intTypePromotion=1

Mấy vấn đề về giới trong xóa đói giảm nghèo - Nguyễn Thu Nguyệt

Chia sẻ: Huynh Thi Thuy | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
44
lượt xem
4
download

Mấy vấn đề về giới trong xóa đói giảm nghèo - Nguyễn Thu Nguyệt

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Nội dung bài viết "Mấy vấn đề về giới trong xóa đói giảm nghèo" dưới đây giới thiệu đến các bạn những vấn đề về giới trong xóa đói giảm nghèo như: Khoảng cách về giới, phụ nữ cần được ưu tiên trong xóa đói giảm nghèo, phụ nữ là tác nhân tích cực để xóa đói giảm nghèo, những rào cản về giới trong xóa đói giảm nghèo,....

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Mấy vấn đề về giới trong xóa đói giảm nghèo - Nguyễn Thu Nguyệt

Trao ®æi nghiÖp vô X· héi häc sè 1 (85), 2004 79<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> MÊy vÊn ®Ò vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> NguyÔn Thu NguyÖt<br /> <br /> <br /> Gi¶i quyÕt vÊn ®Ò ®ãi nghÌo ®−îc nh×n nhËn nh− lµ mét vÊn ®Ò vÒ quyÒn con<br /> ng−êi, nh»m ®Èy nhanh tèc ®é ph¸t triÓn vµ gi¶m t×nh tr¹ng bÊt b×nh ®¼ng, ®Æc<br /> biÖt lµ bÊt b×nh ®¼ng giíi.<br /> Tho¸t khái c¶nh nghÌo kh«ng chØ ®¬n thuÇn lµ mét hµnh ®éng c¸ nh©n, mµ<br /> cßn phô thuéc vµo sù hç trî cña c¸c thÓ chÕ nh− gia ®×nh, nhµ n−íc, khu vùc t−<br /> nh©n, céng ®ång ®Þa ph−¬ng vµ c¸c tæ chøc v¨n hãa, phô thuéc vµo m«i tr−êng chÝnh<br /> trÞ, kinh tÕ - x· héi mµ c¸c thiÕt chÕ nµy t¹o ra, còng nh− sù hç trî vµ c¬ héi mµ<br /> chóng mang l¹i.<br /> Víi nh÷ng nç lùc lín cña §¶ng vµ chÝnh phñ tõ 1992 -2001 "tû lÖ hé nghÌo<br /> ®ãi gi¶m nhanh tõ 30% xuèng 10%, b×nh qu©n mçi n¨m 2%"1. §Ó ®¹t ®−îc thµnh tùu<br /> nµy, chóng ta kh«ng chØ gi¶i quyÕt tèt nguyªn nh©n kinh tÕ mµ cßn quan t©m tíi c¸c<br /> vÊn ®Ò x· héi cña nghÌo ®ãi trong ®ã cã kh¸c biÖt vÒ giíi.<br /> Trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo phô n÷ ph¶i lµ ®èi t−îng cÇn ®−îc quan t©m tíi do<br /> nh÷ng kho¶ng c¸ch vÒ giíi, vµ phô n÷ còng lµ nh÷ng ng−êi tÝch cùc nhÊt trong viÖc<br /> thùc hiÖn chiÕn l−îc nµy. Bªn c¹nh ®ã, nh÷ng trë ng¹i vÒ t¨ng quyÒn n¨ng cho phô<br /> n÷ còng ph¶i ®−îc ghi nhËn nh− lµ nh÷ng th¸ch thøc trong c«ng cuéc xãa ®ãi gi¶m<br /> nghÌo ë n−íc ta. §©y còng lµ nh÷ng suy nghÜ mµ chóng t«i muèn cïng ®−îc chia sÎ<br /> víi nh÷ng ng−êi quan t©m tíi vÊn ®Ò nµy.<br /> 1. Do kho¶ng c¸ch vÒ giíi, phô n÷ cÇn ph¶i ®−îc −u tiªn trong xãa<br /> ®ãi gi¶m nghÌo<br /> Héi nghÞ thÕ giíi lÇn thø t− vÒ phô n÷ 1995 ®· ®−a ra lêi c¶nh b¸o vÒ qu¸ tr×nh<br /> "n÷ hãa ®ãi nghÌo". Héi nghÞ cho thÊy: sè phô n÷ sèng trong c¶nh nghÌo khæ nhiÒu<br /> h¬n nam giíi, vµ t×nh tr¹ng chªnh lÖch nµy ®· t¨ng lªn trong thËp kû qua. Chªnh lÖch<br /> giíi vÒ søc kháe vµ häc vÊn ngµy cµng lín h¬n trong bé phËn d©n c− nghÌo.<br /> Trong bé phËn d©n c− nghÌo, phô n÷ chiÕm mét tû lÖ bÊt c©n xøng. PhÇn lín<br /> phô n÷ nghÌo thuéc c¸c gia ®×nh do nam giíi lµm chñ hé, nh−ng mét sè phô n÷<br /> nghÌo nhÊt l¹i thuéc c¸c hé gia ®×nh do phô n÷ lµm chñ.<br /> <br /> 1<br /> NguyÔn H¶i H÷u: N¨m b−íc ®ét ph¸ xãa ®ãi gi¶m nghÌo trong n¨m 2002. B¸o Lao ®éng x· héi sè 191,<br /> 5-2002.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 80 MÊy vÊn ®Ò vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> <br /> "Tû lÖ ng−êi cao tuæi ë ViÖt Nam t¨ng nhanh chãng, theo dù ®o¸n tõ 5,86<br /> triÖu ng−êi n¨m 1999 lªn gÇn 30 triÖu vµo n¨m 2050 tøc lµ tõ 7% lªn 23% tæng sè<br /> d©n" 2. §iÒu nµy lµm sè phô n÷ cã kh¶ n¨ng trë thµnh gãa phô t¨ng theo v× nam giíi<br /> th−êng cã tuæi thä trung b×nh thÊp h¬n vµ cã sù chªnh lÖch vÒ tuæi t¸c gi÷a vî vµ<br /> chång. Theo tÝnh to¸n cña tæ chøc D©n sè thÕ giíi: "Vµo gi÷a thËp niªn 1990, h¬n mét<br /> nöa sè phô n÷ trªn 65 tuæi ë ch©u ¸ vµ ch©u Phi go¸ chång, trong khi ®ã chØ cã 10%<br /> ®Õn 20% nam giíi gãa vî "3.<br /> Phô n÷ gãa chång sèng ®éc th©n hoÆc ph¶i nu«i con nhá ch−a lËp gia ®×nh vµ<br /> phô n÷ lµm chñ gia ®×nh th−êng cã nhiÒu kh¶ n¨ng lµ ng−êi nghÌo. Gia ®×nh nhµ<br /> chång vµ céng ®ång nãi chung cã thÓ ®æ lçi cho ng−êi vî gãa bôa vÒ c¸i chÕt cña «ng<br /> chång, vµ hä cã thÓ tõ chèi viÖc trî gióp th«ng th−êng cho ng−êi phô n÷ ®ã cïng con<br /> c¸i cña hä. LuËt ph¸p cho phÐp ng−êi phô n÷ cã thÓ thõa kÕ ®Êt ®ai vµ tµi s¶n cña<br /> chång, nh−ng thùc tÕ, c¸c luËt lÖ ®Þa ph−¬ng vµ luËt tôc th−êng kh«ng ®Õm xØa g×<br /> ®Õn quyÒn lîi ®ã, ®Æc biÖt trong tr−êng hîp ng−êi phô n÷ ®ã kh«ng cã con trai.<br /> Mét sè nghiªn cøu cho r»ng hËu qu¶ l©u dµi cña chiÕn tranh vµ c¸c tÖ n¹n<br /> nh− ma tóy, r−îu chÌ, cê b¹c… còng lµm t¨ng sè phô n÷ ®¬n th©n nu«i con ph¶i sèng<br /> trong nghÌo ®ãi.<br /> Ly h«n còng lµ nguyªn nh©n lµm cho sè phô n÷ nghÌo t¨ng lªn. Hä th−êng<br /> kh«ng ®−îc chia tµi s¶n mét c¸ch c«ng b»ng, ®Æc biÖt lµ ruéng ®Êt, vµ th−êng ph¶i<br /> nhËn nu«i nhiÒu con cßn nhá v× sÏ thuËn lîi h¬n cho chóng khi sèng víi mÑ. Theo<br /> truyÒn thèng cña ng−êi ViÖt Nam, ng−êi phô n÷ th−êng kh«ng ®øng tªn së h÷u c¸c<br /> tµi s¶n cã gi¸ trÞ trong gia ®×nh, do vËy trong viÖc ph©n chia tµi s¶n sau ly h«n hä<br /> th−êng chÞu nhiÒu thiÖt thßi, ®«i khi ph¶i ra ®i víi hai bµn tay tr¾ng.<br /> Theo «ng Stephen Lewis ®Æc ph¸i viªn cña tæng th− ký Liªn hiÖp quèc "Víi<br /> bÊt kú kiÕn tróc th−îng tÇng nµo, th× c¬ së h¹ tÇng còng sÏ lu«n lu«n bao gåm mét<br /> c¸n c©n quyÒn lùc kh«ng c©n b»ng trong quan hÖ vèn thiªn vÞ ph¸i nam"4. §ã còng lµ<br /> lý do ®Ó xãa ®ãi gi¶m nghÌo nªn h−íng tíi phô n÷ kh«ng chØ v× hä chiÕm sè ®«ng<br /> trong bé phËn d©n c− ®ãi nghÌo, mµ cßn v× cã kho¶ng c¸ch lín vÒ giíi trong viÖc tiÕp<br /> cËn vµ sö dông c¸c nguån lùc nh− y tÕ, gi¸o dôc...<br /> * Søc kháe cña phô n÷ vµ bÊt b×nh ®¼ng giíi vÒ y tÕ ®èi víi phô n÷ nghÌo<br /> Cã mét kh¸c biÖt c¨n b¶n vÒ giíi ®èi víi søc kháe sinh s¶n. ChØ cã phô n÷ míi<br /> sinh ®Î vµ hä ph¶i tiÕp xóc víi nh÷ng nguy c¬ rñi ro mµ nam giíi kh«ng thÓ th«ng<br /> c¶m ®Çy ®ñ ®−îc. Chøc n¨ng sinh lý cña phô n÷ dÔ bÞ t¸c ®éng bëi HIV/AIDS vµ c¸c<br /> bÖnh truyÒn nhiÔm qua ®−êng t×nh dôc.<br /> <br /> <br /> 2<br /> BÝch Thñy: Phô n÷ cao tuæi nghÌo ë ViÖt Nam-nh÷ng ®iÒu rót ra tõ cuéc nghiªn cøu. T¹p chÝ Phô n÷ vµ<br /> tiÕn bé, sè 2-2002, tr.22.<br /> 3<br /> UNFPA: T×nh tr¹ng d©n sè thÕ giíi 2002: con ng−êi, nghÌo ®ãi vµ c¸c kh¶ n¨ng, tr. 8.<br /> 4<br /> UNFPA: T×nh tr¹ng d©n sè thÕ giíi 2002: con ng−êi, nghÌo ®ãi vµ c¸c kh¶ n¨ng, tr..29.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> NguyÔn Thu NguyÖt 81<br /> <br /> Phô n÷ lµ ng−êi chÞu nhiÒu ¶nh h−ëng tiªu cùc nhÊt cña t×nh tr¹ng ®ãi nghÌo.<br /> ThiÕu ®ãi suy dinh d−ìng khiÕn phô n÷ dÔ bÞ èm yÕu vµ tû lÖ tö vong bµ mÑ t¨ng cao<br /> trong nhãm ng−êi nghÌo nhÊt. Mang thai ngoµi ý muèn g©y thªm søc Ðp ®èi víi søc<br /> kháe phô n÷. L©y nhiÔm vµ th−¬ng tËt ®i kÌm víi mang thai vµ sinh con lµm gi¶m<br /> n¨ng lùc s¶n xuÊt vµ chÊt l−îng sèng cña phô n÷.<br /> ë ng−êi nghÌo, xu h−íng t¶o h«n vµ cã con sím lµ lín. §èi víi hä, con c¸i vµ<br /> gia ®×nh ®−îc coi lµ yÕu tè cña h¹nh phóc. ThÊt häc vµ bá häc sím lµm cho hä kh«ng<br /> cã kh¶ n¨ng lùa chän nµo kh¸c lµ lËp gia ®×nh. Häc vÊn thÊp céng víi søc Ðp vÒ lao<br /> ®éng còng lµm cho phô n÷ nghÌo hiÓu biÕt rÊt Ýt vÒ kÕ ho¹ch hãa gia ®×nh, lµm cho<br /> hä cã nhiÒu con h¬n so víi ng−êi giÇu.<br /> "KÕt qu¶ nghiªn cøu t¹i 44 n−íc ®ang ph¸t triÓn cho thÊy møc sinh cao nhÊt lµ ë<br /> c¸c n−íc nghÌo nhÊt vµ ë c¸c nhãm d©n c− cµng giÇu th× tû lÖ nµy cµng gi¶m" vµ "mang<br /> thai ngoµi ý muèn cã thÓ khiÕn hä ph¶i tr¶ gi¸ b»ng c¶ cuéc ®êi: phô n÷ ë nh÷ng n−íc<br /> nghÌo nhÊt còng nh− bé phËn phô n÷ nghÌo nhÊt cña c¸c n−íc nµy ph¶i ®èi diÖn víi<br /> nguy c¬ tö vong do mang thai nhiÒu gÊp 600 lÇn so víi phô n÷ giÇu cïng trang løa" 5<br /> Do vËy, chiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m nghÌo lµ ph¶i cung cÊp ®−îc c¸c dÞch vô y tÕ<br /> ®Õn víi ng−êi nghÌo ®Æc biÖt lµ phô n÷ nghÌo. Hä cÇn nhËn ®−îc c¸c dÞch vô ch¨m<br /> sãc tiÒn s¶n vµ sinh con an toµn, bao gåm c¶ ch¨m sãc cÊp cøu s¶n khoa. Hä còng cÇn<br /> ®−îc th«ng tin vÒ dÞch vô kÕ ho¹ch hãa gia ®×nh ®Ó gi¶m sè lÇn mang thai ngoµi ý<br /> muèn vµ tr¸nh n¹o ph¸ thai.<br /> Phô n÷ nghÌo ë ®« thÞ th−êng ph¶i sèng trong kh«ng gian chËt hÑp, ph¶i chÊp<br /> nhËn lµm bÊt kú c«ng viÖc g× nªn hä rÊt dÔ bÞ tæn th−¬ng, ng−îc ®·i vµ l¹m dông. §iÒu<br /> kiÖn sèng thÊp kÐm, kh«ng ®−îc h−ëng c¸c dÞch vô nh− ®iÖn, n−íc… ¶nh h−ëng rÊt tåi<br /> tÖ ®Õn søc kháe cña hä. §Æc biÖt lµ phô n÷ nghÌo tõ n«ng th«n ra thµnh phè kiÕm sèng<br /> lµ nhãm cã nguy c¬ cao, mµ chÝnh quyÒn vµ céng ®ång cÇn l−u t©m ®Æc biÖt.<br /> * Kho¶ng c¸ch vÒ giíi trong gi¸o dôc cña ng−êi nghÌo<br /> Khã kh¨n vÒ kinh tÕ buéc c¸c gia ®×nh nghÌo ph¶i lùa chän cho con nµo ®i<br /> häc. Nh÷ng sù lùa chän th−êng cã lîi cho con trai, cßn con g¸i cho häc Ýt hoÆc kh«ng<br /> ®i häc. Bè mÑ còng cã thÓ lo l¾ng cho con g¸i m×nh khi ë tr−êng, hoÆc trªn ®−êng ®Õn<br /> tr−êng hay vÒ nhµ. ThËm trÝ ngay c¶ khi kh«ng cã nh÷ng ¸p lùc nµy, ng−êi mÑ còng<br /> cÇn cã con g¸i gióp ®ì trong rÊt nhiÒu c«ng viÖc vµ chÝnh nhu cÇu nµy th−êng ®−îc<br /> −u tiªn h¬n so víi häc hµnh cña con g¸i trong c¸c gia ®×nh nghÌo.<br /> Gia ®×nh nghÌo ®«ng con cho con g¸i th«i häc ®Ó ë nhµ gióp hä ch¨m sãc c¸c em<br /> nhá. Trong céng ®ång nghÌo - n¬i phô n÷ th−êng cã vai trß h¹n chÕ - ng−êi ta cho r»ng<br /> ®Ó lµm vî vµ lµm mÑ th× mét c« g¸i kh«ng cÇn ph¶i häc hµnh chÝnh quy. Vµ "MÆc dï<br /> cho con g¸i ®i häc ®−îc xem nh− lµ c¸ch thøc ®Ó lÊy ®−îc chång cã häc vµ kiÕm ra tiÒn,<br /> <br /> <br /> 5<br /> UNFPA: T×nh tr¹ng d©n sè thÕ giíi 2002: con ng−êi, nghÌo ®ãi vµ c¸c kh¶ n¨ng, tr. 9.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 82 MÊy vÊn ®Ò vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> <br /> nh−ng bè mÑ c¸c c« g¸i còng nh×n ra, chÝnh gia ®×nh nhµ chång míi ®−îc h−ëng<br /> nh÷ng lîi Ých tõ viÖc häc hµnh cña con g¸i chø kh«ng ph¶i gia ®×nh nhµ m×nh"6.<br /> Khi tham vÊn t¹i céng ®ång, cã nh÷ng lý do t−ëng chõng nh− kh«ng lín, l¹i t¹o<br /> nªn trë ng¹i cho c¸c em g¸i ®Õn tr−êng "Mét sè kh¸c biÖt ®−îc ng−êi d©n nªu ra lµ c¸c<br /> en g¸i ph¶i mÆc ¸o dµi nªn tèn kÐm h¬n, c¸c em g¸i ph¶i lËp gia ®×nh sím (thËm chÝ<br /> tr−íc tuæi ph¸p luËt cho phÐp), khã kh¨n vÒ t©m lý ë tuæi dËy th× (bÞ trªu chäc), bá häc<br /> khi ®Õn kú kinh, kh«ng cã xe ®¹p ®Ó ®i häc nªn ph¶i ®i bé mÆc ¸o dµi vµo trêi m−a rÊt<br /> bÈn khiÕn c¸c em rÊt ng¹i, kh«ng thÓ nhê xe ®Õn tr−êng, chi phÝ cao cho quÇn ¸o"7.<br /> C¸c em g¸i dËy th× sím h¬n c¸c em trai cïng løa tuæi. Kh¶ n¨ng bÞ quÊy rèi<br /> t×nh dôc lµm c¸c em g¸i cã thÓ häc kÐm ®i, ng¹i ®i häc thËm chÝ bá häc.<br /> Kh¸c biÖt giíi vÒ gi¸o dôc cña ng−êi nghÌo ®ßi hái chiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m<br /> nghÌo ph¶i n©ng cao tr×nh ®é häc vÊn cña phô n÷ ®Æc biÖt lµ nhãm phô n÷ nghÌo<br /> nhÊt. §ã chÝnh lµ c¸c môc tiªu ph¸t triÓn nh−ng còng chÝnh lµ c¸c ®iÒu kiÖn ®Ó chÊm<br /> døt ®ãi nghÌo t¹o ra mét x· héi võa æn ®Þnh võa c«ng b»ng.<br /> * Kh¸c biÖt giíi trong sö dông nguån lùc<br /> §o l−êng møc ®é bÊt b×nh ®¼ng giíi kh«ng ph¶i lµ dÔ. Nh−ng dï ®o b»ng<br /> c¸ch nµo ®i ch¨ng n÷a, th× phô n÷ sèng trong ®ãi nghÌo thiÖt thßi h¬n nam giíi<br /> cïng hoµn c¶nh rÊt nhiÒu vÒ ph−¬ng diÖn nguån lùc s½n cã cho hä vµ trong viÖc<br /> kiÓm so¸t c¸c nguån lùc chung. Phô n÷ cßn thiÖt thßi trong c¶ viÖc ®−a ra c¸c quyÕt<br /> ®Þnh hiÓu biÕt vÒ t×nh dôc vµ sinh s¶n, tr¸ch nhiÖm víi gia ®×nh vµ nu«i d¹y con<br /> c¸i, ®Æc biÖt lµ con g¸i.<br /> Thãi träng nam khinh n÷ ®· ¨n s©u vµ céng ®ång d©n c−. TiÕng nãi cña phô n÷<br /> Ýt cã träng l−îng trong viÖc ra quyÕt ®Þnh kh«ng chØ trong céng ®ång, dßng hä mµ cßn<br /> ngay c¶ ë trong gia ®×nh. Phô n÷ lµ ®èi t−îng chñ yÕu ¸p dông c¸c biÖn ph¸p tr¸nh<br /> thai. Cã nhiÒu b»ng chøng cho thÊy cã sö dông bao cao su hay kh«ng, phô thuéc vµo<br /> chång lµ chÝnh. Khi mang thai ngoµi ý muèn, viÖc ®Ó hay bá lu«n ®−îc chång, thËm chÝ<br /> hä hµng nhµ chång quyÕt ®Þnh g¾n liÒn víi viÖc hä cã con trai hay ch−a.<br /> Thiªn kiÕn giíi t¹o cho ng−êi phô n÷ cã thãi quen Ýt ®øng tªn së h÷u c¸c tµi<br /> s¶n gi¸ trÞ trong gia ®×nh. Céng ®ång còng ch−a cã thãi quen chÊp nhËn quyÒn phô<br /> n÷ kinh doanh s¶n xuÊt ë xa gia ®×nh. Hä chØ mong muèn phô n÷ lµm c¸c c«ng viÖc<br /> kh«ng ®−îc tr¶ l−¬ng, mang tÝnh phi thÞ tr−êng nh− néi trî, ch¨m sãc con c¸i, ng−êi<br /> giµ ®au èm, cho ®Õn s¶n xuÊt ®Ó sinh nhai t¹i ®Þa ph−¬ng. "HiÖn nay ®a sè phô n÷ cã<br /> con nhá d−íi 5 tuæi ®Òu ë nhµ ®Ó tr«ng con vµ néi trî gia ®×nh. §©y lµ mét thiÖt thßi<br /> cho phô n÷ ®Þa ph−¬ng”8.<br /> <br /> 6<br /> UNFPA: T×nh tr¹ng d©n sè thÕ giíi 2002: con ng−êi, nghÌo ®ãi vµ c¸c kh¶ n¨ng, tr. 48-49.<br /> 7<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002. TËp III, tr. 34.<br /> 8<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002. TËp III, tr. 13.<br /> 8<br /> UNDP-1999: B¸o c¸o ph¸t triÓn con ng−êi 1995. B¶ng 27.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> NguyÔn Thu NguyÖt 83<br /> <br /> "Sù v« h×nh" cña c«ng viÖc phi thÞ tr−êng, kh«ng thÓ tÝnh thµnh tiÒn mÆt cña<br /> phô n÷ vµ kh«ng thÓ tÝnh ®−îc vµo thu nhËp quèc d©n, dÉn ®Õn quyÒn cña phô n÷<br /> thÊp h¬n quyÒn cña nam giíi. Mµ c¸c ho¹t ®éng kh«ng ®−îc tÝnh vµo sè ®o GDP th×<br /> khã cã ®−îc chiÕn l−îc trî gióp hoÆc trî gióp hîp lý tõ phÝa chÝnh phñ vµ céng ®ång.<br /> Phô n÷ nghÌo còng Ýt ®−îc h−ëng lîi tõ sù ph¸t triÓn cña c¬ së h¹ tÇng nh−<br /> ®iÖn, ®−êng, tr−êng, tr¹m… Hä kh«ng ®ñ nguån lùc ®Ó ra khái céng ®ång nÕu kh«ng<br /> ë vµo t×nh thÕ b¾t buéc, vµ c¸c ph−¬ng tiÖn hiÖn ®¹i còng chØ xuÊt hiÖn trong giÊc m¬<br /> cña hä. Thêi gian vËt chÊt, søc kháe còng kh«ng cho phÐp phô n÷ nghÌo tham gia<br /> nhiÒu vµo c¸c ho¹t ®éng vui ch¬i gi¶i trÝ ngoµi viÖc ch¨m sãc cho gia ®×nh.<br /> Trong t−¬ng quan vÒ giíi víi c¸c nguån lùc, thu nhËp kh«ng nãi lªn tÊt c¶, tuy<br /> nhiªn nã cã thÓ t¸c ®éng lªn kh¶ n¨ng th−¬ng l−îng vµ ra quyÕt ®Þnh cña c¸c thµnh viªn<br /> trong gia ®×nh. ChÝnh v× vËy chÝnh s¸ch xãa ®ãi gi¶m nghÌo ph¶i h−íng ®Õn c¸c biÖn ph¸p<br /> lµm t¨ng thu nhËp cho phô n÷ nghÌo ®Ó t¨ng quyÒn n¨ng cho hä . ChiÕn l−îc ch¨m sãc<br /> søc kháe phæ cËp, trong ®ã cã søc kháe sinh s¶n còng nh− vµ gi¸o dôc cã tÝnh ®Õn c¸c kh¸c<br /> biÖt giíi, ph¶i ®−îc xóc tiÕn lµm gi¶m t×nh tr¹ng bÊt b×nh ®¼ng giíi vµ xãa bá c¸c rµo c¶n<br /> ®Ó phô n÷ nghÌo tham gia vµo c¸c ho¹t ®éng x· héi réng r·i h¬n. VÒ phÝa m×nh, phô n÷<br /> nghÌo nÕu ®−îc hç trî tèt sÏ cã vai trß rÊt quan träng trong c«ng cuéc xãa ®ãi gi¶m nghÌo.<br /> 2. Phô n÷ lµ t¸c nh©n tÝch cùc ®Ó xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> Phô n÷ nghÌo sèng chung víi c¸i nghÌo nh−ng hä kh«ng ë thÕ bÞ ®éng. Hä<br /> ph¶i lµm viÖc ch¨m chØ cèt lµ ®Ó tån t¹i. N¨ng lùc cña hä bÞ gi¶m sót do häc vÊn<br /> thÊp, søc kháe yÕu vµ suy dinh d−ìng. Song víi bÊt kú chót søc lùc nµo cßn l¹i, hä<br /> tranh thñ mäi c¬ héi ®Ó tho¸t nghÌo. B¶n tÝnh chÞu ®ùng, chÞu th−¬ng, chÞu khã cña<br /> phô n÷ ViÖt Nam lu«n ®−îc ph¸t huy trong nh÷ng hoµn c¶nh khã kh¨n nhÊt, kÓ c¶<br /> ®ãi nghÌo (mµ nam giíi kh«ng ph¶i ai còng cã vµ rÊt dÔ n¶n lßng dÉn ®Õn sa ®µ vµo<br /> c¸c tÖ n¹n r−îu chÌ, ch©y l−êi lao ®éng)<br /> "§èi víi nhãm phô n÷ nghÌo, nh÷ng c«ng viÖc lîi nhuËn thÊp nh−ng cÇn Ýt<br /> vèn, Ýt rñi ro vµ t¹o viÖc lµm vÉn lµ mong −íc cña hä. Hä ®Ò nghÞ ®−îc hç trî tho¸t<br /> nghÌo b»ng c¸c dù ¸n nhá ph¸t triÓn kinh tÕ hé gia ®×nh, kÌm theo h−íng dÉn kü<br /> thuËt, phßng ngõa dÞch bÖnh"9. Phô n÷ nghÌo ph¶i lµm nhiÒu viÖc kh«ng c«ng h¬n,<br /> lµm viÖc nhiÒu thêi gian h¬n vµ chÊp nhËn ®iÒu kiÖn lµm viÖc xuèng cÊp, cèt chØ ®Ó<br /> ®¶m b¶o cho gia ®×nh hä tån t¹i ®−îc. "Phô n÷ dµnh trung b×nh 34% thêi gian cña<br /> m×nh cho c¸c viÖc thÞ tr−êng ®−îc tr¶ c«ng vµ 66% cho c¸c c«ng viÖc phi thÞ tr−êng, so<br /> víi con sè t−¬ng øng lµ 76% vµ 24% ë nam giíi"10.<br /> S¶n xuÊt phi thÞ tr−êng (kh«ng ®−îc tr¶ c«ng) cña phô n÷ lµ mét yÕu tè thiÕt<br /> yÕu quyÕt ®Þnh chÊt l−îng cuéc sèng vµ t¸c ®éng trùc tiÕp ®Õn søc kháe, ph¸t triÓn vµ<br /> <br /> <br /> 10<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002. TËp III, tr. 8.<br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 84 MÊy vÊn ®Ò vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> <br /> phóc lîi tæng thÓ cña trÎ em còng nh− c¸c thµnh viªn kh¸c trong gia ®×nh. Tuy<br /> nhiªn, "sù v« h×nh" cña c¸c c«ng viÖc kh«ng ®−îc tr¶ l−¬ng cã t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn<br /> thÕ hÖ sau. Bè mÑ thÊy con g¸i m×nh Ýt cã kh¶ n¨ng kiÕm ®−îc viÖc lµm ®−îc tr¶<br /> l−¬ng, cã thÓ hä sÏ Ýt ®Çu t− h¬n cho viÖc häc hµnh cña con g¸i, mµ chÝnh häc hµnh<br /> míi lµ con ®−êng ng¾n nhÊt ®Ó phô n÷ tho¸t khái nghÌo khæ.<br /> Trong ®ãi nghÌo th× phô n÷ vµ trÎ em lµ ng−êi chÞu hËu qu¶ ®Çu tiªn vµ nÆng<br /> nÒ nhÊt, nªn phô n÷ lu«n cã kh¸t väng tho¸t nghÌo vµ nhu cÇu ®−îc hç trî ®Ó xãa ®ãi<br /> gi¶m nghÌo. ChiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m nghÌo cña chÝnh phñ còng ®· −u tiªn cung cÊp<br /> vèn cho phô n÷: "TÝnh trung b×nh tæng doanh sè cho vay tõ c¸c nguån vay do c¸c cÊp<br /> héi phô n÷ qu¶n lý ®iÒu hµnh ®· ®¹t 1900 tû ®ång, gióp cho trªn 2 triÖu phô n÷<br /> trong ®ã cã h¬n 60% lµ phô n÷ nghÌo, ®−îc héi gióp vèn vay, h−íng dÉn kiÕn thøc<br /> kinh nghiÖm lµm ¨n tho¸t khái ®ãi nghÌo"11.<br /> Ph©n tÝch nguån vèn vay theo giíi tÝnh ng−êi vay 1997-1998 cho thÊy:<br /> %<br /> Giíi Tæng sè Ng©n hµng Ng©n hµng Quü xãa ®ãi Ch−¬ng tr×nh t¹o<br /> ng−êi nghÌo nhµ n−íc kh¸c gi¶m nghÌo viÖc lµm<br /> <br /> <br /> N÷ 36,9 32,6 26,9 50,2 41,7<br /> <br /> Nam 61,3 76,4 73,1 49,8 58,3<br /> <br /> Nguån: Sè liÖu thèng kª vÒ giíi ë ViÖt Nam.<br /> <br /> Nam giíi chiÕm phÇn ®«ng sè ng−êi vay vèn t¹i tÊt c¶ c¸c tæ chøc tµi chÝnh.<br /> Tuy nhiªn, chØ duy nhÊt quü xãa ®ãi gi¶m nghÌo, tû lÖ n÷ vay cao h¬n nam 50,2% so<br /> víi 49,8%. §iÒu nµy chøng tá, phô n÷ nghÌo cã nhu cÇu vay vèn rÊt cao, héi phô n÷<br /> ®· lµm tèt vai trß cña m×nh trong viÖc b¶o l·nh, tÝn chÊp cho héi viªn, gióp hä tho¸t<br /> khái ®ãi nghÌo. Quü xãa ®ãi gi¶m nghÌo ®· ®Çu t− ®óng nguån lùc cña m×nh cho t¸c<br /> nh©n tÝch cùc nhÊt lµ phô n÷ trong c«ng cuéc xãa ®ãi gi¶m nghÌo.<br /> Cßn ë c¸c tæ chøc tµi chÝnh kh¸c, tû lÖ nam giíi vay cao h¬n, cã thÓ lµ do hä<br /> th−êng ®øng tªn c¸c tµi s¶n thÕ chÊp nh−: ®Êt ®ai, nhµ cöa, ®¨ng ký kinh doanh…<br /> Mét ý kiÕn còng cho biÕt lµ "c¸c tæ chøc vµ c¸c ch−¬ng tr×nh cho vay tÝn dông ®· t¹o<br /> ®iÒu kiÖn cho phô n÷ vay vèn h¬n v× hä cho r»ng phô n÷ vay vèn cã tr¸ch nhiÖm<br /> h¬n"12. TÝnh tr¸ch nhiÖm thÓ hiÖn ë chç, phô n÷ nghÌo rÊt chÞu khã sö dông ®ång<br /> vèn dï cho lîi nhuËn cßn thÊp, hä lu«n cã tr¸ch nhiÖm b¶o toµn vèn h¬n nam giíi<br /> "Bu«n b¸n dÞch vô vµ lµm thuª lµ c¸c c«ng viÖc mµ c¸c thµnh viªn quü TYM t×m ®Õn<br /> nhiÒu nhÊt sau khi gia nhËp. §©y lµ nhãm c«ng viÖc ®Çu t− kh«ng cao, quay vßng<br /> nhanh cã thÓ mang l¹i thu nhËp ngay, nguån thu t−¬ng ®èi æn ®Þnh, dï møc thu<br /> <br /> <br /> 11<br /> §µm H÷u §¾c: Phô n÷ ViÖt Nam víi ch−¬ng tr×nh xãa ®ãi gi¶m nghÌo. B¸o Lao ®éng x· héi<br /> sè 186. 3-2002.<br /> 12<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002. TËp III, tr. 102.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> NguyÔn Thu NguyÖt 85<br /> <br /> nhËp cã thÓ kh«ng cao"13. Phô n÷ còng sö dông nh÷ng nguån lùc Ýt ái cã ®−îc tõ vèn<br /> vay vµo nh÷ng môc ®Ých cã lîi nhÊt. Khi thu nhËp t¨ng lªn, phô n÷ nghÌo chi tiªu<br /> nhiÒu h¬n cho gi¸o dôc, ch¨m sãc søc kháe vµ dinh d−ìng cho con c¸i m×nh. Nãi<br /> chung, trÎ em g¸i ®−îc h−ëng lîi nhiÒu h¬n trÎ em trai. HiÖu qu¶ sÏ tÝch lòy dÇn qua<br /> c¸c thÕ hÖ v× c¸c bµ mÑ cã häc l¹i ®Çu t− nhiÒu h¬n cho viÖc häc cña con g¸i m×nh.<br /> Trong nghÌo khã, phô n÷ víi chøc n¨ng "tay hßm ch×a khãa" lu«n biÕt b¶o tån<br /> sö dông hiÖu qu¶ nhÊt nguån lùc vèn h¹n hÑp cña m×nh. Trong l−u th«ng, phô n÷<br /> nghÌo lu«n thùc hiÖn ®−îc tèi ®a gi¸ trÞ hµng hãa cña m×nh, vµ gi¶m thiÓu nh÷ng chi<br /> phÝ kh«ng cÇn thiÕt vµ lu«n th¾t l−ng buéc bông "v× chång, v× con".<br /> "Khi cÇn b¸n thãc, g¹o, gµ, vÞt, vî th−êng ®i b¸n. Nã kh«ng sèt ruét chÞu khã<br /> cß kÌ nªn th−êng b¸n ®−îc gi¸. TiÒn vî gi÷, chóng nã ch¾c l¾m, nÕu mµ em gi÷ cã khi<br /> gÆp b¹n mét buæi lµ hÕt"14.<br /> Xãa ®ãi gi¶m nghÌo, c¶i thiÖn b×nh ®¼ng giíi cã thÓ n©ng cao chÊt l−îng cña<br /> qu¶n lý trong céng ®ång. Khi tham vÊn, ý kiÕn cña nhãm phô n÷ nghÌo còng cho<br /> r»ng "Phô n÷ nªn chiÕm 50% trong c¸c vÞ trÝ l·nh ®¹o cña chÝnh phñ vµ c¸c tæ chøc<br /> quÇn chóng, nh− vËy c¸c quan ®iÓm cña hä sÏ ®−îc tr×nh bÇy ®Çy ®ñ"15. "N©ng cao<br /> kh¶ n¨ng tham gia cña phô n÷ vµo viÖc cung cÊp sè liÖu cho ng©n s¸ch vµ kÕ ho¹ch<br /> bao gåm t¨ng sè c¸n bé n÷ trong c¸c vÞ trÝ l·nh ®¹o cña c¸c tæ chøc quÇn chóng vµ<br /> c¸c c¬ quan ban ngµnh cña chÝnh phñ”16.<br /> TÊt c¶ c¸c ý kiÕn trªn hµm ý r»ng, sù gia t¨ng cña phô n÷ vµo c¸c c«ng viÖc<br /> qu¶n lý, ®iÒu hµnh c¸c chÝnh s¸ch trong ®ã cã chiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m nghÌo sÏ ®em<br /> l¹i hiÖu qu¶ cao h¬n, chÝ Ýt lµ ë cÊp ®é céng ®ång lµng x·. Víi tÊt c¶ nh÷ng lËp luËn<br /> kÓ trªn, phô n÷ trë thµnh nh©n tè tÝch cùc nÕu kh«ng muèn nãi lµ tÝch cùc nhÊt<br /> trong phong trµo xãa ®ãi gi¶m nghÌo ë n−íc ta.<br /> 3. Nh÷ng rµo c¶n vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> Nh÷ng trë ng¹i ®èi víi cuéc ®Êu tranh chèng ®ãi nghÌo cña phô n÷ th−êng<br /> xuÊt ph¸t tõ bªn ngoµi vµ ®−îc thÓ chÕ hãa. C¸c tËp qu¸n truyÒn thèng kh«ng cho<br /> phÐp dÞch chuyÓn ®Þa vÞ x· héi. Vai trß giíi cã tÝnh chÊt b¾t buéc vµ kh¾t khe. Nh÷ng<br /> chñ thÓ x· héi nh− c¸c c¸ nh©n hay tæ chøc n¾m quyÒn trong x· héi truyÒn thèng,<br /> lu«n c¶m thÊy quyÒn lîi cña m×nh bÞ ®e däa do thay ®æi vµ th−êng ph¶n ®èi c¸c s¸ng<br /> kiÕn vÒ t¨ng quyÒn n¨ng cho phô n÷. Khi phô n÷ kiÕm ®−îc viÖc lµm æn ®Þnh vµ thu<br /> nhËp lµ do chÝnh s¸ch xãa ®ãi gi¶m nghÌo t¹o ra, ®iÒu nµy cã thÓ c¶i thiÖn ®Þa vÞ cña<br /> hä trong gia ®×nh vµ t¨ng thªm n¨ng lùc cña hä tham gia vµo qu¸ tr×nh ra quyÕt<br /> <br /> 13<br /> TrÇn thÞ V©n Anh vµ nhãm nghiªn cøu: T¸c ®éng cña quü tÝn dông t×nh th−¬ng ®Õn thu nhËp vµ vÞ trÝ cña<br /> phô n÷ nghÌo. T¹p chÝ Khoa häc vÒ phô n÷, sè 6. 2002, tr. 3.<br /> 14<br /> KÕt qu¶ nghiªn cøu ®Þnh tÝnh t¹i cuéc ®iÒu tra….. do líp x· héi häc v¨n b»ng II tiÕn hµnh t¹i Th¸i<br /> Nguyªn n¨m 2001.<br /> 15<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002. TËp III, tr. 38.<br /> 16<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002.TËp III, tr. 39.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 86 MÊy vÊn ®Ò vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> <br /> ®Þnh c«ng viÖc trong gia ®×nh.<br /> Khi phô n÷ nhËn ®−îc sù hç trî, tham gia vµo c¸c lo¹i h×nh quü tÝn dông xãa<br /> ®ãi gi¶m nghÌo, hä cã thÓ häc ®−îc c¸ch kiÕm tiÒn ®em l¹i thu nhËp. Nh−ng c©u hái<br /> ®Æt ra lµ ai sÏ kiÓm so¸t nh÷ng nguån lùc hä mang vÒ nhµ? Quan hÖ ®èi t¸c víi nam<br /> giíi kh«ng ®−îc b¶o ®¶m vµ mét sè nam giíi c¶m thÊy bÞ ®e däa tr−íc n¨ng lùc kiÕm<br /> tiÒn míi cña vî m×nh vµ hä cã thÓ tá th¸i ®é bÊt hîp t¸c.<br /> Khi nghiªn cøu sù hç trî cña c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh ®èi víi phô n÷ sau<br /> khi tham gia vµo quü tÝn dông kÕt qu¶ kh¶o s¸t cho thÊy "sau khi tham gia, sù hç trî<br /> cña c¸c thµnh viªn trong gia ®×nh ®èi víi phô n÷ t¨ng tõ 75% lªn 80%. Trong khi sù<br /> hç trî cña con t¨ng lªn tõ 27% ®Õn 43% th× sù hç trî cña ng−êi chång gi¶m mét chót<br /> tõ 49% xuèng 47%. §©y lµ mét vÊn ®Ò ®Æt ra víi t¸c dông kh«ng mong muèn, nh−<br /> ¶nh h−ëng tíi thêi gian häc tËp cña trÎ em ®Æc biÖt lµ em g¸i"17. Tuy nhiªn, sau khi<br /> tham gia vµo quü, cã tr−êng hîp g¸nh nÆng kiÕm tiÒn vµ tr¶ tiÒn vay gèc ®Æt lªn vai<br /> phô n÷ vµ hä ph¶i lao ®éng qu¸ søc, trÎ em ph¶i lao ®éng nhiÒu h¬n trong nh÷ng gia<br /> ®×nh nµy.<br /> Di c− theo thêi vô ra thµnh phè, hay lµm viÖc t¹i c¸c xÝ nghiÖp sö dông nhiÒu<br /> lao ®éng n÷ nh− dÖt may, giÇy dÐp… ®−îc coi lµ mét ph−¬ng c¸ch ®Ó ®a d¹ng hãa<br /> nguån thu nhËp, xãa ®ãi gi¶m nghÌo. M«i tr−êng thµnh thÞ tuy linh ®éng h¬n vµ t¹o<br /> nhiÒu c¬ héi h¬n nh−ng còng g©y ra nhiÒu nguy h¹i rñi do vµ nh÷ng h¹n chÕ kh¾c<br /> nghiÖt ®èi víi triÓn väng tiÕn th©n cña hä, nhÊt lµ ®èi víi phô n÷. Qu¸ tr×nh tham<br /> gia vµo c¸c ph−¬ng thøc sèng phi truyÒn thèng, më ra c¸c c¬ héi cho phô n÷, ®ång<br /> thêi còng t¹o ra kh¶ n¨ng hä bÞ bãc lét vÒ kinh tÕ vµ t×nh dôc.<br /> Vai trß giíi ®−îc x¸c ®Þnh vÒ mÆt x· héi, quyÕt ®Þnh sù kh¸c biÖt gi÷a phô n÷<br /> vµ nam giíi trong viÖc tiÕp cËn c¸c nguån lùc s¶n xuÊt vµ qu¸ tr×nh ra quyÕt ®Þnh.<br /> Mµ viÖc kiÓm so¸t c¸c nguån lùc, phÇn nµo ®−îc quyÕt ®Þnh bëi nh÷ng g× mµ c¸c c¸<br /> nh©n mang l¹i cho gia ®×nh nh− tµi s¶n, l−¬ng hay c¸c thu nhËp kh¸c. Theo truyÒn<br /> thèng cò, con g¸i th−êng kh«ng hoÆc ®−îc thõa kÕ vÒ mäi nguån lùc Ýt h¬n con trai.<br /> §iÒu nµy quy ®Þnh ®Þa vÞ vµ vai trß thÊp kÐm cña phô n÷ ngay tõ khi míi lËp gia<br /> ®×nh. C¸c c«ng viÖc phi thÞ tr−êng cña phô n÷, th−êng kh«ng thÓ tÝnh ®−îc vµo c¸c<br /> nguån thu cña gia ®×nh, nªn d−êng nh−, phô n÷ th−êng lµm kh«ng c«ng c¸c c«ng<br /> viÖc vµ hä lu«n bÞ thiÖt thßi trong c¸c th−¬ng l−îng, tÝnh to¸n khi ra c¸c quyÕt ®Þnh.<br /> Quy ®Þnh cæ hñ vÒ vai trß vµ ph©n c«ng lao ®éng cña phô n÷ lµm gi¶m kh¶<br /> n¨ng tham gia c¸c ch−¬ng tr×nh ®µo t¹o vµ sinh ho¹t céng ®ång cña phô n÷.<br /> "Riªng nhãm phô n÷ cho biÕt: hä Ýt cã c¬ héi tham gia c¸c líp ®µo t¹o do bËn<br /> bÞu c«ng viÖc nhµ, tr«ng gi÷ trÎ em vµ ®«i khi do søc kháe kÐm. Hä ®Ò nghÞ cÇn cã c¸c<br /> h×nh thøc ®µo t¹o phï hîp víi hoµn c¶nh cña hä. §µo t¹o vµo buæi tèi, mêi ®Ých danh<br /> <br /> 17<br /> TrÇn ThÞ V©n Anh vµ nhãm nghiªn cøu: T¸c ®éng cña quü tÝn dông t×nh th−¬ng ®Õn thu nhËp vµ vÞ trÝ cña<br /> phô n÷ nghÌo. T¹p chÝ Khoa häc vÒ phô n÷, sè 6. 2002, tr. 4.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> NguyÔn Thu NguyÖt 87<br /> <br /> phô n÷ chø kh«ng mêi theo ®¹i diÖn hé gia ®×nh, v× nh− thÕ ®µn «ng trong nhµ sÏ<br /> ®i"18. Mµ kh«ng ®−îc ®µo t¹o th× phô n÷ kh«ng thÓ tho¸t nghÌo v× thiÕu kiÕn thøc c¶<br /> vÒ kinh tÕ vµ x· héi lu«n lµ lý do chÝnh dÉn ®Õn ®ãi nghÌo. C¶ vèn vµ kiÕn thøc ®Òu<br /> cÇn nh− nhau. §èi víi ng−êi nghÌo vÊn ®Ò lµ cÇn c©u chø kh«ng ph¶i lµ con c¸.<br /> Nh÷ng trãi buéc vÒ mÆt x· héi t¸c ®éng ®Õn ch¨m sãc søc kháe sinh s¶n cho<br /> phô n÷. Nam giíi dÔ ®−îc sö dông c¸c dÞch vô y tÕ chÝnh thøc h¬n, cßn phô n÷ do<br /> nhiÒu rµng buéc, cã xu h−íng ph¶i dùa vµo dÞch vô truyÒn thèng hoÆc c¸c dÞch vô<br /> thay thÕ kh¸c, v× chóng rÎ h¬n, cã s½n bªn c¹nh vµ quen thuéc h¬n. Nh÷ng tr¶i<br /> nghiÖm cña phô n÷ vÒ dÞch vô ch¨m sãc søc kháe còng t¸c ®éng ®Õn c¸ch thøc hä sö<br /> dông chóng. Phô n÷ häc vÊn thÊp, cã thÓ c¶m thÊy bÊt lùc khi ph¶i diÔn t¶ t×nh<br /> tr¹ng søc kháe cña m×nh hay kh«ng thÓ hiÓu næi nh÷ng lêi khuyªn cña thµy thuèc.<br /> Tãm l¹i cßn v« sè c¸c trë ng¹i vÒ giíi ®èi víi phô n÷ trong viÖc tiÕp cËn, tham<br /> gia, quyÕt ®Þnh vµ sö c¸c nguån lùc trong c«ng cuéc xãa ®ãi gi¶m nghÌo. §Ó phô n÷<br /> v−ît qua ®−îc nh÷ng trë ng¹i nµy kh«ng chØ ®ßi hái nç lùc c¸c nh©n, mµ cßn ph¶i cã<br /> sù hç trî cña céng ®ång vµ c¸c thÓ chÕ vµ cña chÝnh phñ.<br /> *<br /> * *<br /> Muèn x©y dùng ®−îc mét chiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m nghÌo mét c¸ch bÒn v÷ng<br /> th× c¸c khÝa c¹nh vÒ giíi lu«n ph¶i ®−îc quan t©m ®Æc biÖt trong viÖc ®Ò xuÊt vµ thùc<br /> hiÖn chÝnh s¸ch, v× ®ãi nghÌo cã nguyªn nh©n kinh tÕ vµ c¶ nguyªn nh©n x· héi. Phô<br /> n÷ ph¶i lµ ng−êi ®−îc h−ëng lîi nhiÒu nhÊt vÒ mäi mÆt søc kháe, gi¸o dôc, y tÕ… víi<br /> t− c¸ch lµ mét nh©n tè tÝch cùc trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo.<br /> ChiÕn l−îc xãa ®ãi gi¶m nghÌo h−íng tíi phô n÷, lµm t¨ng quyÒn n¨ng cña<br /> phô n÷ kh«ng chØ cho hiÖn t¹i mµ cßn ®−îc chuyÓn t¶i cho thÕ hÖ t−¬ng lai con ch¸u<br /> cña hä. §©y còng lµ ®iÓm −u viÖt cña sù lùa chän gi÷a lîi Ých vµ ®Çu t− cho phô n÷.<br /> Ng−êi mÑ cã häc vÊn th−êng khuyÕn khÝch vµ hç trî viÖc häc hµnh cña con c¸i m×nh.<br /> Con c¸i cña hä m¹nh kháe h¬n. Hä hiÓu biÕt nhiÒu h¬n vÒ chÕ ®é dinh d−ìng, vÒ c¸c<br /> biÖn ph¸p ch¨m sãc søc kháe vµ kÕ ho¹ch hãa gia ®×nh. Gi¸o dôc mang l¹i c¸c lîi Ých<br /> kh«ng cßn ph¶i bµn c·i, ®Æc biÖt lµ ®èi víi phô n÷. C¸c ho¹t ®éng tiÕn tíi t¨ng quyÒn<br /> n¨ng cho phô n÷ vµ b×nh ®¼ng giíi ®· n©ng cao møc sèng cña phô n÷ vµ lµm gia t¨ng<br /> møc ®ãng gãp cña hä.<br /> Xãa bá c¸c trë ng¹i x· héi vÒ giíi kh«ng chØ thóc ®Èy chÝnh s¸ch xãa ®ãi gi¶m<br /> nghÌo mµ cßn tiÕn tíi nh− tuyªn bè cña Héi nghÞ thÕ giíi lÇn thø t− vÒ phô n÷, 1995<br /> "B×nh ®¼ng nam n÷ lµ mét vÊn ®Ò vÒ quyÒn con ng−êi, lµ ®iÒu kiÖn ®Ó ®¹t ®−îc c«ng<br /> b»ng x· héi vµ còng lµ ®iÒu kiÖn tiªn quyÕt c¬ b¶n, cÇn thiÕt cho b×nh ®¼ng, ph¸t<br /> triÓn vµ hoµ b×nh".<br /> <br /> <br /> <br /> 18<br /> ý kiÕn cña céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002. TËp III, tr. 12.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br /> 88 MÊy vÊn ®Ò vÒ giíi trong xãa ®ãi gi¶m nghÌo<br /> <br /> Tµi liÖu tham kh¶o:<br /> <br /> <br /> 1. UNFPA: T×nh tr¹ng d©n sè thÕ giíi 2002.<br /> 2. ý kiÕn céng ®ång vÒ chiÕn l−îc gi¶m nghÌo. TËp III. B¸o c¸o tõ s¸u ®Þa bµn tham vÊn, 2002.