intTypePromotion=3

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Ngôn ngữ học: Ẩn dụ ý niệm của phạm trù ăn uống trong Tiếng Anh (đối chiếu với Tiếng Việt)

Chia sẻ: Hetiheti Hetiheti | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:26

0
74
lượt xem
28
download

Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Ngôn ngữ học: Ẩn dụ ý niệm của phạm trù ăn uống trong Tiếng Anh (đối chiếu với Tiếng Việt)

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Dưới góc nhìn của ngôn ngữ học tri nhận, luận án hướng tới mục đích tìm hiểu sự tỏa tia ý niệm và cơ sở nghiệm thân của các từ chỉ ý niệm ăn uống trong tiếng Anh trong sự đối chiếu với tiếng Việt; phân tích, làm rõ ý niệm ăn uống ở hai ngôn ngữ trên từ góc nhìn của ngôn ngữ học tri nhận, từ đó khái quát sự tương đồng và khác biệt trong ý niệm về ăn uống giữa hai nền văn hóa. Mời các bạn cùng tham khảo.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Ngôn ngữ học: Ẩn dụ ý niệm của phạm trù ăn uống trong Tiếng Anh (đối chiếu với Tiếng Việt)

VIỆN HÀN LÂM<br /> KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM<br /> HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI<br /> <br /> Nguyễn Thị Hƣơng<br /> <br /> ẨN DỤ Ý NIỆM CỦA PHẠM TRÙ ĂN UỐNG TRONG TIẾNG ANH (ĐỐI<br /> CHIẾU VỚI TIẾNG VIỆT)<br /> <br /> Chuyên ngành:Ngôn ngữ học so sánh, đối chiếu<br /> Mã số: 62.22.02.41<br /> <br /> TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ NGÔN NGỮ HỌC<br /> <br /> HÀ NỘI – 2017<br /> <br /> Công trình đƣợc hoàn thành tại: Học viện Khoa học Xã hội – Viện hàn lâm<br /> KHXH Việt Nam<br /> <br /> Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: GS.TS Nguyễn Văn Hiệp<br /> <br /> Phản biện 1: GS.TS. ĐỖ VIỆT HÙNG<br /> Phản biện 2: GS.TS. NGUYỄN QUANG<br /> Phản biện 3: PGS.TS. PHẠM VĂN TÌNH<br /> <br /> Luận án sẽ đƣợc bảo vệ trƣớc Hội đồng chấm luận án cấp Học viện họp tại<br /> ……………………………………………………………………………….<br /> .........................................................................................................................<br /> vào hồi……….giờ….…phút, ngày………tháng……….năm …………<br /> <br /> Có thể tìm hiểu luận án tại thƣ viện:<br /> 1. Thƣ viện Học viện Khoa học xã hội – Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam.<br /> 2. Thƣ viện Quốc gia Việt Nam.<br /> <br /> DANH SÁCH CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ ĐƢỢC CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ<br /> 1. Ý niệm “ăn”và sự ánh xạ sang các miền ý niệm khác trong tiếng Anh (so sánh<br /> với tiếng Việt), Tạp chí Từ điển học & Bách khoa thƣ, số 5 (37) tháng 9/2015.<br /> 2. Sự chuyển di ý niệm “ăn” sang các miền ý niệm khác trong tiếng Anh (so sánh<br /> với tiếng Việt), Tạp chí Ngôn ngữ, Số 3 (322) tháng 3/2016.<br /> 3. So sánh nghĩa của từ eat trong tiếng Anh và từ ăn trong tiếng Việt xét từ góc<br /> độ ngữ nghĩa, Tạp chí Ngôn ngữ số 8 (327) tháng 8/2016.<br /> <br /> MỞ ĐẦU<br /> 1. Tính cấp thiết của đề tài<br /> Từ cuối thế kỉ XX đầu thế kỉ XXI, xu thế nghiên cứu ngôn ngữ đã chuyển dần từ nghiên cứu ngữ<br /> liệu quan sát trực tiếp, hƣớng đến các mô hình biểu diễn qui tắc ngôn ngữ, sang nghiên cứu những vấn đề<br /> không thể quan sát đƣợc của con ngƣời nhƣ tri thức, ý thức, ý niệm, văn hóa, v.v..<br /> Ở Việt Nam, các nghiên cứu về ăn uống thƣờng đƣợc tiến hành dƣới góc độ văn hóa. Tuy nhiên, trên<br /> phƣơng diện ngôn ngữ, nhất là nghiên cứu đối chiếu hai ngôn ngữ Anh – Việt về ăn uống lại là vấn đề khá<br /> mới mẻ, chƣa có nhiều nhà nghiên cứu đi sâu khai thác, đặc biệt hƣớng nghiên cứu từ góc nhìn của ngôn ngữ<br /> học tri nhận thì chƣa có công trình nào nghiên cứu một cách thấu đáo. Chính vì vậy, chúng tôi chọn đề tài<br /> nghiên cứu “Ẩn dụ ý niệm của phạm trù ăn uống trong tiếng Anh (đối chiếu với tiếng Việt)” với mong muốn<br /> có những đóng góp mới và tích cực cho lĩnh vực nghiên cứu ngôn ngữ liên văn hóa.<br /> 2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận án<br /> 2.1. Mục đích<br /> - Dƣới góc nhìn của ngôn ngữ học tri nhận, chúng tôi hƣớng tới mục đích tìm hiểu sự tỏa tia ý niệm và<br /> cơ sở nghiệm thân của các từ chỉ ý niệm ăn uống trong tiếng Anh trong sự đối chiếu với tiếng Việt.<br /> - Phân tích, làm rõ ý niệm ăn uống ở hai ngôn ngữ trên từ góc nhìn của ngôn ngữ học tri nhận, từ đó khái<br /> quát sự tƣơng đồng và khác biệt trong ý niệm về ăn uống giữa hai nền văn hóa.<br /> 2.2. Nhiệm vụ<br /> Để đạt đƣợc những mục đích trên, luận án dự kiến sẽ hoàn thành một số nhiệm vụ chính nhƣ sau:<br /> - Tập hợp có lựa chọn các tài liệu làm cơ sở lý luận cho luận án, tổng thuật tình hình nghiên cứu liên quan<br /> đến đối tƣợng khảo sát.<br /> - Khảo sát các từ chỉ ý niệm ăn uống trong ngôn ngữ tự nhiên cũng nhƣ trong văn học, các ấn phẩm báo<br /> chí..v..v.. của tiếng Anh và tiếng Việt. Trên cơ sở đó tìm hiểu tình hình chuyển di ý niệm và sự hoạt động của<br /> các nghĩa chuyển trong ngữ cảnh.<br /> - Tìm hiểu tình hình chuyển di ý niệm và tìm ra mô hình tri nhận của ẩn dụ ý niệm phạm trù ăn uống<br /> trong tiếng Anh trong sự đối chiếu với tiếng Việt dựa trên quan điểm của John Newman (1997) về cách nhìn<br /> nhận ăn uống từ hai góc độ: tác thể và bị thể.<br /> - Xác định mô hình ẩn dụ ý niệm theo công thức A LÀ B, trong đó A là miền đích, B là miền nguồn<br /> (trong tiếng Anh và tiếng Việt). Từ đó tìm ra điểm tƣơng đồng và dị biệt trong ý niệm về ăn uống trong ngôn<br /> ngữ, văn hóa Anh – Việt và giải thích đƣợc sự tƣơng đồng và dị biệt đó từ góc độ tri nhận.<br /> 3. Đối tƣợng, phạm vi và tƣ liệu nghiên cứu của luận án<br /> 3.1. Đối tượng nghiên cứu<br /> Đối tƣợng nghiên cứu là sự chuyển di ý niệm của các từ chỉ ý niệm ăn uống trong tiếng Anh trong sự<br /> đối chiếu với tiếng Việt và các mô hình ánh xạ từ miền ý niệm ăn uống sang các miền ý niệm khác. Chúng<br /> tôi tập trung nghiên cứu ý niệm ăn uống nói chung chứ không chỉ nghiên cứu hai động từ ăn và uống.<br /> 3.2. Phạm vi nghiên cứu<br /> Chúng tôi chủ yếu tiến hành khảo sát hoạt động của các từ chỉ ý niệm ăn uống trong ngôn ngữ tự<br /> nhiên, các tác phẩm văn học, thành ngữ (trong tiếng Anh) và trong kho tàng ca dao, tục ngữ, thành ngữ<br /> (trong tiếng Việt). Ngoài ra, một nguồn ngữ liệu quan trọng của luận án là ngôn ngữ báo chí (báo in và báo<br /> điện tử).<br /> <br /> 1<br /> <br /> 4. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu của luận án<br /> Để đạt đƣợc mục đích nghiên cứu, căn cứ vào ngữ liệu thực tế, chúng tôi sẽ chủ yếu áp dụng một số<br /> phƣơng pháp nghiên cứu sau:<br /> - Phƣơng pháp thống kê, phân loại: phƣơng pháp này giúp chúng tôi tập hợp và phân loại các ẩn dụ ý<br /> niệm của phạm trù ăn uống từ nguồn biểu thức ngôn ngữ trong tiếng Anh và tiếng Việt; khảo sát văn bản,<br /> xây dựng ngữ liệu làm cơ sở thực tiễn để áp dụng khung lí thuyết.<br /> - Phƣơng pháp phân tích ý niệm: chúng tôi tiến hành phân tích các biểu thức ngôn ngữ gắn với ngữ<br /> cảnh cụ thể, hƣớng đến tìm hiểu các đặc trƣng văn hóa tƣ duy ẩn sau chúng.<br /> - Phƣơng pháp so sánh đối chiếu: đây là phƣơng pháp hỗ trợ giúp chúng tôi đối chiếu sự chuyển di ý<br /> niệm từ phạm trù ăn uống sang các phạm trù đối tƣợng khác trong tiếng Anh và tiếng Việt, từ đó tìm ra<br /> những nét tƣơng đồng và dị biệt về mặt tƣ duy, văn hóa dân tộc giữa hai cộng đồng ngƣời Việt và ngƣời nói<br /> tiếng Anh.<br /> - Các hƣớng tiếp cận liên ngành: kết hợp tri thức của các ngành khoa học khác với tri thức ngành<br /> ngôn ngữ học để tìm hiểu thấu đáo hơn về đặc trƣng văn hóa – tƣ duy dân tộc.<br /> 5. Những đóng góp mới về khoa học của luận án<br /> - Luận án là một trong số lƣợng không nhiều những công trình nghiên cứu chuyên sâu tiến hành<br /> nghiên cứu tính hệ thống của ẩn dụ tri nhận trong hai ngôn ngữ Anh – Việt về phạm trù ăn uống. Dó đó việc<br /> đi sâu khảo sát các ẩn dụ ý niệm của phạm trù ăn uống trong tiếng Anh (đối chiếu với tiếng Việt) có thể đƣợc<br /> xem là công trình đầu tiên ở Việt Nam nghiên cứu về vấn đề này.<br /> - Điểm mới của luận án là nghiên cứu phạm trù ăn uống với sự tập trung vào ý niệm ăn uống nhìn từ<br /> 2 góc độ: tác thể - tức nhấn mạnh vai trò của đối tƣợng thực hiện hành động ăn uống và bị thể - tức nhấn<br /> mạnh vai trò của đồ ăn/thức uống đƣợc tiêu hóa, thay đổi hay tiêu biến trong quá trình ăn uống.<br /> - Xây dựng nên các mô hình tri nhận của ngƣời nói tiếng Anh thông qua ngôn ngữ sử dụng trong sự<br /> đối sánh với tiếng Việt với mục đích hƣớng đến là cung cấp tri thức mô tả chi tiết về những đặc điểm của ẩn<br /> dụ ý niệm phạm trù ăn uống và những giá trị để khám phá mối quan hệ giữa ngôn ngữ - tƣ duy – văn hóa.<br /> 6. Ý nghĩa lí luận và thực tiễn của luận án<br /> 6.1. Ý nghĩa lí luận<br /> - Việc áp dụng khung lí thuyết ngôn ngữ học tri nhận vào nghiên cứu phạm trù ăn uống sẽ giúp<br /> nhằm tìm ra phƣơng thức tƣ duy và mô hình tri nhận của con ngƣời đƣợc phản ánh trong quá trình nhận thức<br /> về thế giới và tiến hành cấu trúc hóa, ý niệm hóa chúng và biểu trƣng chúng qua biểu thức ngôn ngữ.<br /> - Việc nghiên cứu phạm trù ăn uống trong sự đối chiếu Anh – Việt từ góc độ ngôn ngữ học tri nhận<br /> là một hƣớng nghiên cứu thú vị, đặc sắc, có ý nghĩa quan trọng trong việc tìm hiểu những đặc trƣng và bản<br /> chất tƣ duy của ngƣời nói tiếng Anh và ngƣời Việt trong quá trình nhận thức thế giới.<br /> - Hƣớng nghiên cứu này đi sâu vào tìm hiểu cơ chế ánh xạ ẩn dụ sẽ góp phần quan trọng vào việc<br /> nghiên cứu ngữ nghĩa của một ngôn ngữ trong sự đối sánh với một ngôn ngữ khác, làm phong phú thêm các<br /> luận đề của ngôn ngữ học tri nhận. Đồng thời, luận án sẽ góp thêm một số quan điểm và nhận thức lí luận<br /> cho việc nghiên cứu đặc trƣng tƣ duy dân tộc, góp phần nghiên cứu về khoa học tri nhận.<br /> 6.2. Ý nghĩa thực tiễn<br /> Thông qua phân tích tri nhận các miền nguồn cũng nhƣ mô hình ánh xạ của chúng trong sử dụng<br /> thực tế trong sự đối sánh giữa hai ngôn ngữ Anh – Việt, chúng tôi hy vọng luận án sẽ mang lại những kết quả<br /> có khả năng ứng dụng trong thực tế dạy và học ngôn ngữ ở Việt Nam.<br /> 7. Cơ cấu của luận án<br /> <br /> 2<br /> <br />

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản