TIỂU LUẬN:
Giải pháp về hoàn thiện hoạt động
hải quan nhằm tạo thuận lợi trong
việc phát triển các dịch vụ giao
nhận vận tải ở Việt Nam
LỜI MỞ ĐẦU
Trong nền kinh tế hàng hóa phát triển như hiện nay, khi công nghệ sản xuất
gần như đã được đồng bộ hóa, chi phí nguyên vật liệu không chênh lệch nhiều
giữa các quốc gia, đội ngũ công nhân được đào tạo theo một chuẩn chung thì chi
phí để sản xuất ra một đơn vị hàng hóa giữa các đối thủ cạnh tranh gần như là
tương đương. Ngoài ra, đời sống vật chất và trình độ dân trí của khách hàng ngày
càng được nâng cao, giá cả của sản phẩm không hẳn là yếu tố được quan tâm hàng
đầu. Thay vào đó, những tiêu chí khác được đem ra so sánh, cân nhắc khi quyết
định mua một món hàng như thời gian giao hàng, dịch vụ hậu mãi, chế độ bồi
thường… ngày càng đóng một vai trò quan trọng. Doanh nghiệp nào biết nắm bắt
và đáp ứng được nhu cầu ngày càng cao của khách hàng thì doanh nghiệp ấy mới
có thể đứng vững trên thương trường đầy khắc nghiệt. Chính vì vậy, logistics đã ra
đời không những để hỗ trợ, làm tăng lợi nhuận cho các nhà sản xuất mà mục đích
chính vẫn là để thỏa mãn những nhu cầu ngày càng đa dạng và không ngừng nâng
cao của khách hàng cá nhân nói riêng và toàn xã hội nói chung.
Trong số những dịch vụ do hoạt động logistics cung cấp thì dịch vụ
giao nhận vận tải luôn chiếm một tỉ trọng lớn trong tổng chi phí logistics. Dịch vụ
này tuy chỉ mới xuất hiện ở Việt Nam trong một thời gian không bao lâu nhưng đã
khẳng định được vị thế của mình trong việc quyết định đến hiệu quả kinh doanh
cũng như khả năng cạnh tranh của các nhà sản xuất trong nước cũng như nước
ngoài khi muốn gia nhập vào thị trường Việt Nam.Bởi dù muốn hay không thì
hoạt động vận tải và giao nhận vẫn là một phần không thể thiếu trong chu trình sản
xuất và kinh doanh của bất kì một nhà sản xuất nào. Ngoài chức năng cung cấp
nguyên vật liệu phục vụ cho quá trình sản xuất và lưu thông thành phẩm cho kinh
doanh, hoạt động này còn đóng một vai trò hết sức cần thiết trong việc đảm bảo sự
ăn khớp nhịp nhàng giữa sản xuất-lưu thông-tiêu dùng. Chỉ cần một khâu bị gián
đoạn sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng cho các khâu tiếp theo, chi phí đền
bù cho các thiệt hại là không nhỏ. Nhận thức được điều đó, việc cung cấp các dịch
vụ giao nhận vận tải ở Việt Nam đang được mở rộng và đầu tư đúng mức. Nhưng
một câu hỏi được đặt ra là làm thế nào để có thể tạo thuận lợi và nâng cao hiệu quả
của dịch vụ này? Câu trả lời không chỉ nằm ở phía các doanh nghiệp cung cấp dịch
vụ giao nhận vận tải mà cần sự hỗ trợ rất lớn từ nhiều phía.Đó có thể là các cấp
quản lí Nhà nước về kinh tế, giao thông, chính sách pháp luật, cũng có thể là các
nhà nghiên cứu, hoạch định chính sách phát triển các dịch vụ giao nhận vận tải ở
Việt Nam. Nhằm trả lời một phần cho vấn đề đặt ra ở trên, đề tài: “Giải pháp về
hoàn thiện hoạt động hải quan nhằm tạo thuận lợi trong việc phát triển các
dịch vụ giao nhận vận tải ở Việt Nam” nêu lên tình hình hoạt động hải quan cùng
với việc đề xuất các phương án nhằm hỗ trợ cho dịch vụ giao nhận vận tải ở Việt
Nam trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Đề tài gồm có 3 chương chính:
Chương 1: Hoạt động hải quan với việc phát triển các dịch vụ giao nhận
vận tải hàng hóa trong cơ chế thị trường
Chương 2: Thực trạng hoạt động hải quan với dịch vụ giao nhận vận tải ở
Việt Nam hiện nay
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện hoạt động hải quan nhằm tạo thuận lợi
trong việc phát triển các dịch vụ giao nhận vận tải ở Việt Nam.
CHƯƠNG 1: HOẠT ĐỘNG HẢI QUAN VỚI VIỆC PHÁT TRIỂN CÁC
DỊCH VỤ GIAO NHẬN VẬN TẢI HÀNG HÓA TRONG CƠ CHẾ THỊ
TRƯỜNG
1.1. Dịch vụ hải quan, dịch vụ giao nhận vận tải hàng hóa và mối quan
hệ trong quá trình phát triển hoạt động thương mại
1.1.1. Dịch vụ hải quan
Là một khái niệm còn khá mới mẻ, hiện nay chưa có một văn bản pháp luật
ở Việt Nam qui định rõ ràng về dịch vụ hải quan. Dựa vào tình hình thực tế, có thể
hiểu dịch vụ hải quan là các hoạt động do các doanh nghiệp có đăng kí kinh doanh
làm đại lí hải quan hoặc lĩnh vực liên quan cung cấp cho các doanh nghiệp xuất
nhập khẩu thực hiện một phần hoặc toàn bộ quá trình thông quan hàng hóa. Hoạt
động này có thể được cung cấp trước, trong hoặc sau khi hàng hóa đã được thông
quan. Phần lớn chủ thể thực hiện các dịch vụ hải quan là các đại lí hải quan. Theo
điều 21 của Luật Hải quan năm 2001, đại lí hải quan phải am hiểu pháp luật, có
tinh thần trách nhiệm cao, đại diện cho chủ hàng khai báo hải quan và thực hiện
các công việc khác liên quan tới làm thủ tục hải quan theo như hợp đồng thuê đại
lí hải quan đã kí kết. Tùy theo lĩnh vực hoạt động và qui mô của đại lí, dịch vụ hải
quan có thể được định nghĩa và phân loại khác nhau. Nhìn chung, dịch vụ hải quan
bao gồm: khai báo hải quan, làm thủ tục hải quan, thông quan hàng hóa xuất nhập
khẩu, giao nhận kho vận hàng hóa xuất nhập khẩu (dịch vụ kho ngoại quan), tư
vấn pháp luật về hải quan.
a,Dịch vụ khai báo hải quan:
Dịch vụ khai báo hải quan ra đời nhằm đáp ứng nhu cầu xuất nhập khẩu
hàng hóa ngày càng lớn của các doanh nghiệp có quan hệ làm ăn với nước ngoài.
Trước đây, khi khối lượng và giá trị hàng hóa thông thương còn nhỏ, danh mục
mặt hàng còn hạn chế, doanh nghiệp có thể cử nhân viên của mình trực tiếp tiến
hành khai báo hải quan. Tuy nhiên, trong bối cảnh kinh tế hiện nay, khi danh mục
hàng hóa cùng với biểu thuế đã có nhiều thay đổi đáng kể, kèm theo mối quan hệ
làm ăn phức tạp giữa doanh nghiệp trong nước với nhiều bạn hàng ở nước ngoài,
việc khai báo hải quan nhanh chóng, chính xác đang đặt ra cho mỗi doanh nghiệp
một khối lượng công việc lớn, cần có đội ngũ nhân viên có kinh nghiệm và kiến
thức chuyên sâu về vấn đề này. Chính vì vậy mà nhiều đại lí hải quan đã ra đời,
cung cấp dịch vụ khai báo hải quan một cách chuyên nghiệp, từ đó tiết kiệm được
không ít thời gian và chi phí cho các doanh nghiệp. Việc kê khai phải đảm bảo đầy
đủ, chi tiết về đặc điểm, số lượng, trọng lượng, trị giá, quy cách, phẩm chất và mã
số của lô hàng xuất khẩu (nhập khẩu). Từ đó, xác định đúng thuế suất áp cho mặt
hàng, thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ đóng thuế cho Nhà nước. Vì vậy,nhân viên
của đại lí phải liên tục cập nhật danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu cùng với chính
sách thuế, chính sách xuất nhập khẩu của Nhà nước để tuân thủ đúng các quy định
khi tiến hành kê khai. Ngoài ra, nhân viên còn phải chịu trách nhiệm trước pháp
luật nếu có sai sót trong khai báo trái với các văn bản hiện hành hoặc những chứng
từ do chủ hàng cung cấp.
b,Dịch vụ làm thủ tục hải quan:
Theo điều 16, Mục 1,Chương III, Luật Hải quan 2005 qui định về thủ tục
hải quan thì người khai hải quan phải thực hiện đầy đủ 3 nghĩa vụ: khai và nộp tờ
khai hải quan, nộp và xuất trình chứng từ có trong hồ sơ hải quan;đưa hàng hóa và
phương tiện vận tải đến địa điểm qui định để thực hiện kiểm tra thực tế hàng hóa,
phương tiện vận tải; nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác theo qui
định của pháp luật. Hiện nay, danh mục hàng hóa xuất nhập khẩu bao gồm nhiều
loại hình hàng hóa khác nhau. Mỗi loại hình hàng hóa yêu cầu bộ hồ sơ hải quan
và các thủ tục khác nhau. Nhân viên đại lí hải quan phải nắm vững qui định pháp
luật cho từng loại hình để tiến hành làm thủ tục một cách nhanh chóng. Ngoài việc
thực hiện các công việc liên quan tới hành chính, người cung cấp dịch vụ hải quan
còn đại diện cho chủ hàng theo dõi quá trình thông quan của lô hàng, chịu trách
nhiệm giải quyết các vấn đề phát sinh khi không có mặt chủ hàng. Nếu lô hàng
thuộc diện kiểm tra chi tiết hồ sơ, nhân viên đại lí hải quan nên chuẩn bị bộ chứng
từ cùng các tài liệu chứng minh liên quan đầy đủ, rõ ràng, đúng pháp luật. Nếu lô
hàng nằm trong diện kiểm tra thực tế, đại lí hải quan cử nhân viên thay mặt chủ
hàng tham gia vào công tác kiểm tra và thông báo những vấn đề phát sinh không
giải quyết được cho chủ hàng. Thời gian cung cấp dịch vụ làm thủ tục hải quan
nhanh hay chậm tùy theo điều kiện thực tế của lô hàng. Với những lô hàng mà chủ
sở hữu là các doanh nghiệp thực hiện tốt pháp luật hoặc thuộc diện hàng phải
thông quan gấp, thời gian làm thủ tục có thể được rút ngắn. Tuy nhiên, đối với
những lô hàng có chủ sở hữu là các doanh nghiệp đã có lịch sử vi phạm pháp luật
liên quan đến hải quan hoặc hàng hóa nằm trong danh mục cần phải kiểm tra thực
tế thì thời gian làm thủ tục có thể kéo dài, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh
của doanh nghiệp. Vì vậy, đại lí cung cấp dịch vụ làm thủ tục hải quan phải chính
xác, cẩn thận và linh hoạt trong từng khâu để không làm tăng chi phí cho chủ
hàng.
c,Dịch vụ kho ngoại quan:
Theo Luật Hải quan 2005 và nghị định số 154/2005/NĐ-CP của Chính phủ
về “Qui định chi tiết một số điều của Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra,
giám sát hải quan” thì dịch vụ kho ngoại quan bao gồm:
- Gia cố, chia gói, đóng gói bao bì; phân loại phẩm cấp hàng hóa, bảo
dưỡng hàng hóa.
- Làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa đưa ra, đưa vào kho ngoại quan.
