intTypePromotion=3
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 140
            [banner_name] => KM1 - nhân đôi thời gian
            [banner_picture] => 964_1568020473.jpg
            [banner_picture2] => 839_1568020473.jpg
            [banner_picture3] => 620_1568020473.jpg
            [banner_picture4] => 994_1568779877.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 8
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:11:47
            [banner_startdate] => 2019-09-11 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-11 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => sonpham
        )

)

Giáo trình bảo vệ môi trường - Phần 2 Bảo vệ nước lục địa - Chương 6

Chia sẻ: Nguyen Nhi | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4

0
43
lượt xem
11
download

Giáo trình bảo vệ môi trường - Phần 2 Bảo vệ nước lục địa - Chương 6

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dự báo chất lượng tài nguyên nước Dự báo chất và l-ợng n-ớc lục địa là giai đoạn hoàn thiện của kiểm soát. Các ph-ơng pháp dự báo chất l-ợng n-ớc đang áp dụng hiện nay có thể chia ra hai dạng: dựa trên đề xuất bảo toàn theo thời gian xu h-ớng của quá trình diễn ra trong đối t-ợng n-ớc vào thời kỳ nghiên cứu chúng (ph-ơng pháp ngoại suy hay ph-ơng pháp khoanh vùng), và dựa trên cơ sở mô phỏng toán học hay nghiên cứu vật lý các quá trình thủy động lực, quá trình lý hóa...

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Giáo trình bảo vệ môi trường - Phần 2 Bảo vệ nước lục địa - Chương 6

  1. thêi kú kiÖt trªn phÇn lín s«ng ngßi cña Liªn X« vμo mïa ®«ng hay hÌ - thu trong tr−êng hîp nμy lμm h¹n chÕ ®¸ng kÓ kh¶ n¨ng sö dông chóng ®Ó lÊy n−íc. Trong khi ®ã quan tr¾c ®−îc dao ®éng lín cña dßng ch¶y kiÖt theo c¸c n¨m. Do vËy, viÖc nghiªn cøu tr¹ng th¸i tù nhiªn cña s«ng ngßi vμo nh÷ng n¨m Ýt n−íc nhÊt víi c¸c gi¸ trÞ dßng ch¶y nhá nhÊt trong thêi kú kiÖt Ch−¬ng 6 cã ý nghÜa lín nhÊt. NÕu nh− trong c¸c ®iÒu kiÖn nh− vËy, ë dù b¸o chÊt l−îng tμi nguyªn n−íc trong s«ng gi÷ ®−îc c¸c nguån lîi sinh th¸i th× gi¸ trÞ nμy cña dßng ch¶y kiÖt (hay cùc tiÓu) sÏ ®−îc chÊp nhËn hoÆc nh− cho phÐp tèi thiÓu (nÕu nh− trong s«ng t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn trªn Dù b¸o chÊt vμ l−îng n−íc lôc ®Þa lμ giai ®o¹n hoμn thiÖn ranh giíi lîi Ých sinh th¸i), hoÆc lμ gèc ®Ó tÝnh to¸n. L−u l−îng cña kiÓm so¸t. C¸c ph−¬ng ph¸p dù b¸o chÊt l−îng n−íc ®ang n−íc tÝnh to¸n (vÖ sinh) gi÷ l¹i trong s«ng ®−îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch dÉn c¸c hÖ sè tÝnh ®Õn tæ hîp c¸c nh©n tè kh¸c nhau, ®Æc ¸p dông hiÖn nay cã thÓ chia ra hai d¹ng: dùa trªn ®Ò xuÊt b¶o tr−ng cho ý nghÜa kinh tÕ cña s«ng ngßi, chÕ ®é sinh hãa vμ toμn theo thêi gian xu h−íng cña qu¸ tr×nh diÔn ra trong ®èi thñy hãa cña chóng, kh¶ n¨ng tù lμm s¹ch, d¹ng « nhiÔm vμ c¸c t−îng n−íc vμo thêi kú nghiªn cøu chóng (ph−¬ng ph¸p ngo¹i ®iÒu kiÖn kh¸c, ¶nh h−ëng ®Õn chÊt l−îng n−íc. suy hay ph−¬ng ph¸p khoanh vïng), vμ dùa trªn c¬ së m« pháng to¸n häc hay nghiªn cøu vËt lý c¸c qu¸ tr×nh thñy ®éng lùc, qu¸ tr×nh lý hãa vμ c¸c qu¸ tr×nh kh¸c diÔn ra trong thñy vùc vμ s«ng ngßi vμ tÝnh ®Õn qui luËt thay ®æi tr¹ng th¸i cña ®èi t−îng n−íc víi sù thay thÕ c¸c nh©n tè chÝnh x¸c ®Þnh tr¹ng th¸i nμy - m« h×nh hãa qu¸ tr×nh (to¸n häc, vËt lý, phßng thÝ nghiÖm) hoÆc t¹o ra c¸c ®èi t−îng m« h×nh, l·nh thæ, khu vùc. Theo thêi gian dù kiÕn dù b¸o cã thÓ lμ h¹n ng¾n hoÆc h¹n dμi. Khi sö dông ph−¬ng ph¸p ngo¹i suy, thêi gain qt cÇn ph¶i dμi h¬n thêi gian dù b¸o kh¸ nhiÒu (tõ 3 lÇn trë lªn), bao trän c¸c thêi kú nhiÒu vμ Ýt n−íc cña dßng ch¶y, cßn tÝnh chÊt ph¸ vì chÊt vμ l−îng dßng ch¶y cÇn b¶o toμn chÕ ®é dõng vμ ®¬n h−íng. Víi sù thay ®æi ®ét ngét c¸c n©hn tè nh©n sinh, x¸c ®Þnh tr¹ng th¸i ®èi t−îng n−íc, ®Æc biÖt nÕu c¸c ®ét biÕn nμy khã 365 366
  2. tiÕn ®o¸n, nhËn ®−îc c¸c sè liÖu dù b¸o kh¸ tho¶ m·n th−êng theo thÓ tÝch thñy vùc (x¸o trén vμ pha lo·ng n−íc). V× vËy, m« khã x¶y ra. KÕt qu¶ tèt nhÊt thu ®−îc khi ngo¹i suy c¸c ®−êng h×nh tÝnh to¸n cã thÓ lμ mét, hai hay ba chiÒu. cong (hay vïng ®iÓm) sù thay ®æi l−îng dßng ch¶y s«ng ngßi vμ Tuy nhiªn, sù kh¸c biÖt lín trong c¸c ph−¬ng ph¸p tÝnh thÓ tÝch n−íc thñy vùc d−íi ¶nh h−ëng cña c¸c ho¹t ®éng kinh to¸n th−êng râ rμng ë gÇn chç x¶ n−íc th¶i, cßn trong tr−êng tÕ ®· x¸c ®Þnh theo c¸c ®Æc tr−ng trung b×nh n¨m cña dßng ch¶y hîp, nÕu nh− kho¶ng c¸ch tõ chç ®ã v−ît qu¸ 30 m, c¸c ph−¬ng s«ng ngßi hay mùc n−íc c¸c thñy vùc. Còng nh− vËy theo thêi ph¸p kh¸c nhau cho c¸c kÕt qu¶ gÇn gièng nhau (Phancovskaia gian c¸c ®Æc tr−ng chÊt l−îng n−íc trung b×nh n¨m kh¸ æn vμ céng sù, 1982). Sù ph©n t¸n c¸c sè liÖu gÇn chç x¶ ®−îc gi¶i ®Þnh, chóng cã thÓ sö dông mét c¸ch t−¬ng tù ®Ó dù b¸o. thÝch bëi tÝnh phøc t¹p cña viÖc xÐt ®Õn tÝnh chÊt pha lo·ng ®Çu Khi m« h×nh hãa cã thÓ t¹o dùng c¸c m« h×nh to¸n häc hay tiªn. vËt lý cña ®èi t−îng n−íc hay c¸c qu¸ tr×nh trong ®ã chóng diÔn Khi thμnh lËp c¸c dù b¸o t¸c nghiÖp ng¾n h¹n, nªn tËp ra. §iÒu nμy cho phÐp ph©n tÝch quy luËt ph¸t triÓn vμ thay ®æi trung ¸p dông ph−¬ng ph¸p tÝnh to¸n sö dông c¸c hÖ sè ph−¬ng tr¹ng th¸i cña ®èi t−îng n−íc mμ kh«ng cÇn tiÕn hμnh c¸c kh¶o sai vμ kh«ng b¶o thñ vμ nã cho phÐp x¸c ®Þnh tr−êng ph©n bè s¸t ngoμi thùc ®Þa dμi. c¸c chÊt « nhiÔm khi x¶ n−íc th¶i. M« h×nh to¸n häc chÊt l−îng n−íc dùa trªn c¸c ph−¬ng Víi c¸c dù b¸o chÊt l−îng n−íc h¹n dμi, cã thÓ sö dông tr×nh vi ph©n ®¹o hμm riªng. Nhê chóng cã thÓ m« h×nh hãa c¸c ph−¬ng ph¸p c©n b»ng tÝnh to¸n tÝnh c¶ l−u l−îng n−íc th¶i vμ ®iÒu kiÖn h×nh thμnh chÊt vμ l−îng n−íc (hoÆc lμ c¸c qu¸ tr×nh l−u l−îng n−íc n¬i tiÕp nhËn còng nh− nång ®é chÊt « nhiÔm. riªng biÖt chi phèi chÊt l−îng n−íc) - m« h×nh thμnh phÇn. M« Khi ®ã c¸c s«ng võa vμ lín cÇn ®−îc chia ra c¸c ®o¹n tÝnh to¸n h×nh hãa c¸c dk tèi −u sù tån t¹i ®èi t−îng n−íc tÝnh ®Õn t¶i tõ tuyÕn ®o « nhiÔm ®Õn tuyÕn ®o kiÓm tra hay ®Õn chç cã nhËp träng n−íc th¶i hay khi tiÕn hμnh lÊy n−íc cïng viÖc b¶o toμn l−u, hoÆc ®Õn tuyÕn ®o « nhiÔm míi. chÊt l−îng n−íc tiÕn hμnh sö dông c¸c m« h×nh tèi −u hãa. Lùa chän m« h×nh to¸n ®Ó dù b¸o chÊt l−îng n−íc ®−îc x¸c M« h×nh chÊt l−îng n−íc cÇn ph¶i kh¸ ®¬n gi¶n trong sö ®Þnh bëi sù hiÖn diÖn cña c¸c sè liÖu gèc vμ nhiÖm vô tÝnh to¸n. dông trªn thùc tÕ, kh«ng yªu cÇu mét l−îng lín th«ng tin ban Sù « nhiÔm ®èi t−îng n−íc vμ dù b¸o tr¹ng th¸i cña chóng ë ®Çu, bao gåm c¸c nh©n tè chñ yÕu h×nh thμnh chÊt l−îng n−íc, mét chõng mùc nμo ®ã phô thuéc vμo sù ph©n bè c¸c nguån « mang tÝnh ®¹i chóng vμ cho c¸c kÕt qu¶ kh¸ tin cËy (hoÆc cã ®é nhiÔm. tèi −u hãa c¸c nguån nμy cÇn ph¶i xuÊt ph¸t tõ nhiÖm chÝnh x¸c cao). vô thμnh lËp ®iÒu kiÖn mμ víi nã « nhiÔm lμ nhá nhÊt tøc lμ gi¶i quyÕt vÊn ®Ò cùc trÞ (Martruc, 1982) trªn c¬ së sö dông Khi m« h×nh hãa chÊt l−îng n−íc cÇn tÝnh ®Õn ®éng lùc lan truyÒn « nhiÔm vμ sù biÕn h×nh cña chóng theo däc s«ng hay ph−¬ng tr×nh khuÕch t¸n chÊt « nhiÔm láng víi c¸c sè liÖu cho 367 368
  3. tr−íc vÒ tr−êng vËn tèc vμ c¸c hÖ sè khuÕch t¸n rèi. VÊn ®Ò t×m Thùc hiÖn c¸c m« h×nh to¸n vμ t−¬ng tù b»ng m« h×nh sè trªn c¸c m¸y tÝnh sè ®iÖn tö. cùc trÞ ®−îc gi¶i b»ng c¸ch thay ®æi lùa chän c¸c gi¸ trÞ gi¶ ®Þnh (cùc ®¹i) cña tiªu chuÈn vÖ sinh trong c¸c ®iÓm tÝnh to¸n cña Nh− vÝ dô mét sè l−îng cÇn thiÕt c¸c th«ng tin ban ®Çu víi ph¹m vi xem xÐt vμ lùa chän ®iÓm nhá nhÊt tõ c¸c gi¸ trÞ cùc dù b¸o to¸n häc tr−êng « nhiÔm trong tr−êng hîp thiÕt kÕ n¬i x¶ ®¹i, nã chÝnh lμ gi¸ trÞ tÝnh to¸n. n−íc th¶i cã thÓ dïng tËp hîp c¸c sè liÖu c¬ b¶n cho phÐp tÝnh TÝnh ®óng ®¾n cña viÖc lùa chän n¬i x¶ n−íc th¶i vμ x©y to¸n ph©n bè nång ®é chÊt « nhiÔm b¶o thñ hay kh«ng b¶o thñ, dùng n¬i lÊy n−íc cã thÓ chÝnh x¸c b»ng ph−¬ng ph¸p m« h×nh còng nh− sù thiÕu hôt «xy trong n−íc víi sù x¶ n−íc th¶i tõ bê (Phancovskaia vμ céng sù, 1982): hãa vËt lý. Nã cho phÐp x¸c ®Þnh vïng « nhiÔm vμ x¸c ®Þnh dßng ch¶y ng−îc (nÕu nã cã) cu·ng nh− møc ®é lμm s¹ch n−íc th¶i. - l−u l−îng n−íc cùc tiÓu suÊt ®¶m b¶o 95 % t¹i tuyÕn x¶. Nã cÇn ph¶i cã c¸c bê vμ ®¸y kh«ng xãi. Khi thμnh lËp chóng - ®é s©u vμ ®é réng trung b×nh cña dßng. cÇn tu©n thñ c¸c ®iÒu kiÖn ®ång d¹ng thñy lùc víi tù nhiªn. - diÖn tÝch mÆt c¾t ngang cña dßng §iÒu nμy ®¹t ®−îc b»ng c¸ch ph©n tÝch c¸c ph−¬ng tr×nh vi - ®é dèc thñy lùc vμ b¸n kÝnh lßng dÉn cña dßng ch¶y. ph©n, m« t¶ qu¸ tr×nh t¸c ®éng qua l¹i cña n−íc th¶i vμ n−íc tù - vËn tèc ®éng lùc vμ trung b×nh cña dßng ch¶y. nhiªn trong ®èi t−îng n−íc. Khi thiÕu hÖ ph−¬ng tr×nh vi ph©n cã ®Çy ®ñ c¬ së cã thÓ sö dông lý thuyÕt thø nguyªn, tÝnh ®Õn - nång ®é nÒn vμ ®é hôt nÒn cña «xy ¶nh h−ëng cña c¸c nh©n tè chÝnh x¸c ®Þnh qu¸ tr×nh nghiªn - hÖ sè tèc ®é nhu cÇu sinh hãa cña «xy cøu. - hÖ sè tèc ®é th«ng khÝ T−¬ng tù ®éng lùc häc cña m« h×nh vμ tù nhiªn quan tr¾c - l−u l−îng n−íc th¶i trªn chç ra tõ èng x¶. ®−îc nÕu nh− cã t−¬ng tù ®éng häc vμ h×nh häc cña chóng vμ - nång ®é chÊt « nhiÔm b¶o thñ vμ kh«ng b¶o thñ trong b»ng sè Frud. Sù thu nhá cho phÐp cñav tû lÖ m« h×nh cã thÓ tõ n−íc th¶i khi x¶. 1 ®Õn 500 khi gi¶m ®é s©u xuèng 10 cm (Phancovskaia vμ céng Phô thuéc vμo tÝnh chÊt t¸c ®éng qua l¹i cña viÖc ®æ víi ®èi sù, 1982). t−îng n−íc vμ c¸c m« h×nh ¸p dông, d¹ng vμ l−îng c¸c thμnh Ngoμi ra m« h×nh hãa thñy lùc chÊt l−îng n−íc cã thÓ tiÕn phÇn cã thÓ thay ®æi chót Ýt. Møc ®é phøc t¹p cña m« h×nh ®−îc hμnh ph−¬ng ph¸p t−¬ng tù khuÕch t¸n ®iÖn ®èi l−u, dùa trªn x¸c ®Þnh bëi sè l−îng vμ ®é tin cËy cña th«ng tin ban ®Çu, kh¶ c¬ së nghiªn cøu quy luËt lan truyÒn dßng ®iÖn trong m«i n¨ng sö dông m¸y tÝnh vμ ®é m¹nh cña chóng. tr−êng dÉn ®iÖn nh− lμ t−¬ng tù cña m«i tr−êng n−íc Sù hiÖn diÖn c¸c m« h×nh ®a d¹ng dù b¸o chÊt l−îng n−íc (Drujzinhin, Suskin, 1975). 369 370
  4. ®· chi phèi kh¶ n¨ng lùa chän kÕt qu¶ cuèi cïng trªn c¬ së ®¸nh gi¸ tÝnh hiÖu qu¶ kinh tÕ cña c¸c ph−¬ng ¸n ®ang xÐt, vÒ phÇn m×nh l¹i tÝnh ®Õn kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn hÖ thèng thñy lîi vμ c¶i tiÕn chóng. Khi ®ã c¸c con ®−êng chÝnh cña ®iÒu khiÓn lμ t¨ng c−êng møc ®é xö lý n−íc th¶i, hoμn thiÖn viÖc x¶ n−íc hay Ch−¬ng 7 thμnh lËp c¸c hå chøa ®iÒu tiÕt. ¦u thÕ cho ph−¬ng ¸n cÇn kinh Vïng b¶o tån n−íc vμ d¶i rõng phßng hé phÝ vμ chi phÝ vËn hμnh Ýt nhÊt víi sù b¶o toμn tiªu chuÈn chÊt l−îng n−íc cho phÐp. Vai trß quan träng trong sù nghiÖp b¶o vÖ c¸c ®èi t−îng n−íc lμ c¸c vïng chuyªn dông, t¸ch theo bê c¸c s«ng, hå vμ hå chøa. Sù chØ ®Þnh chóng lμ gi÷ g×n (hay thμnh lËp) c¸c ®iÒu kiÖn ®èi víi viÖc xö lý tù nhiªn c¸c n−íc bÞ « nhiÔm, x©m nhËp tõ l−u vùc ®Õn khi chóng r¬i xuèng ®èi t−îng n−íc trªn ®−êng ®i qua cña n−íc mÆt vμ dÉn chóng vμo n−íc ngÇm. §ång thêi gi¶m l−îng phï sa, x©m nhËp tõ l−u vùc do bμo mßn. §iieï nμy thóc ®Èy sù b¶o toμn hay kh«i phôc chÊt l−îng n−íc tù nhiªn vμ ë mét chõng mùc nμo ®ã lμm chÕ ®é n−íc tèt h¬n. C¸c vïng nh− thÕ gäi lμ c¸c vïng b¶o vÖ n−íc ven bê hay lμ c¸c d¶i b¶o vÖ n−íc cËn lßng dÉn. Trong c¸c vïng nh− thÕ c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ bÞ h¹n chÕ hay cÊm hoμn toμn. TiÕn hμnh chñ yÕu c¸c biÖn ph¸p tæ chøc kinh tÕ, t−íi tiªu n«ng l©m nghiÖp, kü thuËt n«ng nghiÖp h−íng ®Õn sù gi¶m bμo mßn vμ tÈy röa « nhiÔm c¸c ®èi t−îng n−íc. C«ng t¸c kh«i phôc rõng cã ý nghÜa to lín do thùc vËt cã chøc n¨ng gi÷ n−íc, ®Æc biÖt lμ rõng. C©y cá th©n gç vμ lau sËy cã kh¶ n¨ng dÉn mét phÇn lín 371 372

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản