Các món ăn đặc trưng miền Bắc -
Bánh Chưng (Chung cake)
1. Giới thiệu
Tết đến, mỗi gia đình người Việt Nam đều nô nức chuẩn bị mọi thứ từ ”Thịt mỡ,
dưa hành, câu đối đỏ” đến “ Cây nêu, tràng pháo, bánh chưng xanh”, với mong
muốn đón một năm mới thật sung túc, an lành, hạnh phúc. Trong mâm cỗ đón
xuân của người Việt Nam, bánh chưng là một món ăn truyền thống không thể
thiếu. Những chiếc bánh chưng xanh vuông vắn tượng trưng cho quan niệm về vũ
trụ xưa đã đồng hành cùng lịch sử dân tộc và trở thành linh hồn của ngày Tết ở
niềm Bắc nói riêng và cả nước nói chung.
Theo truyền thuyết, bánh chưng có từ thời vua Hùng Vương thứ 6 nhằm tôn vinh
nền văn hóa lúa nước và thể hiện lòng biết ơn của con cháu đối với cha ông và đất
trời xứ sở. Ngoài bánh chưng xanh truyền thống, ngày nay người ta còn gói cả
bánh chưng gấc và bánh chưng chay. Thông thường, bánh được làm trong các dịp
Tết, đám cưới, ma chay và trong các dịp lễ cúng Tổ tiên, Trời Đất. Ngày nay, bánh
bánh chưng không những có mặt ở miền Bắc, miền Trung, mà ngay cả ở miền
Nam người ta cũng thích ăn bánh chưng. Nếu như ở miền Bắc nổi tiếng với bánh
chưng làng Tranh Khúc ( Duyên Hà), miền Trung có bánh chưng Hoàng Công (
Đà Nẵng), thì miền Nam có bánh chưng Thanh Đan, Tiến Thịnh hay. Nét đặc biệt
của bánh chưng ở miền Nam, ngoài bánh chưng được sản xuất tại cơ sở, còn có
bánh chưng thuần miền Bắc với độ thơm, độ dẻo, đậm đà của hương vị Hà Nội.
Ngoài ra, bánh còn đươc bán trong các hệ thống siêu thị Co-op Mark, Citi mark,
Maxi Mark...
Để chọn được bánh ngon, theo kinh nghiệm của nhiều người, bánh khi cầm trên
tay phải có độ chắc vừa phải, không quá cứng nhưng vẫn có độ mềm của bánh.
Khi cắt bánh ra, lớp nếp bên trong và bên ngoài phải có độ nở đều, lớp nếp và
nhân kết dính thành lớp, nhân không bị vụn hoăc rớt xuống, thịt mỡ có màu trắng
trong, còn thịt nạc có màu trắng hồng. Một số nhà sản xuất còn cho rằng bánh
ngon còn phải sạch, sạch từ khâu chuẩn bị nguyên liệu: lá phải được rửa sạch, đậu
xanh đồ vừa chín tới, gạo nếp phải ngâm đãi thật kĩ, thịt mỡ ướp đủ gia vị...và phải
được nấu ngay sau khi gói, như thế sẽ bảo quản bánh được lâu hơn.
Bánh chưng cầu kì từ cách gói, khâu chọn nguyên liệu, còn đến cả nghệ thuật
thưởng thức như một nét độc đáo trong văn hóa ẩm thực của người Việt Nam.
Người ta thường cắt chéo bánh vuông bằng lạt, bánh chưng dài thì cắt lát ngang,
thường được ăn cùng với dưa hành, nước mắm rắc chút bột tiêu.
2. Qui trình sản xuất
3. Giải thích qui trình chế biến
Gạo nếp: Để làm bánh chưng phải sử dụng gạo nếp vì bánh bánh chưng phải
mềm, dẻo, phải để được lâu mà không cứng bánh (do tinh bột biến tính). Tinh bột
gạo nếp có thành phần chủ yếu là amylopectin, amylopectin có tính khả năng tạo
dẻo rất tốt khi được hồ hóa, đồng thời ít bị biến tính do mạch amylopectin phân rất
nhiều nhánh nên có khả năng giữ nước rất tốt. Điều này cho phép bảo quản bánh
trong thời gian dài mà chất lượng bánh ít bị ảnh hưởng.
Ngâm: Ngâm nước là quá trình hydate hóa (hút nước), khi ngâm các phân tử nước
sẽ xâm nhập vào giữa các mạch tinh bột tạo các liên kết hydro bao quanh các hạt
tinh bột làm lực liên kết giữa các mạch tinh bột yếu đi, tác rời các nhánh
amylopectin làm hạt nếp nở ra, mềm đi, rút ngắn thời gian nấu bánh sau này.
Ngoài ra có thể bổ sung khóm giúp hạt nếp nhanh mềm hơn.
Bổ sung nhân và gói bánh: Lá dong trước khi gói bánh phải rửa sạch nhằm loại
bớt vi sinh vật và tạo chất. Nhân bánh bao gồm thịt heo, đậu xanh hấp chín nghiền
nhuyễn, trứng cút hoặc hột vịt. Các phần trên sẽ được nắm lại thành hình thành
từng nắm tròn, sau đó đặt lên lớp nếp đã trải mỏng và nén chặt gói lại theo hình
vuông. Ngoài ra bánh chưng còn có thể được gói bằng khuôn vuông nếp sẽ được
trải dưới đáy khuôn, sau đó rắc lên một lớp đậu xanh rồi xếp thịt mỡ , trứng lên, lại
phủ một lớp đậu và một lớp nếp nến chặt gói lại. Cuối cùng bánh được rưới nước
lá riềng lên tạo màu xanh và mùi hương đặc trưng cho bánh. Bánh chưng được gói
bằng lá dong hoặc lá chuối và buộc chặt bằng lạt hay dây nylon. Bánh gói càng kín
thì thời gian bảo quản càng dài vì sẽ ngăn các vi sinh vật bên ngoài xâm nhập vào
bánh.
1 2 3 4 5