Câu h i ôn t p môn lu t hi n pháp t s n ế ư
1. Phân tích vai trò c a đ ng phái chính tr trong vi c t ch c và ho t đ ng c a
nhà n c t s n?ướ ư
- Đ ng phái chính tr (ĐPCT) : là t ch c chính tr th hi n l i ích c a m t giai c p
h i nh t đ nh, s t n t i c a đ ng g n li n cu c đ u tranh giành chính quy n đ b o
v l i ích c a giai c p mình
* Phân tích :
- ĐPCT vai trò r t quan tr ng đ i v i vi c t ch c, ho t đ ng c a b máy nhà n c ướ
t s n. Ho t đ ng c a đ ng ph i chính tr đôi khi đã làm cho các c quan nhà n c tư ơ ướ
ch c và ho t đ ng không theo đúng tinh th n c a pháp lu t.
d : Theo quy đ nh c a pháp lu t Anh, n hoàng đ c quy n b nhi m Th ượ
t ng. Tuy nhiên, hi n nay n hoàng Anh không th b nhi m ai khác ngoài th lĩnh c aướ
Đ ng chi m đa s gh trong ngh vi n làm Th t ng. ế ế ướ
- nhà n c t s n, b u c là cu c đ u tranh công khai gi a các đ ng phái chính tr . ướ ư
các đ ng phái chính tr tr thành Đ ng c m quy n thông qua các cu c b u c ngh vi n
b u c T ng th ng ( chính th c ng hòa t ng th ng và c ng hòa l ng tính) ưỡ
- nhà n c t s n, n u không ph i đ ng viên c a các đ ng phái chính tr thì r t ướ ư ế
khó tr thành Th t ng (ho c t ng th ng chính th c ng hòa t ng th ng c ng hòa ướ
l ng tính).ưỡ
- Các đ ng phái chính tr không c m quy n, đóng vai trò đ i l p v i Đ ng c m
quy n.
d : n c Anh, ngoài chính ph đang c m quy n, pháp lu t còn cho phép thành ướ
l p “N i các bóng t i” c a Đ ng đ i l p. Nhi m v c th c a Đ ng đ i l p tìm ra
nh ng khi m khuy t c a Đ ng c m quy n đ công kích ti n t i l t đ Chính ph c a ế ế ế
Đ ng c m quy n. Chính s đ i l p này tác d ng nh t đ nh, làm cho Đ ng c m quy n
th n tr ng h n khi đ a ra nh ng quy t đ nh c a mình. ơ ư ế
2. T i sao nói s ho t đ ng c a đ ng phái chính tr làm cho các c quan nhà ơ
n c ho t đ ng không theo quy đ nh c a pháp lu t?ướ
- Đ ng phái chính tr : là t ch c chính tr th hi n l i ích c a m t giai c p xã h i nh t
đ nh, s t n t i c a đ ng g n li n cu c đ u tranh giành chính quy n đ b o v l i ích
c a giai c p mình.
- Đ ng phái chính tr vai trò r t quan tr ng đ i v i vi c t ch c, ho t đ ng c a b
máy nhà n c t s n th hi n ch s ho t đ ng c a đ ng phái chính tr làm cho các cướ ư ơ
quan nhà n c ho t đ ng không theo quy đ nh c a pháp lu t; nguyên nhân làm cho hi nướ ế
pháp t s n mang tính gi t ng, không hi u l c pháp trên th c t . d nh cácư ưở ế ư
n c theo chính th đ i ngh , pháp lu t quy đ nh nguyên th qu c gia (ng i đ ng đ u nhàướ ườ
n c) đ c quy n l a ch n b nhi m Th t ng chính ph nh ng trên th c t nguyênướ ượ ướ ư ế
th qu c gia không đ c t ý mình l a ch n b nhi m th t ng chính ph ch ượ ướ
đ c l a ch n th lĩnh c a Đ ng chi m đa s gh trong ngh vi n làm th t ng (đi uư ế ế ướ
nay Hi n pháp không quy đ nh) vì s c ép c a đ ng phái. N u b nhi m ng i khác thì nghế ế ườ
vi n v i đa s gh c a đ ng đang c m quy n s không phê chu n ý trí c a nguyên th ế
qu c gia. Đi u này th hi n vi c nhân dân thông qua lá phi u c a mình đã ch n th t ng ế ướ
và đ ng c m quy n cho mình.
