75
75
CHƯƠNG 5. LYÙ THUYEÁT SAÛN XUAÁT
5.1 Haøm saûn xuaát
Haøm saûn xuaát
laø moái lieân heä döôùi hình thöùc toaùn hoïc, moâ taû quaù trình bieán
ñoåi nhaäp löôïng thaønh xuaát löôïng moät caùch hieäu quaû.
Moät haøm saûn xuaát ñôn giaûn moâ taû quaù trình bieán ñoåi moät taäp hôïp nhaäp löôïng
K, L, v.v.. thaønh moät soá löôïng Q xuaát löôïng (haøng hoùa hay dòch vuï).
5.2 Quyeát ñònh saûn xuaát trong ngaén haïn
Ngaén haïn ñöôïc ñònh nghóa laø khung thôøi gian trong ñoù coù nhöõng yeáu
toá saûn xuaát laø coá ñònh.
Caùc yeáu toá saûn xuaát bieán ñoåi vaø coá ñònh - Yeáu toá saûn xuaát bieán ñoåi laø nhöõng
nhaäp löôïng maø ngöôøi quaûn lyù coù theå ñieàu chænh ñeå thay ñoåi saûn xuaát. Yeáu toá
saûn xuaát coá ñònh laø nhöõng nhaäp löôïng maø ngöôøi quaûn lyù khoâng theå ñieàu
chænh trong moät khoaûng thôøi gian
.
5.3 Toång saûn phaåm, naêng suaát bieân vaø naêng suaát trung bình
5.3.1 Toång saûn phaåm (TP): laø toaøn boä xuaát löôïng cuûa quaù trình saûn xuaát,
thöôøng ñöôïc bieåu thò baèng Q, hay soá xuaát löôïng.
5.3.2 Naêng suaát bieân (MP): cuûa moät yeáu toá saûn xuaát cuï theå, ví duï lao ñoäng,
ñöôïc ñònh nghóa laø thay ñoåi trong xuaát löôïng (Q) baét nguoàn töø söï thay ñoåi
moät ñôn vò nhaäp löôïng.
76
76
X
Q
MP
X
Δ
=Δ= vôùi X laø moät nhaäp löôïng cuï theå, nhö lao ñoäng, vaø Q laø xuaát
löôïng cuûa haøng hoùa hay dòch vuï cuoái cuøng ñöôïc saûn xuaát. Naêng suaát bieân laø
ñoä doác cuûa toång saûn phaåm.
Neáu ta coù moät ñöôøng toång saûn phaåm lieân tuïc, ñeïp ñeõ, thì naêng suaát bieân taïi
moät ñieåm cuï theå treân ñöôøng toång saûn phaåm chính laø ñoä doác cuûa ñöôøng tieáp
tuyeán vôùi ñöôøng toång saûn phaåm taïi ñieåm ñoù.
Duøng ñaïo haøm X
Q
MP
X
∂
=
∂
Bảng 4.1. Mối quan hệ giữa yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất lúa
Đất đai (ha) Lao động
(người)
q MPL APL
(1) (2) (3) (4) (5)
1 1 3 3 3,0
1 2 7 4 3,5
1 3 12 5 4,0
1 4 16 4 4,0
1 5 19 3 3,8
1 6 21 2 3,5
1 7 22 1 3,1
1 8 22 0 2,8
1 9 21 -1 2,1
1 10
Như vậy, năng suất biên của một yếu tố sản xuất nào đó chính là đạo
hàm của tổng sản lượng theo số lượng yếu tố sản xuất đó. Như vậy, về mặt
hình học, năng suất biên là độ dốc của đường tiếp tuyến của đồ thị hàm sản
xuất tại từng điểm cụ thể.
77
77
5.3.3 Naêng suaát trung bình (AP): laø soá xuaát löôïng trung bình ñöôïc saûn xuaát
tính treân moãi ñôn vò nhaäp löôïng.
X
Q
AP
X
=
Khi ta coù moät ñöôøng toång saûn phaåm lieân tuïc, ñeïp ñeõ, thì naêng suaát trung
bình taïi moät ñieåm cuï theå treân ñöôøng toång saûn phaåm laø ñoä doác cuûa moät tia
xuaát phaùt töø goác toïa ñoä cuûa ñoà thò vaø ñi qua ñieåm ñang xeùt treân ñöôøng toång
saûn phaåm.
5.3.4 Hieäu suaát bieân giaûm daàn – Ta coù theå bieåu dieãn nhöõng giai ñoaïn
khaùc nhau
Giai ñoaïn 1 : Hieäu suaát bieân taêng daàn
Giai ñoaïn 2: Hieäu suaát bieân giaûm daàn
Giai ñoaïn 3: Hieäu suaát bieân aâm
Moái lieân heä giöõa Toång saûn phaåm, naêng suaát trung bình vaø naêng suaát bieân
cuûa nhaäp löôïng bieán ñoåi (tröôøng hôïp toång quaùt)
1. Khi TP ñaït giaù trò lôùn nhaát, MPX = 0.
2. Khi APX ñang taêng, MPX > APX.
3. Khi APX ñaït giaù trò lôùn nhaát, MPX = APX.
4. Khi APX ñang giaûm, MPX < APX.
Từ bảng 4.1, chúng ta có thể xây dựng hình dạng của các đường tổng sản
lượng, đường năng suất biên và năng suất trung bình của lao động như hình
4.1.
Đường tổng sản lượng, đường năng suất biên và đường năng suất trung