intTypePromotion=1

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam và một số thách thức và kiến nghị

Chia sẻ: Xylitol Strawberry | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:9

0
38
lượt xem
5
download

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam và một số thách thức và kiến nghị

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Để tổng kết 30 năm đổi mới, bài viết phân tích một số thách thức trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam như mức thu nhập còn rất thấp so với chuẩn đặt ra của một nước công nghiệp; cơ cấu kinh tế và cơ cấu lao động chuyển dịch còn chậm; ngành công nghiệp chế tạo quy mô còn nhỏ và chất lượng thấp; chất lượng nguồn nhân lực chưa đáp ứng được nhu cầu của công nghiệp hóa, hiện đại hóa; tài nguyên và môi trường được sử dụng kém bền vững, chênh lệch giàu nghèo gia tăng và đề xuất một số kiến nghị nhằm đẩy nhanh tiến độ công nghiệp hóa, hiện đại hóa.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Công nghiệp hóa, hiện đại hóa ở Việt Nam và một số thách thức và kiến nghị

kinh tÕ v Ü m«<br /> <br /> <br /> C«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam:<br /> mét sè th¸ch thøc vµ kiÕn nghÞ<br /> NguyÔn Hång S¬n<br /> TrÇn Quang TuyÕn<br /> <br /> <br /> Ó tæng kÕt 30 n¨m ®æi míi, bµi viÕt ph©n tÝch mét sè th¸ch thøc trong qu¸ tr×nh c«ng<br /> § nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam nh− møc thu nhËp cßn rÊt thÊp so víi chuÈn ®Æt<br /> ra cña mét n−íc c«ng nghiÖp; c¬ cÊu kinh tÕ vµ c¬ cÊu lao ®éng chuyÓn dÞch cßn chËm; ngµnh<br /> c«ng nghiÖp chÕ t¹o quy m« cßn nhá vµ chÊt l−îng thÊp; chÊt l−îng nguån nh©n lùc ch−a ®¸p<br /> øng ®−îc nhu cÇu cña c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa; tµi nguyªn vµ m«i tr−êng ®−îc sö dông<br /> kÐm bÒn v÷ng, chªnh lÖch giµu nghÌo gia t¨ng vµ ®Ò xuÊt mét sè kiÕn nghÞ nh»m ®Èy nhanh<br /> tiÕn ®é c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa.<br /> <br /> <br /> 1. Giíi thiÖu biÕn vµ chÕ t¹o ®· ngµy cµng chiÕm tû träng<br /> Cã thÓ kh¼ng ®Þnh r»ng nh÷ng v¨n kiÖn cao trong xuÊt khÈu. C¬ cÊu d©n sè dÞch<br /> §¹i héi §¶ng kÓ tõ n¨m 1986 tíi nay ®· tõng chuyÓn theo h−íng gia t¨ng tû lÖ d©n sè ®«<br /> b−íc ®¹t ®−îc nh÷ng nhËn thøc ®óng ®¾n vÒ thÞ. NÒn kinh tÕ ViÖt Nam ngµy cµng héi<br /> kh¸i niÖm, môc tiªu, quan ®iÓm, nguån lùc nhËp s©u réng vµo nÒn kinh tÕ khu vùc vµ<br /> vµ ®éng lùc cho qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa, toµn cÇu. Kinh tÕ vïng tõng b−íc ph¸t triÓn<br /> hiÖn ®¹i hãa (CNH, H§H) ®Êt n−íc. NhËn vµ c¸c vïng kinh tÕ träng ®iÓm ®· thÓ hiÖn<br /> thøc lý luËn vÒ ®iÒu chØnh m« h×nh CNH, vai trß ®Çu tÇu t¨ng tr−ëng, cã ¶nh h−ëng<br /> H§H ®· cã nh÷ng tiÕn triÓn phï hîp víi t×nh lan táa nhÊt ®Þnh tíi c¸c vïng l©n cËn. §éi<br /> h×nh thùc tiÔn cña ®Êt n−íc qua c¸c kú §¹i ngò doanh nghiÖp vµ doanh nh©n ngµy cµng<br /> héi. §a phÇn nh÷ng nhËn thøc ®óng ®¾n nãi tr−ëng thµnh vµ ph¸t triÓn, gãp phÇn quan<br /> trªn ®· ®−îc cô thÓ hãa trong ®êi sèng thùc träng cho c«ng cuéc CNH, H§H ®Êt n−íc.<br /> tiÔn thµnh c¸c v¨n b¶n luËt, c¸c chiÕn l−îc, Nguån nh©n lùc tõng b−íc ®−îc c¶i thiÖn vÒ<br /> kÕ ho¹ch vµ ch−¬ng tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ - chÊt l−îng vµ c¬ cÊu ngµy cµng phï hîp h¬n.<br /> x· héi. Trong gÇn ba thËp kû tiÕn hµnh CNH, Mét sè khÝa c¹nh cña b¶o vÖ tµi nguyªn vµ<br /> H§H ®Êt n−íc, ViÖt Nam ®· ®¹t ®−îc mét sè m«i tr−êng nh− tû lÖ che phñ cña rõng còng<br /> thµnh tùu quan träng. Tr−íc hÕt, chóng ta ®−îc c¶i thiÖn ®¸ng kÓ (S¬n vµ TuyÕn, 2014b).<br /> ®· ®¹t ®−îc nh÷ng tiÕn bé v−ît bËc trong Tuy nhiªn, cßn rÊt nhiÒu th¸ch thøc ®Æt<br /> viÖc n©ng cao møc sèng d©n c− qua viÖc n©ng ra trong viÖc thùc hiÖn c¸c néi dung quan<br /> cao thu nhËp b×nh qu©n ®Çu ng−êi vµ ®−a träng cña qu¸ tr×nh CNH, H§H.<br /> n−íc ta khái t×nh tr¹ng kÐm ph¸t triÓn. C¸c 2. Mét sè th¸ch thøc ®Æt ra trong qu¸<br /> khÝa c¹nh kh¸c nhau cña ®êi sèng nh− gi¸o tr×nh thùc hiÖn mét sè néi dung quan<br /> dôc, y tÕ vµ tiÕp cËn c¬ së h¹ tÇng còng ®−îc träng cña c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i<br /> c¶i thiÖn ®¸ng kÓ vµ ViÖt Nam ®−îc ®¸nh gi¸ hãa ë ViÖt Nam<br /> lµ ®· vµ sÏ cã kh¶ n¨ng ®¹t ®−îc hÇu hÕt c¸c Thø nhÊt, kho¶ng c¸ch chªnh lÖch thu<br /> môc tiªu cña Môc tiªu ph¸t triÓn thiªn niªn nhËp/®Çu ng−êi cña ViÖt Nam so víi chuÈn<br /> kû (WB, 2012a). C¬ cÊu kinh tÕ vµ c¬ cÊu lao cña mét n−íc c«ng nghiÖp lµ rÊt lín.<br /> ®éng chuyÓn dÞch theo h−íng CNH, H§H;<br /> khu vùc c«ng nghiÖp chÕ t¹o ngµy cµng më NguyÔn Hång S¬n, PGS., TS; TrÇn Quang TuyÕn, TS.,<br /> réng quy m« vµ s¶n phÈm c«ng nghiÖp chÕ Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> <br /> <br /> 3<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> Ngay chØ víi møc thu nhËp dù kiÕn lµ 3.000 hãa, chóng ta ®ang tôt hËu kh¸ xa so víi c¸c<br /> USD/ng−êi /n¨m vµo n¨m 2020 th× ViÖt Nam n−íc trong khu vùc nh− Trung Quèc, Th¸i<br /> ph¶i duy tr× ®−îc tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP Lan vµ Malaixia.<br /> hµng n¨m lµ gÇn 10% (WB, 2012b), trong khi Thø ba, c¬ cÊu kinh tÕ chuyÓn dÞch chËm<br /> ®ã tèc ®é t¨ng tr−ëng vµi n¨m gÇn ®©y chØ ë vµ vÉn cßn l¹c hËu.<br /> møc d−íi 6%1. Chóng ta còng nªn l−u ý r»ng Tû träng n«ng nghiÖp trong GDP ®· gi¶m<br /> ngay c¶ møc thu nhËp lµ 3.000 USD/ng−êi m¹nh, tuy nhiªn vÉn cßn kh¸ cao so víi chØ<br /> th× chóng ta vÉn chØ thuéc nhãm n−íc cã thu tiªu cña mét n−íc c«ng nghiÖp. H¬n n÷a, tû<br /> nhËp trung b×nh thÊp theo c¸ch ph©n lo¹i träng cña khu vùc dÞch vô trong GDP cã xu<br /> hiÖn t¹i cña Ng©n hµng ThÕ giíi. NÕu coi ®©y h−íng suy gi¶m trong thêi kú ®Èy m¹nh<br /> lµ tiªu chÝ quan träng nhÊt ®Ó xem xÐt møc CNH, H§H. §iÒu nµy kh«ng phï hîp víi xu<br /> ®é c«ng nghiÖp hãa th× cßn rÊt l©u n÷a sau h−íng ph¸t triÓn chung cña thÕ giíi vµ sÏ<br /> n¨m 2020 chóng ta míi ®¹t tíi mét n−íc ng¨n trë sù ph¸t triÓn cña mét nÒn kinh tÕ<br /> c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i. Theo chóng t«i, nguyªn n¨ng ®éng, hiÖu qu¶ khi ViÖt Nam héi nhËp<br /> nh©n c¬ b¶n lµ, trong gÇn 30 n¨m qua, ViÖt ngµy cµng s©u, réng vµo khu vùc vµ thÕ giíi<br /> Nam ®· ®¹t ®−îc tèc ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ (S¬n & H−¬ng, 2014). C¬ cÊu c¸c mÆt hµng<br /> kh¸ cao, nh−ng cßn kh¸ khiªm tèn so víi tèc xuÊt khÈu ®ang tõng b−íc cã sù chuyÓn dÞch<br /> ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ cña c¸c n−íc NICs tõ c¸c s¶n phÈm chÕ t¸c bËc thÊp sang s¶n<br /> §«ng ¸ trong kho¶ng thêi gian nh÷ng n−íc phÈm chÕ t¸c bËc cao (®iÖn, ®iÖn tö) nh−ng<br /> nµy thùc hiÖn qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp hãa. VÝ b−íc chuyÓn nµy diÔn ra kh¸ chËm. C¸c s¶n<br /> dô, tõ giai ®o¹n 1963-1996, Hµn Quèc ®· duy phÈm xuÊt khÈu chñ yÕu lµ c¸c s¶n phÈm<br /> tr× tèc ®é t¨ng tr−ëng kinh tÕ rÊt cao, trung th©m dông nhiÒu tµi nguyªn vµ lao ®éng gi¶n<br /> b×nh hµng n¨m lµ 8,7% (Chowdhury vµ ®¬n d−íi h×nh thøc gia c«ng cho n−íc ngoµi<br /> Islam, 2007). Trong khi ®ã, tõ giai ®o¹n 1986 víi gi¸ trÞ gia t¨ng rÊt thÊp. §iÒu nµy cho<br /> - 2013, ViÖt Nam chØ ®¹t møc t¨ng tr−ëng thÊy mÆc dï ViÖt Nam ®· tõng b−íc tham gia<br /> kinh tÕ b×nh qu©n hµng n¨m lµ 6,67%2. vµo chuçi gi¸ trÞ toµn cÇu nh−ng míi chØ dõng<br /> Thø hai, vÒ c¬ b¶n, hiÖn t¹i ViÖt Nam vÉn l¹i ë c«ng ®o¹n gia c«ng vµ chÕ biÕn víi gi¸ trÞ<br /> ®ang n»m trong giai ®o¹n chñ yÕu lµ s¶n xuÊt gia t¨ng rÊt thÊp (S¬n vµ LÞch, 2014b). VÒ c¬<br /> n«ng nghiÖp vµ khai th¸c tµi nguyªn, trong khi cÊu lao ®éng, nh÷ng thay ®æi trong c¬ cÊu lao<br /> phÇn lín s¶n xuÊt c«ng nghiÖp lµ ho¹t ®éng gia ®éng n«ng nghiÖp cña ViÖt Nam ®· diÔn ra<br /> c«ng l¾p r¸p víi viÖc sö dông phÇn lín m¸y rÊt chËm so víi nh÷ng thay ®æi trong c¬ cÊu<br /> mãc, thiÕt bÞ vµ nguyªn liÖu tõ nhËp khÈu. kinh tÕ trong hai thËp kû qua. So s¸nh víi c¸c<br /> C¸c c«ng ®o¹n s¶n xuÊt ®−a l¹i gi¸ trÞ gia n−íc trong khu vùc còng cã thÓ thÊy, sù<br /> t¨ng cao nh− thiÕt kÕ, mÉu m·, marketing... ®Òu chuyÓn dÞch c¬ cÊu lao ®éng cña ViÖt Nam<br /> ®−îc thùc hiÖn bëi ng−êi n−íc ngoµi. MÆc dï mÊt c©n xøng nghiªm träng so víi sù dÞch<br /> giai ®o¹n s¶n xuÊt nµy cã thÓ t¹o ra nhiÒu chuyÓn cña c¬ cÊu GDP theo ngµnh. §iÒu ®ã<br /> viÖc lµm vµ t¹o thu nhËp cho mét bé phËn cho thÊy CNH, H§H ®· kh«ng gi¶i quyÕt<br /> lín d©n c−, qua ®ã gióp gi¶m nghÌo vµ n©ng ®−îc lao ®éng d− thõa trong khu vùc n«ng<br /> cao ®êi sèng, nh−ng nÕu tiÕp tôc duy tr× hiÖn nghiÖp trong gÇn 30 n¨m qua (Tuyen vµ Tinh,<br /> tr¹ng nµy th× nguy c¬ ViÖt Nam r¬i vµo bÉy 2011). VÒ hiÖn ®¹i hãa vµ ph¸t triÓn kinh tÕ<br /> “thu nhËp trung b×nh thÊp” lµ kh«ng thÓ tri thøc, ViÖt Nam vÉn ®i theo lèi mßn víi<br /> tr¸nh khái. ViÖt Nam vÉn ch−a thuéc nhãm nhiÒu dÊu Ên cña m« h×nh CNH, H§H kiÓu cò<br /> n−íc c«ng nghiÖp míi næi vèn ®−îc Tæ chøc vµ ch−a ph¸t huy ®−îc néi lùc, thÓ hiÖn<br /> Ph¸t triÓn c«ng nghiÖp cña Liªn hîp quèc 1. Tèc ®é t¨ng tr−ëng GDP trong c¸c n¨m 2011, 2012<br /> (UNIDO) coi lµ nh÷ng n−íc cã nh÷ng thµnh vµ 2013 (−íc tÝnh) lµ 5,89; 5,03 vµ 5,40.<br /> tùu ®¸ng kÓ trªn con ®−êng c«ng nghiÖp hãa 2. TÝnh to¸n tõ d÷ liÖu cña Tæng côc Thèng kª<br /> (UNIDO, 2013). XÐt vÒ møc ®é c«ng nghiÖp (http://ngktonline.mofa.gov.vn/news?id=422).<br /> <br /> <br /> 4 Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> qua hµm l−îng khoa häc vµ c«ng nghÖ trong trªn s©n nhµ. C¸c dÞch vô logistics trong vËn<br /> s¶n xuÊt c«ng nghÖ thÊp vµ c«ng nghiÖp sö t¶i biÓn ViÖt Nam (chuçi dÞch vô giao nhËn<br /> dông c«ng nghÖ cao cã xu h−íng phô thuéc kho vËn tõ lµm c¸c thñ tôc giÊy tê, tæ chøc<br /> vµo ®Çu t− n−íc ngoµi. §ãng gãp cña khoa vËn t¶i, l−u kho b·i…) cßn kÐm ph¸t triÓn.<br /> häc vµ c«ng nghÖ vµo ph¸t triÓn kinh tÕ cßn Du lÞch biÓn ViÖt Nam vÉn ch−a t¹o ®−îc sù<br /> rÊt mê nh¹t víi chØ sè lan táa thÊp, lùc l−îng hÊp dÉn ®Æc biÖt ®èi víi kh¸ch du lÞch. Trong<br /> lao ®éng khoa häc vµ c«ng nghÖ cña ViÖt nhiÒu n¨m qua, kinh tÕ h¶i ®¶o ph¸t triÓn<br /> Nam cßn thiÕu vµ vÞ trÝ cña ViÖt Nam trong mét c¸ch tù ph¸t theo nhu cÇu m−u sinh cña<br /> b¶ng xÕp h¹ng vÒ kinh tÕ tri thøc toµn cÇu lµ ng−êi d©n vµ thiÕu mét chiÕn l−îc râ rµng<br /> rÊt thÊp (S¬n vµ H−¬ng, 2014). cña Nhµ n−íc. Thùc tÕ, ng−êi d©n ra ®¶o<br /> Thø t−, viÖc ph©n chia vïng kinh tÕ hiÖn ®Þnh c− v× sinh kÕ, do ®ã th−êng cã t©m lý cã<br /> nay vÉn chñ yÕu mang tÝnh hµnh chÝnh vµ c¸i g× khai th¸c c¸i ®ã, nªn hiÖn t−îng ph¸<br /> chÝnh s¸ch ph¸t triÓn riªng cho tõng vïng rõng trªn ®¶o, khai th¸c h¶i s¶n qu¸ møc<br /> ch−a thùc sù râ nÐt. diÔn ra kh¸ phæ biÕn. NhiÒu nghiªn cøu ®·<br /> ViÖc thiÕu sù phèi hîp, liªn kÕt trong c¸c chØ ra r»ng, hÇu hÕt tÊt c¶ c¸c vïng ven biÓn<br /> chÝnh s¸ch ph¸t triÓn vïng g©y ra sù c¹nh nguån lîi h¶i s¶n ®· bÞ khai th¸c qu¸ møc<br /> tranh trong thu hót ®Çu t− gi÷a c¸c tØnh (S¬n vµ Thµnh, 2014).<br /> trong vµ ngoµi vïng; l·ng phÝ nguån lùc v× Thø b¶y, khu vùc doanh nghiÖp nhµ n−íc<br /> tØnh nµo còng cè g¾ng x©y dùng s©n bay, ch−a lµm tèt vai trß chñ ®¹o trong ph¸t triÓn<br /> c¶ng biÓn…; kh«ng tËn dông ®−îc lîi thÕ kinh tÕ vµ qu¸ tr×nh CNH, H§H.<br /> kinh tÕ theo quy m«, bá qua lîi thÕ c¹nh<br /> MÆc dï c¸c doanh nghiÖp nµy tËp trung<br /> tranh s½n cã. §èi víi c¸c vïng kinh tÕ träng<br /> s¶n xuÊt kinh doanh vµo nh÷ng ngµnh, lÜnh<br /> ®iÓm, mÆc dï ®· nhËn ®−îc sù quan t©m vµ<br /> vùc then chèt cña nÒn kinh tÕ nh− n¨ng<br /> ®Çu t− rÊt lín tõ trong n−íc còng nh− n−íc<br /> l−îng, khai kho¸ng..., ®−îc ®Çu t− vµ h−ëng<br /> ngoµi, nh−ng sù ®ãng gãp cña c¸c vïng kinh<br /> c¸c −u ®·i nh−ng kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh<br /> tÕ träng ®iÓm ®Õn thêi ®iÓm nµy cßn rÊt<br /> doanh yÕu kÐm, thËm chÝ cßn bÞ ®¸nh gi¸ lµ<br /> khiªm tèn (S¬n vµ LÞch, 2014a).<br /> mét trong nh÷ng t¸c nh©n g©y nªn nh÷ng<br /> Thø n¨m, c¸c chØ sè sö dông tµi nguyªn vµ<br /> bÊt æn ®Þnh kinh tÕ vÜ m«. Sù ph¸t triÓn c¸c<br /> « nhiÔm m«i tr−êng liªn tôc t¨ng.<br /> doanh nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ t− nh©n<br /> Sö dông ®Êt t¨ng m¹nh, tµi nguyªn n−íc ®· huy ®éng ®−îc nguån lùc tµi chÝnh to lín<br /> ngµy cµng bÞ l¹m dông, rõng tù nhiªn bÞ khai trong n−íc vµo ®Çu t− ph¸t triÓn, t¹o nhiÒu<br /> th¸c lÊy gç, tr÷ l−îng c¸ cho ho¹t ®éng ®¸nh viÖc lµm míi, gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc gi¶i<br /> b¾t bÞ c¹n kiÖt vµ tµi nguyªn kho¸ng s¶n quyÕt c¸c vÊn ®Ò x· héi cña ®Êt n−íc. Tuy<br /> ngµy cµng bÞ khai th¸c nhiÒu h¬n. ChØ sè nhiªn, trong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn, c¸c doanh<br /> thµnh tÝch m«i tr−êng cña ViÖt Nam lu«n ë nghiÖp thuéc khu vùc kinh tÕ t− nh©n trong<br /> møc rÊt thÊp trong thËp kû qua, cho thÊy n−íc còng béc lé nhiÒu h¹n chÕ: c¸c doanh<br /> qu¸ tr×nh CNH, H§H cña ViÖt Nam cã t¸c nghiÖp chñ yÕu cã quy m« nhá vµ võa, nguån<br /> ®éng tiªu cùc ®Õn m«i tr−êng tù nhiªn vµ lùc tµi chÝnh, tr×nh ®é trang bÞ kü thuËt vµ<br /> chóng ta ®ang ph¶i ®¸nh ®æi víi chi phÝ cao n¨ng lùc c¹nh tranh thÊp; phÇn lín c¸c<br /> gi÷a t¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ « nhiÔm m«i doanh nghiÖp t− nh©n vµ hé tiÓu chñ, c¸ thÓ<br /> tr−êng (S¬n vµ Thµnh, 2014). thùc hiÖn kinh doanh theo kiÓu t×nh huèng<br /> Thø s¸u, kinh tÕ biÓn vµ h¶i ®¶o ph¸t ng¾n h¹n, ch−a cã tÇm nh×n, chiÕn l−îc kinh<br /> triÓn ®a phÇn lµ tù ph¸t vµ d−íi tiÒm n¨ng. doanh dµi h¹n; ý thøc tù gi¸c chÊp hµnh<br /> N¨ng lùc c¹nh tranh cña ®éi tµu biÓn ViÖt ph¸p luËt cña Nhµ n−íc cßn h¹n chÕ. Sù ph¸t<br /> Nam thÊp, kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng c¹nh tranh triÓn c¸c doanh nghiÖp ®Çu t− trùc tiÕp n−íc<br /> trªn thÞ tr−êng khu vùc, thËm chÝ thua ngay ngoµi (FDI) ®· cã nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc<br /> <br /> Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014 5<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> ®Õn c«ng cuéc ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi cña dÉn tíi chªnh lÖch trong viÖc tiÕp cËn c¸c<br /> ®Êt n−íc, gãp phÇn lµm t¨ng vèn ®Çu t− toµn dÞch vô thiÕt yÕu nh− gi¸o dôc vµ y tÕ, hÖ<br /> x· héi, tæng s¶n phÈm trong n−íc vµ kim qu¶ l¹i lµm gia t¨ng bÊt ®×nh ®¼ng thu nhËp<br /> ng¹ch xuÊt khÈu, t¹o thªm viÖc lµm vµ thóc trong t−¬ng lai. H¬n n÷a, tû lÖ nghÌo ®a<br /> ®Èy n©ng cao tr×nh ®é qu¶n trÞ vµ tr×nh ®é chiÒu (ph¶n ¸nh thªm khÝa c¹nh nghÌo phi<br /> lao ®éng... Tuy nhiªn, ho¹t ®éng ®Çu t− vµ tiÒn tÖ nh−: gi¸o dôc, y tÕ, nhµ ë, tµi s¶n, vÖ<br /> kinh doanh cña c¸c doanh nghiÖp nµy còng sinh vµ m«i tr−êng,..) cßn cao h¬n nhiÒu so<br /> cßn nhiÒu bÊt cËp, næi bËt lµ t¸c ®éng ch−a víi nghÌo tiÒn tÖ. Ng−êi nghÌo còng dÔ bÞ tæn<br /> ®ñ m¹nh ®Õn chuyÓn dÞch c¬ cÊu ngµnh vµ th−¬ng víi c¸c có sèc vÒ kinh tÕ, dÞch bÖnh vµ<br /> vïng kinh tÕ, h×nh thµnh chuçi cung øng tÝch thiªn tai, trong khi ®ã chÊt l−îng cña hÖ<br /> hîp víi c¸c doanh nghiÖp néi ®Þa, ch−a ph¸t thèng an sinh