M t khác, cũng theo quy đ nh c a hi n pháp thì chính ph do ngh vi n thành l p ra. ế
N u chính ph ho t đ ng không hi u qu thì ngh vi n quy n l t đ chính ph nh ngế ư
quy đ nh này ít đ c áp d ng trên th c t khi chính ph ho t đ ng không hi u qu chính ượ ế
ph s đ t ra v n đ b phi u tín nhi m thì các đ ng viên c a đ ng chi m đa s gh trong ế ế ế
ngh vi n v n b phi u tín nhi m đ i v i chính ph (ngh vi n l i ho t đ ng theo đa s ) ế
thì v n đ l t đ chính ph s không th c hi n đ c. ượ
Nhà n c theo chính th đ i ngh đ cao vai trò c a ngh vi n nh ng chính s ho tướ ư
đ ng c a đ ng phái chính tr làm cho vai trò c a ngh vi n b gi m xu ng. nh chính ư
ph đ t ra v n đ gi i tán ngh vi n thì quy t đ nh này s d thành công h n đ c s ế ơ ượ
đ ng thu n c a đ ng viên c a đ ng chi m đa s gh trong ngh vi n bi u quy t đ ng ý ế ế ế
gi i tán ngh viên d n đ n ngh vi n b gi i tán. Chính nh ng đi u này cho th y s ho t ế
đ ng c a đ ng phái chính tr làm cho các c quan nhà n c ho t đ ng không theo quy đ nh ơ ướ
c a pháp lu t
3. So sánh các chính th nhà n c v i nhau.ế ướ
- Gi a chính th quân ch đ i ngh và chính th c ng hòa đ i ngh :
+ Gi ng nhau: T ch c nhà n c đ c phân chia thành ba nhánh quy n l p pháp, ướ ượ
hành pháp t pháp. Quy n l p pháp do ngh vi n n m, quy n hành pháp do chính phư
n m và quy n t pháp do Tòa án n m. Đ ng phái chính tr và Chính ph vai trò r t quan ư
tr ng. Tuyên b nguyên t c quy n l c t i cao c a ngh vi n. Chính ph đ u do ngh vi n
thành l p ra và ch u trách nhi m tr c ngh vi n. Đ ng đ u chính ph Th t ng. Tuyên ướ ướ
b nguyên t c “nguyên th qu c gia trách nhi m” (ch phó th ). Vai trò c a nguyên
th qu c gia đ c đánh giá cao khi đ t n c g p kh ng ho ng. ượ ướ
+ Khác nhau:
Tiêu chí Quân ch đ i ngh C ng hòa đ i ngh
Nguyên th qu c gia Vua (n hoàng), đ c ượ
hình thành b ng con
đ ng th t p truy nườ ế
ngôi, nhi m kỳ su t
đ i
T ng th ng, do ngh vi n b u ra
trong s đ i bi u c a mình,
ho t đ ng theo nhi m kỳ nh t
đ nh.
