích c c ngăn tranh không lành m nh; các hành vi nguy hi m ch n không cho h u qu c a t i ph m x y trong lĩnh v c b o hi m v.v.. ra và quy nh các trư ng h p t ý n a m b o các quy nh v t i ph m c ch ng ch m d t hay t ý k t thúc t i ph m th c a BLHS mang tính khái quát, n nh, trong ng ph m mà trên th c t ã ư c có hi u l c lâu dài, nên quy nh t i ph m hư ng d n th a nh n.(12) b ng cách mô t t i ph m ch y u thông qua Trong quá trình phát tri n kinh t th các d u hi u nh tính, h n ch thông qua trư ng và h i nh p kinh t qu c t , nhi u các d u hi u mang tính nh lư ng. c bi t d ng hành vi nguy hi m cho n n kinh t th là vi c quy nh các d u hi u nh lư ng trư ng mà nh ng hành vi này ã ư c pháp ph n ánh giá tr tài s n là d u hi u nh t i lu t qu c t cũng như pháp lu t c a nhi u ho c nh khung hình ph t c a m t s t i nư c trên th gi i coi là t i ph m cũng ã thu c nhóm t i xâm ph m s h u và t i xu t hi n hay xâm nh p vào Vi t Nam. Do ph m v ch c v ã s m b c l nh ng h n v y, BLHS c n ph i ư c s a i, b sung ch và b t c p trong th c ti n u tranh cho phù h p v i th c t này. phòng ch ng t i ph m. Các quy nh v các Trư c h t, các quy nh c a BLHS v các d u hi u nh lư ng các ch t ma tuý i v i t i xâm ph m các quy n s h u trí tu (13) c n các t i ph m v ma tuý trong BLHS cũng ph i s a i m b o quy nh y các không còn thích h p làm cơ s phân hoá h p d ng hành vi xâm ph m nghiêm tr ng quy n lí trách nhi m hình s i v i các t i ph m s h u trí tu ã ư c quy nh trong pháp v ma tuý vì tr ng lư ng các ch t ma tuý là lu t c a WTO và ư c n i lu t hoá trong i tư ng tác ng c a các t i ph m v ma pháp lu t Vi t Nam. Ví d , hành vi xâm ph m tuý ngày m t tăng, ngày càng có nhi u quy n tác gi c a các chương trình máy tính trư ng h p ph m t i b x theo khung n ng vì m c ích thương m i ph i ư c quy nh nh t thu c các i u lu t v t i ph m ma tuý. b sung là t i ph m vào i u 131 BLHS. Vì v y, trong BLHS, không nên quy nh nh Bên c nh ó cũng c n quy nh là t i lư ng giá tr tài s n và nh lư ng ch t ma tuý ph m m t lo t các hành vi nguy hi m m c là d u hi u nh t i ho c nh khung hình ph t. 58 t¹p chÝ luËt häc sè 8/2007
  6. nghiªn cøu - trao ®æi Nh ng nh lư ng này nên ư c hư ng d n lu t hình s , T p chí lu t thư ng xuyên và linh ho t nh m u tranh có nh l ng trong B h c, s 1/2005. i v i các t i ph m này.(14) hi u qu (1).Xem: TS. Phùng Th Hùng, Tìm hi u chính sách hình s trong xây d ng nhà nư c pháp quy n Vi t Nam xã h i ch nghĩa, T p chí c nh sát nhân dân, s 3/2004, tr.6. (2).Xem: PGS.TS. Ph m H ng H i, Ti p t c hoàn thi n chính sách hình s ph c v quá trình i m i và xu th h i nh p nư c ta hi n nay, T p chí nhà nư c và pháp lu t, s 6/2002, tr.51. (3), (4).Xem: GS.TSKH. ào Trí Úc, Lu t hình s Vi t Nam, quy n I, Nh ng v n chung, tr. 183, 184, Nxb. Khoa h c xã h i, Hà N i, 2000. (5).Xem: GS.TS. Nguy n Ng c Hoà, PGS.TS. Lê Th Sơn, T i n pháp lu t hình s , tr.43, Nxb. Tư pháp, Hà N i, 2006. (6).Xem: PGS.TS. Lê Th Sơn, Khái ni m ngư i th c hi n t i ph m và khái ni m ngư i ng ph m, T p chí lu t h c s 1/1995; Hoàn thi n ch nh cơ s pháp lí c a trách nhi m hình s , T p chí lu t h c, s 6/1996. (7).Xem: PGS.TS. Lê Th Sơn, V các giai o n th c hi n hành vi ng ph m, T p chí lu t h c, s 3/1998. (8).Xem: TS. Dương Tuy t Miên, N i dung pháp lí hình s trong công ư c c a Liên h p qu c v ch ng t i ph m có t ch c xuyên qu c gia, T p chí lu t h c, s 7/2006. (9).Xem: PGS.TS. Lê Th Sơn, V t i ph m có d u hi u “có t ch c” trong lu t hình s Vi t Nam, T p chí lu t h c, s 1/2003. (10).Xem: PGS.TS. Lê Th Sơn, V t i ph m có d u hi u “có t ch c” trong lu t hình s Vi t Nam, Tài li u ã d n. (11).Xem: PGS.TS. Lê Th Sơn, V trách nhi m hình s c a hành vi chu n b ph m t i và ph m t i chưa t, T p chí lu t h c, s 4/2002. (12).Xem: PGS.TS. Lê Th Sơn, Hoàn thi n ch nh cơ s pháp lí c a trách nhi m hình s , T p chí lu t h c, s 6/1996. (13). ó là các i u 131; các i u 156-158; i u 168; i u 171 BLHS năm 1999. (14).Xem: PGS.TS. Lê Th S n, V d u hi u t¹p chÝ luËt häc sè 8/2007 59

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản