Đ C NG ÔN T P MÔN CÔNG TÁC XÃ H I V I NG I CAO TU IỀ ƯƠ Ậ Ộ Ớ ƯỜ Ổ
1. Đnh nghĩa v ng i cao tu iị ề ườ ổ
-Theo quan đi m y h c: ng i cao tu i là ng i giai đo n già hóa g n li n v i vi c suy gi m các ch cể ọ ườ ổ ườ ở ạ ắ ề ớ ệ ả ứ
năng c a c th .ủ ơ ể
-M t s n c phát tri n nh Đc, Hoa Kì,... quy đnh ng i cao tu i là ng i t 60 tu i tr lênộ ố ướ ể ư ứ ị ườ ổ ườ ừ ổ ở . Quy đnhị
môi n c co s khác bi t là do s khác nhau v l a tuôi co các bi u hi n v già c a ng i dân các ở ướ ự ệ ự ề ư ể ệ ề ủ ườ ở
n c đo khác nhau. Nh ng n c co h th ng y tê, chăm soc s c khoe t t thi th ng tuôi th và s c khoe ướ ữ ướ ệ ố ư ố ườ ọ ư
c a ng i dân cũng đc nâng cao. Do đo, các bi u hi n c a tuôi già th ng đên mu n h n. Vi vây, quy ủ ườ ươ ể ệ ủ ườ ộ ơ
đnh v tuôi c a các n c đo cũng khác nhau.ị ề ủ ướ
-Theo quan đi m c a CTXH: v i đc thù là m t ngh tr giúp xã h i, công tác xã h i nhìn nh n v ng iể ủ ớ ặ ộ ề ợ ộ ộ ậ ề ườ
cao tu i nh sau: Ng i cao tu i v i nh ng thay đi v tâm sinh lí, lao đng – thu nh p, quan h xã h iổ ư ườ ổ ớ ữ ổ ề ộ ậ ệ ộ
s g p nhi u khó khăn, v n đ trong cu c s ng. Do đó, ng i cao tu i là m t đi t ng y u th , điẽ ặ ề ấ ề ộ ố ườ ổ ộ ố ượ ế ế ố
t ng c n s tr giúp c a CTXH.ượ ầ ự ợ ủ
-Theo WHO: ng i cao tu i ph i t 70 tu i tr lên.ườ ổ ả ừ ổ ở
-Theo pháp lu t Vi t Nam: Lu t Ng i cao tu i Vi t Nam 2010 quy đnh: ng i cao tu i là “T t c cácậ ệ ậ ườ ổ ệ ị ườ ổ ấ ả
công dân Vi t Nam t 60 tu i tr lên”.ệ ừ ổ ở
2. Nh ng quan ni m sai l m v ng i cao tu iữ ệ ầ ề ườ ổ
Ph n l n ng i cao tu i s ng các n c phát tri n:ầ ớ ườ ổ ố ở ướ ề
-Ng i cao tu i s ng t t c các n c trên th gi i, không h n nh ng n c phát tri n.ườ ổ ố ở ấ ả ướ ế ớ ẳ ữ ướ ể
-Nh ng n c có t l ng i cao tu i già nh t th gi i không ph i là nh ng n c phát tri n nh t th gi i,ữ ướ ỉ ệ ườ ổ ấ ế ớ ả ữ ướ ể ấ ế ớ
mà là nh ng n c có đi s ng kinh t , xã h i phát tri n m c khá trung bình ho c đang phát tri n. 10ữ ướ ờ ố ế ộ ể ứ ặ ể
n c có t l dân s già nh t th gi i: Latvia, Slovenia, Th y Đi n, Áo, Bulgaria, Hy L p, Italia, Đc,ướ ỉ ệ ố ấ ế ớ ụ ể ạ ứ
Nh t B n, Monaco.ậ ả
Nh ng ng i cao tu i đu gi ng nhauữ ườ ổ ề ố
-M i ng i cao tu i là m t cá th duy nh tỗ ườ ổ ộ ể ấ
-H ch gi ng nhau v s lão hóa, m t s b nh, sinh lí,...ọ ỉ ố ề ự ộ ố ệ
-H khác nhau v nhu c u, mong mu n, năng l c cũng nh hoàn c nh.ọ ề ầ ố ự ư ả
-H khác nhau v nh ng mong ch con cháu, v s c kh e,...ọ ề ữ ờ ở ề ứ ỏ
Lão hóa nam và n gi ng nhau ở ở ữ ố
-S c kh e gi a nam và n khác nhau. Do ph n sinh con và đn giai đo n mãn kinh nên s c kh e suyứ ỏ ữ ữ ụ ữ ế ạ ứ ỏ
gi m nghiêm tr ng. Trong khi đó, đàn ông t i đ tu i trung niên g n nh v n ho t đng t t.ả ọ ớ ộ ổ ầ ư ẫ ạ ộ ố
-Đ linh ho t chân tay, h u nh c ph n và đàn ông đu có s linh ho t t ng đng nhau.ộ ạ ầ ư ả ụ ữ ề ự ạ ươ ươ
-Tình d c: tph n sau sinnh ho c t i giai đo n ti n mãn kinh h u nh s nhi u gi m ham mu n và hócụ ụ ữ ặ ớ ạ ề ầ ư ố ề ả ố
môn sinh d c đáng k , trong khi đó đàn ông v n r t sung mãn.ụ ể ẫ ấ
-Da c a ph n s m đen và ch y, trong khi đó da c a đàn ông v n có s đàn h i t t, ít khi b s m b i đànủ ụ ữ ạ ả ủ ẫ ự ồ ố ị ạ ở
ông có m t đ collagen cao h n so v i ph n .ậ ộ ơ ớ ụ ữ
-S c kh e tinh th n: ph n do r i vào giai đon mãn kinh nên hay b c h a, khó ch u, th m chí tr m c m,ứ ỏ ầ ụ ữ ơ ạ ố ỏ ị ậ ầ ả
trong khi đó đàn ông có s c kh e tinh th n t t h n.ứ ỏ ầ ố ơ
-Răng và tóc, có s lão hóa đc cho là t ng đng nhau.ự ượ ươ ươ
Ng i cao tu i đc cho là nh ng ng i “y u đu i”ườ ổ ượ ữ ườ ế ố
-Có nhi u quan đi m cho r ng ng i cao tu i là ng i y u đu i. Tuy nhiên, h không hoàn toàn y u đu iề ể ằ ườ ổ ườ ế ố ọ ế ố
mà do đc đi m tâm lí tu i già có ph n gi ng tr con, thích đc quan tâm, chăm sóc, thích nhõng nh o.ặ ể ổ ầ ố ẻ ượ ẽ
-Ng i cao tu i có b n lĩnh v ng ch c tr c các tình hu ngườ ổ ả ữ ắ ướ ố
-Ng i cao tu i thích th hi n b n thân tr c con cháuườ ổ ể ệ ả ướ
-Ng i cao tu i thích đc h i ý ki n, đc tôn tr ngườ ổ ượ ỏ ế ượ ọ
Ng i cao tu i không còn có ích n aườ ổ ữ
-Trong giáo d c: ng i cao tu i có công đu tiên trong vi c nuôi d ng, giáo d c con cháuụ ườ ổ ầ ệ ưỡ ụ
-Trong văn hóa – xã h i: ng i cao tu i truy n nh ng ki n th c, kĩ năng, kinh nghi m s ng, kinh nghi mộ ườ ổ ề ữ ế ứ ệ ố ệ
trong giao ti p cho con cháu, giúp b o t n, phát huy nh ng giá tr văn hóa cho dòng h và đt n c.ế ả ồ ữ ị ọ ấ ướ
-Trong kinh t : ng i cao tu i truy n l i nh ng kinh nghi m s m xu t cho con cháu, dòng h , tham gia tế ườ ổ ề ạ ữ ệ ả ấ ọ ư
v n v ph ng th c canh tác cũng nh s n xu t.ấ ề ươ ứ ư ả ấ
-Trong phòng ch ng b o l c gia đình, ngăn ng a t n n xã h i: ng i cao tu i có b n lĩnh đu tranhố ạ ự ừ ệ ạ ộ ườ ổ ả ấ
phòng ng a các t n n xã h i, th y rõ nh ng hi m h a khôn l ng do các t b n xã h i có th gây raừ ệ ạ ộ ấ ữ ể ọ ườ ệ ạ ộ ể
cho gia đình, dòng h và c ng đng xã h i, t đó, giáo d c con cháu cách phòng ng a.ọ ộ ồ ộ ừ ụ ừ
-Ng i cao tu i là ch d a cho con cháu, dòng hườ ổ ỗ ự ọ
-Ng i cao tu i tham gia v n đng, thuy t ph c các gia đình có nh ng hành vi sai trái đ tuân th lu tườ ổ ậ ộ ế ụ ữ ể ủ ậ
pháp và có l i s ng văn hóaố ố
-Ng i cao tu i là t m g ng v đo đc, ý trí ph n đu cho con cháu noi theo,...ườ ổ ấ ươ ề ạ ứ ấ ấ
Ng i cao tu i là gánh n ng cho xã h iườ ổ ặ ộ
-Có nhi u quan đi m cho r ng ng i cao tu i là gánh n ng cho xã h i, do xã h i ph i dành kho n tàiề ể ằ ườ ổ ặ ộ ộ ả ả
chính l n mang l i an sinh cho ng i cao tu iớ ạ ườ ổ .
-Tuy nhiên, th c t cho th y ng i cao tu i không ph i là gánh n ng cho xã h i b i:ự ế ấ ườ ổ ả ặ ộ ở
+ S nhi u h đã c ng hi n cho xã h i và h có l ng h u, t nuôi s ng b n thânố ề ọ ố ế ộ ọ ươ ư ự ố ả
+ H là ng i có nhi u kinh nghi m v ng x , s n xu t kinh t ,… giúp ích cho con cháu và xã h iọ ườ ề ệ ề ứ ử ả ấ ế ộ
+ Có nhi u ng i cao tu i sau khi ngh h u v n ti p t c lao đng và c ng hi nề ườ ổ ỉ ư ẫ ế ụ ộ ố ế
3. V th và vai trò c a ng i cao tu i trong xã h iị ế ủ ườ ổ ộ
Chi m t i g n 10% dân s , ng i cao tu i là m t l c l ng xã h i đông đo và có vai trò quan tr ngế ớ ầ ố ườ ổ ộ ự ượ ộ ả ọ
trong xã h i Vi t Nam hi n nay. V i kinh nghi m đc tích lũy trong quá trình lao đng, c ng hi n; v i nh ngộ ệ ệ ớ ệ ượ ộ ố ế ớ ữ
giá tr văn hóa truy n th ng đc l u gi , ng i cao tu i đc coi là m t ngu n l c quan tr ng trong các ho tị ề ố ượ ư ữ ườ ổ ượ ộ ồ ự ọ ạ
đng kinh t , văn hóa và xã h i c a đt n c. ộ ế ộ ủ ấ ướ
Theo Lu t ng i cao tu i Vi t Nam năm 2009, ng i cao tu i Vi t Nam có nh ng vai trò sau: ậ ườ ổ ệ ườ ổ ệ ữ
- Giáo d c truy n th ng đoàn k t, yêu n c, yêu con ng i và thiên nhiên cho con cháu. ụ ề ố ế ướ ườ
- Xây d ng đi s ng văn hoá; b o t n và phát huy b n s c văn hoá dân t c c s và c ng đng; thamự ờ ố ả ồ ả ắ ộ ở ơ ở ộ ồ
gia các phong trào khuy n h c, khuy n tài, h tr giáo d c, đào t o, b i d ng ng i có đc, có tài vàế ọ ế ỗ ợ ụ ạ ồ ưỡ ườ ứ
các cu c v n đng khác t i c ng đng.ộ ậ ộ ạ ộ ồ
- Truy n th k năng, kinh nghi m, ki n th c kinh t , văn hóa, xã h i, khoa h c, công ngh và nghề ụ ỹ ệ ế ứ ế ộ ọ ệ ề
truy n th ng cho th h trề ố ế ệ ẻ.
- Nghiên c u, giáo d c, đào t o, ng d ng khoa h c và công ngh ; t v n chuyên môn, k thu tứ ụ ạ ứ ụ ọ ệ ư ấ ỹ ậ .
-Phát tri n kinh t , gi m nghèo, làm giàu h p pháp.ể ế ả ợ
- Gi gìn an ninh chính tr , tr t t an toàn xã h i; hoà gi i mâu thu n, tranh ch p t i c ng đng.ữ ị ậ ự ộ ả ẫ ấ ạ ộ ồ
-Th c hi n pháp lu t v dân ch c s ; th c hành ti t ki m ch ng lãng phí; phòng, ch ng tham nhũng,ự ệ ậ ề ủ ở ơ ở ự ế ệ ố ố
quan liêu; phòng, ch ng HIV/AIDS và t n n xã h i.ố ệ ạ ộ
- Đóng góp ý ki n xây d ng chính sách, pháp lu t và tham gia giám sát vi c th c hi n chính sách, phápế ự ậ ệ ự ệ
lu t.ậ
4. V thê và vai trò c a ng i cao tu i trong gia đìnhị ủ ườ ổ
-NCT có vai trò quan tr ng trong ki n t o gia đình thành đtọ ế ạ ạ
-Ng i cao tu i v i v trí, vai trò là nh ng t m g ng sáng v đo đc, l i s ng, kinh nghi m, công laoườ ổ ớ ị ữ ấ ươ ề ạ ứ ố ố ệ
trong xây d ng t m h nh phúc gia đình.ự ổ ấ ạ
-Tích lũy và truy n l i kinh nghi m s ng, lao đng, s n xu t và xóa đói gi m nghèo cho con cháuề ạ ệ ố ộ ả ấ ả