x· héi cßn h¹n chÕ (ViÖn Khoa<br /> huy t¸c ®éng lan táa ®Õn sù ph¸t triÓn c¸c häc x· héi ViÖt Nam, 2011). Ng−êi nghÌo tËp<br /> ngµnh cã liªn quan; møc ®é chuyÓn giao c«ng trung chñ yÕu ë vïng n«ng th«n, miÒn nói vµ<br /> nghÖ rÊt thÊp; mét sè doanh nghiÖp ch−a nhãm d©n téc thiÓu sè. Hä thiÕu ®Êt, tµi<br /> chÊp hµnh nghiªm c¸c quy ®Þnh ph¸p luËt vÒ s¶n, vèn, gi¸o dôc vµ bÞ h¹n chÕ trong viÖc<br /> thùc hiÖn nghÜa vô tµi chÝnh, b¶o ®¶m chÕ ®é tiÕp cËn c¬ së h¹ tÇng vµ c¸c dÞch vô c«ng<br /> víi ng−êi lao ®éng, b¶o vÖ m«i tr−êng sinh (ViÖn Khoa häc x· héi ViÖt Nam, 2009,<br /> th¸i. §éi ngò doanh nh©n cßn nhiÒu h¹n chÕ 2011). §iÒu nµy cho thÊy thµnh qu¶ cña<br /> vµ yÕu kÐm, míi chØ ®−îc ph¸t triÓn m¹nh CNH, H§H cßn ch−a ®−îc ph©n bæ ®ång<br /> trong nh÷ng n¨m ®æi míi võa qua, thiÕu ®Òu gi÷a c¸c nhãm vµ c¸c khu vùc trong<br /> kinh nghiÖm trong th−¬ng tr−êng quèc tÕ vµ thêi gian qua.<br /> ch−a ®−îc ®µo t¹o c¬ b¶n vÒ qu¶n lý s¶n 3. Mét sè kiÕn nghÞ nh»m ®Èy nhanh<br /> xuÊt, kinh doanh. §ång thêi, mét bé phËn tiÕn tr×nh c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i<br /> doanh nh©n cßn h¹n chÕ vÒ kiÕn thøc, sù am hãa ë ViÖt Nam trong thêi gian tíi<br /> hiÓu ph¸p luËt vµ n¨ng lùc kinh doanh, kinh<br /> Thø nhÊt, khÈn tr−¬ng x©y dùng bé tiªu<br /> nghiÖm qu¶n lý, kh¶ n¨ng c¹nh tranh vµ héi chÝ cho mét n−íc c«ng nghiÖp<br /> nhËp. Mét sè doanh nh©n cßn thiÕu v¨n hãa<br /> Trong gÇn 30 n¨m qua, mÆc dï ViÖt Nam<br /> kinh doanh vµ tr¸ch nhiÖm víi x· héi, v× lîi<br /> Ých côc bé, lîi Ých nhãm, lµm t¨ng thªm c¸c ®Æt môc tiªu c¬ b¶n trë thµnh mét n−íc c«ng<br /> tiªu cùc x· héi (S¬n vµ Anh, 2014). nghiÖp hiÖn ®¹i vµo n¨m 2020 nh−ng thÕ nµo<br /> lµ mét n−íc c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i, tiªu chÝ<br /> Thø t¸m, chÊt l−îng nguån nh©n lùc ë thø<br /> nµo ®−îc sö dông, tiªu chuÈn ®Þnh l−îng lµ<br /> h¹ng thÊp so víi c¸c quèc gia trong khu vùc,<br /> bao nhiªu cßn ch−a ®−îc lµm râ. Do vËy, cÇn<br /> do vËy n¨ng suÊt lao ®éng x· héi cßn rÊt thÊp.<br /> nhanh chãng x©y dùng mét bé tiªu chÝ vÒ<br /> ChÝnh v× vËy, mÆc dï ®· cè g¾ng ®Èy m¹nh mét n−íc CNH vµ c¸c tiªu chÝ nµy cÇn ®−îc<br /> CNH, H§H, tõng b−íc ph¸t triÓn kinh tÕ tri thÓ chÕ hãa thµnh c¸c môc tiªu cô thÓ cho<br /> thøc trong 30 n¨m qua, nh−ng ViÖt Nam vÉn c¸c chiÕn l−îc, kÕ ho¹ch vµ ch−¬ng tr×nh ph¸t<br /> ®ang tôt hËu kh¸ xa so víi tr×nh ®é ph¸t triÓn triÓn kinh tÕ-x· héi cña ViÖt Nam trong giai<br /> chung cña nhiÒu n−íc trong khu vùc vµ trªn ®o¹n tíi. C¸c tiªu chÝ ViÖt Nam ®Æt ra ch−a<br /> thÕ giíi (S¬n, §iÖp, vµ TuyÕn, 2014). cÇn nhiÒu, chØ cÇn mét vµi tiªu chÝ cô thÓ mµ<br /> Thø chÝn, tỷ lệ nghèo còn cao và bất bình tr−íc m¾t lµ tiªu chÝ liªn quan ®Õn møc thu<br /> đẳng có xu hướng gia tăng. nhËp, c¬ cÊu kinh tÕ, quy m« ngµnh c«ng<br /> NÕu tÝnh theo chuÈn nghÌo míi th× hiÖn tû nghiÖp chÕ t¹o, møc ®é ¸p dông khoa häc c«ng<br /> lÖ nghÌo cßn kh¸ cao vµ chªnh lÖch giµu nghÖ vµ tû träng lao ®éng cã tr×nh ®é cao ®Ó<br /> nghÌo cã xu h−íng t¨ng trong c¸c n¨m gÇn phï hîp víi môc tiªu g¾n kinh tÕ tri thøc víi<br /> ®©y (WB, 2012a). BÊt b×nh ®¼ng thu nhËp l¹i CNH, H§H cña ViÖt Nam hiÖn nay.<br /> <br /> <br /> <br /> 6 Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> NÕu hiÓu mét quèc gia “c¬ b¶n lµ mét vÒ chØ sè thµnh tÝch m«i tr−êng (EPI-<br /> n−íc c«ng nghiÖp” cã nghÜa lµ quèc gia ®ã ®· Environmental Performance Index), lµ tiªu<br /> hoµn thµnh ®−îc phÇn lín c¸c tiªu chÝ quan chÝ quan träng cho bé tiªu chÝ vÒ ph¸t triÓn<br /> träng cña mét n−íc c«ng nghiÖp, chóng t«i bÒn v÷ng (Hsu et al., 2014). §ã lµ v× EPI<br /> kiÕn nghÞ lÊy c¸c tiªu chuÈn mµ UNIDO ®−îc dïng ®Ó ®¸nh gi¸ sù hiÖu qu¶ trong<br /> (2013) sö dông ®Ó ph©n lo¹i c¸c nÒn kinh tÕ ho¹t ®éng b¶o vÖ m«i tr−êng cña mét n−íc.<br /> c«ng nghiÖp míi (EIEs), v× UNIDO cho r»ng EPI gióp nhËn diÖn toµn diÖn c¸c th¸ch thøc<br /> EIEs lµ nh÷ng n−íc ®· ®¹t ®−îc nh÷ng vÒ m«i tr−êng cña thÕ giíi còng nh− c¸ch mçi<br /> thµnh tùu ®¸ng kÓ trong tiÕn tr×nh CNH. n−íc ®èi phã víi nh÷ng th¸ch thøc nµy. EPI<br /> C¸c tiªu chÝ nµy bao gåm møc thu nhËp/®Çu xÕp h¹ng møc ®é c¸c −u tiªn cao trong hai<br /> ng−êi lµ ≥10.000 USD theo ngang gi¸ søc nhãm chÝnh s¸ch lín: b¶o vÖ søc kháe con<br /> mua (USD-PPP) hoÆc gi¸ trÞ gia t¨ng cña ng−êi khái bÞ tæn h¹i do « nhiÔm m«i tr−êng<br /> khu vùc c«ng nghiÖp chÕ t¹o (CNCT)/®Çu vµ b¶o vÖ c¸c hÖ sinh th¸i.<br /> ng−êi ®¹t ≥ 1.000 USD-PPP, hoÆc tû träng Còng liªn quan ®Õn nhãm tiªu chÝ ph¶n<br /> ngµnh c«ng nghiÖp chÕ t¹o cña ViÖt Nam so ¸nh sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng, nhãm nghiªn<br /> víi thÕ giíi ®¹t ≥ 0,5%. Nªn coi ®©y lµ nh÷ng<br /> cøu cña chóng t«i kiÕn nghÞ kh«ng lÊy tû lÖ<br /> tiªu chuÈn c¬ b¶n ®Ó xem xÐt ViÖt Nam ®·<br /> nghÌo theo chuÈn nghÌo quèc gia v× chuÈn<br /> ®¹t tíi môc tiªu vÒ c¬ b¶n trë thµnh mét<br /> nµy th−êng qu¸ thÊp vµ kh«ng ph¶n ¸nh<br /> n−íc c«ng nghiÖp. Bªn c¹nh ®ã, bé tiªu chÝ<br /> ®óng thùc tÕ ph¸t triÓn cña ®Êt n−íc. Chóng<br /> ph¶i bao hµm ®−îc nh÷ng ®Æc tr−ng vÒ<br /> t«i kiÕn nghÞ nªn lÊy tû lÖ nghÌo theo chuÈn<br /> CNH, H§H cña ViÖt Nam, ®ång thêi ph¶i<br /> quèc tÕ hoÆc theo chuÈn cña Ng©n hµng ThÕ<br /> ph¶n ¸nh ®−îc xu thÕ thêi ®¹i vÒ khoa häc<br /> giíi vµ Tæng côc Thèng kª lµm chuÈn nghÌo<br /> vµ c«ng nghÖ, ph¸t triÓn bÒn v÷ng vµ héi<br /> víi tû lÖ d−íi 5% khi ViÖt Nam lµ mét n−íc<br /> nhËp quèc tÕ. §Ó ph¶n ¸nh tèt h¬n khÝa<br /> c¹nh H§H vµ ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc c«ng nghiÖp. Chóng t«i còng ®Ò xuÊt møc<br /> trong qu¸ tr×nh CNH cña ViÖt Nam, chóng chªnh lÖch giµu nghÌo cho mét n−íc c«ng<br /> t«i ®Ò xuÊt sö dông chØ sè ph¸t triÓn kinh tÕ nghiÖp nªn ë møc tèi ®a lµ 10 lÇn3. Gi¸ trÞ<br /> tri thøc (KEI) (WB, 2012c). KEI ®−îc tÝnh tham kh¶o nµy ®−îc chóng t«i lÊy tõ thùc<br /> to¸n tõ 4 trô cét cña nÒn kinh tÕ tri thøc, tiÔn c«ng nghiÖp hãa thµnh c«ng ë Hµn Quèc,<br /> bao gåm: (i) c¸c khuyÕn khÝch vÒ kinh tÕ vµ Hång C«ng, Singapo vµ §µi Loan vµo thËp<br /> thÓ chÕ; (ii) sù s¸ng t¹o; (iii) gi¸o dôc; vµ (iv) niªn 1980 khi nh÷ng n−íc c«ng nghiÖp míi<br /> ICT (c«ng nghÖ th«ng tin vµ truyÒn th«ng). nµy duy tr× ®−îc tèc ®é t¨ng tr−ëng cao nhÊt<br /> Mét −u ®iÓm khi sö dông chØ sè tæng hîp thÕ giíi nh−ng l¹i cã møc bÊt b×nh ®¼ng ®−îc<br /> nµy lµ nã ph¶n ¸nh c¸c khÝa c¹nh kh¸c coi lµ thÊp víi chªnh lÖch giµu nghÌo tõ 6<br /> nhau cña mét x· héi c«ng nghiÖp hiÖn ®¹i ®Õn 10 lÇn (Page, 1994). Chóng t«i còng kiÕn<br /> nh− tû lÖ d©n sè sö dông ®iÖn tho¹i, m¸y nghÞ lÊy chØ sè ph¸t triÓn con ng−êi (HDI)<br /> tÝnh vµ internet. §ång thêi, nã còng ph¶n thay v× lÊy ®é tuæi thä d©n sè lµ tiªu chÝ ph¶n<br /> ¸nh chÊt l−îng thÓ chÕ, m«i tr−êng kinh tÕ ¸nh sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng, víi chuÈn ®Ò lµ<br /> vèn lµ mét trong nh÷ng thµnh tè quan träng lµ HDI ë møc cao khi ViÖt Nam lµ n−íc c«ng<br /> cho sù ph¸t triÓn cña mét x· héi c«ng nghiÖp. Lý do lµ v× HDI ph¶n ¸nh ®Çy ®ñ h¬n<br /> nghiÖp. nh÷ng tiÕn bé trong ph¸t triÓn con ng−êi vµ<br /> §Ó ph¶n ¸nh tèt h¬n khÝa c¹nh ph¸t triÓn h¬n n÷a, hiÖn t¹i tuæi thä d©n sè ViÖt Nam lµ<br /> bÒn v÷ng, chóng t«i cho r»ng viÖc sö dông cao trong khi HDI chØ ë møc trung b×nh.<br /> mét vµi chØ sè ®¬n lÎ nh− tû lÖ d©n sè tiÕp<br /> cËn n−íc s¹ch vµ ®é phñ rõng kh«ng ph¶n 3. Chªnh lÖch giµu nghÌo ®−îc tÝnh b»ng sè lÇn<br /> ¸nh ®−îc ®Çy ®ñ sù ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Do chªnh lÖch vÒ thu nhËp cña nhãm 20% d©n sè giµu nhÊt<br /> vËy, chóng t«i ®Ò xuÊt: sö dông thªm tiªu chÝ so víi thu nhËp cña nhãm 20% d©n sè nghÌo nhÊt.<br /> <br /> <br /> Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014 7<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> néi dung sau: i) x©y dùng c¸c m« h×nh kinh<br /> doanh n«ng nghiÖp thÝch hîp, bao gåm nhiÒu<br /> Thø hai, vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu chñ thÓ tham gia s¶n xuÊt kinh doanh n«ng<br /> §Ó lµm râ thÕ nµo lµ mét “c¬ cÊu kinh tÕ nghiÖp vµ ho¹t ®éng kinh tÕ ë n«ng th«n; ii)<br /> hîp lý” trong bèi c¶nh toµn cÇu hãa vµ héi t¹o ra ng−êi lao ®éng n«ng nghiÖp míi trªn<br /> nhËp quèc tÕ ngµy cµng s©u réng cña ViÖt c¬ së gi¸o dôc, ®µo t¹o nghÒ nghiÖp cho ng−êi<br /> Nam, chóng t«i cho r»ng c¬ cÊu kinh tÕ hîp lao ®éng, kÓ c¶ ®µo t¹o ¸p dông kiÕn thøc<br /> lý lµ c¬ cÊu kinh tÕ ®¶m b¶o tÝnh hiÖu qu¶ vµ khoa häc n«ng nghiÖp míi; iii) trî gióp cho<br /> cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh quèc tÕ. §iÒu ®ã ph¶i viÖc t¨ng c−êng ¸p dông khoa häc c«ng nghÖ<br /> ®−îc thÓ hiÖn ë viÖc c¸c ngµnh, c¸c ph©n vµo n«ng nghiÖp; iv) tiÕp tôc x©y dùng n«ng<br /> ngµnh vµ c¸c s¶n phÈm chiÕm c¸c c«ng ®o¹n th«n míi vµ h−íng tíi biÕn n«ng th«n thµnh<br /> t¹o gi¸ trÞ gia t¨ng cao trong chuçi gi¸ trÞ n¬i sinh sèng cã søc hÊp dÉn, cã chÊt l−îng<br /> toµn cÇu. §ång thêi, ë cÊp ®é ®Þa ph−¬ng, vµ ng−êi n«ng d©n hµi lßng víi cuéc sèng ë<br /> nhËn thøc vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ ®ã; v) lu«n lu«n nhËn thøc r»ng CNH, H§H<br /> kh«ng nhÊt thiÕt lµ ph¶i t¨ng tû träng c«ng n«ng nghiÖp, n«ng th«n lµ mét néi dung<br /> nghiÖp vµ dÞch vô vµ gi¶m tû träng n«ng trong tæng thÓ c«ng cuéc CNH, H§H ®Êt<br /> nghiÖp b»ng mäi gi¸. Bªn c¹nh viÖc tËp trung n−íc ®Ó khu vùc n«ng nghiÖp vµ n«ng th«n<br /> ph¸t triÓn khu vùc c«ng nghiÖp th× cÇn ®Èy kh«ng bÞ quªn l·ng, ®Æc biÖt lµ trong tiÕn<br /> m¹nh sù ph¸t triÓn cña khu vùc dÞch vô vµ tr×nh CNH, H§H h−íng tíi kinh tÕ tri thøc<br /> coi khu vùc nµy lµ nh©n tè dÉn d¾t vµ thóc vµ h−íng ngo¹i; vi) CNH, H§H n«ng nghiÖp<br /> ®Èy cho tiÕn tr×nh CNH, H§H rót ng¾n g¾n vµ n«ng th«n cÇn ®−îc thùc hiÖn trong mèi<br /> víi ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc. Ngµnh dÞch vô quan hÖ chÆt chÏ víi ph¸t triÓn ngµnh c«ng<br /> víi nhiÒu ph©n ngµnh cã hµm l−îng vèn, nghiÖp c«ng nghÖ cao vµ ngµnh dÞch vô chÊt<br /> c«ng nghÖ vµ tri thøc cao nh− c«ng nghÖ l−îng cao.<br /> th«ng tin, viÔn th«ng, gi¸o dôc ®µo t¹o, khoa<br /> Tãm l¹i, trong giai ®o¹n tíi, qu¸ tr×nh<br /> häc vµ c«ng nghÖ, y tÕ, tµi chÝnh, ng©n hµng,<br /> CNH, H§H cña ViÖt Nam cÇn ph¶i lµ qu¸<br /> b¶o hiÓm, vËn t¶i hµng kh«ng… cã nhiÒu<br /> tr×nh ph¸t triÓn mµ trong ®ã c¸c ngµnh c«ng<br /> tiÒm n¨ng ®Ó gióp ViÖt Nam ®¹t ®−îc c¸c<br /> nghiÖp, n«ng nghiÖp vµ dÞch vô cã sù liªn kÕt<br /> môc tiªu trong nÒn kinh tÕ tri thøc. V× vËy,<br /> chÆt chÏ, t¸c ®éng qua l¹i vµ t−¬ng hç lÉn<br /> nÕu ViÖt Nam ®Õn nay cho r»ng kinh tÕ tri nhau, trong ®ã ngµnh dÞch vô ph¶i lµ ngµnh<br /> thøc lµ con ®−êng ®Ó rót ng¾n CNH, H§H ®ãng vai trß dÉn d¾t vµ thóc ®Èy, nh»m<br /> th× trong nh÷ng n¨m tíi cÇn thõa nhËn r»ng h−íng tíi mét c¬ cÊu kinh tÕ ®¶m b¶o tÝnh<br /> ph¸t triÓn ngµnh dÞch vô lµ con ®−êng ®Ó hiÖu qu¶ vµ cã søc c¹nh tranh quèc tÕ cao.<br /> gióp ViÖt Nam h−íng tíi kinh tÕ tri thøc, rót<br /> Thø ba, vÒ n©ng cao vÞ thÕ cña ViÖt Nam<br /> ng¾n qu¸ tr×nh CNH, H§H. §ã còng lµ bµi<br /> trong chuçi gi¸ trÞ kinh tÕ toµn cÇu<br /> häc thµnh c«ng cña mét sè quèc gia trªn thÕ<br /> §Ó thµnh c«ng trong tiÕn tr×nh CNH,<br /> giíi nh− Xingapo, Trung Quèc vµ Ên §é.<br /> H§H trong bèi c¶nh héi nhËp toµn cÇu, ViÖt<br /> Thªm vµo ®ã, hiÖn cßn mét bé phËn lín Nam cÇn ph¶i nhanh chãng dÞch chuyÓn lªn<br /> d©n sè sinh sèng ë n«ng th«n víi sinh kÕ g¾n vÞ thÕ cao h¬n trong chuçi gi¸ trÞ kinh tÕ toµn<br /> liÒn víi n«ng nghiÖp nªn trong giai ®o¹n tíi cÇu, ph¶i dÇn n¾m gi÷ c¸c c«ng ®o¹n s¶n<br /> CNH, H§H n«ng nghiÖp n«ng th«n cÇn ®−îc xuÊt t¹o ra gi¸ trÞ gia t¨ng nhiÒu h¬n cho<br /> ®Æc biÖt coi träng. CÇn cã nh÷ng gi¶i ph¸p ®Ó nÒn kinh tÕ. Mét trong nh÷ng viÖc cÊp thiÕt<br /> thay ®æi vÒ chÊt CNH, H§H n«ng nghiÖp, cÇn lµm lµ nhanh chãng tiÕp thu, häc hái,<br /> n«ng th«n nh»m ®em l¹i lîi Ých thËt sù cho lµm chñ vµ s¸ng t¹o c«ng nghÖ. Qu¸ tr×nh<br /> ng−êi n«ng d©n. C¸c chÝnh s¸ch CNH, H§H nµy cã thÓ ®−îc thùc hiÖn qua viÖc t¨ng<br /> n«ng nghiÖp, n«ng th«n cÇn nhÊn m¹nh c¸c c−êng liªn kÕt s¶n xuÊt quèc tÕ, gia t¨ng ®Çu<br /> <br /> 8 Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> t− cho khoa häc vµ c«ng nghÖ vµ cã c¸c chÝnh t¨ng tr−ëng xanh vµ ChiÕn l−îc ph¸t triÓn<br /> s¸ch khuyÕn khÝch m¹nh mÏ doanh nghiÖp bÒn v÷ng ViÖt Nam giai ®o¹n 2011-2020.<br /> ®æi míi vµ ph¸t triÓn c«ng nghÖ. Trong ®ã, §Ó øng phã tèt víi biÕn ®æi khÝ hËu, cÇn<br /> cÇn ®Æc biÖt chó träng ®Çu t− ph¸t triÓn ®éi tËp trung vµo c¸c ho¹t ®éng sau: i) ®Èy m¹nh<br /> ngò nh©n lùc khoa häc vµ c«ng nghÖ chÊt qu¸ tr×nh nghiªn cøu h×nh thµnh m« h×nh<br /> l−îng cao. “c«ng nghiÖp xanh” phï hîp nh»m øng phã<br /> Thø t−, vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ vïng víi biÕn ®æi khÝ hËu; ii) thay ®æi nhËn thøc<br /> ChÝnh phñ cÇn chñ tr×, ®iÒu phèi vµ thèng vÒ biÕn ®æi khÝ hËu ®i ®«i víi x©y dùng chiÕn<br /> nhÊt quy ho¹ch ph¸t triÓn toµn vïng. H×nh l−îc ph¸t triÓn vïng; iii) ®Èy m¹nh c«ng t¸c<br /> thµnh c¬ quan qu¶n lý cÊp vïng cã sù tham nghiªn cøu, x©y dùng c¸c khung ph©n tÝch vµ<br /> gia cña c¸c ®Þa ph−¬ng trong vïng, cã thÓ chÕ chÝnh s¸ch t¹o ra c¸c céng n¨ng gi÷a øng phã<br /> râ rµng ®Ó t¨ng c−êng hiÖu lùc qu¶n lý nhµ víi biÕn ®æi khÝ hËu víi c¸c môc tiªu x· héi;<br /> n−íc. Vïng ®ãng vai trß ®éng lùc cÇn ®−îc iv) tranh thñ sù hç trî cña céng ®ång quèc tÕ<br /> ®Çu t− träng ®iÓm, kh«ng dµn tr¶i. Trong vÒ mÆt kü thuËt, tµi chÝnh trong ch−¬ng<br /> thêi kú 2015-2020, chØ nªn h×nh thµnh 2-3 tr×nh quèc gia øng phã víi biÕn ®æi khÝ hËu.<br /> ®Æc khu kinh tÕ thö nghiÖm ph¸t triÓn ®Æc Thø s¸u, vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ biÓn vµ h¶i<br /> thï theo h−íng kinh tÕ thÞ tr−êng hiÖn ®¹i ®¶o<br /> mµ c¸c tØnh thµnh vµ vïng kh¸c kh«ng thùc §Ó ph¸t triÓn bÒn v÷ng kinh tÕ biÓn vµ h¶i<br /> hiÖn ®−îc. Nªn lùa chän chÝnh s¸ch vµ tËp ®¶o, cÇn tËp trung: i) n©ng cao nhËn thøc cho<br /> trung nguån lùc cho mét sè vïng ven biÓn toµn x· héi vÒ chiÕn l−îc ph¸t triÓn kinh tÕ<br /> ®ang cã lîi thÕ. biÓn g¾n víi phßng ngõa, thÝch øng víi biÕn<br /> §Ó ph¸t huy ®−îc cao nhÊt c¸c tiÒm n¨ng, ®æi khÝ hËu vµ b¶o vÖ chñ quyÒn biÓn ®¶o,<br /> lîi thÕ cña mçi ®Þa ph−¬ng vµ kh¾c phôc t×nh xem ®©y lµ ba mÆt cña mét vÊn ®Ò cã quan<br /> tr¹ng chång chÐo, dµn tr¶i, m©u thuÉn, hiÖu hÖ mËt thiÕt víi nhau; ii) x©y dùng ®Ò ¸n t¸i<br /> qu¶ thÊp… trong ®Çu t− ph¸t triÓn, cÇn cã sù c¬ cÊu ngµnh kinh tÕ biÓn, c¸c c¬ chÕ, chÝnh<br /> ph©n c«ng, hîp t¸c gi÷a c¸c ®Þa ph−¬ng trong s¸ch nh»m ph¸t huy quyÒn chñ ®éng cña c¸c<br /> vïng vµ gi÷a c¸c vïng. Nh−ng ®Ó lµm ®−îc ngµnh, c¸c cÊp, c¸c ®Þa ph−¬ng vµ vïng l·nh<br /> ®iÒu nµy mét c¸ch thèng nhÊt, hiÖu qu¶, cÇn thæ, cã sù qu¶n lý, tËp trung cña trung −¬ng,<br /> ph¶i x¸c ®Þnh mét c¬ chÕ râ rµng d−íi sù ®iÒu t¹o nªn b−íc ®ét ph¸ vÒ t¨ng tr−ëng kinh tÕ<br /> hµnh vµ gi¸m s¸t chung cña Nhµ n−íc. S¸ng vµ chuyÓn dÞch c¬ cÊu theo h−íng hiÖn ®¹i,<br /> kiÕn h×nh thµnh Tæ ®iÒu phèi liªn kÕt c¸c theo chiÒu réng vµ chiÒu s©u; iii) x©y dùng<br /> tØnh duyªn h¶i miÒn Trung cã thÓ lµ m« h×nh chiÕn l−îc thÝch øng cho sinh kÕ ven biÓn,<br /> ®¸ng tham kh¶o vµ rót kinh nghiÖm ®Ó nh©n b¶o vÖ m«i tr−êng sinh th¸i, x¸c ®Þnh vµ tiÕp<br /> réng vµ h×nh thµnh c¬ chÕ qu¶n lý ph¸t triÓn cËn cho tõng lÜnh vùc cô thÓ; iv) ®Çu t− x©y<br /> kinh tÕ vïng. dùng míi vµ cñng cè hÖ thèng ®ª biÓn v÷ng<br /> Thø n¨m, vÒ khai th¸c, b¶o vÖ tµi nguyªn, ch¾c, kiÖn toµn hÖ thèng th«ng tin truyÒn<br /> m«i tr−êng vµ øng phã víi biÕn ®æi khÝ hËu th«ng, hÖ thèng c¶nh b¸o sím sãng thÇn vµ<br /> CÇn ph¶i ®¶m b¶o r»ng c¸c tµi nguyªn cã dù b¸o thêi tiÕt, ph¸t triÓn hÖ thèng rõng vµ<br /> thÓ t¸i t¹o ®−îc khai th¸c ë møc thÝch hîp ®Ó rõng ngËp mÆn; v) triÓn khai c¸c ®Ò tµi<br /> cã thÓ bæ sung, lîi nhuËn thu ®−îc tõ viÖc nghiªn cøu khoa häc trong c¸c lÜnh vùc cã<br /> khai th¸c c¸c tµi nguyªn kh«ng thÓ t¸i t¹o liªn quan ®Õn ph¸t triÓn kinh tÕ biÓn vµ h¶i<br /> ®−îc ®Çu t− vµo c¸c h×nh thøc vèn kh¸c. CÇn ®¶o, t¨ng c−êng më réng hîp t¸c quèc tÕ<br /> ph¶i cã nh÷ng quy ®Þnh râ rµng vÒ c¸c quyÒn trong c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøu khoa häc, ®µo<br /> ®èi víi tµi s¶n, c¸c quy t¾c giao dÞch, gi¶i t¹o vµ chuyÓn giao c«ng nghÖ, thu hót c¸c<br /> quyÕt m©u thuÉn. §Æc biÖt, cÇn thùc thiÖn nguån vèn ODA, nguån vèn ®Çu t− trùc tiÕp<br /> mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ChiÕn l−îc quèc gia vÒ<br /> <br /> Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014 9<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> cña c¸c n−íc; vi) ®µo t¹o vµ båi d−ìng c¸n bé CÇn nhËn thøc s©u s¾c vÒ hÖ qu¶ to lín<br /> nghiªn cøu qu¶n lý c¸c ngµnh kinh tÕ biÓn vµ cña viÖc cã lùc l−îng lao ®éng ®«ng, tr×nh ®é<br /> céng ®ång c− d©n ven biÓn kh«ng nh÷ng cã thÊp, gi¸ rÎ lµ bÊt lîi chø kh«ng cßn lµ thuËn<br /> tr×nh ®é chuyªn m«n, mµ cßn cã kü n¨ng øng lîi cho qu¸ tr×nh ®Èy m¹nh CNH, H§H, tõng<br /> phã víi biÕn ®æi khÝ hËu vµ b¶o vÖ chñ quyÒn b−íc ph¸t triÓn kinh tÕ tri thøc. Ph¶i ®æi míi<br /> biÓn ®¶o. triÖt ®Ó gi¸o dôc, ®µo t¹o theo h−íng hiÖn<br /> Thø b¶y, vÒ ph¸t triÓn doanh nghiÖp vµ ®¹i, thÝch øng víi xu h−íng gi¸o dôc, ®µo t¹o<br /> ®éi ngò doanh nh©n cña c¸c quèc gia thµnh c«ng tiªu biÓu trªn<br /> thÕ giíi. Trong qu¸ tr×nh ®æi míi triÖt ®Ó gi¸o<br /> Doanh nghiÖp vµ ®éi ngò doanh nh©n cã<br /> dôc, tr−íc hÕt cÇn x¸c ®Þnh mét triÕt lý gi¸o<br /> vai trß v« cïng quan träng trong sù nghiÖp<br /> dôc mang tÝnh c¸ch m¹ng, ®æi míi triÖt ®Ó<br /> CNH, H§H ®Êt n−íc. CÇn tiÕn hµnh c¶i c¸ch<br /> c¸ch thøc qu¶n lý gi¸o dôc, néi dung, ch−¬ng<br /> m¹nh mÏ khu vùc doanh nghiÖp nhµ n−íc.<br /> tr×nh, ph−¬ng ph¸p gi¶ng d¹y vµ x©y dùng<br /> §Ó cã thÓ ®¸nh gi¸ ®óng ®¾n vµ kh¸ch quan<br /> ®éi ngò gi¸o viªn xuÊt s¾c. Bªn c¹nh ®ã, cÇn<br /> hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp nhµ<br /> më ra mét con ®−êng míi trong viÖc qu¶n lý<br /> n−íc, cÇn thay ®æi t− duy vÒ vai trß cña<br /> vµ sö dông nguån nh©n lùc. §Æc biÖt, ®èi víi<br /> doanh nghiÖp nhµ n−íc. T¸ch c¸c nhiÖm vô<br /> nguån nh©n lùc chÊt l−îng cao mµ tiªu biÓu<br /> kinh tÕ vµ chÝnh trÞ - x· héi riªng biÖt cho<br /> lµ ®éi ngò nh©n tµi. CÇn tèi −u hãa viÖc thu<br /> c¸c lo¹i h×nh doanh nghiÖp nhµ n−íc ®Ó qu¶n<br /> hót vµ träng dông nh©n tµi cã s½n cña quèc<br /> lý theo ®óng chøc n¨ng. Doanh nghiÖp nhµ<br /> gia; ®a d¹ng hãa viÖc thu hót ®éi ngò trÝ thøc<br /> n−íc thùc hiÖn nhiÖm vô kinh tÕ cã thÓ gi÷ vÞ<br /> ViÖt kiÒu. §èi víi ®éi ngò nh©n tµi chÝnh trÞ,<br /> trÝ chñ ®¹o, cã vai trß dÉn d¾t trong mét sè<br /> cÇn t¹o mäi c¬ héi thuËn lîi ®Ó ®éi ngò nµy<br /> lÜnh vùc ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh nh−ng cÇn ph¶i<br /> ph¸t huy vai trß dÉn ®−êng cho c«ng cuéc<br /> ho¹t ®éng theo c¬ chÕ thÞ tr−êng. Doanh<br /> ph¸t triÓn ®ét ph¸ chø kh«ng chØ lµ ph¸t<br /> nghiÖp nhµ n−íc thùc hiÖn nhiÖm vô chÝnh<br /> triÓn tuÇn tù nh− ®ang diÔn ra ë ViÖt Nam<br /> trÞ - x· héi ph¶i lµm nghÜa vô c«ng Ých, phi<br /> hiÖn nay.<br /> lîi nhuËn. Bªn c¹nh ®ã, t¹o thuËn lîi h¬n<br /> n÷a cho ho¹t ®éng cña khu vùc kinh tÕ t− Thø chÝn, vÒ n©ng cao møc sèng d©n c−<br /> nh©n trong n−íc vµ n−íc ngoµi. CÇn thùc Nhµ n−íc cÇn duy tr× m«i tr−êng kinh tÕ<br /> hiÖn ®ång bé c¸c chÝnh s¸ch tõ thu hót ®Çu vÜ m« æn ®Þnh vµ thóc ®Èy t¨ng tr−ëng kinh<br /> t−, c¸c chÝnh s¸ch tµi chÝnh tiÒn tÖ, chÝnh tÕ ®Ó n©ng cao møc sèng vµ ®Èy nhanh tiÕn<br /> s¸ch lao ®éng tiÒn l−¬ng…, nh÷ng chÝnh s¸ch ®é gi¶m nghÌo mét c¸ch bÒn v÷ng. CÇn më<br /> nµy cÇn tËp trung vµo viÖc khuyÕn khÝch c¸c réng c¬ héi cho nhãm d©n sè cã thu nhËp<br /> doanh nghiÖp ®Çu t− vµo c¸c ngµnh vµ s¶n thÊp tham gia vµ h−ëng lîi nhiÒu h¬n tõ tiÕn<br /> phÈm cã gi¸ trÞ gia t¨ng cao, Ýt sö dông tµi tr×nh CNH, H§H ®Êt n−íc. CÇn cã c¸c chÝnh<br /> nguyªn, n¨ng l−îng, gi¶m thiÓu « nhiÔm. s¸ch hîp lý ®Ó h¹n chÕ sù gia t¨ng cña bÊt<br /> §ång thêi, thùc thi cã hiÖu qu¶ c¸c chÝnh b×nh ®¼ng vÒ thu nhËp vµ kh¶ n¨ng tiÕp cËn<br /> s¸ch thu hót doanh nghiÖp ®Çu t− vµo n«ng tíi c¸c nguån lùc vµ c¬ héi sinh kÕ. CÇn më<br /> nghiÖp vµ n«ng th«n. TËp trung nguån lùc réng kh¶ n¨ng tÝch lòy tµi s¶n sinh kÕ cho<br /> cho ph¸t triÓn c¸c ngµnh vµ s¶n phÈm c«ng ng−êi nghÌo qua viÖc cung øng hÖ thèng gi¸o<br /> nghiÖp, dÞch vô −u tiªn lµm nÒn t¶ng cho dôc vµ y tÕ cã chÊt l−îng, tiÕp cËn vèn, c«ng<br /> hiÖn ®¹i hãa c«ng nghiÖp, n«ng th«n, ®¶m nghÖ vµ c¬ së h¹ tÇng ®Ó qua ®ã gióp ng−êi<br /> b¶o yªu cÇu vÒ cñng cè quèc phßng, an ninh d©n n©ng cao thu nhËp. §¶m b¶o cung cÊp<br /> quèc gia vµ hµi hßa c¸c lîi Ých x· héi. mét hÖ thèng an sinh x· héi cã ®é bao phñ<br /> Thø t¸m, vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc réng vµ ho¹t ®éng hiÖu qu¶./.<br /> chÊt l−îng cao phôc vô CNH, H§H Tµi liÖu tham kh¶o<br /> <br /> <br /> <br /> 10 Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014<br /> C«ng nghi Öp hãa, hiÖn ®¹i h ãa ...<br /> <br /> <br /> 1. Chowdhury, A., and Islam, I. (2007), Handbook 9. S¬n, H. N., vµ TuyÕn, Q. T. (2014a), B¸o c¸o<br /> on the Northeast Southeast Asian economies, Edward chuyªn ®Ò vÒ tiªu chÝ c«ng nghiÖp hãa cho ViÖt Nam B¸o<br /> Elgar. c¸o tæng kÕt 30 n¨m ®æi míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa<br /> 2. Hsu, A., Emerson, J., Johnson, L., Malik, O., vµ hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i<br /> Schwartz, J. D., Allison, A., . . . Mala, O. (2014), The 2014 häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> Environmental Performance Index, USA, Yale Center for 10. S¬n, H. N., vµ TuyÕn, Q. T. (2014b), B¸o c¸o tæng<br /> Environmental Law and Policy (YCELP). kÕt 30 n¨m ®æi míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn<br /> 3. Page, J. (1994), The East Asian miracle: For ®¹i hãa ë ViÖt Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc<br /> lessons for development policy, In S. Fischer and J. J. Quèc gia Hµ Néi.<br /> Rotemberg (Eds.), NBER economics annual 1994 (Vol. 4), 11. S¬n, H. N., vµ Thµnh, V. N. (2014), B¸o c¸o<br /> Massachusetts, MIT Press. chuyªn ®Ò vÒ khai th¸c tµi nguyªn, b¶o vÖ m«i tr−êng vµ<br /> 4. S¬n, H. N., vµ Anh, P. C. (2014), B¸o c¸o chuyªn ph¸t triÓn bÒn v÷ng. B¸o c¸o tæng kÕt 30 n¨m ®æi míi: §Èy<br /> ®Ò vÒ ph¸t triÓn doanh nghiÖp vµ ®éi ngò doanh nh©n. B¸o m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam,<br /> c¸o tæng kÕt 30 n¨m ®æi míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> vµ hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i 12. Tuyen, T. Q., and Tinh, T. D. (2011),<br /> häc Quèc gia Hµ Néi. Industrilalization, economic employment structure<br /> 5. S¬n, H. N., §iÖp, H. T. N., vµ TuyÕn, Q. T. (2014), changes in Vietnam during economci transition, VNU<br /> B¸o c¸o chuyªn ®Ò vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc. B¸o c¸o Journal of Economics and Business, 27(2), 82-93.<br /> tæng kÕt 30 n¨m ®æi míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ 13. UNIDO (2013), Country grouping in UNIDO<br /> hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc statistics, Vienna, Austria, United Nations, Industrial<br /> Quèc gia Hµ Néi. Development Organization.<br /> 6. S¬n, H. N., vµ H−¬ng, T. V. (2014), B¸o c¸o<br /> 14. ViÖn Khoa häc x· héi ViÖt Nam (2009), §¸nh gi¸<br /> chuyªn ®Ò vÒ chuyÓn dÞch c¬ cÊu trong qu¸ tr×nh c«ng<br /> nghÌo víi sù tham gia cña ng−êi d©n: B¸o c¸o tæng hîp,<br /> nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa. B¸o c¸o tæng kÕt 30 n¨m ®æi<br /> ViÖn Khoa häc x· héi ViÖt Nam.<br /> míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt<br /> 15. ViÖn Khoa häc x· héi ViÖt Nam (2011), Gi¶m<br /> Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi.<br /> nghÌo ë ViÖt Nam: thµnh tùu vµ th¸ch thøc, Nxb ThÕ giíi.<br /> 7. S¬n, H. N., vµ LÞch, H. K. (2014a), B¸o c¸o chuyªn<br /> ®Ò vÒ ph¸t triÓn kinh tÕ vïng. B¸o c¸o tæng kÕt 30 n¨m ®æi 16. WB (2012a), 2012 Vietnam poverty assessment -<br /> míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt Well begun, not yet done : Vietnam's remarkable progress<br /> Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. on poverty reduction the emerging challenges, Washington<br /> DC., The World Bank.<br /> 8. S¬n, H. N., vµ LÞch, H. K. (2014b), B¸o c¸o chuyªn<br /> ®Ò vÒ tham gia chuçi gi¸ trÞ kinh tÕ toµn cÇu trong qu¸ tr×nh 17. WB (2012b), B¸o c¸o ph¸t triÓn ViÖt Nam 2012:<br /> c«ng nghiÖp hãa, hiÖn ®¹i hãa, B¸o c¸o tæng kÕt 30 n¨m ®æi Kinh tÕ thÞ tr−êng khi ViÖt Nam trë thµnh quèc gia cã thu<br /> míi: §Èy m¹nh c«ng nghiÖp hãa vµ hiÖn ®¹i hãa ë ViÖt nhËp trung b×nh, The World Bank.<br /> Nam, Tr−êng ®¹i häc Kinh tÕ, §¹i häc Quèc gia Hµ Néi. 18. WB (2012c), Knowledge Economy Index (KEI)<br /> 2012 Rankings, The World Bank, Washington D.C.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Nghiªn cøu Kinh tÕ sè 432 - Th¸ng 5/2014 11<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2