Câu h i: C s lý lu n, yêu c u và ý nghĩa c a quan đi m kháchỏ ơ ở ậ ầ ủ ể
quan.
Bài làm:
Đ t n t i, loài ng i ph i thích nghi v i môi tr ng s ng c aể ồ ạ ườ ả ớ ườ ố ủ
mình, nh ng con ng i không thích nghi v i th gi i bên ngoài m t cáchư ườ ớ ế ớ ộ
th đ ng, mà luôn luôn tìm cách bi n đ i th gi i đó theo nh ng yêu c uụ ộ ế ổ ế ớ ữ ầ
cu c s ng c a mình. Mu n v y, con ng i ph i hi u th gi i xung quanhộ ố ủ ố ậ ườ ả ể ế ớ
cũng nh v chính b n thân con ng i. Th gi i quanh ta là gì? Nó b tư ề ả ườ ế ớ ắ
đ u t đâu và có k t thúc hay không? S c m nh nào chi ph i s t n t i vàầ ừ ế ứ ạ ố ự ồ ạ
bi n đ i c a nó? Con ng i là gì, nó đ c sinh ra nh th nào, quan hế ổ ủ ườ ượ ư ế ệ
c a nó v i bên ngoài ra sao? Nó có th bi t gì và làm gì v i th gi i đó?ủ ớ ể ế ớ ế ớ
Vì sao có ng i t t k x u? Cu c s ng c a con ng i có ý nghĩa gì, ch tườ ố ẻ ấ ộ ố ủ ườ ế
là còn hay h t, n u h t thì sao và n u c n thì đâu?... Nh ng câu h i nhế ế ế ế ồ ở ữ ỏ ư
v y luôn đ c đ t ra m c đ khác nhau đ i v i con ng i t th iậ ượ ặ ở ứ ộ ố ớ ườ ừ ờ
nguyên th y cho đ n ngày nay và c mai sau. Nh v y, s khách quanủ ế ả ư ậ ự
cũng mang trong nó s t n t i thích nghi gi a t nhiên, xã h i, không gianự ồ ạ ữ ự ộ
và th i gian.ờ
Đ c tính c a t duy con ng i là mu n bi t t n cùng, hoàn toànặ ủ ư ườ ồ ế ậ
đ y đ , nh ng tri th c mà con ng i và c loài ng i có đ c luôn cóầ ủ ư ứ ườ ả ườ ượ
h n, trong khi th gi i thì vô h n. Ph i chăng đó là m u ch t c a s tranhạ ế ớ ạ ả ấ ố ủ ự
lu n mãi mà không đi đ n nh t quán, bu c con ng i ph i tin vào m t cáiậ ế ấ ộ ườ ả ộ
gì đó, v t ch t hay tinh th n?ậ ấ ầ
Quá trình tìm tòi gi i đáp nh ng câu h i nh trên đã hình thành ả ữ ỏ ư ở
con ng i – nh ng quan ni m nh t đ nh, trong đó nh ng y u t v đ cườ ữ ệ ấ ị ữ ế ố ề ứ
tin, ni m vui, c m xúc, trí tu , tri th c… hòa quy n v i nhau trong m tề ả ệ ứ ệ ớ ộ
kh i th ng nh t. Tri th c là c s tr c ti p cho s hình thành th gi iổ ố ấ ứ ơ ở ự ế ự ế ớ
quan, song, tri th c ch gia nh p vào th gi i quan khi đã tr thành ni mứ ỉ ậ ế ớ ở ề
tin c a con ng i qua s th nghi m lâu dài trong cu c s ng c a nó. Sủ ườ ự ể ệ ộ ố ủ ự
hình thành đ c tin là do m c v m t c i ngu n, còn s hình thành lýứ ơ ướ ề ộ ộ ồ ự
t ng là trình đ phát tri n cao c a trí tu nhìn nh n v th gi i quan.ưở ộ ể ủ ệ ậ ề ế ớ
Toàn b nh ng quan ni m v th gi i, v v trí c a con ng i trongộ ữ ệ ề ế ớ ề ị ủ ườ
th gi i đó, v chính b n thân.'và cu c s ng (s ng và ch t) c a con ng iế ớ ề ả ộ ố ố ế ủ ườ
và loài ng i h p thành th gi i quan c a m t con ng i, m t c ng đ ngườ ợ ế ớ ủ ộ ườ ộ ộ ồ
ng i trong m i th i đ i nh t đ nh. Nh v y, th gi i quan bao hàmườ ỗ ờ ạ ấ ị ư ậ ế ớ
ngu n g c con ng i, m i quan h c a con ng i, t c là nhân sinh quanồ ố ườ ố ệ ủ ườ ứ
và toàn b nh ng quan ni m v cu c s ng c a con ng i, loài ng i sinhộ ữ ệ ề ộ ố ủ ườ ườ
ra con ng i. ườ
Tin vào ngu n g c phát sinh ra con ng i t đ c tin là ph ng pháp c mồ ố ườ ừ ứ ươ ả
nh n th gi i r t đ c tr ng c a logic h th ng đ n gi n, có t "t duyậ ế ớ ấ ặ ư ủ ệ ố ơ ả ừ ư
nguyên th y", đó là hình thái bi u hi n m t cách t p trung và khái quát thủ ể ệ ộ ậ ế
gi i quan c a h th ng logic tình c m, có t khi con ng i xu t hi n.ớ ủ ệ ố ả ừ ườ ấ ệ
Trong nh ng câu chuy n x a kia vi t l i v ngu n g c loài ng i ch aữ ệ ư ế ạ ề ồ ố ườ ứ
đ ng nh ng y u t tri th c và xúc c m, logic và lý trí s khai, hi n th cự ữ ế ố ứ ả ơ ệ ự
và m c, cái có th t và văn ch ng... hòa quy n vào nhau, di n t thơ ướ ậ ươ ệ ễ ả ế
gi i quan b ng h th ng ngôn ng dân gian cho c m t c ng đ ng ng i,ớ ằ ệ ố ữ ả ộ ộ ồ ườ
m t dân t c: ộ ộ
Trí tu c a con ng i ngày càng ti n b cùng v i s phát tri n ngày càngệ ủ ườ ế ộ ớ ự ể
đa d ng, phong phú và ph c t p c a ho t đ ng th c ti n, tính tích c cạ ứ ạ ủ ạ ộ ự ễ ự
c a t duy con ng i đ t b c chuy n bi n mang tính cách m ng khoaủ ư ườ ạ ướ ể ế ạ
h c nh xu t hi n các công c th c nghi m n i dài t m v i c a giácọ ờ ấ ệ ụ ự ệ ố ầ ớ ủ
quan vào nh n th c th gi i. Con ng i b c đ u có ý th c v mình nhậ ứ ế ớ ườ ướ ầ ứ ề ư
m t th c th tách kh i t nhiên, t duy con ng i h ng s "ph n t "ộ ự ể ỏ ự ư ườ ướ ự ả ư
(ti ng Hy L p: reflxio nghĩa là suy ng m, đánh giá) vào chính ho t đ ngế ạ ẫ ạ ộ
c a b n thân mình, t đó m t ph ng th c m i c a t duy đ nh n th củ ả ừ ộ ươ ứ ớ ủ ư ể ậ ứ
th gi i đ c hình thành - t duy tri t h c. Khác v i th n h c, huy nế ớ ượ ư ế ọ ớ ầ ọ ề
tho i, văn ch ng, tri t h c di n t th gi i quan c a con ng i d iạ ươ ế ọ ễ ả ế ớ ủ ườ ướ
d ng xây d ng khái ni m, h th ng các ph m trù, tiên đ . Các quy lu t,ạ ự ệ ệ ố ạ ề ậ
h th ng mô hình v n đ ng c a tri t h c đóng vai trò nh nh ng b cệ ố ậ ộ ủ ế ọ ư ữ ậ
thang giá tr trong quá trình nh n th c th gi i. Trong th n h c, y u tị ậ ứ ế ớ ầ ọ ế ố
đ c tin là bi u t ng đóng vai trò ch đ o; còn trong tri t h c thì t duy,ứ ể ượ ủ ạ ế ọ ư
lý lu n là y u t ch đ o. V i ý nghĩa nh v y, tri t h c đ c xem nhậ ế ố ủ ạ ớ ư ậ ế ọ ượ ư
là nhà ph u thu t trong quá trình khám phá th gi i, là h c thuy t v sẫ ậ ế ớ ọ ế ề ự
khám phá đó, là th gi i quan. Đ ng nhiên, th gi i quan đ c hìnhế ớ ươ ế ớ ượ
thành t toàn b tri th c và kinh nghi m s ng c a con ng i và xã h iừ ộ ứ ệ ố ủ ườ ộ
loài ng i, song, b n thân nó ph i ch p nh n m t tiên đ là s "khoanhườ ả ả ấ ậ ộ ề ự
vùng" c a t duy là m t gi i h n khoa h c đ xác đ nh con ng i và vũủ ư ộ ớ ạ ọ ể ị ườ
tr . Tri th c do các khoa h c c th đ a l i là c s tr c ti p cho s hìnhụ ứ ọ ụ ể ư ạ ơ ở ự ế ự
thành nh ng quan ni m nh t đ nh v t ng m t, t ng b ph n c a th gi iữ ệ ấ ị ề ừ ặ ừ ộ ậ ủ ế ớ
theo tri th c tri t h c. V i nh ng ph ng th c t duy đ c thù c a mình,ứ ế ọ ớ ữ ươ ứ ư ặ ủ
tri t h c t o nên h th ng lý lu n bao g m nh ng quan đi m chung nh tế ọ ạ ệ ố ậ ồ ữ ể ấ
v th gi i theo m t tiên đ hay nh m t ch nh th , trong đó có con ng iề ế ớ ộ ề ư ộ ỉ ể ườ
và m i quan h c a nó v i th gi i chung quanh cũng nh th gi i chungố ệ ủ ớ ế ớ ư ế ớ
quanh v i con ng i và con ng i v i con ng i.ớ ườ ườ ớ ườ
Nh v y, tri t h c là nh n th c có tính h t nhân lý lu n c a th gi iư ậ ế ọ ậ ứ ạ ậ ủ ế ớ
quan, là h th ng các quan đi m lý lu n chung nh t v th gi i và v vệ ố ể ậ ấ ề ế ớ ề ị
trí c a con ng i trong th gi i đó. Có nghĩa là, tri t h e là th gi i quanủ ườ ế ớ ế ọ ế ớ
và nhân sinh quan c a con ng i khi xem xét th gi i và loài ng i trongủ ườ ế ớ ườ
m i quan h gi a ý th c và v t ch t, gi a con ng i v i con ng i trongố ệ ữ ứ ậ ấ ữ ườ ớ ườ
t nhiên và xã h i. ự ộ
C s lý lu n c a quan đi m khách quan là gi i quy t m i quan hơ ở ậ ủ ể ả ế ố ệ
gi a v t ch t và ý th c theo quan đi m c a tri t h c DVBC.ữ ậ ấ ứ ể ủ ế ọ
Gi a v t ch t và ý th c có m i quan h bi n ch ng, th hi n quaữ ậ ấ ứ ố ệ ệ ứ ể ệ
vai trò quy t đ nh c a v t ch t đ i v i ý th c và tính đ c l p t ng đ i,ế ị ủ ậ ấ ố ớ ứ ộ ậ ươ ố
s tác đ ng tr l i c a ý th c đ i v i v t ch t.ự ộ ở ạ ủ ứ ố ớ ậ ấ
Theo quan đi m c a tri t h c duy v t bi n ch ng, v t ch t là cể ủ ế ọ ậ ệ ứ ậ ấ ơ
s , c i ngu n s n sinh ra ý th c. V t ch t là cái có tr c, nó sinh ra ýở ộ ồ ả ứ ậ ấ ướ
th c, quy t đ nh n i dung và xu h ng phát tri n c a ý th c. Không cóứ ế ị ộ ướ ể ủ ứ
v t ch t thì không th có ý th c b i vì ngu n g c c a ý th c chính là v tậ ấ ể ứ ở ồ ố ủ ứ ậ
ch tấ
V n đ nh n th c và v n d ng đúng đ n nh ng quy lu t khách quan t lâu đã đ cấ ề ậ ứ ậ ụ ắ ữ ậ ừ ượ
Đ ng ta đ c bi t quan tâm. Bài h c tôn tr ng và hành đ ng theo quy lu t khách quanả ặ ệ ọ ọ ộ ậ
đ c nêu Đai h i VI c a Đ ng là m t b ng ch ng th hi n s quan tâm y(1).ượ ở ộ ủ ả ộ ằ ứ ể ệ ự ấ
Nh ng đ có th tôn tr ng và hành đ ng theo quy lu t khách quan, chúng ta không thư ể ể ọ ộ ậ ể
bi t cái gì có th đ c coi là quy lu t tr c, khi đi vào xác đ nh m t cách c thế ể ượ ậ ướ ị ộ ụ ể
nh ng quy lu t hi n đang tác đ ng th c s đ t n c ta mà chúng ta ph i tôn tr ngữ ậ ệ ộ ự ự ở ấ ướ ả ọ
và làm theo. Nói cách khác, vi c tìm hi u b n thân ph m trù "quy lu t", l ch s nh nệ ể ả ạ ậ ị ử ậ
th c nó, cũng nh nh ng v n đ hi n đang đ c đ t ra xung quanh ph m trù y làứ ư ữ ấ ề ệ ượ ạ ạ ấ
b c đi không th thi u đ c trong quá trình đ a Ngh quy t c a Đ ng vào cu cướ ể ế ượ ư ị ế ủ ả ộ
s ng. ố
Trong l ch s tri t h c, s k th a và phát tri n nh ng t t ng h p lý c a ng i điị ử ế ọ ự ế ừ ể ữ ư ưở ợ ủ ườ
tr c là xu h ng chung và t t y u c a m i tr ng phái tri t h c. Nh ng không ph iướ ướ ấ ế ủ ỗ ườ ế ọ ư ả
ngay t đ u, mà ph i đ n m t giai đo n nh t đ nh c a l ch s , xu h ng đó m i đ cừ ầ ả ế ộ ạ ấ ị ủ ị ử ướ ớ ượ
nh n th c. G.V.Ph.Hêgen là ng i đ u tiên ch ra xu h ng y khi trình bày quanậ ứ ườ ầ ỉ ướ ấ
ni m c a mình v các vòng tròn c a l ch s tri t h c. Ông cho r ng tri t h c hi n đ iệ ủ ề ủ ị ử ế ọ ằ ế ọ ệ ạ
là k t qu c a nh ng nguyên lý có t tr c đó. Thành th , trong tri t h c không cóế ả ủ ữ ừ ướ ử ế ọ
m t h th ng nào b l t đ , không ph i m t nguyên lý tri t h c nào đó b l t đ , màộ ệ ố ị ậ ổ ả ộ ế ọ ị ậ ổ
ch có s gi đ nh r ng nguyên lý đó là đ nh nghĩa tuy t đ i, cu i cùng b l t đ màỉ ự ả ị ằ ị ệ ố ố ị ậ ổ
thôi. Nh v y, l ch s tri t h c không ph i là b ng li t kê các ý ki n đ i l p v i chânư ậ ị ử ế ọ ả ả ệ ế ố ậ ớ
lý, mà là s phát tri n c th c a tri t h c trên con đ ng nh n th c chân lý. Hêgenự ể ụ ể ủ ế ọ ườ ậ ứ
vi t : "Các h th ng tri t h c cũng có s khác nhau, nh ng s khác nhau c a chúngế ệ ố ế ọ ự ư ự ủ
(hoàn toàn) không ph i l n nh s khác nhau gi a tr ng và ng t, xanh và g gh ,ả ớ ư ự ữ ắ ọ ồ ề
chúng đ ng nh t v i nhau ch t t c chúng đ u là các h c thuy t tri t h c, đó chínhồ ấ ớ ở ỗ ấ ả ề ọ ế ế ọ
là cái mà m i ng i b qua khi coi chúng nh là các h c thuy t tri t h c, là nh ngọ ườ ỏ ư ọ ế ế ọ ữ
quan đi m tách bi t"(1). Phát tri n quan đi m này, C.Mác cũng kh ng đ nh r ng: "ể ệ ể ể ẳ ị ằ
Tri t h c c a m i th i đ i ph i có m t s v t t t t ng nào đó do các tri t h cế ọ ủ ỗ ờ ạ ả ộ ố ậ ư ư ưở ế ọ
tr c đó truy n l i, làm xu t phát đi m"(2). ướ ề ạ ấ ể
Trên tinh th n c a quan đi m và yêu c u đó, chuyên kh o này t p trung tìm hi u s kầ ủ ể ầ ả ậ ể ự ế
th a và phát tri n nh ng t t ng v quy lu t trong l ch s tri t h c ph ng Tây, kừ ể ữ ư ưở ề ậ ị ử ế ọ ươ ể
t th i C đ i cho t i khi xu t hi n tri t h c Mác - Lênin. Xu t phát t nh ng từ ờ ổ ạ ớ ấ ệ ế ọ ấ ừ ữ ư
t ng c a C.Mác, Ph.Ăngghen và V.I. Lênin, tác gi c g ng góp ti ng nói c a mìnhưở ủ ả ố ắ ế ủ
vào vi c làm sáng t thêm m t s v n đ hi n đang còn tranh lu n xung quanh v n đệ ỏ ộ ố ấ ề ệ ậ ấ ề
quy lu t, ch ng h n đó là nh ng v n đ v các đ c tr ng c b n nh t c a quy lu t xãậ ằ ạ ữ ấ ề ề ặ ư ơ ả ấ ủ ậ
h i, quy lu t trình nh n th c quy lu t xã h i, v con đ ng nh n th c quy lu t xãộ ậ ậ ứ ậ ộ ề ườ ậ ứ ậ
h i…ộ