<br /> 3. NguyÔn H¶i H÷u: N¨m b−íc ®ét ph¸ xãa ®ãi gi¶m nghÌo trong n¨m 2002. B¸o Lao ®éng<br /> x· héi, sè 191. 5-2002.<br /> 4. BÝch Thñy: Phô n÷ cao tuæi nghÌo ë ViÖt Nam - nh÷ng ®iÒu rót ra tõ cuéc nghiªn cøu. T¹p<br /> chÝ Phô n÷ vµ tiÕn bé, sè 2.2002.<br /> 5. UNDP-1999: B¸o c¸o ph¸t triÓn con ng−êi 1995. Toµn cÇu hãa víi bé mÆt con ng−êi.<br /> NewYork. Nxb. 0xford.<br /> 6. §µm H÷u §¾c: Phô n÷ ViÖt Nam víi ch−¬ng tr×nh xãa ®ãi gi¶m nghÌo. B¸o Lao ®éng x·<br /> héi, sè 186. 3.2002.<br /> 7. Sè liÖu thèng kª vÒ giíi ë ViÖt Nam. ñy ban Quèc gia V× sù tiÕn bé cña phô n÷.<br /> 8. TrÇn ThÞ V©n Anh vµ nhãm nghiªn cøu: T¸c ®éng cña quü tÝn dông t×nh th−¬ng ®Õn thu<br /> nhËp vµ vÞ trÝ cña phô n÷ nghÌo. T¹p chÝ Khoa häc vÒ phô n÷, sè 6.2002.<br /> 9. Swany, A vµ c¸c céng sù .2001: Giíi vµ tham nhòng. T¹p chÝ Kinh tÕ häc ph¸t triÓn 64 (1).<br /> <br /> <br /> <br /> Trªn gi¸ s¸ch cña nhµ X· héi häc<br /> <br /> T¹p chÝ X· héi häc ®· nhËn ®−îc s¸ch cña c¸c nhµ xuÊt b¶n, c¸c t¸c gi¶ sau ®©y göi tÆng.<br /> C¸m ¬n c¸c nhµ xuÊt b¶n, c¸c t¸c gi¶ vµ tr©n träng giíi thiÖu cïng b¹n ®äc.<br /> <br /> T¹p chÝ x· héi häc<br /> <br /> <br /> • Lª Du PHONG, NGUYÔN V¡N ¸NG, HOµNG V¡N HOA: ¶nh h−ëng cña ®«<br /> thÞ hãa ®Õn n«ng th«n ngo¹i thµnh Hµ Néi: Thùc tr¹ng vµ gi¶i ph¸p. Nxb<br /> ChÝnh trÞ Quèc gia, 2002, 220 tr.<br /> • Tæ chøc b¶o vÖ trÎ em quèc tÕ: B¸o c¸o cña ñy ban QuyÒn trÎ em<br /> Liªn HiÖp Quèc vÒ c«ng t¸c tõ ph¸p ng−êi ch−a thµnh niªn. Nxb ChÝnh trÞ<br /> Quèc gia, 2002, 190 tr.<br /> • B¸o c¸o ph¸t triÓn con ng−êi viÖt nam 2001: §æi míi vµ sù nghiÖp<br /> ph¸t triÓn con ng−êi (S¸ch tham kh¶o). Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, 2001, 155 tr.<br /> • TrÇn xu©n kiªm: C¸c gi¶i ph¸p ph¸t triÓn kinh tÕ x· héi ViÖt Nam thÕ<br /> kû thø 21. Nxb Thanh Niªn, 2003, 146 tr.<br /> • Phan huy lª, vò minh giang, trÇn ®oµn l©m, mai lý qu¶ng,<br /> ph¹m hoµng h¶i. C¸c nhµ ViÖt Nam häc n−íc ngoµi viÕt vÒ ViÖt Nam.<br /> Nxb ThÕ giíi, 2002, TËp 1 (757 tr.), TËp 2 (897 tr.).<br /> • §Æng c¶nh khanh: Gia ®×nh, trÎ em vµ sù kÕ thõa truyÒn thèng. Nxb<br /> Lao ®éng - X· héi, 2003, 171 tr.<br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.ac.vn<br /> NguyÔn Thu NguyÖt 89<br /> <br /> • Ch−¬ng tr×nh nghiªn cøu viÖt nam hµ lan: Héi th¶o nghiªn cøu<br /> gi¶m nghÌo ë n«ng th«n tõ c¸ch tiÕp cËn vi m«. Nxb N«ng nghiÖp, 2002,<br /> 535 tr.<br /> • Bïi Minh §¹o: Mét sè vÊn ®Ò gi¶m nghÌo cña c¸c d©n téc thiÓu sè ViÖt<br /> Nam. Nxb Khoa häc x· héi, 2003, 244 tr.<br /> • Marc P. Lammerink, Ivan Wolffers, Lª ®×nh tiÕn, Chu ®øc<br /> dòng: Mét sè vÝ dô chän läc vÒ nghiªn cøu tham dù. 2001, 155 tr.<br /> • Ng« do·n VÞnh: Nghiªn cøu chiÕn l−îc vµ quy ho¹ch ph¸t triÓn kinh<br /> tÕ x· héi ë ViÖt Nam. Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, 2003, 338 tr.<br /> • TrÇn hy: Nh©n lo¹i qua c¸c chÆng ®−êng ph¸t triÓn. Nxb Th«ng tÊn, 2002,<br /> 487 tr.<br /> • Sen amartya, l−u ®oµn huynh, diÖu b×nh: Ph¸t triÓn lµ quyÒn tù<br /> do. Nxb thèng kª, 2002, 363 tr.<br /> • Vò m·o, nguyÔn sü dòng: QuyÒn cña phô n÷ vµ trÎ em trong c¸c v¨n<br /> b¶n ph¸p lý quèc tÕ vµ ph¸p luËt ViÖt Nam. Nxb ChÝnh trÞ Quèc gia, 2003,<br /> 250 tr.<br /> • NguyÔn h÷u dòng: T¨ng c−êng n¨ng lùc nghiªn cøu x©y dùng chiÕn<br /> l−îc vµ ch−¬ng tr×nh hµnh ®éng quèc gia vÒ phßng ngõa vµ kh¾c phôc<br /> lao ®éng trÎ em ë ViÖt nam. Nxb Lao ®éng - X· héi, 2002, 107 tr.<br /> • TrÇn thÞ Nhung: T¨ng tr−ëng kinh tÕ vµ phóc lîi x· héi ë NhËt B¶n: Tõ<br /> sau chiÕn tranh thÕ giíi thø 2 ®Õn nay. Nxb Khoa häc x· héi, 2002, 319 tr.<br /> • ViÖn nghiªn cøu ph¸t triÓn gi¸o dôc: Tõ chiÕn l−îc ph¸t triÓn<br /> gi¸o dôc, ®Õn chÝnh s¸ch ph¸t triÓn nguån nh©n lùc. Nxb Gi¸o dôc, 2002,<br /> 272 tr.<br /> • Ph¹m Quang Trung, cao v¨n biÒn, trÇn ®øc c−êng: VÒ thùc tr¹ng<br /> c«ng nh©n ViÖt Nam hiÖn nay. Nxb Khoa häc x· héi, 2001, 573 tr.<br /> • ®Æng vò c¶nh linh: VÞ thµnh niªn vµ chÝnh s¸ch ®èi víi vÞ thµnh<br /> niªn. Nxb Lao ®éng - X· héi.<br /> • Thanh Lª: X· héi häc - mét h−íng nh×n. Nxb Thanh niªn, 2001, 178 tr.<br /> <br /> <br /> <br /> <br /> Bản quyền thuộc Viện Xã hội học. www.ios.org.vn<br />
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2