Kinh nghi m hay làm bài thi t t nghi p mônệ ố ệ
V t lýậ
Tags: B GD&ĐTộ, các đ i l ng v t lýạ ượ ậ , dao đ ng đ c duy trìộ ượ , dòng đi n xoay chi uệ ề , c ngườ
đ dòng đi nộ ệ , thuy t t ng đ i h pế ươ ố ẹ , thi t t nghi pố ệ , tia t ngo iử ạ , ph thu c vàoụ ộ , sóng c h cơ ọ ,
ph ng ánươ , công th cứ, chúng ta, môn v tậ, làm bài, em
V i môn V t lý, theo tài li u ôn thi TNPT c a B GD&ĐT nămớ ậ ệ ủ ộ
h c 2010– 2011, ch ng trình thi môn V t lý g m các ph n:ọ ươ ậ ồ ầ
Dao đ ng và sóng c h c; Dao đ ng đi n t và dòng đi n xoayộ ơ ọ ộ ệ ừ ệ
chi u; Tính ch t sóng c a ánh sáng; L ng t ánh sáng; Sề ấ ủ ượ ử ơ
l c v thuy t t ng đ i h p; H t nhân nguyên t ; Vi mô, vĩượ ề ế ươ ố ẹ ạ ử
mô; Đ ng l c h c v t r n.ộ ự ọ ậ ắ
Vì v y, các em có th d a vào phân chia đó đ b trí và s p x p th i gian h c ôn t ng ph nậ ể ự ể ố ắ ế ờ ọ ừ ầ
trong kho ng th i gian h p lý. Cu i đ t ôn t p, các em nên b trí th i gian ôn t p t ng h pả ờ ợ ố ợ ậ ố ờ ậ ổ ợ
t t c các ph n.ấ ả ầ
Th hai, đ i v i môn V t lý, các em c n ôn t p lý thuy t và luy n làm bài t p.ứ ố ớ ậ ầ ậ ế ệ ậ
V lý thuy t v t lý.ề ế ậ
Đ u tiên, các em c n nh các khái ni m, đ nh nghĩa, đ nh lu t trong sách giáo khoa chính xácầ ầ ớ ệ ị ị ậ
v m t ý nghĩa v t lý. N u các em h c không k , ch nh mang máng ho c h c v t thì các emề ặ ậ ế ọ ỹ ỉ ớ ặ ọ ẹ
d m c ph i sai l m khi làm bài.ễ ắ ả ầ
Ví d : Trong các khái ni m dao đ ng c h c. Phát bi u nào sau đây là đúng:ụ ệ ộ ơ ọ ể
A. Dao đ ng tu n hoàn là dao đ ng mà v trí c a v t đ c l p l i nh cũ sau nh ng kho ngộ ầ ộ ị ủ ậ ượ ặ ạ ư ữ ả
th i gian b ng nhau.ờ ằ
B. Dao đ ng t do là dao đ ng ch ph thu c vào các đ c tính c a h , không ph thu c vàoộ ự ộ ỉ ụ ộ ặ ủ ệ ụ ộ
y u t bên ngoài.ế ố
C. Dao đ ng đ c duy trì không c n tác d ng c a ngo i l c tu n hoàn đ c g i là t daoộ ượ ầ ụ ủ ạ ự ầ ượ ọ ự
đ ng.ộ
D. Dao đ ng c ng b c là dao đ ng đ c duy trì do tác d ng c a m t ngo i l c bi n đ i.ộ ưỡ ứ ộ ượ ụ ủ ộ ạ ự ế ổ
T đ bài, các em th y ph ng án A nói v khái ni m dao đ ng tu n hoàn. đây, tr ng tháiừ ề ấ ươ ề ệ ộ ầ Ở ạ
đ c l p l i bao g m v trí và h ng chuy n đ ng c a v t. Vì v y, ph ng án A ch a chínhượ ặ ạ ồ ị ướ ể ộ ủ ậ ậ ươ ư
xác. Ph ng án B nói v khái ni m dao đ ng t do. Chu kỳ c a dao đ ng t do ph thu c vàoươ ề ệ ộ ự ủ ộ ự ụ ộ
các đ c tính c a h và không ph thu c vào các y u t bên ngoài. Vì v y, ph ng án B cũngặ ủ ệ ụ ộ ế ố ậ ươ
ch a chính xác. Ph ng án D nói v khái ni m dao đ ng c ng b c.Trong đó, ngo i l c ph iư ươ ề ệ ộ ưỡ ứ ạ ự ả
bi n đ i tu n hoàn. Vì th , ph ng án D không đúng. Ph ng án C nói v t dao đ ng. Daoế ổ ầ ế ươ ươ ề ự ộ
đ ng đ c duy trì không c n tác d ng c a ngo i l c tu n hoàn đ c g i là t dao đ ng. Vìộ ượ ầ ụ ủ ạ ự ầ ượ ọ ự ộ
v y, ph ng án đúng là ph ng án C.ậ ươ ươ
Ví d : câu 30, đ thi t t nghi p THPT 2009 mã đ M134.ụ ề ố ệ ề
Khi nói v sóng c h c, phát bi u nào sau đây sai?ề ơ ọ ể
A.Sóng trong đó các ph n t c a môi tr ng dao đ ng theo ph ng vuông góc v i ph ngầ ử ủ ườ ộ ươ ớ ươ
truy n sóng g i là sóng ngang.ề ọ
B.B c sóng là kho ng cách gi a hai đi m g n nhau nh t trên cùng m t ph ng truy n sóngướ ả ữ ể ầ ấ ộ ươ ề
mà dao đ ng t i hai đi m đó ng c pha nhau.ộ ạ ể ượ
C.Sóng trong đó các ph n t c a môi tr ng dao đ ng theo ph ng trùng v i ph ng truy nầ ử ủ ườ ộ ươ ớ ươ ề
sóng g i là sóng d c.ọ ọ
D. T i m i đi m c a môi tr ng có sóng truy n qua, biên đ c a sóng là biên đ dao đ ngạ ỗ ể ủ ườ ề ộ ủ ộ ộ
c a ph n t môi tr ng.ủ ầ ử ườ
Đ c đ bài, các em th y ph ng án A nói v sóng ngang, ph ng án B nói v b c sóng,ọ ề ấ ươ ề ươ ề ướ
ph ng án C v sóng d c, ph ng án D v biên đ sóng. Các em nh l i chính xác các kháiươ ề ọ ươ ề ộ ớ ạ
ni m s th y ph ng án B là sai và ch n ph ng án đó. Vì b c sóng là kho ng cách gi aệ ẽ ấ ươ ọ ươ ướ ả ữ
hai đi m g n nhau nh t trên cùng m t ph ng truy n sóng mà dao đ ng t i hai đi m đó cùngể ầ ấ ộ ươ ề ộ ạ ể
pha nhau.
V lý thuy t, chúng ta c n ph i hi u đ c đi m c a các khái ni m và các đ i l ng v t lý.ề ế ầ ả ể ặ ể ủ ệ ạ ượ ậ
Đ i v i các đ i l ng v t lý, chúng ta c n nh công th c (n u có) và các công th c liên hố ớ ạ ượ ậ ầ ớ ứ ế ứ ệ
gi a các đ i l ng v t lý đó. Vì trong đ thi, các công th c đ u đ c bi n đ i.ữ ạ ượ ậ ề ứ ề ượ ế ổ
Đ i v i đ c đi m c a các khái ni m, các đ i l ng v t lý, các em c n hi u đ c đi m riêngố ớ ặ ể ủ ệ ạ ượ ậ ầ ể ặ ể
c a t ng khái ni m, đ i l ng v t lý và so sánh gi a các đ i l ng g n gi ng nhau.ủ ừ ệ ạ ượ ậ ữ ạ ượ ầ ố
Ví d : câu 39, đ thi t t nghi p THPT 2010 mã đ M137.ụ ề ố ệ ề
Tia t ngo i:ử ạ
A. không truy n đ c trong chân không.ề ượ
B. đ c ng d ng đ kh trùng, di t khu n.ượ ứ ụ ể ử ệ ẩ
C. có kh năng đâm xuyên m nh h n tia gamma.ả ạ ơ
D. có t n s tăng khi truy n t không khí vào n c.ầ ố ề ừ ướ
Theo đ c đi m c a tia t ngo i, các em bi t chúng có ng d ng đ kh trùng, di t khu n.ặ ể ủ ử ạ ế ứ ụ ể ử ệ ẩ
Nh ng chúng ta có th h c các ki n th c theo cách liên k t v i nhau và h th ng các đ n vư ể ọ ế ứ ế ớ ệ ố ơ ị
ki n th c cùng d ng v i nhau. Trong thang sóng đi n t , chúng ta bi t b c sóng c a tia tế ứ ạ ớ ệ ừ ế ướ ủ ử
ngo i dài h n b c sóng c a tia gamma. Sóng đi n t có th lan truy n trong chân không nênạ ơ ướ ủ ệ ừ ể ề
tia t ngo i cũng truy n đ c trong chân không. Mà ta bi t b c sóng càng l n thì năngử ạ ề ượ ế ướ ớ
l ng càng nh và kh năng đâm xuyên càng kém. Vì v y, tia t ngo i có kh năng đâmượ ỏ ả ậ ử ạ ả
xuyên kém h n tia gamma. Ngoài ra, chúng ta bi t khi b c x sóng đi n t truy n t môiơ ế ứ ạ ệ ừ ề ừ
tr ng này sang môi tr ng khác thì t n s không thay đ i. V y nên, t n s c a tia t ngo iườ ườ ầ ố ổ ậ ầ ố ủ ử ạ
không thay đ i khi truy n t không khí vào n c. Nh v y, ph ng án đúng là B.ổ ề ừ ướ ư ậ ươ
Ví d : câu 24, đ thi t t nghi p THPT 2009 mã đ M134.ụ ề ố ệ ề
Đ t m t đi n áp xoay chi u vào hai đ u đo n m ch ch có t đi n thìặ ộ ệ ề ầ ạ ạ ỉ ụ ệ
A. t n s c a dòng đi n trong đo n m ch khác t n s c a đi n áp gi a hai đ u đo n m ch.ầ ố ủ ệ ạ ạ ầ ố ủ ệ ữ ầ ạ ạ
B. c ng đ dòng đi n trong đo n m ch s m pha π/2 so v i đi n áp gi a hai đ u đo n m ch.ườ ộ ệ ạ ạ ớ ớ ệ ữ ầ ạ ạ
C. c ng đ dòng đi n trong đo n m ch tr pha π/2 so v i đi n áp gi a hai đ u đo n m ch.ườ ộ ệ ạ ạ ễ ớ ệ ữ ầ ạ ạ
D. dòng đi n xoay chi u không th t n t i trong đo n m ch.ệ ề ể ồ ạ ạ ạ
Theo đ c đi m c a m ch đi n xoay chi u ch ch a t đi n, chúng ta bi t t n s c a dòngặ ể ủ ạ ệ ề ỉ ứ ụ ệ ế ầ ố ủ
đi n b ng t n s c a đi n áp, c ng đ dòng đi n xoay chi u ch y qua t đi n s m pha π/2ệ ằ ầ ố ủ ệ ườ ộ ệ ề ạ ụ ệ ớ
so v i đi n áp gi a hai đ u đo n m ch. V y, ph ng án đúng là ph ng án B.ớ ệ ữ ầ ạ ạ ậ ươ ươ
V bài t p v t lýề ậ ậ
Tr c tiên, các em c n đ c k đ u bài, tóm t t n i dung bài toán, đ i đ n v (trong tr ngướ ầ ọ ỹ ầ ắ ộ ổ ơ ị ườ
h p s d ng công th c liên h gi a các đ i l ng v t lý khác lo i), không c n đ i đ n vợ ử ụ ứ ệ ữ ạ ượ ậ ạ ầ ổ ơ ị
(trong tr ng h p s d ng công th c t l gi a các đ i l ng v t lý cùng lo i). N u s xu tườ ợ ử ụ ứ ỉ ệ ữ ạ ượ ậ ạ ế ơ ấ
các em s tính toán sai bài toán. Khi tính toán v i phép tính có s mũ, các em nên tính các sẽ ớ ố ố
riêng và tính ph n s mũ riêng. Nh v y, các em s gi m b t m c đ ph c t p c a phép tínhầ ố ư ậ ẽ ả ớ ứ ộ ứ ạ ủ
và h n ch s nh m l n trong tính toán.ạ ế ự ầ ẫ
Ngoài ra, khi đ c m t bài toán v t lý, các em c n chuy n đ c t các d ki n bài cho thànhọ ộ ậ ầ ể ượ ừ ữ ệ
các đ i l ng v t lý t ng ng và liên h v i các công th c hay đ nh lu t t ng ng. Vì v y,ạ ượ ậ ươ ứ ệ ớ ứ ị ậ ươ ứ ậ
khi h c m t công th c v t lý, các em c n hi u rõ ý nghĩa v t lý c a các đ i l ng v t lý trongọ ộ ứ ậ ầ ể ậ ủ ạ ượ ậ
công th c và đ n v c b n theo h SI. Đ khi áp d ng, các em bi t v n d ng công th cứ ơ ị ơ ả ệ ể ụ ế ậ ụ ứ
t ng ng và đ i đ n v c a các đ i l ng v t lý phù h p v i bài toán.ươ ứ ổ ơ ị ủ ạ ượ ậ ợ ớ
Ví d : câu 26, đ thi t t nghi p THPT 2009 mã đ M134.ụ ề ố ệ ề
M t sóng ngang truy n theo chi u d ng tr c Ox, có ph ng trình sóng là: u = 6cos(4πt –ộ ề ề ươ ụ ươ
0,02πx); trong đó x tính b ng cm, t tính b ng s. Sóng này có b c sóng làằ ằ ướ
A.100cm. B. 150cm. C. 50cm. D. 200cm.
T đ u bài, chúng ta nh l i ph ng trình sóng truy n theo chi u d ng tr c Ox:ừ ầ ớ ạ ươ ề ề ươ ụ
u = A.cos(2πft 2πx/). Trong đó, f là t n s sóng có đ n v là Hz; là b c sóng có đ n v là mầ ố ơ ị ướ ơ ị
ho c cm; x là t a đ c a đi m kh o sát so v i ngu n O có đ n v là m ho c cm. Đ i chi uặ ọ ộ ủ ể ả ớ ồ ơ ị ặ ố ế
công th c t ng quát và công th c đ bài cho, chúng ta thu đ c f = 2Hz; = 100cm. V y,ứ ổ ứ ề ượ ậ
ph ng án đúng là ph ng án A.ươ ươ
Ví d : câu 16, đ thi t t nghi p THPT 2010 mã đ M137.ụ ề ố ệ ề
Đ t đi n áp u = Ucost (v i U và không đ i) vào hai đ u m t đo n m ch có R,L,C m c n iặ ệ ớ ổ ầ ộ ạ ạ ắ ố
ti p. Bi t đi n tr thu n R và đ t c m L c a cu n thu n c m đ u xác đ nh còn t đi n cóế ế ệ ở ầ ộ ự ả ủ ộ ầ ả ề ị ụ ệ
đi n dung C thay đ i đ c. Thay đ i đi n dung c a t đi n đ n khi công su t c a đo nệ ổ ượ ổ ệ ủ ụ ệ ế ấ ủ ạ
m ch đ t c c đ i thì th y đi n áp hi u d ng gi a hai b n t đi n là 2U. Đi n áp gi a haiạ ạ ự ạ ấ ệ ệ ụ ữ ả ụ ệ ệ ữ
đ u cu n c m thu n lúc đó là:ầ ộ ả ầ
A. 2U. B. 3U. C. 2U. D. U.
Chú ý: trong bài toán kh o sát bi n thiên, các em nên s d ng công th c có ch a ph n l n cácả ế ử ụ ứ ứ ầ ớ
đ i l ng là h ng s , ch có m t đ i l ng bi n thiên.ạ ượ ằ ố ỉ ộ ạ ượ ế
Đ c đ bài, chúng ta th y hi n t ng x y ra khi thay đ i C đ công su t c a đo n m ch đ tọ ề ấ ệ ượ ả ổ ể ấ ủ ạ ạ ạ
c c đ i là hi n t ng c ng h ng. Các em áp d ng công th c P = I2.R. Khi R không thay đ i,ự ạ ệ ượ ộ ưở ụ ứ ổ
đ công su t c a đo n m ch đ t c c đ i thì c ng đ dòng đi n trong m ch ph i đ t giá trể ấ ủ ạ ạ ạ ự ạ ườ ộ ệ ạ ả ạ ị
c c đ i. N u các em s d ng công th c: P = U.I.cos, chúng ta ch bi t có U là h ng s còn Iự ạ ế ử ụ ứ ỉ ế ằ ố
và ch a bi t rõ, nên chúng ta không s d ng công th c này. Khi đã xác đ nh đ c hi n t ngư ế ử ụ ứ ị ượ ệ ượ
x y ra là c ng h ng, chúng ta d a vào đ c đi m c a hi n t ng c ng h ng, ta có: ZL =ả ộ ưở ự ặ ể ủ ệ ượ ộ ưở
ZC hay UL = UC. V y, đi n áp gi a hai đ u cu n c m thu n lúc đó là 2U. Ph ng án đúng làậ ệ ữ ầ ộ ả ầ ươ
ph ng án C.ươ
Sau khi ôn t p chu đáo, các em đã n m v ng đ c các ki n th c c b n. Các em nên t b tríậ ắ ữ ượ ế ứ ơ ả ự ố
th i gian luy n t p v tâm lý thi và t c đ làm bài. Th i gian làm m t đ thi nhà ch đ cờ ệ ậ ề ố ộ ờ ộ ề ở ỉ ượ
phép b ng 2/3 th i gian thi chính th c, đ trong lúc thi chính th c do tâm lý, chúng ta s làmằ ờ ứ ể ứ ẽ
ch m h n nhà.ậ ơ ở
Cu i cùng, v kinh nghi m khi làm bài thi tr c nghi m, các em nên đ c k t ng câu h i vàố ề ệ ắ ệ ọ ỹ ừ ỏ
phân tích đ bài c n th n trong th i gian ng n ít h n 1phút. Và làm đ c câu nào, các em ph iề ẩ ậ ờ ắ ơ ượ ả
đ m b o ch c ch n câu đó. Do s l ng câu h i nhi u và th i gian làm bài m i câu cho phépả ả ắ ắ ố ượ ỏ ề ờ ỗ
trong kho ng th i gian m t phút r i. N u các em làm bài c u th , nhanh chóng thì khi xemả ờ ộ ưỡ ế ẩ ả
l i các em s m t bình tĩnh và không th xem l i đ c toàn b bài làm c a mình.ạ ẽ ấ ể ạ ượ ộ ủ