- Gi a chính th quân ch đ i ngh và chính th c ng hòa t ng th ng:
+ Gi ng nhau: T ch c nhà n c đ c phân chia thành ba nhánh quy n l p pháp, ướ ượ
hành pháp t pháp. Quy n l p pháp do ngh vi n n m, quy n hành pháp do chính phư
n m và quy n t pháp do Tòa án n m. Đ ng phái chính tr và Chính ph vai trò r t quan ư
tr ng. Ngh vi n đ u do dân b u ra
+ Khác nhau:
Tiêu chí Quân ch đ i ngh C ng hòa t ng th ng
Nguyên th qu c gia Vua (n hoàng), đ c ượ
hình thành b ng con
đ ng th t p truy nườ ế
ngôi, nhi m kỳ su t
đ i
T ng th ng, do dân b u ra,
quy n l c r t l n, n m toàn b
quy n hành pháp, ho t đ ng
theo nhi m kỳ nh t đ nh
Cách th c thành l p
chính phNgh vi n thành l p ra
Chính ph , Th lĩnh
đ ng chi m đa s ế
trong ngh vi n làm th
t ng đ ng đ u chínhướ
ph
T ng th ng b nhi m các thành
ph n c a Chính ph . Không
ch c danh th t ng đ ng đ u ướ
chính ph
C ch ch u tráchơ ế
nhi m c a Chính ph Ch u trách nhi m tr c ướ
ngh vi n Không ph i ch u trách nhi m
tr c ngh vi n, ch ch u tráchướ
nhi m tr c t ng th ng ướ
Vai trò c a nguyên
th qu c gia R t hình th c, n ng
tính l tân tính
R t l n, v a đ ng đ u nhà
n c v a đ ng đ u chính ph ướ
ngo i giao
Áp d ng thuy t tam ế
quy n phân l p R t m m d o, ít s
tách bi t vì s g n
ch t ch gi a đ ng,
chính ph và ngh vi n
s tách bi t ràng gi a c a
ba nhánh quy n l p pháp, hành
pháp và t phápư
- Gi a chính th quân ch đ i ngh và chính th c ng hòa l ng tính: ưỡ
+ Gi ng nhau: T ch c nhà n c đ c phân chia thành ba nhánh quy n l p pháp, ướ ượ
hành pháp t pháp. Quy n l p pháp do ngh vi n n m, quy n hành pháp do chính phư
n m và quy n t pháp do Tòa án n m. Đ ng phái chính tr và Chính ph vai trò r t quan ư
tr ng. Ngoài ra, hai chính th này còn s gi ng nhau n a là đ u ch c danh th t ng ướ
và Chính ph đ u ph i ch u trách nhi m tr c ngh viên. ướ
+ Khác nhau:
Tiêu chí Quân ch đ i ngh C ng hòa l ng tính ưỡ
Nguyên th qu c gia Vua (n hoàng), đ c ượ
hình thành b ng con
đ ng th t p truy nườ ế
ngôi, nhi m kỳ su t
đ i
T ng th ng, do dân b u ra, ho t
đ ng theo nhi m kỳ nh t đ nh
Cách th c thành l p
chính phNgh vi n thành l p ra
Chính ph , Th lĩnh
đ ng chi m đa s ế
trong ngh vi n làm th
t ngướ
T ng th ng b nhi m các thành
ph n c a Chính ph nh ng ư
ph i đ c ngh vi n thông qua ượ
C ch ch u tráchơ ế
nhi m c a Chính ph Ch u trách nhi m tr c ướ
ngh vi n V a ch u trách nhi m tr c ướ
Ngh vi n v a ch u trách nhi m
tr c T ng th ngướ
Vai trò c a nguyên
th qu c gia R t hình th c, n ng
tính l tân tính
ngo i giao
T ng đ i l n, v a đ ng đ uươ
nhà n c v a đ ng đ u chínhướ
ph và lãnh đ o chính ph
Áp d ng thuy t tam ế
quy n phân l p R t m m d o, ít s
tách bi t vì s g n
ch t ch gi a đ ng,
chính ph và ngh vi n
s tách bi t h n gi a chính ơ
ph và ngh vi n
- Gi a chính th c ng hòa đ i ngh và chính th c ng hòa t ng th ng.
+ Gi ng nhau: T ch c nhà n c đ c phân chia thành ba nhánh quy n l p pháp, ướ ượ
hành pháp t pháp. Quy n l p pháp do ngh vi n n m, quy n hành pháp do chính phư
n m và quy n t pháp do Tòa án n m. Đ ng phái chính tr và Chính ph vai trò r t quan ư
tr ng. Đ u có nguyên th qu c gia là t ng th ng.
+ Khác nhau:
Tiêu chí C ng hòa đ i ngh C ng hòa t ng th ng
Nguyên th qu c gia Do ngh vi n b u ra,
không có th c quy n, Do dân b u ra, quy n l c
r t l n, n m toàn b quy n
hành pháp
Cách th c thành l p
chính phNgh vi n thành l p ra
Chính ph , Th lĩnh
đ ng chi m đa s ế
T ng th ng b nhi m nhi m
các thành ph n c a Chính ph .
Không có ch c danh th t ng. ướ
trong ngh vi n làm th
t ng đ ng đ u chínhướ
ph
C ch ch u tráchơ ế
nhi m c a Chính ph Ch u trách nhi m tr c ướ
ngh vi n Không ph i ch u trách nhi m
tr c ngh vi n, ch ch u tráchướ
nhi m tr c t ng th ng ướ
Vai trò c a nguyên
th qu c gia R t hình th c, n ng
tính l tân tính
ngo i giao
R t l n, v a đ ng đ u nhà
n c v a đ ng đ u chính ph ướ
Áp d ng thuy t tam ế
quy n phân l p R t m m d o, ít s
tách bi t vì s g n
ch t ch gi a đ ng,
chính ph và ngh vi n
s tách bi t ràng gi a c a
ba nhánh quy n l p pháp, hành
pháp và t phápư
- Gi a chính th c ng hòa đ i ngh và chính th c ng hòa l ng tính: ưỡ
+ Gi ng nhau: T ch c nhà n c đ c phân chia thành ba nhánh quy n l p pháp, ướ ượ
hành pháp t pháp. Quy n l p pháp do ngh vi n n m, quy n hành pháp do chính phư
n m và quy n t pháp do Tòa án n m. Đ ng phái chính tr và Chính ph vai trò r t quan ư
tr ng. Đ u có nguyên th qu c gia là t ng th ng và ch c danh th t ng chính ph . ướ
+ Khác nhau:
Tiêu chí Công hòa đ i ngh C ng hòa l ng tính ưỡ
Nguyên th qu c gia Do ngh vi n b u ra, không
có th c quy n, Do dân b u ra, quy n l c r t
l n, n m toàn b quy n hành
pháp
Cách th c thành l p
chính phNgh vi n thành l p ra
Chính ph , Th lĩnh đ ng
chi m đa s trong nghế
vi n làm Th t ng ướ
T ng th ng b nhi m các thành
ph n c a Chính ph nh ng ư
ph i đ c ngh vi n thông qua ượ
C ch ch u tráchơ ế
nhi m c a Chính ph Ch u trách nhi m tr c ướ
ngh vi n V a ch u trách nhi m tr c ướ
Ngh vi n v a ch u trách nhi m
tr c T ng th ngướ
Vai trò c a nguyên
th qu c gia R t hình th c, n ng tính l
tân và tính ngo i giaoT ng đ i l n, v a đ ng đ uươ
nhà n c v a đ ng đ u chínhướ
ph và lãnh đ o chính ph
Áp d ng thuy t tam ế
quy n phân l p R t m m d o, ít s tách
bi t s g n ch t
ch gi a đ ng, chính ph
và ngh vi n
s tách bi t h n gi a chính ơ
ph và ngh vi n
- Gi a chính th c ng hòa t ng th ng và chính th c ng hòa l ng tính: ưỡ
+ Gi ng nhau: T ch c nhà n c đ c phân chia thành ba nhánh quy n l p pháp, ướ ượ
hành pháp t pháp. Quy n l p pháp do ngh vi n n m, quy n hành pháp do chính phư
n m và quy n t pháp do Tòa án n m. Đ ng phái chính tr và Chính ph vai trò r t quan ư
tr ng. Đ u nguyên th qu c gia t ng th ng do dân b u ra, quy n l c l n, ho t
đ ng theo m t nhi m kỳ nh t đ nh.
+ Khác nhau:
Tiêu chí Công hòa t ng th ng C ng hòa l ng tính ưỡ
Nguyên th qu c gia quy n l c r t l n, n m
toàn b quy n hành pháp quy n l c l n, ng i lãnh ườ
đ o chính ph
Cách th c thành l p
chính phT ng th ng b nhi m
nhi m các thành ph n c a
Chính ph . Không ch c
danh th t ng ướ
T ng th ng b nhi m các thành
ph n c a Chính ph nh ng ư
ph i đ c ngh vi n thông qua. ượ
ch c danh th t ng ch u ướ
trách nhi m qu n lý Chính ph
C ch ch u tráchơ ế
nhi m c a Chính ph Ch u trách nhi m tr c ướ
T ng th ng V a ch u trách nhi m tr c ướ
Ngh vi n v a ch u trách nhi m
tr c T ng th ngướ
Áp d ng thuy t tam ế
quy n phân l p s tách bi t h n gi a ơ
chính ph và ngh vi n s tách bi t ràng gi a ba
nhánh quy n l p pháp, hành
pháp và t phápư
4. Phân tích các quy đ nh pháp lu t v b u c c a nhà n c t s n. ướ ư
B u c vi c l a ch n ng i đ m nhi m m t ch c v trong m t t ch c thông ườ
qua s bi u th ý chí c a các thành viên t ch c theo các quy đ nh nh t đ nh.
- Nguyên t c b u cắầử
+ Nguyên t c ph thông: B u c đ c m r ng cho m i công dân đ n tu i tr ng ượ ế ưở
thành. Tuy nhiên nhi u n c trên th gi i quy đ nh nh ng h n ch quy n b u c c a công ướ ế ế
dân v i nh ng hình th c khác nhau nh th i gian nh p qu c t ch, đi u ki n c trú, đi u ư ư
ki n văn hóa, tu i tác, tài s n, gi i tính.v.v…đã g t m t s l ng l n ng i dân lao đ ng ượ ườ
+ Nguyên t c bình đ ng: Bình đ ng trên 3 ph ng di n, gi a c tri v i c tri (t o ươ
cho m i c tri có m t phi u b u trong m t cu c b u c và giá tr c a phi u b u nh nhau, ế ế ư
không ph thu c vào gi i tính, đ a v h i, s c t c, tôn giáo,...Trên th c t m t s c tri ế
có them phi u b sung), ng c viên v i ng c viên và gi a các đ n v b u c v i nhau.ế ơ
- Ti n trình các cu c b u c :ế
+ L p danh sách c tri:
+ Đ n v b u cơ
+ Gi i thi u ng c viên: Đ ng nào dành đ c s l ng gh nh t đ nh trong Ngh ượ ượ ế
vi n cu c b u c tr c thì đ c gi i thi u ng c viên. Đ ng m i thành l p có th trình ướ ượ
c quan b u c v c ng lĩnh, đi u l ho t đ ng c a mình s đ c b u m t s sơ ươ ượ
l ng gh nh t đ nh. ượ ế
* Cách th c gi i thi u :
Thông qua y ban l a ch n (2 -3 Đ ng viên cao c p mang tính ch t bí m t);
T t c đ ng viên tham d (Chi b c đ i di n - Đ i di n h p h i ngh đ ng đ a
ph ng( ng c viên) - ng c viên đ a v trung ng phê chu n. ươ ư ươ
Qua đ i h i Đ ng đ ch n ng c viên (b u c s b ) đa s t ng đ i hay đa s ơ ươ
tuy t đ i.
+ C quan ph trách b u c .ơ
Thành l p th ng xuyên cho các cu c b u c (th ng thu c b n i v ) ườ ườ
Thành l p theo các cu c b u c - B u c k t thúc thì các c quan này cũng k t thúc ế ơ ế
nhi m kỳ.
+ L p danh sách ng c viên:
Quy n gi i thi u thu c v đ ng phái chính tr
Quy n l p danh sách ng c viên thu c v các c quan ph trách b u c (g t tên ơ
nh ng ng c viên không theo quy đ nh c a pháp lu t)
Đi u này đ m b o c ch ki m ch , đ i tr ng l n nhau gi a đ ng phái chính tr ơ ế ế
nhà n c.ướ
+ V n đ ng tranh c