intTypePromotion=1

Tài liệu ôn thi tốt nghiệp môn Địa lý năm 2010 - phần 1

Chia sẻ: Nguyễn Ngân | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
355
lượt xem
172
download

Tài liệu ôn thi tốt nghiệp môn Địa lý năm 2010 - phần 1

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Tham khảo tài liệu 'tài liệu ôn thi tốt nghiệp môn địa lý năm 2010 - phần 1', tài liệu phổ thông, ôn thi đh-cđ phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tài liệu ôn thi tốt nghiệp môn Địa lý năm 2010 - phần 1

  1. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p PH N I. KI N TH C CƠ B N BÀI 1 . VI T NAM TRÊN ðƯ NG ð I M I VÀ H I NH P I. Ki n th c tr ng tâm: 1) Công cu c ñ i m i là m t cu c c i cách toàn di n v kinh t -xã h i: a/ B i c nh: -Nư c ta ñi lên t m t n n kinh t nông nghi p là ch y u, l i ch u h u qu n ng n c a chi n tranh. -ð u th p k 80 c a th k XX, n n kinh t rơi vào tình tr ng kh ng ho ng kéo dài. b/ Di n bi n: Công cu c ñ i m i manh nha t 1979, ñư c xác ñ nh & ñ y m nh t sau 1986. ð i m i theo 3 xu th : -Dân ch hóa ñ i s ng KT-XH. -Phát tri n n n kinh t hàng hóa nhi u thành ph n theo ñ nh hư ng XHCN. -Tăng cư ng giao lưu & h p tác v i các nư c trên th gi i. c/ Thành t u ñ t ñư c sau ð i m i: -Thoát ra cu c kh ng ho ng kinh t , l m phát ñư c ñ y lùi. -T c ñ tăng trư ng kinh t cao -Cơ c u kinh t chuy n d ch theo hư ng công nghi p hóa, hi n ñ i hóa -Cơ c u kinh t lãnh th có nhi u chuy n bi n rõ nét, hình thành các vùng kinh t tr ng ñi m. -ð t ñư c thành t u to l n v xoá ñói gi m nghèo, ñ i s ng nhân dân ñư c c i thi n. 2) Nư c ta trong h i nh p qu c t và khu v c: a/ B i c nh: -Toàn c u hóa ñang là xu th t t y u. -Vi t Nam và Hoa Kỳ bình thư ng hóa quan h t ñ u năm 1995 và nư c ta gia nh p ASEAN t tháng 7 năm 1995. -Vi t Nam gia nh p T ch c Thương m i th gi i (WTO). b/ Thành t u ñ t ñư c: -Thu hút m nh ngu n v n ñ u tư nư c ngoài. -H p tác kinh t -khoa h c k thu t, khai thác tài nguyên, b o v môi trư ng, an ninh khu v c…ñư c ñ y m nh. -T ng giá tr xu t nh p kh u ngày càng tăng. 3) M t s ñ nh hư ng chính ñ ñ y m nh công cu c ñ i m i. - Th c hi n tăng trư ng ñi ñôi v i xoá ñói gi m gi m nghèo - Hoàn thi n cơ ch chính sách c a n n kinh t tri th c. - ð y m nh CNH- HðH g n v i n n kinh t tri th c. - Phát tri n b n v ng, b o v tài nguyên môi trư ng. - ð y m nh phát tri n y t giáo d c … II. Tr l i câu h i và bài t p: 1) B i c nh qu c t nh ng năm cu i th k XX có nh hư ng như th nào ñ n công cu c ñ i m i nư c ta? B i c nh qu c t nh ng năm cu i th k XX có nh hư ng ñ n công cu c ñ i m i nư c ta: -Xu hư ng tăng cư ng quan h , liên k t qu c t m r ng ñã thúc ñ y quá trình h i nh p, ñ i m i nhanh chóng và toàn di n n n KT-XH ñ t nư c. -Vi c phát tri n m nh m khoa h c, công ngh cho phép nư c ta h c t p kinh nghi m s n xu t, tranh th ngu n v n và khoa h c, công ngh t bên ngoài góp ph n phát tri n kinh t . -B i c nh qu c t ñ t nư c ta vào th b c nh tranh quy t li t v kinh t nên c n có nh ng chính sách thích h p nh m phát tri n n ñ nh b n v ng v m t KT-XH. 2) T i sao nư c ta ñ t ra v n ñ ñ i m i KT-XH? -Sau khi ñ t nư c th ng nh t năm 1975, n n kinh t nư c ta ch u h u qu n ng n c a chi n tranh và l i ñi lên t m t n n nông nghi p l c h u. -B i c nh trong nư c và qu c t cu i th p k 70, ñ u th p k 80 c a th k XX di n bi n h t s c ph c t p. 1
  2. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p -Nư c ta n m trong tình tr ng kh ng ho ng kinh t - xã h i kéo dài. L m phát m c 3 con s , ñ i s ng ngư i dân khó khăn. -Nh ng ñư ng l i và chính sách cũ phông phù h p v i tình hình m i. Vì v y, ñ thay ñ i b m t kinh t c n ph i ñ i m i. 3) Công cu c ð i m i ñã ñ t ñư c nh ng thành t u to l n nào? -Nư c ta ñã thoát kh i tình tr ng kh ng ho ng kinh t - xã h i kéo dài. L m phát ñư c ñ y lùi và ki m ch m c m t con s . -T c ñ tăng trư ng kinh t khá cao. T l tăng trư ng GDP t 0,2 % vào giai ño n 1975 - 1980 ñã tăng lên 6,0 % và năm 1988, tăng lên 8,4 % vào năm 2005. -Cơ c u kinh t chuy n d ch theo hư ng công nghi p hóa, hi n ñ i hóa. Cho t i ñ u th p k 90 c a th k XX, trong cơ c u GDP, nông nghi p chi m t tr ng cao nh t, công nghi p và xây d ng chi m t tr ng nh . T ng bư c t tr ng c a khu v c nông – lâm – ngư nghi p gi m, ñ n năm 2005 ñ t ch còn 21,0 %. T tr ng c a công nghi p và xây d ng tăng nhanh nh t, ñ n năm 2005 ñ t x p x 41 %, vư t c t tr ng c a khu v c d ch v (38,0 %). -Cơ c u kinh t theo lãnh th cũng chuy n bi n rõ nét. M t m t hình thành các vùng kinh t tr ng ñi m, phát triên các vùng chuyên canh quy mô l n, các trung tâm công nghi p và d ch v l n. M t khác, nh ng vùng sâu, vùng xa, vùng núi và biên gi i, h i ñ o cũng ñư c ưu tiên phát tri n. -Nư c ta ñ t ñư c nh ng thành t u to l n trong xóa ñói gi m nghèo, ñ i s ng v t ch t và tinh th n c a ñông ñ o nhân dân ñư c c i thi n rõ r t. 4) Hãy nêu nh ng s ki n ñ ch ng t nư c ta ñang t ng bư c h i nh p n n kinh t khu v c và th gi i. -T ñ u năm 1995, Vi t Nam và Hoa Kỳ bình thư ng hóa quan h . -Tháng 7-1995, Vi t Nam là thành viên chính th c c a ASEAN. -Th c hi n các cam k t c a AFTA (khu v c m u d ch t do ASEAN), tham gia Di n ñàn h p tác kinh t châu Á-Thái Bình Dương (APEC), ñ y m nh quan h song phương và ña phương. -Năm 2007, Vi t Nam chính th c là thành viên c a T ch c Thương m i th gi i (WTO). BÀI 2 . V TRÍ ð A LÝ, PH M VI LÃNH TH I. Ki n th c tr ng tâm: I.V trí ñ a lý: - N m rìa ðông c a bán ñ o ðông Dương, g n trung tâm khu v c ðNA. - H to ñ ñ a lý: + Vĩ ñ : 23023’B - 8034’B + Kinh ñ : 102009’ð - 109024’ð - N m múi gi th 7. II. Ph m vi lãnh th : a. Vùng ñ t: - Di n tích ñ t li n và các h i ñ o 331.212 km2. - Biên gi i có hơn 4600 km, ti p giáp các nư c Trung Qu c, Lào, Campuchia. - ðư ng b bi n dài 3260 km, có 28 t nh, thành giáp bi n. - Nư c ta có 4000 ñ o l n nh , trong ñó có 2 qu n ñ o Trư ng Sa (Khánh Hoà), Hoàng Sa (ðà N ng). b. Vùng bi n: Di n tích kho ng 1 tri u km2 g m n i thu , lãnh h i, vùng ti p giáp lãnh h i, vùng ñ c quy n kinh t và vùng th m l c ñ a. c. Vùng tr i: kho ng không gian bao trùm trên lãnh th . III. Ý nghĩa c a v trí ñ a lý: a. Ý nghĩa v t nhiên - Thiên nhiên mang tính ch t nhi t ñ i m gió mùa. - Thiên nhiên ch u nh hư ng sâu s c c a bi n. - ða d ng v ñ ng – th c v t và có nhi u tài nguyên khoáng s n. - Có s phân hoá ña d ng v t nhiên: phân hoá B c – Nam, mi n núi và ñ ng b ng… * Khó khăn: bão, lũ l t, h n hán… b. Ý nghĩa v KT, VH, XH và qu c phòng - V kinh t : 2
  3. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p + Có nhi u thu n l i ñ phát tri n giao thương v i các nư c trên th gi i. Là c a ngõ ra bi n thu n l i cho Lào, ðông B c Thái Lan, Tây Nam Trung Qu c. T o ñi u ki n th c hi n chính sách m c a, h i nh p v i các nư c trên th gi i. + Vùng bi n r ng l n, giàu có, phát tri n các ngành kinh t bi n (khai thác, nuôi tr ng, ñánh b t h i s n, giao thông bi n, du l ch…) - V văn hóa- xã h i: thu n l i cho nư c ta chung s hoà bình, h p tác h u ngh và cùng phát tri n v i các nư c láng gi ng và các nư c trong khu v c ðNA. - V chính tr qu c phòng: v trí quân s ñ c bi t quan tr ng c a vùng ðNA. II. Tr l i câu h i và bài t p: 1) V trí ñ a lý nư c ta mang ñ n nh ng thu n l i và khó khăn gì cho quá trình phát tri n KT-XH ? a/ Thu n l i: -Thu n l i giao lưu buôn bán, văn hóa v i các nư c trong khu v c và th gi i. -Thu hút các nhà ñ u tư nư c ngoài. -Ngu n khoáng s n phong phú là cơ s quan tr ng phát tri n công nghi p. -Khí h u nhi t ñ i m gió mùa thu n l i cho sinh ho t, s n xu t và s sinh trư ng, phát tri n các lo i cây tr ng, v t nuôi. -Thu n l i phát tri n t ng h p kinh t bi n. -SV phong phú, ña d ng v s lư ng và ch ng lo i. b/ Khó khăn: Thiên tai thư ng x y ra: bão, lũ…, v n ñ an ninh qu c phòng h t s c nh y c m. 2) Nêu ý nghĩa c a v trí ñ a lý nư c ta. a/ Ý nghĩa v t nhiên - N m hoàn toàn trong vành ñai nhi t ñ i và ch u nh hư ng c a khu v c gió mùa châu Á làm cho thiên nhiên nư c ta mang tính ch t nhi t ñ i m gió mùa. Giáp bi n ðông nên ch u nh hư ng sâu s c c a bi n, thiên nhiên b n mùa xanh t t. - N m nơi g p g c a nhi u lu ng di cư ñ ng th c v t t o nên s ña d ng v ñ ng – th c v t. -N m trên vành ñai sinh khoáng châu Á-Thái Bình Dương nên có nhi u tài nguyên khoáng s n. - Có s phân hoá ña d ng v t nhiên: phân hoá B c – Nam, mi n núi và ñ ng b ng… * Khó khăn: bão, lũ l t, h n hán… b/ Ý nghĩa v kinh t , văn hóa, xã h i và qu c phòng. - V kinh t : + Có nhi u thu n l i ñ phát tri n c v giao thông hàng h i, hàng không, ñư ng b v i các nư c trên th gi i. T o ñi u ki n th c hi n chính sách m c a, h i nh p v i các nư c trên th gi i. + Vùng bi n r ng l n, giàu có, phát tri n các nghành kinh t (khai thác, nuôi tr ng, ñánh b t h i s n, giao thông bi n, du l ch…) - V văn hóa- xã h i: n m nơi giao thoa các n n văn hóa nên có nhi u nét tương ñ ng v l ch s , văn hóa . ðây cũng là thu n l i cho nư c ta chung s ng hoà bình, h p tác h u ngh và cùng phát tri n v i các nư c láng gi ng và các nư c trong khu v c ðông Nam Á. - V chính tr qu c phòng: v trí quân s ñ c bi t quan tr ng c a vùng ðông Nam Á. Bi n ðông có ý nghĩa chi n lư c trong công cu c phát tri n và b o v ñ t nư c. *Khó khăn: v a h p tác v a c nh tranh quy t li t trên th trư ng th gi i. 3) Hãy cho bi t vai trò c a các ñ o và qu n ñ o ñ i v i quá trình phát tri n kinh t nư c ta. -Phát tri n kinh t ñ o và qu n ñ o là m t b ph n quan tr ng không th tách r i trong chi n lư c phát tri n kinh t nư c ta. -Các ñ o và qu n ñ o là kho tàng v tài nguyên khoáng s n, thu s n… -Kinh t ñ o và qu n ñ o góp ph n t o nên s phong phú v cơ c u kinh t nư c ta, nh t là ngành du l ch bi n. -Các ñ o và qu n ñ o là nơi trú ng an toàn c a tàu bè ñánh b t ngoài khơi khi g p thiên tai. 3
  4. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p -ð c bi t các ñ o và qu n ñ o có ý nghĩa chi n lư c trong b o v an ninh qu c phòng. Các ñ o và qu n ñ o là h th ng ti n tiêu b o v ñ t nư c, là h th ng căn c ñ nư c ta ti n ra bi n và ñ i dương, khai thác có hi u qu các ngu n l i vùng bi n. BÀI 4. L CH S HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRI N LÃNH TH VI T NAM I. Ki n th c tr ng tâm: * B ng niên bi u ñ a ch t - Giai ño n Ti n Cambri - Giai ño n C ki n t o - Giai ño n Tân ki n t o I. Giai ño n Ti n Cambri: - ðây là giai ño n c nh t, kéo dài nh t trong l ch s phát tri n c a lãnh th Vi t Nam: Cách ñây 2 t năm, k t thúc cách ñây 540 tri u năm. a. Ch di n ra trong m t ph m vi h p trên ph n lãnh th nư c ta như: Vòm sông Ch y, Hoàng Liên Sơn, sông Mã, ñ a kh i Kon Tum… b. Các thành ph n t nhiên r t sơ khai ñơn ñi u - Khí quy n r t loãng, h u như chưa có ôxi - Thu quy n h u như chưa có l p nư c trên m t - Sinh v t nghèo nàn: t o, ñ ng v t thân m m: s a, h i quỳ…. 2. Giai ño n C ki n t o -Th i gian di n ra là 475 tri u năm. -K t thúc cách ñây 65 tri u năm. -ð c ñi m khái quát : +Di n ra trong th i gian khá dài. +Có nhi u bi n ñ ng m nh m nh t trong l ch s phát tri n t nhiên nư c ta. +L p v c nh quan nhi t ñ i nư c ta ñã r t phát tri n. -Ý nghĩa c a giai ño n C ki n t o ñ i v i thiên nhiên Vi t Nam: ð i b ph n lãnh th nư c ta ñã ñư c ñ nh hình. 3. Giai ño n Tân ki n t o -B t ñ u t k Palêôgen cách ñây 65 tri u năm, tr i qua k Nêôgen, k ð T và kéo dài ñ n ngày nay. -Giai ño n di n ra ng n nh t. -Ch u s tác ñ ng m nh m c a kỳ v n ñ ng t o núi Anpi và nh ng bi n ñ i khí h u có quy mô toàn c u. -Các quá trình ñ a m o : ho t ñ ng xâm th c, b i t ñư c ñ y m nh, h th ng sông su i ñã b i ñ p nh ng ñ ng b ng châu th , các khoáng s n có ngu n g c ngo i sinh ñư c hình thành. -ði u ki n thiên nhiên nhi t ñ i m ñư c th hi n rõ nét trong các quá trình phong hóa và hình thành ñ t, trong ngu n nhi t m d i dào c a khí h u, s phong phú và ña d ng c a th như ng và gi i sinh v t ñã t o nên di n m o và s c thái c a thiên nhiên nư c ta ngày nay. II. Tr l i câu h i và bài t p: 1) L ch s hình thành phát tri n c a Trái ð t ñã tr i qua bao nhiêu giai ño n? ðó là nh ng giai ño n nào? L ch s hình thành và phát tri n c a Trái ð t ñã tr i qua 3 giai ño n ñó là: - Giai ño n Ti n Cambri, giai ño n c nh t và kéo dài nh t - hơn 2 t năm - Giai ño n C ki n t o, ti p n i giai ño n Ti n Cambri, kéo dài 475 tri u năm. - Giai ño n Tân ki n t o, giai ño n cu i cùng trong l ch s hình thành và phát tri n lãnh th nư c ta, kéo dài t i ngày nay. 2) Vì sao nói giai ño n Ti n Cambri là giai ño n hình thành n n móng ban ñ u c a lãnh th Vi t Nam? giai ño n ti n Cambri l p v Trái ñ t chưa ñư c hình thành rõ ràng và có r t nhi u bi n ñ ng, ñây là giai ño n sơ khai c a l ch s Trái ð t. Các ñá bi n ch t tu i ti n Cambri làm nên nh ng n n móng ban ñ u c a lãnh th nư c ta. 4
  5. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p Trên lãnh th nư c ta lúc ñó ch có các m ng n n c như: Vòm sông Ch y, Hoàng Liên Sơn, cánh cung sông Mã, kh i nhô Kon Tum làm h t nhân t o thành nh ng ñi m t a cho s phát tri n lãnh th sau này. 3) Giai ño n ti n Cambri nư c ta có nh ng ñ c ñi m gì? a/ Là giai ño n c nh t và kéo dài nh t trong l ch s phát tri n lãnh th Vi t Nam. Các ñá bi n ch t c nh t ñư c phát hi n Kon Tum, Hoàng Liên Sơn có tu i cách ñây 2-3 t năm. Và k t thúc cách ñây 540 tri u năm. b/ Ch di n ra trong m t ph m vi h p trên ph n lãnh th nư c ta hi n nay: ch di n ra các vùng núi và ñ s nh t nư c ta. c/ Trong giai ño n này các ñi u ki n c ñ a lý còn r t sơ khai và ñơn ñi u: L p v th ch quy n, khí quy n ban ñ u còn r t m ng, thu quy n m i xu t hi n v i s t ch t các l p nư c trên b m t. Sinh v t b t ñ u xu t hi n d ng sơ khai và ñơn ñi u như: t o, ñ ng v t thân m m… 4) Nên ñ c ñi m c a giai ño n C ki n t o trong l ch s hình thành và phát tri n lãnh th nư c ta? a/ Di n ra trong th i kỳ khá dài, t i 475 tri u năm. Giai ño n c ki n b t ñ u t k Cambri, cách ñây 540 tri u năm, tr i qua hai ñ i C sinh và Trung sinh, ch m d t vào k Krêta, cách ñây 65 tri u năm. b/ Là giai ño n có nhi u bi n ñ ng m nh m nh t trong l ch s phát tri n t nhiên nư c ta. Trong giai ño n này t i lãnh th nư c ta hi n nay có nhi u khu v c chìm ng p dư i bi n trong các pha tr m tích và ñư c nâng lên trong các pha u n n p c a các kỳ v n ñ ng t o núi Calêñôni và Hecxini thu c ñ i C sinh, các kỳ v n ñ ng t o núi Inñôxini và Kimêri thu c ñ i Trung sinh. ð t ñá c a giai ño n này r t c , có c các lo i tr m tích (tr m tích bi n và tr m tích l c ñ a), macma và bi n ch t. Các ñá tr m tích bi n phân b r ng kh p trên lãnh th , ñ c bi t ñá vôi tu i ðêvon và Cacbon- Pecmi có nhi u mi n B c. Các ho t ñ ng u n n p và nâng lên di n ra nhi u nơi : trong ñ i C sinh là các ñ a kh i thư ng ngu n sông Ch y, kh i nâng Vi t B c, ñ a kh i Kon Tum; trong ñ i Trung sinh là các dãy núi có hư ng Tây B c – ðông Nam Tây B c và B c Trung B , các dãy núi có hư ng vòng cung ðông B c và khu v c núi cao Nam Trung B . Kèm theo các ho t ñ ng u n n p t o núi và s t võng là các ñ t gãy, ñ ng ñ t có các lo i ñá macma xâm nh p và mac ma phun trào như granit, riôlit, anñêzit cùng các khoáng quý như : ñ ng, s t, thi c, vàng , b c, ñá quý. c/ Là giai ño n l p v c nh quan ñ a lý nhi t ñ i nư c ta ñã r t phát tri n. Các ñi u ki n c ñ a lý c a vùng nhi t ñ i m nư c ta vào giai ño n này ñã ñư c hình thành và phát tri n thu n l i mà d u v t ñ l i là các hóa ñá san hô tu i C sinh, các hóa ñá than tu i Trung sinh cùng nhi u loài sinh v t c khác. Có th nói v cơ b n ñ i b ph n lãnh th Vi t Nam hi n nay ñã ñư c ñ nh hình t khi k t thúc giai ño n c ki n t o. 5) Vì sao nói giai ño n C ki n t o là giai ño n có tính ch t quy t ñ nh ñ n l ch s phát tri n lãnh th nư c ta? -Trong giai ño n này nhi u b ph n lãnh th ñư c nâng lên trong các pha u n n p c a các kỳ v n ñ ng t o núi Calêñôni và Hecxini thu c ñ i C sinh, các kỳ v n ñ ng t o núi Inñôxini và Kimêri thu c ñ i Trung sinh hình thành các khu v c lãnh th nư c ta. -Giai ño n này cũng còn có các s t võng, ñ t gãy hình thành các lo i ñá và các lo i khoáng s n trên lãnh th nư c ta. -Các ñi u ki n c ñ a lý c a vùng nhi t ñ i m nư c ta giai ño n này ñư c hình thành và phát tri n thu n l i. 6) Hãy nêu ñ c ñi m c a giai ño n Tân ki n t o trong l ch s hình thành và phát tri n lãnh th nư c ta? a/ Di n ra ng n nh t trong l ch s hình thành và phát tri n c a t nhiên nư c ta (b t ñ u cách ñây 65 triê năm và d n ti p t c cho ñ n ngày hôm nay). b/ Ch u s tác ñ ng m nh m c a kỳ v n ñ ng t o núi Anpơ-Hymalaya và nh ng bi n ñ i khí h u có quy mô toàn c u: 5
  6. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p + V n ñ ng t o núi Anpơ - Hymalaya có tác ñ ng ñ n lãnh th nư c ta b t ñ u t k Nêôgen, cách ñây 23 tri u năm, cho ñ n ngày nay. + Do ch u tác ñ ng c a v n ñ ng t o núi Anpơ - Hymalaya, trên lãnh th nư c ta ñã x y ra các ho t ñ ng như: u n n p, ñ t gãy, phun trào macma, nâng cao và h th p ñ a hình, b i l p các b n trũng l c ñ a. Cũng vào giai ño n này, ñ c bi t trong k ð T , khí h u Trái ð t có nh ng bi n ñ i l n v i nh ng th i kỳ băng hà gây nên tình tr ng dao ñ ng l n c a m c nư c bi n. ðã có nhi u l n bi n ti n và bi n lùi trên lãnh th nư c ta mà d u v t ñ l i là th m bi n, c n cát, các ng n nư c trên vách ñá vùng ven bi n và các ñ o ven b . c/ Là giai ño n ti p t c hoàn thi n các ñi u ki n t nhiên làm cho ñát nư c ta có di n m o và ñ c ñi m t nhiên như hi n nay. nh hư ng c a ho t ñ ng Tân ki n t o nư c ta làm cho các quá trình ñ a m o như ho t ñ ng xâm th c, b i t ñư c ñ y m nh, h th ng sông su i ñã b i ñ p nên nh ng ñ ng b ng châu th r ng l n, mà ñi n hình nh t là ñ ng b ng B c B và ñ ng b ng Nam B , các khoáng s n có ngu n g c ngo i sinh ñư c hình thành như d u m , khí ñ t, than nâu, bôxit. Các ñi u ki n t nhiên nhi t ñ i m ñã ñư c th hi n rõ nét trong quá trình t nhiên như quá trình phong hóa và hình thành ñ t, trong ngu n nhi t m d i dào c a khí h u, lư ng nư c phong phú c a m ng lư i sông ngòi và nư c ng m, s phong phú và ña d ng c a th như ng và gi i sinh v t ñã t o nên di n m o và s c thái c a thiên nhiên nư c ta ngày nay. 7) Tìm các d n ch ng ñ kh ng ñ nh giai ño n Tân ki n t o v n còn ñang ti p di n nư c ta cho ñ n t n ngày nay. -Dãy Hoàng Liên Sơn n m rìa c a dãy Hymalaya v n ñang ñư c ti p t c nâng cao do các ho t ñ ng ñ a ch t khu v c Hymalaya. -Các ñ ng b ng l n nư c ta v n ti p t c quá trình thành t o và m r ng. ðBSCL m i năm l n ra bi n t 60-80m. BÀI 6. ð T NƯ C NHI U ð I NÚI I. Ki n th c tr ng tâm: I. ð c ñi m chung c a ñ a hình: 1. ð a hình ñ i núi chi m ph n l n di n tích nhưng ch y u là ñ i núi th p + ð i núi chi m 3/4 di n tích c nư c, ðB chi m 1/4 di n tích c nư c. + ð i núi th p, n u k c ñ ng b ng thì ñ a hình th p dư i 1000m chi m 85% di n tích , núi cao trên 2000m chi m kho ng 1% di n tích c nư c. 2. C u trúc ñ a hình nư c ta khá ña d ng: - ð a hình ñư c tr hóa và có tính phân b t rõ r t. - ð a hình th p d n t Tây B c xu ng ðông Nam. - ð a hình g m 2 hư ng chính: + Hư ng Tây B c – ðông Nam : Dãy núi vùng Tây B c, B c Trư ng Sơn. + Hư ng vòng cung: Các dãy núi vùng ðông B c, Nam Trư ng Sơn. 3. ð a hình c a vùng nhi t ñ i m gió mùa: l p v phong hóa dày, ho t ñ ng xâm th c-b i t di n ra m nh m . 4.ð a hình ch u tác ñ ng m nh m c a con ngư i: d ng ñ a hình nhân t o xu t hi n ngày càng nhi u: công trình ki n trúc ñô th , h m m , giao thông, ñê, ñ p, kênh r ch… II. Các khu v c ñ a hình: A. Khu v c ñ i núi: 1. ð a hình núi chia làm 4 vùng: a. Vùng núi ðông B c + N m t ng n S.H ng v i 4 cánh cung l n (Sông Gâm, Ngân Sơn, B c Sơn, ðông Tri u) ch m ñ u Tam ð o, m v phía b c và phía ñông. + Núi th p ch y u, theo hư ng vòng cung, cùng v i sông C u, sông Thương, sông L c Nam. + Hư ng nghiêng chung Tây B c – ðông Nam, cao phía Tây B c như Hà Giang, Cao B ng. Trung tâm là ñ i núi th p, cao trung bình 500-600 m; giáp ñ ng b ng là vùng ñ i trung du dư i 100 m. 6
  7. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p b. Vùng núi Tây B c + Gi a sông H ng và sông C , ñ a hình cao nh t nư c ta, hư ng núi chính là Tây B c – ðông Nam (Hoàng Liên Sơn, Pu Sam Sao, Pu ðen ðinh…) + Hư ng nghiêng: Th p d n v phía Tây; Phía ðông là núi cao ñ s Hoàng Liên Sơn, Phía Tây là núi trung bình d c biên gi i Vi t-Lào, gi a là các dãy núi xen các sơn nguyên, cao nguyên ñá vôi t Phong Th ñ n M c Châu. Xen gi a các dãy núi là các thung lũng sông (S.ðà, S.Mã, S.Chu…) c. Vùng núi B c Trư ng Sơn: + T Nam S.C t i dãy B ch Mã. + Hu ng chung TB-ðN, g m các dãy núi so le, song song, h p ngang, cao 2 ñ u, th p trũng gi a. Phía B c là vùng núi Tây Ngh An, phía Nam là vùng núi Tây Th a Thiên-Hu , gi a là vùng núi ñá vôi Qu ng Bình. +M ch núi cu i cùng là dãy B ch Mã cũng là ranh gi i gi a Trư ng Sơn B c và Trư ng Sơn Nam. d. Vùng núi Nam Trư ng Sơn + G m các kh i núi, cao nguyên ba dan ch y t nơi ti p giáp dãy núi B ch Mã t i bán bình nguyên ðNB, bao g m kh i núi Kon Tum và kh i núi Nam Trung B . + Hư ng nghiêng chung: v i nh ng ñ nh cao trên 2000 m nghiêng d n v phía ðông; còn phía Tây là các cao nguyên x p t ng cao kho ng t 500-1000 m: Plây-Ku, ð k L k, Lâm Viên, Mơ Nông, Di Linh. t o nên s b t ñ i x ng gi a 2 sư n ðông-Tây c a ñ a hình Trư ng Sơn Nam. 2. ð a hình bán bình nguyên và ñ i trung du + N m chuy n ti p gi a mi n núi và ðông B c. + Bán bình nguyên ðNB v i b c th m phù sa c cao kho ng 100 m, b m t ph ba dan cao kho ng 200 m; + D i ñ i trung du rìa phía B c và phía Tây ñ ng b ng sông H ng và thu h p l i rìa ñ ng b ng ven bi n mi n Trung. B. Khu v c ñ ng b ng 1. ðB châu th (ðBSH, ðBSCL) a. ðBSH + ñ/b ng phù sa c a h th ng sông H ng và Thái Bình b i ñ p, ñư c khai phá t lâu, nay ñã bi n ñ i nhi u. + Di n tích: 15.000 km2. + ð a hình: Cao rìa Tây, Tây B c và th p d n v phía bi n, chia c t thành nhi u ô nh . + Trong ñê, không ñư c b i ñ p phù sa hàng năm, g m các ru ng cao b c màu và các ô trũng ng p nư c; Ngoài ñê ñư c b i ñ p phù sa hàng năm. b. ðBSCL + ð ng b ng phù sa ñư c b i t c a sông Ti n và sông H u, m i ñư c khai thác sau ðBSH. + Di n tích: 40.000 km2. + ð a hình: th p và khá b ng ph ng. + Không có ñê, nhưng m ng lư i sông ngòi kênh r ch ch ng ch t, nên vào mùa lũ b ng p nư c, mùa c n nư c tri u l n m nh vào ñ/b ng. Trên b m t ñ/b ng còn có nh ng vùng trũng l n như: ðTM, TGLX 2. ðB ven bi n + ð/b ng do phù sa sông bi n b i ñ p + Di n tích: 15.000 km2. + ð a hình: H p ngang và b chia c t thành t ng ô nh (Ch có ñ ng b ng Thanh Hoá, Ngh An, Qu ng Nam, Phú Yên tương ñ i r ng) + Ph n giáp bi n có c n cát và ñ m phá, ti p theo là ñ t th p trũng, trong cùng ñã b i t thành ñ ng b ng. ð t ít phù sa, có nhi u cát. IV. Th m nh và h n ch v thiên nhiên c a các KV ñ i núi và ñ/b ng trong phát tri n KT-XH 1. KV ñ i núi + Khoáng s n: Nhi u lo i, như: ñ ng, chì, thi c, s t, crôm, bô xít, apatit, than ñá, VLXD…Thu n l i cho nhi u ngành công nghi p phát tri n. + Thu năng: Sông d c, nhi u nư c, nhi u h ch a…Có ti m năng thu ñi n l n. 7
  8. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p + R ng: Chi m ph n l n di n tích, trong r ng có nhi u g quý, nhi u lo i ðTV, cây dư c li u, lâm th s n, ñ c bi t là các vư n qu c gia…Nên thu n l i cho b o t n h sinh thái, b o v môi trư ng, b o v ñ t, khai thác g … + ð t tr ng và ñ ng c : Thu n l i cho hình thành các vùng chuyên canh cây công nghi p (ðNB, Tây Nguyên, Trung du mi n núi phía B c….), vùng ñ ng c thu n l i cho chăn nuôi ñ i gia súc. Vùng cao còn có th nuôi tr ng các loài ðTV c n nhi t và ôn ñ i. + Du l ch: ði u ki n ñ a hình, khí h u, r ng, môi trư ng sinh thái…Thu n l i cho phát tri n du l ch sinh thái, ngh dư ng, tham quan… + H n ch : Xói mòn ñ t, ñ t b hoang hoá, ñ a hình hi m tr ñi l i khó khăn, nhi u thiên tai: lũ quét, mưa ñá, sương mu i…Khó khăn cho sinh ho t và s n xu t c a dân cư, ñ u tư t n kém, chi phí l n cho phòng và kh c ph c thiên tai. 2. KV ñ ng b ng + Thu n l i cho phát tri n n n nông nghi p nhi t ñ i ña d ng, v i nhi u lo i nông s n có giá tr xu t kh u cao. + Cung c p các ngu n l i thiên nhiên khác như: thu s n, khoáng s n, lâm s n. + Thu n l i cho phát tri n nơi cư trú c a dân cư, phát tri n các thành ph , khu công nghi p … + Phát tri n GTVT ñư ng b , ñư ng sông. + H n ch : Bão, Lũ l t, h n hán …thư ng x y ra, gây thi t h i l n v ngư i và tài s n. II. Tr l i câu h i và bài t p: 1) ð a hình nư c ta có nh ng ñ c ñi m cơ b n nào ? a/ ð a hình ñ i núi chi m ph n l n di n tích nhưng ch y u là ñ i núi th p + ð i núi chi m 3/4 di n tích c nư c, ñ ng b ng chi m 1/4 di n tích c nư c. + ð i núi th p chi m hơn 60%, n u k c ñ ng b ng thì ñ a hình th p dư i 1000m chi m 85% di n tích, núi cao trên 2000m chi m kho ng 1% di n tích c nư c. b/ C u trúc ñ a hình nư c ta khá ña d ng: - ð a hình ñư c tr hóa và có tính phân b t rõ r t. - ð a hình th p d n t Tây B c xu ng ðông Nam. - ð a hình g m 2 hư ng chính: + Hư ng Tây B c-ðông Nam: dãy núi vùng Tây B c, B c Trư ng Sơn. + Hư ng vòng cung: các dãy núi vùng ðông B c, Nam Trư ng Sơn. c/ ð a hình c a vùng nhi t ñ i m gió mùa: quá trình xâm th c và b i t di n ra m nh m . d/ ð a hình ch u tác ñ ng m nh m c a con ngư i 2) ð a hình ñ i núi có nh hư ng như th nào ñ n khí h u, sinh v t và th như ng nư c ta ? a/ Khí h u: -Các dãy núi cao chính là ranh gi i khí h u gi a các vùng. Ch ng h n như, dãy B ch Mã là ranh gi i gi a khí h u gi a phía B c và phía Nam-ngăn gió mùa ðông B c t ðà N ng vào; dãy Hoàng Liên Sơn là ranh gi i gi a khí h u gi a Tây B c và ðông B c; dãy Trư ng Sơn t o nên gió Tây khô nóng B c Trung B . -ð cao c a ñ a hình t o nên s phân hóa khí h u theo ñai cao. T i các vùng núi cao xu t hi n các vành ñai khí h u c n nhi t ñ i và ôn ñ i. b/ Sinh v t và th như ng: - vành ñai chân núi di n ra quá trình hình thành ñ t feralit và phát tri n c nh quan r ng nhi t ñ i m gió mùa. Trên các kh i núi cao hình thành ñai r ng c n nhi t ñ i trên núi và ñ t feralit có mùn. Lên cao trên 2.400 m, là nơi phân b c a r ng ôn ñ i núi cao và ñ t mùn alit núi cao. -Th m th c v t và th như ng cũng có s khác nhau gi a các vùng mi n: B c-Nam, ðông-Tây, ñ ng b ng lên mi n núi. 3) ð a hình núi vùng ðông B c có nh ng ñ c ñi m gì ? + N m t ng n sông H ng v i 4 cánh cung l n (Sông Gâm, Ngân Sơn, B c Sơn, ðông Tri u) ch m ñ u Tam ð o, m v phía b c và phía ñông. + Núi th p ch y u, theo hư ng vòng cung, cùng v i sông C u, sông Thương, sông L c Nam. + Hư ng nghiêng chung c a ñ a hình là hư ng Tây B c-ðông Nam. 8
  9. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p + Nh ng ñ nh núi cao trên 2.000 m Thương ngu n sông Ch y. Giáp biên gi i Vi t-Trung là các kh i núi ñá vôi cao trên 1.000 m Hà Giang, Cao B ng. Trung tâm là ñ i núi th p, cao trung bình 500-600 m. 4) ð a hình núi vùng Tây B c có nh ng ñ c ñi m gì ? + Gi a sông H ng và sông C , ñ a hình cao nh t nư c ta, hư ng núi chính là Tây B c-ðông Nam (Hoàng Liên Sơn, Pu Sam Sao, Pu ðen ðinh…) + Hư ng nghiêng: th p d n v phía Tây + Phía ðông là núi cao ñ s Hoàng Liên Sơn, có ñ nh Fan Si Pan cao 3.143 m. Phía Tây là núi trung bình d c biên gi i Vi t-Lào như Pu Sam Sao, Pu ðen ðinh. gi a là các dãy núi xen các sơn nguyên, cao nguyên ñá vôi t Phong Th ñ n M c Châu. Xen gi a các dãy núi là các thung lũng sông (sông ðà, sông Mã, sông Chu…) 5) ð a hình núi vùng Trư ng Sơn B c có nh ng ñ c ñi m gì ? + T Nam sông C t i dãy B ch Mã. + Hu ng núi là hư ng Tây B c-ðông Nam, g m các dãy núi so le, song song, h p ngang. + Cao 2 ñ u, th p trũng gi a. Phía B c là vùng núi Tây Ngh An, phía Nam là vùng núi Tây Th a Thiên-Hu . M ch cu i cùng là dãy B ch Mã-ranh gi i v i vùng núi Trư ng Sơn Nam và là b c ch n ngăn c n các kh i khí l nh tràn xu ng phía Nam. 6) ð a hình núi vùng Trư ng Sơn Nam có nh ng ñ c ñi m gì ? + G m các kh i núi, cao nguyên ba dan ch y t nơi ti p giáp dãy núi B ch Mã t i bán bình nguyên ðông Nam B , bao g m kh i núi Kon Tum và kh i núi Nam Trung B . + Hư ng nghiêng chung: v i nh ng ñ nh cao trên 2000 m nghiêng d n v phía ðông, t o nên th chênh vênh c a ñư ng b bi n có sư n d c. + Phía Tây là các cao nguyên x p t ng tương ñ i b ng ph ng, cao kho ng t 500-800-1000 m: Plây-cu, ð k L k, Lâm Viên, Mơ Nông, Di Linh, t o nên s b t ñ i x ng gi a 2 sư n ðông-Tây c a ñ a hình Trư ng Sơn Nam. 7) V i ñ a hình ñ i núi chi m ¾ di n tích lãnh th , nư c ta có nh ng thu n l i và khó khăn gì ? a/ Thu n l i: + Khoáng s n: Nhi u lo i, như: ñ ng, chì, thi c, s t, crôm, bô xít, apatit, than ñá, v t li u xây d ng…Thu n l i cho nhi u ngành công nghi p phát tri n. + Thu năng: sông d c, nhi u nư c, nhi u h ch a…Có ti m năng thu ñi n l n. + R ng: chi m ph n l n di n tích, trong r ng có nhi u g quý, nhi u lo i ñ ng th c v t, cây dư c li u, lâm th s n, ñ c bi t là các vư n qu c gia…Nên thu n l i cho b o t n h sinh thái, b o v môi trư ng, b o v ñ t, khai thác g … + ð t tr ng và ñ ng c : Thu n l i cho hình thành các vùng chuyên canh cây công nghi p (ðông Nam B , Tây Nguyên, Trung du mi n núi B c B ….), vùng ñ ng c thu n l i cho chăn nuôi ñ i gia súc. Vùng cao còn có th nuôi tr ng các loài ñ ng th c v t c n nhi t và ôn ñ i. + Du l ch: ñi u ki n ñ a hình, khí h u, r ng, môi trư ng sinh thái…thu n l i cho phát tri n du l ch sinh thái, ngh dư ng, tham quan… b/ Khó khăn: xói mòn ñ t, ñ t b hoang hoá, ñ a hình hi m tr ñi l i khó khăn, nhi u thiên tai: lũ quét, mưa ñá, sương mu i…Khó khăn cho sinh ho t và s n xu t c a dân cư, ñ u tư t n kém, chi phí l n cho phòng và kh c ph c thiên tai. 8) Trình bày nh ng ñ c ñi m c a ð ng b ng sông H ng. + Di n tích: 15.000 km2. + ð ng b ng phù sa c a h th ng sông H ng và Thái Bình b i ñ p, ñư c khai phá t lâu, nay ñã bi n ñ i nhi u. + ð a hình: cao rìa Tây, Tây B c và th p d n v phía bi n, chia c t thành nhi u ô nh . + Trong ñê, không ñư c b i ñ p phù sa hàng năm, g m các ru ng cao b c màu và các ô trũng ng p nư c. Ngoài ñê ñư c b i ñ p phù sa hàng năm. 9) Trình bày nh ng ñ c ñi m c a ð ng b ng sông C u Long. + Di n tích: 40.000 km2, l n nh t nư c ta. + ð ng b ng phù sa ñư c b i t c a sông Ti n và sông H u, m i ñư c khai thác sau ðBSH. + ð a hình: th p và khá b ng ph ng. 9
  10. TÀI LI U ÔN THI T T NGHI P MÔN ð A LÍ NĂM 2009 http://ebook.here.vn - T i mi n phí eBook, ð thi, Tài li u h c t p + Không có ñê, nhưng m ng lư i sông ngòi kênh r ch ch ng ch t, nên vào mùa lũ b ng p nư c, mùa c n nư c tri u l n m nh vào ñ ng b ng. Trên b m t ñ ng b ng còn có nh ng vùng trũng l n như: ð ng Tháp Mư i, T Giác Long Xuyên. 10) Trình bày nh ng ñ c ñi m c a ð ng b ng ven bi n mi n Trung. + Di n tích: 15.000 km2. + ð ng b ng do phù sa sông bi n b i ñ p + ð a hình: h p ngang và b chia c t thành t ng ô nh , ch có ñ ng b ng Thanh Hoá, Ngh An, Qu ng Nam, Phú Yên tương ñ i r ng. + Ph n giáp bi n có c n cát và ñ m phá, ti p theo là ñ t th p trũng, trong cùng ñã b i t thành ñ ng b ng. ð t ít phù sa, có nhi u cát. 11) Hãy nêu th m nh và h n ch c a khu v c ñ ng b ng. a/ Th m nh: + Là nơi có ñ t phù sa màu m nên thu n l i cho phát tri n n n nông nghi p nhi t ñ i ña d ng, v i nhi u lo i nông s n có giá tr xu t kh u cao. + Cung c p các ngu n l i thiên nhiên khác như: thu s n, khoáng s n, lâm s n. + Thu n l i cho phát tri n nơi cư trú c a dân cư, phát tri n các thành ph , khu công nghi p… + Phát tri n GTVT ñư ng b , ñư ng sông. b/ H n ch : bão, lũ l t, h n hán …thư ng x y ra, gây thi t h i l n v ngư i và tài s n. ðBSH vùng trong ñê phù sa không ñư c b i ñ p d n ñ n ñ t b c màu và t o thành các ô trùng ng p nư c. ðBSCL do ñ a hình th p nên thư ng ng p l t, ch u tác ñ ng m nh m c a sóng bi n và thu tri u, d n t i di n tích ñ t ng p m n, nhi m phèn l n. ð ng b ng ven bi n mi n Trung thì quá nh h p, b chia c t, nghèo dinh dư ng. BÀI 8. THIÊN NHIÊN CH U NH HƯ NG SÂU S C C A BI N I. Ki n th c tr ng tâm: 1. Khái quát v Bi n ðông: - Bi n ðông là m t vùng bi n r ng, có di n tích 3,477 tri u km2. - Là bi n tương ñ i kín. - ð c tính nóng m và ch u nh hư ng c a gió mùa. - Bi n ðông giàu khoáng s n và h i s n. 2. nh hư ng c a Bi n ðông ñ n thiên nhiên Vi t Nam. a. Khí h u: Nh có bi n ðông nên khí h u nư c ta mang tính h i dương ñi u hoà, lư ng mưa nhi u. b. ð a hình và các h sinh thái vùng ven bi n. - ð a hình v nh c a sông, b bi n mài mòn, các tam giác châu v i bãi tri u r ng l n, các bãi cát ph ng, các ñ o ven b và nh ng r n san hô. - Các h sinh thái vùng ven bi n r t ña d ng và giàu có: h sinh thái r ng ng p m n, h sinh thái ñ t phèn, h sinh thái r ng trên ñ o… c. TNTN vùng bi n: - Tài nguyên khoáng s n: d u m , khí ñ t v i tr lư ng l n b Nam Côn Sơn và C u Long, cát, qu ng titan,..,tr lư ng mu i bi n l n t p trung NTB. - Tài nguyên h i s n: các lo i thu h i s n nư c m n, nư c l vô cùng ña d ng (2.000 loài cá, hơn 100 loài tôm…), các r n san hô qu n ñ o Hoàng Sa, Trư ng Sa. d. Thiên tai: - Bão l n, sóng l ng, lũ l t. - S t l b bi n - Hi n tư ng cát bay l n chi m ñ ng ru ng ven bi n mi n Trung… C n có bi n pháp s d ng h p lý, phòng ch ng ô nhi m môi trư ng bi n và phòng ch ng thiên tai, có chi n lư c khai thác t ng h p kinh t bi n. II. Tr l i câu h i và bài t p: 1) Bi n ðông có nh ng ñ c ñi m gì ? - Bi n ðông là m t vùng bi n r ng và l n trên th gi i, có di n tích 3,477 tri u km2. 10
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2