intTypePromotion=1

Đồ án công nghệ thực phẩm: Ứng dụng vi sinh vật trong sản xuất lên men từ đậu nành

Chia sẻ: Hung Duong | Ngày: | Loại File: DOCX | Số trang:26

0
277
lượt xem
67
download

Đồ án công nghệ thực phẩm: Ứng dụng vi sinh vật trong sản xuất lên men từ đậu nành

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Đậu nành là một loại cây trồng ngắn ngày, có nhiều tác dụng như: cung cấp thực phẩm cho người, nguyên liệu cho công nghiệp, thức ăn cho gia súc, nông sản xuất khẩu.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Đồ án công nghệ thực phẩm: Ứng dụng vi sinh vật trong sản xuất lên men từ đậu nành

  1. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương MỤC LỤC CHƯƠNG 1: ĐẬU NÀNH VÀ SẢN PHẨM LÊN MEN TỪ ĐẬU NÀNH3 1.1 Khái quát chung về đậu nành3 1.1.1 Giới thiệu về cây đậu nành3 1.1.2 Giá trị dinh dưỡng của cây đậu nành3 1.2 Các sản phẩm từ đậu nành4 1.2.1 Đậu phụ4 1.2.2 Chao5 1.2.3 Nước chấm5 1.2.4 Tương5 CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VI SINH VẬT ỨNG DỤNG TRONG LÊN MEN ĐẬU NÀNH6 2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng các sản phẩm lên men6 2.2 Vi sinh vật thường có trong lên men đậu nành6 2.3 Vi sinh vật trong sản xuất tương7 2.4 Vi sinh vật trong sản xuất nước chấm 7 2.5 Vi sinh vật trong sản xuất nước chao8 CHƯƠNG 3: ỨNG DỤNG VI SINH VẬT TRONG SẢN XUẤT LÊN MEN TỪ ĐẬU NÀNH9 3.1 Sản xuất chao9 3.1.1 Tổng quan về chao9 3.1.2 Quy trình làm chao Việt Nam9 3.1.3 Sản xuất chao theo phương pháp hiện đại10 3.1.4 Chất lượng và bảo quản chao11 SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 1
  2. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương 3.2 Sản xuất nước chấm15 3.2.1 Quy trình làm nước chấm15 3.2.2 Giải thích quy trình17 3.3 Sản xuất tương20 3.3.1 Kỹ thuật sản xuất tương thủ công20 3.3.2 Kỹ thuật sản xuất tương công nghiệp21 3.3.3 Giá trị dinh dưỡng của tương23 3.3.4 Chất lượng và bảo quản tương23 3.4 Sản xuất sữa chua từ đậu nành24 3.4.1 Quy trình chế biến sữa chua đậu nành thủ công24 3.4.2 Giải thích quy trình25 3.4.3 Giá trị dinh dưỡng của sữa chua đậu nành27 KẾT LUẬN TÀI LIỆU THAM KHẢO CHƯƠNG 1 : ĐẬU NÀNH VÀ SẢN PHẨM LÊN MEN TỪ ĐẬU NÀNH 1.1. Khái quát chung về đậu nành 1.1.1. Giới thiệu về cây đậu nành SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 2
  3. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương Đậu nành là một loại cây trồng ngắn ngày, có nhiều tác dụng như: cung cấp thực phẩm cho người, nguyên liệu cho công nghiệp, thức ăn cho gia súc, nông sản xuất khẩu. Đậu nành là cây lấy hạt, cây có dầu quan trọng của thế giới, đứng thứ tư sau cây lúa mì, lúa nước và ngô. 1.1.2. Giá trị dinh dưỡng của đậu nành Đậu nành được nhiều nhà khoa học xem như là chìa khóa để giải quyết nạn thiếu protein trong dinh dưỡng của con người. Hạt đậu nành có ba bộ phận: vỏ hạt chiếm 8% trọng lượng hạt, phôi chiếm 2%, tử diệp chiếm 90%. Thành phần hóa học của đậu nành thay đổi tùy loại, thời tiết, đất đai, điều kiện trồng trọt. Có loại chứa hàm lượng protein lớn hơn 50%, lipid lớn hơn 22%. * Protein và thành phần acid amin : Hàm lượng protein dao động trong hạt từ 29,6–50,5%, trung bình là 36–40%. Về giá trị protein, đậu nành dễ tan trong nước và chứa nhiều acid amin không thay thế như lysin, tryptophan. Trừ methionin và cystein hơi thấp còn các acid amin khác của đậu nành có thành phần giống thịt. * Lipid : Chất béo trong đậu nành dao động từ 13,5–24%, trung bình 18%. Chất béo đặc trưng chứa khoảng 6,4–15,1% acid béo no (acid stearic, acid acid archidonic) và 80–93,6% acid béo không no (acid enoleic, acid linolenic, acid oleic). * Carbohydrates : Glucid trong đậu nành khoảng 22–35,5%, trong đó 1–3% tinh bột. Carbohydrates được chia làm 2 loại: loại tan trong nước chiếm khoảng 10% và loại không tan trong nước. * Chất tro : SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 3
  4. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương Chất tro trong đậu nành từ 4,5–6,8%. Ngoài ra còn có các nguyên tố khoáng khác: Al, Fe, I, Mn, Cu, Mo… * Vitamin : Đậu nành chứa nhiều vitamin khác nhau, trừ vitamin C và vitamin D. * Một số enzyme trong đậu nành : Urease: chống lại sự hấp thụ các chất đạm qua hàng ruột do đó không nên ăn đậu nành sống. Lipase: thủy phân glyceric tạo thành glycerin và acid béo. Phospholipase: thủy phân ester của acid acetic. Amylase: thủy phân tinh bột, β-amylase trong đậu nành với số lượng khá lớn. Lipoxygenase: xúc tác phản ứng chuyển H2 trong acid béo. 1.2. Các sản phẩm chế biến từ đậu nành 1.2.1. Đậu phụ Đậu phụ là một sản phẩm được sản xuất từ đậu nành. Đậu phụ có nhiều dạng khác nhau, chính vì thế mà cũng có tên gọi khác nhau. Tất cả các dạng và tên gọi khác nhau trên đều chia làm ba loại: loại mềm, loại cứng, loại đậu phụ lụa. 1.2.2. Chao Chao là sản phẩm lên men được sản xuất từ đậu nành. Chao có nhiều s ản ph ẩm khác nhau như chao nước, chao đặc, chao bánh và chao bột. Do quá trình lên men, các enzim của vi sinh vật tham gia thủy phân protein thành các axit amin, lipit thành các este thơm nên chao có giá trị dinh dưỡng cao và có mùi vị rất đặc trưng. 1.2.3. Nước chấm SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 4
  5. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương Nước chấm là tên chung chỉ các loại gia vị dạng lỏng chứa chủ yếu là axit amin, muối ăn và hương vị đặc trưng. Nước chấm được sản xuất từ các nguyên liệu giàu protein và bằng hai phương pháp: vi sinh vật, hóa học. 1.2.4. Tương Tương là một sản phẩm lên men từ các nguồn nguyên liệu giàu gluxit và giàu đạm. Đây là một dạng thực phẩm cổ truyền của Việt Nam. CHƯƠNG 2 : ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VI SINH VẬT ỨNG DỤNG TRONG LÊN MEN ĐẬU NÀNH 2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng các sản phẩm lên đậu nành Chất lượng giống vi sinh vật. Chất lượng nguyên liệu. Điều kiện môi trường lên men như độ ẩm, nhiệt độ, pH... Các thao tác trong quy trình sản xuất, điều kiện sản xuất. 2.2. Vi sinh vật thường có trong lên men đậu nành Trong lên men đậu nành chủ yếu là các quá trình thủy phân protein, gluxit nên trong lên men đậu nành chủ yếu là các quá trình thủy phân protein, gluxit thành các phân tử nhỏ hơn dưới tác dụng của các enzim. Các enzim này chủ y ếu do các n ấm mốc sinh tổng hợp. Hai enzim chủ yếu là amylaza và proteaza: SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 5
  6. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương • Amylaza thủy phân tinh bột đường và các dextrin có phân tử lượng nhỏ. • Proteaza thủy phân protein thành các axit amin và các peptit có phân tử lượng nhỏ. Các loài nấm mốc: Mucor, Aspergillus, Rhizopus thường có hoạt tính amylaza và proteaza cao, phát triển nhanh nên thường được dùng trong các sản phẩm lên men đậu nành. Ngoài ra, trong quá trình lên men đậu nành còn có các vi sinh vật sản sinh sản phẩm lên men nhờ quá trình trao đổi chất. Điển hình như vi khuẩn lactic chuyển hóa đường thành axit latic, kết quả làm cho thực phẩm có vị chua của axit latic. Một số vi khuẩn khác qua quá trình trao đổi chất tạo hương cho sản phẩm. ð Tóm lại, trong lên men đậu nành, vi sinh vật chủ yếu là nấm mốc và vi khuẩn. 2.3. Vi sinh vật thường có trong sản xuất tương Để làm mốc tương trước đây người ta vẫn nhờ vào các bào tử nấm mốc có trong không khí, đất, nước hoặc trong các dụng cụ nhiễm vào khối bột và phát triển. Trong hệ nấm mốc 10 loài sau thường gặp với số lượng lớn trên mốc tương : Mucor mucode, M.rouxii, Rhizopus nigricans, Aspergillus oryzae, A.flavus, A.niger, Penicillum prolatum, P.expansum, Monilia sitophila, Trichoderma lignorum ... Trong quá trình ủ mốc thủ công, ta thấy trên xôi bắt đầu mọc mốc trắng, xám nhạt. Qua màu sắc này, bằng mắt thường, ta có thể phân biệt những loài nấm mốc nào đã phát triển. Mốc đen xám với hệ sợi như mạng nhện là do Mucor, Rhizopus, Syneephalastrum. Mốc đen hoặc đen nâu là do Aspergillus niger. Mốc xanh chủ yếu do Penicillum và Trichoderma lignorum. Mốc đỏ gạch là Monilia sitophila. Những loại mốc đen đỏ này đều không thích hợp cho sản xuất tương. Mốc tương thích hợp thì cần các yêu cầu : phát triển nhanh, có hoạt tính amylase và protease cao, màu sắc đẹp, không cho mùi mốc mạnh, không hình thành độc tố và các chất kháng sinh có hại. Thì người ta thấy rằng chủng nấm mốc Aspergillus oryzae đáp ứng được những điều này. Người ta còn gọi loại mốc này là mốc vàng hoa hòe hay hoa cau. Ngoài ra, trong sản SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 6
  7. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương xuất tương, còn có sự xuất hiện của vi khuẩn Bacillus subtilic trong giai đoạn ngâm nước đậu. 2.4. Vi sinh vật trong sản xuất nước chấm Trong sản xuất công nghiệp, điều cần thiết phải tạo được giống vi sinh vật thuần chủng. Giống vi sinh vật đưa vào sản xuất phải đảm bảo các điều kiện sau: • Có ảnh hưởng tốt đến sự tạo hương. • Có hoạt lực proteaza cao. • Không được chứa độc tố Aflatoxin. Giống nấm mốc dùng trong sản xuất nước chấm có thể là: A. Oryzae, A. Sojae, A. teriol, A. mellieus, A. niger, A. ochracus ... Hình 2.1 : Apergillus oryzae 2.5. Vi sinh vật trong sản xuất chao Giống tốt nhất trong sản xuất chao là Actinomucor elegans. Việc chọn giống là rất quan trọng. Tiêu chuẩn đối với một chủng vi sinh vật để sản xuất chao như sau: • Khuẩn ty thể của nấm phải tròn, bóng, có màu trắng hoặc màu hơi vàng để chao sản xuất ra có màu đặc trưng. • Cấu trúc của sợi nấm phải chặt, dày, tạo một lớp màng vững chắc trên mặt bánh đậu để giữ được hình dạng ban đầu. • Không tạo ra mùi vị khó chịu do nấm bị nhiễm. Tạo được enzyme có hoạt tính thủy phân đạm cao. Vì thế muốn chao có chất lượng tốt, sản phẩm ổn định phải có VSV thuần chủng và tạo các điều kiện tối thích như nhiệt độ, độ ẩm, môi trường, pH, … SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 7
  8. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thị Minh Phương Hình 2. 2 : Khuẩn lạc Actinomucor elegans SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 8
  9. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương CHƯƠNG 3 : ỨNG DỤNG VI SINH VẬT TRONG SẢN XUẤT LÊN MEN TỪ ĐẬU NÀNH 3.1. Sản xuất chao 3.1.1. Tổng quan về chao Chao là một sản phẩm lên men từ sữa đậu nành đông đ ặc do vi sinh v ật ti ết ra enzyme để chuyển biến protein, chất béo, gluxit có trong sữa đậu nành thành những phân tử đơn giản như axit amin, axit béo, các đường đơn. Nhờ vậy chao có mùi thơm, béo đặc biệt. Về mặt dinh dưỡng chao có đầy đủ các chất bổ dưỡng của sữa đậu nành, nhưng dễ tiêu hóa vì các protit, lipid, gluxit đã được các enzyme của vi sinh vật chuy ển hóa ra các phân tử đơn giản sẵn sàng được tiêu hóa và hấp thụ. 3.1.2. Qui trình làm chao Việt Nam Chao Việt Nam sản xuất theo phương pháp truyền thống có ba giai đoạn: 3.1.2.1. Làm miếng chao : Đậu nành tốt, đều hạt được ngâm qua đêm (5-6 giờ tuỳ tình trạng của đậu). Đậu được xay dưới dòng nước và thu được một khối lỏng, mịn. Lược qua vải thô để loại bỏ phần bã, còn lại là phần sữa lỏng. Pha thêm nước cho đủ tỷ lệ một phần đậu, mười phần nước và nấu dung dịch sữa lỏng này trong vòng 30 phút cho sôi chín và bốc mùi thơm. Dung dịch sữa lỏng để nguội xuống 500C và dùng nước chua để cô kết. Nước chua là nước ép của miếng chao để cho chua lên men lactic và thêm axit. Khi cô kết hoàn toàn, khối kết đã đứng yên, phần nước ở trên được hút ra, phần đặc được cho khung gỗ có bề dày 2 – 2.5 cm, có vải mịn, dùng vật nặng ép lên đ ể loại bỏ hết nước, có được đậu hủ. 3.1.2.2. Lên mốc chao : SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 9
  10. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Các miếng chao được xếp vào khay có đục lỗ dưới đáy và được xếp cách đ ều nhau một khoảng cần thiết cho thông thoáng để mốc chao mọc đều khắp trên bề mặt của miếng chao. Đem các khay xếp vào phòng ủ và được xếp cách đều cho thông thoáng. Khi miếng chao đã phủ các khuẩn ty từ trắng, ngả sang vàng xám là được. Không có mốc xanh, mốc đen phát triển, không có mùi khó ngửi là miếng chao tốt – có hàm lượng nước 74%, đạm tan 2,3%, đạm không tan 10,4% và béo 4,3%. 3.1.2.3. Để chao chín : Khi mốc chao đã đủ chín, có mùi đặc trưng của chao, không có mùi úng thúi thì đem sắp vào keo, lọ để đổ dung dịch mặn vào và tiếp tục cho chao chín. Sau đó, hấp keo chao ở lò nóng để thanh trùng trước khi phân phối tiêu dùng. Chao có mùi chua đặc trưng không có mùi thúi hoặc hôi. Vị của chao béo, thơm và hơi chua, dịu, không có vị đắng, tanh hoặc vị khó chịu nào khác. Chao làm từ nước chua lên men lactic ở 410C có hàm lượng đạm toàn phần, tính trên chất khô khoảng 55%, từ axit acetic hàm lượng đạm có thể lên đ ến 57,1% và so với cô đặc bằng calcium sulfat là 54% tính trên chất khô. 3.1.3. Sản xuất chao theo phương pháp hiện đại 3.1.3.1. Qui trình sản xuất : SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 10
  11. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Hình 3.1.3.1 : Quy trình sản xuất chao nước 3.1.3.2. Giải thích qui trình :  Chuẩn bị đậu phụ chao : SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 11
  12. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Đậu nành qua lựa chọn đem phơi khô, rửa sạch rồi ngâm nước khoảng 5–6 giờ để vỏ đậu mềm, sau đó xả nước và đãi cho tróc bớt vỏ đi. Xay ướt trong cối đá đến khi được dịch sữa đậu nành. Để đảm bảo đậu phụ chao không chứa vi sinh vật tạp và vi sinh vật kị khí, sữa phải được đun sôi ngay và giữ ở nhiệt độ này trong 5 phút, sau đó lọc qua vải màn để tách phần bã còn lại. Kết tủa protein là công đoạn đông tụ sữa đậu thành hoa đậu bằng cách đ ưa dịch sữa đậu về khoảng pH của protein đậu nành (pH ≈ 4). Dùng CaSO4, MgSO4 hoặc nước chua . Lưu ý : Lượng tác nhân kết tủa để sản xuất đậu phụ chao cao hơn 20% so với sản xuất đậu phụ thường, vì vậy bánh đậu này rắn chắc hơn bánh đậu ăn hàng ngày rất nhiều. Lượng protein kết tủa khoảng 2.5–3.5% khối lượng chất khô ban đầu của đậu nành. Bánh đậu có chất lượng tốt là bánh đậu sau khi ép xong phải rắn chắc, lấy dao cắt để lại vết cắt mịn, không có lỗ rỗng. Thành phần bánh đậu là t ốt nhất: hàm lượng nước nhỏ hơn 60% tuy nhiên thông thường hàm ẩm khoảng 63–72%, pH = 6– 6.5.  Nuôi mốc Actinomucor elegans : Điều kiện nuôi cấy Actinomucor elegans : Nhiệt độ và độ ẩm tương đối của không khí tối ưu cho sự phát triển của Actinomucor elegans là 250C và 90 – 97%. Những giờ đầu phải nuôi ở độ ẩm 90%, sau 14 – 16 giờ nuôi trên bề mặt đ ậu xuất hiện những khuẩn ty màu trắng ta phải đưa hàm ẩm lên 95%. Phòng nuôi mốc phải có thiết bị điều chỉnh nhiệt độ, giữ được ẩm và nền phòng phải có khả năng thoát nước. Actinomucor elegans là sinh vật hiếu khí, chỉ phát triển bình thường khi có đầy đủ oxi. Để đáp ứng điều kiện này môi trường nuôi phải thoáng, cụ thể là 100kg bánh đậu dùng để nuôi mốc cần có dung tích 6 – 7 m3 khí trên diện tích 2m2. SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 12
  13. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương ð Là giai đoạn quan trọng nhất trong quá trình sản xuất chao. Trước khi cấy mốc, bánh đậu cần được xử lý nhiệt để tiêu diệt vi sinh vật tạp nhiễm. Có thể chần nước sôi hoặc sấy ở 100oC trong 15 phút. Mốc chao sau khi đã được sản xuất ở dạng bào tử, cấy trực tiếp vào bánh đ ậu không cần phải thêm chất dinh dưỡng nào khác, ta có thể cấy giống mốc vào bánh chao bằng máy hoặc thủ công. Khống chế hàm ẩm thích hợp với điều kiện sinh trưởng và phát triển của nấm mốc là vấn đề hết sức phức tạp, phải nắm vững 3 yếu tố có liên quan mật thiết với nhau để điều chỉnh cho thích hợp. • Hàm ẩm của bánh đậu sau khi ép. • Hàm ẩm của phòng nuôi mốc. • Hàm ẩm của không khí. Nuôi mốc đúng kỹ thuật sau 36–42 giờ mốc có hoạt lực thủy phân protein cao nhất là 2.8–3.5 đơn vị protease. Khi thấy mốc chuyển từ màu trắng sang màu hung nâu là kết thúc giai đoạn nuôi mốc. Để việc nuôi mốc tốt cần lưu ý phòng nuôi mốc phải có thiết bị điều chỉnh nhiệt độ (10–200C), giữ được ẩm và nền phòng phải có khả năng thoát nước. Một phòng chỉ nên nuôi mốc trong 1000kg đậu. Thông thường đối với các phòng thông gió tự nhiên 100kg bánh đậu dùng để nuôi mốc cần có dung tích 6–7m3 khí trên diện tích 2m2.  Ướp muối : Ngừng sự phát triển của nấm mốc, chuẩn bị chuyển sang lên men. Đậu phụ chao lên mốc được chuyển vào các hũ sành lớn. Xếp vào hũ sành cứ một lớp đậu một lớp muối. Lượng muối thích hợp để ngâm là 130–150g/kg bánh đ ậu đã mọc mốc. Đến lớp đậu cuối cùng thì phủ một lớp kín bề mặt đậu. Muối đ ể ướp SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 13
  14. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương phải sạch. Thời gian ướp muối khoảng 24 giờ sau đó các miếng đậu được lấy ra, rửa nước sạch và xếp vào hũ khác để chế biến. Ngoài phương pháp ướp muối, còn có phương pháp nhúng muối, thực hiện như sau: chuẩn bị dung dịch muối có nồng độ 300–320g/l và nhúng bánh đậu đã lên men trong liên tục 6–7 giờ thì nhấc lên, để khô 24 giờ, sau đó cho vào thiết bị lên men.  Lên men và chế biến : Sau nuôi mốc, lên men là công đoạn rất quan trọng, giai đoạn này quyết định chất lượng của sản phẩm. Trong giai đoạn này các enzyme của nấm mốc sẽ tham gia hàng loạt các phản ứng sinh hóa, mà chủ yếu là protease với sự thủy phân protein thành các acid amin, lipid và các ester thơm, tạo thành các sản phẩm và hương vị đặc trưng cho chao. Hương vị này do 4 nhóm chính tạo nên: các acid amin và NH 3, các sản phẩm thủy phân protein, các acid béo, và methylacetone. • Đầu tiên phải chuẩn bị hỗn hợp áo ngoài (dressing mixture), các hỗn hợp này rất đa dạng vì có rất nhiều loại chao. • Xếp lần lượt từng lớp đậu và hỗn hợp áo ngoài vào hũ đến 80% thể tích hũ, sau đó cho vào dung dịch nước muối nồng độ khoảng 20%. • Sau đó cho thêm rượu trắng vào, mục đích chính là để bảo quản: chống vi sinh vật, đặc biệt là vi sinh vật gây thối. • Các hũ sành được đậy bằng nắp gỗ và ủ kín trong vòng 3 tháng. Trong phương pháp truyền thống, đậu phụ được đem phơi nắng khoảng vài giờ, mục đích là tận dụng UV của ánh sáng mặt trời tiệt trùng bề mặt đậu phụ. Tuy nhiên phương pháp này sẽ dẫn đến tổn thất do sự phân hủy của đậu phụ. SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 14
  15. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Hình 3.1.Actinormucor elegans phát triển trên bánh đậu 3.1.4. Chất lượng và bảo quan chao Hiện nay ở Việt Nam chủ yếu sản xuất chao theo phương pháp thủ công, dân gian nên rất dễ bị nhiễm vi sinh vật nhất là vi khuẩn nên phẩm chất chao thường xảy ra có mùi hôi thúi, vị đắng. Chất lượng sản phẩm không đồng đều. Do đó theo phương pháp truyền thống, các công đoạn diệt khuẩn rất cần thiết và phải lựa chọn, xử lí nguyên liệu thật kĩ. Giải pháp tốt nhất là chuyển sang sản xuất công nghiệp, sản xuất chao theo phương pháp hiện đại để chất lượng sản phẩm tốt và ổn định hơn. 3.2. Sản xuất nước chấm 3.2.1. Quy trình công nghệ Hình 3.2.1 : Quy trình sản xuất nước chấm 3.2.2. Giải thích quy trình 3.2.2.1. Xử lý nguyên liệu : Công đoạn xử lý nguyên liệu được thực hiện qua các bước chính như sau: Nghiền nhỏ: nhằm mục đích tăng khả năng xúc tác của enzym thủy phân. Kích thước hạt sau khi xay xong là 1mm là tốt nhất. SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 15
  16. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Hình 3.2.2. Thiết bị nghiền 1: vỏ thiết bị nghiền 4: cửa máy nghiền 2: đĩa quay 5: trục động cơ 3: cánh nghiền 6: má nghiền ─ Mục đích : Nguyên liệu sẽ được làm nhỏ trước khi thực hiện những bước tiếp theo. ─ Cấu tạo : Gồm 1 động cơ gắn liền với trục có các cánh nghiền. Trong khoang nghiền có cánh nghiền và má nghiền , ngoài ra còn có bảng hệ thống điều khiển và đường ống dẫn nước để vệ sinh thiết bị. ─ Nguyên lý hoạt động : Nguyên liệu sau khi rửa sạch,(nguyên liệu có kích thước lớn thì thái trên của thiết bị nghiền. Nhờ động cơ có cánh nghiền, nguyên liệu được băm miếng thích hợp) được đưa đến cửa nghiền ở phía và ép vào má nghiền. Qua các lỗ nhỏ trên má nghiền, nguyên liệu ra ngoài theo cửa ra ở phía dưới của thiết bị. Phối liệu và trộn nước: trộn 90% khô đậu đã được xay nhỏ với 10% bột bắp hoặc bột mì. Hấp chín: nhằm mục đích tiêu diệt vi sinh vật đồng thời làm thay đổi đ ặc tính lý hóa học của bột, giúp cho nấm phát triển tốt hơn. SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 16
  17. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương 3.2.2.2. Nuôi nấm mốc Apergillus oryzae :  Các điều kiện nuôi cấy A.oryzae như sau : Độ ẩm môi trường là khoảng 55-58% thích nhất cho sự hình thành enzyme. Độ ẩm cho sự hình thành bào tử là khoảng 45%. Cần giữ cho độ ẩm môi trường không bị giảm . Độ ẩm tương đối của không khí từ 80% trở lên đến bão hoà đều thích hợp cho nấm mốc . Ảnh hưởng không khí: A.oryzae là sinh vật hoàn toàn hiếu khí, chỉ phát triển bình thường khi có đầy đủ oxi. Để đáp ứng điều kiện này môi trường nuôi phải xốp, r ải thành lớp không dày quá 2,5-3 cm, phòng nuôi phải thoáng. Ảnh hưởng của nhiệt độ: Nhiệt độ thích hợp cho mốc phát triển và hình thành enzyme là khoảng 28-320C. Nhiệt lượng do nấm mốc toả ra mạnh nhất là từ giờ thứ 14 - 19 . Do nhiệt môi trường toả ra có thể lên tới 400C, cần giữ nhiệt độ từ 28-320C. Thời gian nuôi mốc hầu hết các chủng A.oryzae có hoạt động cực đại của amylase ở khoảng giờ thứ 30-36 rồi sau đó cực đại protease từ giờ thứ 36-40. Thời gian nuôi mốc giống thường hết 60-70h . pH : thích hợp cho A.oryzae là môi trường axít yếu 5.5 -6.5. Các môi trường từ cám gạo ngô thường có sẵn pH ở khoảng này nên không cần điều chỉnh . Trong tế bào của Aspergillus oryzae có chứa ít nhất là 23 enzim: α – Amilaza, β – Amilaza, Maltaza, Lactaza, Proteaza, Peptidaza, Dipeptidaza, Renin, Pectinaza, Pectozanaza, Lipaza, Xellulaza, Pirophosphataza, Phosphomonoesteraza, Phophodiesteraza, Tannaza, Catalaza, Nucleaza, Fitaza, Trehalaza, Amidaza, Xitaza, Sulfataza.  Mục đích : Nuôi nấm mốc nhằm thu nhận được số lượng và chất lượng enzym proteaza cao. Thường nuôi mốc ở 28 – 32oC và độ ẩm không khí 85 – 90%. Quá trình phát triển của nấm mốc có thể chia ra làm ba giai đoạn: Giai đoạn 1: sau khi cấy giống 8 – 10 h, ta thấy nhiệt độ tăng dần Giai đoạn 2: sợi nấm sẽ phát triển mạnh, nhiệt tạo ra nhiều và hệ sợi thường kết thành tảng. SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 17
  18. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Giai đoạn 3: sau 24h bào tử của nấm mốc chuyển sang vàng hoa cam. 3.2.2.3. Lên men hoặc thủy phân : Trong quá trình thủy phân chịu ảnh hưởng ba yếu tố: Lượng muối, Nhiệt độ thủy phân, Lượng nước cần thiết cho quá trình thủy phân. Ở các xí nghiệp sản xuất nước chấm cho thấy lượng nước cho vào tốt nhất thường là 30 – 40% so với nguyên liệu, tương đương với 60 – 70% so với lượng nấm mốc. Sau khi thủy phân xong, căn cứ vào hàm lượng nước trong dịch thủy phân để tính lượng muối và nước muối cần bổ sung sao cho đạt được nồng độ quy định và số lượng nước chấm cần thiết. 3.3. Sản xuất tương 3.3.1. Kỹ thuật sản xuất tương thủ công Hình 3.3.1 : Sơ đồ quy trình sản xuất tương.  Xử lý nguyên liệu: Nguyên liệu trước khi cấy giống nấm mốc phải được xử lý qua hàng loạt công đoạn như: làm sạch, vo, đãi sạch, ngâm phối liệu và hấp chín.  Nuôi nấm mốc Aspergillus oryzae: Mục đích quá trình này là tạo điều kiện tối ưu cho sự hình thành enzym amilaza, proteaza. Nguyên liệu sau khi hấp chín và làm tơi, để nguội đến 35 – 40oC, cấy giống trung gian vào với tỷ lệ 0,5 – 1% so với nguyên liệu ban đầu. Trải lượng nguyên liệu này ra các thiết bị nuôi, chiều dày 1,5 – 2cm và cho vào phòng nuôi. Nhiệt độ phòng nuôi duy trì 28 – 32 oC và độ ẩm không khí 85 – 95%.  Ủ nấm mốc: Tùy theo từng loại tương mà có các phương pháp ủ khác nhau. Ủ mốc mật: công đoạn này còn gọi là lên men ẩm. Sự chuyển hóa protein trong giai đoạn này hầu như không đáng kể mà chủ yếu là quá trình chuy ển hóa tinh b ột thành đường. Kết thúc giai đoạn ủ cho muối vào với lượng 45%, trộn thêm bột đậu ngâm sau khi đã gạn lấy nước. Trộn đều và để lên men phụ khoảng 5 – 7 ngày ở 30 - 35 oC cho ra đánh nhuyễn ta có tương đặc.  Rang đậu và ngâm nước đậu : SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 18
  19. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương Đậu được loại tạp chất, cho vào nước đãi kỹ rồi ngâm 10 – 15 phút, vớt ra để ráo. Đem rang ở nhiệt độ từ 170 – 200oC trong thời gian 45 – 60 phút. Sau khi rang, độ ẩm hạt đậu là 1,0 – 1,5%. Đậu rang xong, để nguội, xay tách vỏ, nghiền mịn, để thuận lợi cho sự chuyển hóa sau này.  Ngả tương để ngấu và bảo quản : Công thức phối liệu được thực hiện như sau: Nấm mốc ủ hoặc nguyên liệu đường hóa 10 phần. Bột đậu 2,5 phần. Muối tinh 1 phần. Cần trộn thật đều. Đem đánh nhuyễn rồi cho vào thùng, chum, vại hoặc thiết bị ủ để làm ngấu. Thời gian làm ngấu là 10 ngày thì sản phẩm có mùi thơm rỏ rệt. Nhiệt độ ngả tương thích hợp nhất là 30 – 35oC. Tương có thể bảo quản và sử dụng trong vài năm nếu chế biến tốt. Muốn gi ữ được lâu, các dụng cụ phải được rửa sạch và bảo quản trong điều kiện vệ sinh. 3.3.2. Kỹ thuật sản xuất tương công nghiệp Phương pháp sản xuất tương công nghiệp giống như phương pháp sản xuất tương thủ công thường cũng trải qua bốn giai đoạn. 3.3.2.1. Giai đoạn làm mốc sản xuất : Quy trình trong giai đoạn này được tiến hành sơ đồ sau: Hình 3.3.2: Sơ đồ quy trình sản xuất mốc trung gian.  Chuẩn bị nguyên liệu: Nguyên liệu được dùng trong sản xuất mốc tương có thể dùng gạo nếp hoàn toàn cũng có thể dùng ngô thay thế một phần hoặc hoàn toàn dùng bằng ngô. Ngô khi dùng cần được xay nhỏ với kích thước 0,3 – 0,5mm và cứ 100 lít tương cần 30 – 40 kg nguyên liệu chứa tinh bột.  Hấp chín: đầu tiên, ngâm nguyên liệu 8 – 12h, ngâm xong để ráo nước và đem hấp thanh trùng. Thường hấp ở nhiệt độ 100oC hoặc cao hơn.  Trộn giống: hấp xong, đem đánh tơi, và làm nguội, khi nhiệt độ xuống 38 – 40 oC thì trộn mốc giống vào. SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 19
  20. Đồ án công nghệ TP1 GVHD: Ngô Thi Minh Phương  Nuôi mốc Aspergillus oryaze: nuôi trong phòng nuôi 30 – 32oC, sau 16 – 24 giờ nuôi cấy có thể hạ nhiệt độ xuống 28 – 30 oC. Thời gian nuôi mốc nhanh gấp hai lần so với phương pháp thủ công.  Ngả tương ngay: sau khi nuôi mốc được rồi đem thủy phân luôn. Làm như vậy là tận dụng được thời điểm hoạt động của amilaza và proteaza cao nhất. Lưu ý: l ấy mốc ra bóp thành từng hạt rời cho vào thùng hoặc chum vại, trộn với nước muối. 3.3.2.2. Giai đoạn làm nước đậu :  Rang đậu: đậu nành qua máy sàng để loại tạp chất (rơm, rác, sạn) và phân loại. Sau đó qua máy rửa hình trống có các lỗ quay xung quanh trục. Sau đó chờ các giỏ ráo nước khoảng 1 giờ, đem sấy 180 – 200oC trong 45 - 60 phút rồi đem xay.  Ngâm đậu: bột đậu rang trộn đều với nước. Đun sôi 45 – 60 phút, đổ vào thùng hoặc chum vại và ngâm. Ta có thể cho 10% nước đậu đã ngâm tốt ở giai đoạn tr ước và ngâm khoảng 6 – 7 ngày. 3.3.2.3. Giai đoạn ngả tương : Sau khi chuẩn bị xong nước đậu, mốc, đem trộn đều chúng với nhau và xay nhỏ hoặc qua máy nghiền rồi cho vào thùng hoặc chum vại để chín. Thời gian để chín là 5 – 10 ngày ở nhiệt độ 30 – 35oC. Nếu nhiệt độ thấp cần phải kéo dài hơn. 3.3.3. Giá trị dinh dưỡng của tương Nguồn nguyên liệu sản xuất tương chủ yếu là đậu nành và các loại hạt chứa gluxit. Do đó trong quá trình chuyển hóa trong tương, hàm lượngcác chất dinh dưỡng đáng chú ý nhất vẫn là protein (cụ thể là axit amin) và gluxit (cụ thể là đ ường glucoza). Ngoài ra, quá trình chuyển hóa tạo nên một số axit hữu cơ, cung c ấp cho t ương mùi vị dễ chịu. Tương còn cung cấp cho cơ thể các chất béo, sinh tố và muối khoáng. 3.3.4. Chất lượng và bảo quan tương Một vấn đề rất quan trọng và liên quan mật thiết với nghề làm tương theo phương pháp cổ truyền ở Việt Nam là không thể tiếp tục làm tương theo phương pháp để lên mốc tự nhiên. Khi đó bào tử mốc là lấy từ thiên nhiên và nơi nào làm mốc ngon thì người ta không rửa nong để mẻ sau tiếp tục có mốc đó phát triển. Vấn đề SV: Dương Ngọc Hùng - MSV: 111250732127 Trang 20
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2