intTypePromotion=2
Array
(
    [0] => Array
        (
            [banner_id] => 141
            [banner_name] => KM2 - Tặng đến 100%
            [banner_picture] => 986_1568345559.jpg
            [banner_picture2] => 823_1568345559.jpg
            [banner_picture3] => 278_1568345559.jpg
            [banner_picture4] => 449_1568779935.jpg
            [banner_picture5] => 
            [banner_type] => 7
            [banner_link] => https://tailieu.vn/nang-cap-tai-khoan-vip.html
            [banner_status] => 1
            [banner_priority] => 0
            [banner_lastmodify] => 2019-09-18 11:12:45
            [banner_startdate] => 2019-09-13 00:00:00
            [banner_enddate] => 2019-09-13 23:59:59
            [banner_isauto_active] => 0
            [banner_timeautoactive] => 
            [user_username] => minhduy
        )

)

SKKN: Một số phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học

Chia sẻ: Lê Thị Diễm Hương | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:10

0
869
lượt xem
227
download

SKKN: Một số phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Việc nắm vững phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học sẽ giúp học sinh làm tốt các bài toán có liên quan đến nội dung thực nghiệm, đồng thời nâng cao chất lượng bồi dưỡng chuyên đề Nhiệt học nói riêng cũng như chất lượng đội tuyển học sinh giỏi Vật lí nói chung. Mời quý thầy cô tham khảo sáng kiến “Một số phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học”.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: SKKN: Một số phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học

  1. PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO LỆ THUỶ TRƯỜNG THCS KIẾN GIANG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TOÁN THỰC NGHIỆM TRONG CHUYÊN ĐỀ NHIỆT HỌC Giáo Viên: Nguyễn Anh Minh Đơn vị: Trường THCS Kiến Giang NĂM HỌC: 2010-2011
  2. MụC L ụC Mục lục ............................................................................................... 1 A. Mở đầu ........................................................................................... 2 1. Lí do chọn đề tài .............................................................................. 2 2- Mục đích nghiên cứu ....................................................................... 2 3- Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu ................................. 2 4- Nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................... 2 5- Phương pháp nghiên cứu ................................................................ 3 B. NộI DUNG .................................................................................... 3 1- Định hướng chung .......................................................................... 3 2- Phần cụ thể ..................................................................................... 3 2.1- Khái quát về bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học: ... 3 2 .2- PP giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học ........... 4 2.2.1- Dạng 1: Xác định nhiệt dung riêng của vật rắn ......................... 4 2.2.2- Dạng 2: Xác định nhiệt nóng chảy của một chất ...................... 5 2.2.3- Dạng 3: Xác định nhiệt dung riêng của một chất lỏng ............. 6 2.2.4- Dạng 4: Xác định nhiệt hóa hơi của một chất ........................... 6 2.2.5- Dạng 5: Xác định khối lượng các chất có trong hợp kim .......... 7 C. Kết qủa nghiên cứu và ứng dụng của đề tài ..................................... 8 d. triển vọng của đề tài ....................................................................... 8 e. kết luận ........................................................................................... 8
  3. A. Mở ĐầU 1. Lý do chọn đề tài Bài toán có nội dung thực nghiệm là một nội dung quan trọng thường gặp trong chuyên đề BDHSG nói chung và chuyên đề nhiệt học nói riêng. Thông thường HS nắm chắc phương pháp giải bài tập và vận dụng làm tốt các bài tập về nhiệt học từ đơn giản đến phức tạp, tuy nhiên khi gặp bài toán thực nghiệm thì HS gặp phải khó khăn lúng túng khó tìm ra hướng giải quyết bài toán một cách chính xác. Đặc biệt khi bài toán chỉ giới hạn cho một số ít các dụng cụ thí nghiệm thì việc xác định giá trị của một đại lượng cho trước là một bài toán phức tạp đối với học sinh. Vì vậy, việc tổng hợp, khái quát thành phương pháp giải đối với bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học là một chìa khoá giúp HS biến bài toán thực nghiệm phức tạp thành những bài toán đơn giản, có lối đi riêng một cách rõ ràng, từ đó dễ dàng vận dụng vào giải các bài tập thực nghiệm khác trong chuyên đề nhiệt học. Việc nắm vững phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học sẽ giúp HS làm tốt các bài toán có liên quan đến nội dung thực nghiệm, đồng thời nâng cao chất lượng bồi dưỡng chuyên đề Nhiệt học nói riêng cũng như chất lượng đội tuyển HSG vật lí nói chung. Với những lí do trên, tôi chọn đề tài "Một số phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học". 2. Mục đích nghiên cứu Tìm ra phương pháp để giải bài toán xác định nhiệt dung riêng; nhiệt nóng chảy; nhiệt hóa hơi ... của các chất. Phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề nhiệt học phục vụ công việc học tập chuyên đề nhiệt học của học sinh trong đội tuyển HSG môn vật lí nhằm góp phần nâng cao chất lượng đội tuyển. 3. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu Khách thể : nội dung, chương trình, phương pháp dạy học và quá trình bồi dưỡng HSG. Đối tượng : Các bài tập có nội dung thực nghiệm trong chuyên đề nhiệt học. Phạm vi : Chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu và khai thác một số bài tập cơ bản trong nội dung chương trình bồi dưỡng HSG vật lí THCS. 4. Nhiệm vụ nghiên cứu Để đạt được mục đích nghiên cứu nêu ở trên, tôi đề ra các nhiệm vụ sau : + Nghiên cứu cơ sở lí luận về bài tập thực nghiệm vật lí ở trường phổ thông. + Nghiên cứu và khai thác một số bài tập cơ bản trong chương trình bồi dưỡng HSG chuyên đề nhiệt học. + Thiết kế và xây dựng các bài tập mẫu về bài tập thực nghiệm trong chương trình bồi dưỡng HSG môn Vật lí THCS. + Nghiên cứu hiệu quả của việc áp dụng phương pháp giải bài toán có nội dung thực nghiệm vào quá trình bồi dưỡng HSG.
  4. 5. Phương pháp nghiên cứu Để thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu nêu ở trên, tôi thực hiện các phương pháp nghiên cứu sau : + Nghiên cứu lý thuyết : tổng quan các tài liệu về lí luận dạy học; các văn bản chỉ đạo về đổi mới, nâng cao chất lượng dạy học ở trường phổ thông; các sách bài tập thí nghiệm vật lí, các bài tập nâng cao, chuyên chọn. + Từ việc nghiên cứu lí thuyết lựa chọn các bài tập cơ bản, điển hình cho mỗi dạng sau đó tổng hợp thành phương pháp giải cho mỗi dạng bài toán thực nghiệm trong chuyên đề nhiệt học. + áp dụng vào quá trình dạy bồi dưỡng đội tuyển HSG. B. NộI DUNG 1. Định hướng chung: Bài toán có nội dung thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học rất đa dạng và phong phú. Để giải các bài tập loại này chỉ dùng kiến thức về quá trình trao đổi nhiệt giữa các vật; phương trình cân bằng nhiệt thì chưa đủ. Muốn làm tốt các bài tập có nội dung thực nghiệm trong chuyên đề nhiệt học cần phải nắm vững các kiến thức sau: 1.1 - Kỹ năng phân tích diễn biến quá trình trao đổi nhiệt giữa các vật 1.2 - Phương trình cân bằng nhiệt: Qtỏa ra = Qthu vào 1.3 - Các đặc điểm, trạng thái của vật trong các quá trình chuyển thể (nóng chảy, đông đặc, bay hơi, ngưng tụ). 1.4 - Các công thức tính nhiệt lượng thu vào, tỏa ra tương ứng với từng quá trình tăng nhiệt độ, giảm nhiệt độ, nóng chảy, đông đặc, bay hơi, ngưng tụ. 1.5 - Sự liên quan giữa các kiến thức cơ học và nhiệt học. 1.6 - Cấu tạo, cách sử dụng và vai trò của các dụng cụ thí nghiệm (Nhiệt kế, nhiệt lượng kế, cân ...). 1.7 - Định luật bảo toàn năng lượng. áp dụng vào việc giải bài tập có nội dung thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học trong đề tài này, tôi sẽ trình bày các vấn đề sau: a- Khái quát về bài toán thực nghiệm trong chuyên đề nhiệt học. b- Phương pháp xác định nhiệt dung riêng, nhiệt nóng chảy, nhiệt hóa hơi của các chất. c- Các loại bài toán thực nghiệm thường gặp trong chuyên đề nhiệt học 2. Phần cụ thể: 2.1 - Khái quát về bài toán thực nghiệm trong chuyên đề nhiệt học: Bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học là loại bài tập đòi hỏi học sinh phải vận dụng một cách tổng hợp các kiến thức lí thuyết và thực nghiệm, các kĩ năng hoạt động trí óc và chân tay, các vốn kiến thức hiểu biết về vật lí, kĩ thuật và thực tế đời sống ... để tự mình xây dựng phương án, lựa chọn phương tiện, xác
  5. định các điều kiện thích hợp, tự mình thực hiện thí nghiệm theo quy trình, quy tắc để thu thập, xử lí các kết quả nhằm giải quyết một cách khoa học, tối ưu bài toán cụ thể được đặt ra. Thông thường bài toán tập trung vào yêu cầu xác định nhiệt dung riêng, nhiệt nóng chảy, nhiệt hóa hơi của các chất với các dụng cụ thí nghiệm cho trước. Loại bài tập này vì vậy có tác dụng toàn diện trong việc đào tạo, giúp học sinh nắm vững các kiến thức, kĩ năng cơ bản về lí thuyết và thực nghiệm của môn vật lí. Thông qua các bài tập thực nghiệm, học sinh được bồi dưỡng, phát triển năng lực tư duy, năng lực thực nghiệm, năng lực hoạt động tự lực, sáng tạo, bộc lộ rõ khả năng sở trường, sở thích về vật lí. Giải các bài tập thực nghiệm là một hình thức hoạt động nhằm nâng cao chất lượng học tập, tăng cường hứng thú, gắn học với hành, lí luận với thực tế, kích thích tính tích cực, tự lực, trí thông minh, tài sáng tạo, tháo vát ... của từng học sinh. Đây cũng là biện pháp để phát hiện đúng những học sinh khá giỏi về vật lí. 2 .2 - Phương pháp giải bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học * Phương pháp chung: Tạo ra sự trao đổi nhiệt giữa các vật có liên quan đã cho trong bài. Dựa vào phương trình cân bằng nhiệt để rút ra đại lượng cần xác định theo yêu cầu của đề bài. Các bước cụ thể: Bước 1: Với các dụng cụ đã cho, tìm cách xác định khối lượng và nhiệt độ ban đầu của các vật có tham gia vào quá trình thực hiện trao đổi nhiệt. Cần lưu ý phương án xác định khối lượng và nhiệt độ ban đầu sao cho có tính khả thi và kết quả đo thật chính xác nhằm hạn chế sai số của phép đo, ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng của phép đo. Bước 2: Tạo ra sự chênh lệch nhiệt độ của các chất tham gia vào quá trình trao đổi nhiệt. Lưu ý lựa chọn vật để nung nóng cho phù hợp. Bước 3: Cho các vật tiếp xúc và trao đổi nhiệt với nhau. Xác định vật toả nhiệt, vật thu nhiệt, viết công thức tính nhiệt lượng thu vào, tỏa ra của từng vật. Bước 4: Lập phương trình cân bằng nhiệt (hoặc lập tỷ số) sau đó rút ra đại lượng cần tìm (x1) Bước 5: Lặp lại các bước thực hiện trên từ 3 đến 5 lần để có các giá trị tương ứng x1  x2  ...  xn (x2; x 3 ... x n) rồi lấy giá trị trung bình cho chính xác. ( x = ) n Chú ý: + Để kết quả đo cuối cùng được chính xác thì trong mỗi lần đo các số liệu cần thao tác sao cho có thể hạn chế tối đa sai số của phép đo. + Trong mỗi dạng bài toán, nếu thay đổi chất cần xác định thì cách giải hoàn toàn tương tự. Nếu thay đổi các dụng cụ thí nghiệm hoặc điều kiện thì cách giải có thể trở nên hoàn toàn khác ở một số bước. * Ví dụ minh hoạ: 2.2.1- Dạng 1: Xác định nhiệt dung riêng của vật rắn:
  6. Bài toán: Nêu phương án xác định nhiệt dung riêng của một vật rắn (c) với các dụng cụ sau: Nước (đã biết nhiệt dung riêng c2), nhiệt lượng kế (đã biết nhiệt dung riêng c1), nhiệt kế, cân và bộ quả cân, bình đun, bếp điện, dây buộc. Giải: + Dùng cân xác định khối lượng của vật rắn (m); khối lượng nhiệt lượng kế (m1) + Đổ một ít nước vào nhiệt lượng kế (Lưu ý lượng nước đủ để nhúng ngập hoàn toàn vật rắn), Dùng cân xác định khối lượng của nhiệt lượng kế có nước bên trong (M), suy ra khối lượng nước m2 = M - m1 + Dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của nước trong nhiệt lượng kế (t1), đây cũng là nhiệt độ ban đầu của nhiệt lượng kế. + Đổ một ít nước vào bình đun (Lưu ý lượng nước đủ để nhúng ngập hoàn toàn vật rắn), Dùng dây buộc vật rắn và nhúng ngập hoàn toàn vật rắn vào trong bình đun. Dùng bếp điện nung nóng nước và vật rắn trong bình đun. + Sau một khoảng thời gian dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của nước trong bình đun (t2), đó cũng là nhiệt độ của vật rắn. + Lấy nhanh vật ra khỏi bình đun và thả vật vào nhiệt lượng kế, đo nhiệt độ khi có cân bằng nhiệt (t). + Ta có: Nhiệt lượng vật tỏa ra Qtỏa = m.c.(t2 - t) Nhiệt lượng do nhiệt lượng kế và nước trong nhiệt lượng kế thu vào Q thu = (m1.c1 + m2.c2)(t - t1) Theo phương trình cân bằng nhiệt Qtỏa = Qthu  m.c.(t2 - t) = (m1.c1 + m2.c2)(t - t1) (m1 .c1  m2 .c 2 )(t  t1 ) c m.(t 2  t ) + Lặp lại thí nghiệm từ 3 đến 5 lần để lấy giá trị trung bình cho chính xác. Lưu ý: Để hạn chế sai số, ta nên đo khối lượng nước ngay trong bình nhiệt lượng kế; Khi lấy vật rắn từ bình nước nóng và cho vào nhiệt lượng kế cần thực hiện một cách nhanh chóng tránh mất mát nhiệt ra môi trường. 2.2.2- Dạng 2: Xác định nhiệt nóng chảy của một chất: Bài toán: Nêu phương án xác định nhiệt nóng chảy của nước đá với các dụng cụ sau: một bình chia độ đã biết khối lượng và nhiệt dung riêng (m; c), một nhiệt kế, một cốc nước (đã biết nhiệt dung riêng c1), một cục nước đá trong bình cách nhiệt có nước. Giải: + Đổ một ít nước vào bình chia độ, xác định thể tích của nước mới đổ vào (v1) suy ra khối lượng nước mới đổ vào m1 = D.v1 + Dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của nước trong bình chia độ (t1), đây cũng là nhiệt độ ban đầu của bình chia độ. + Đổ một ít nước đá vào bình chia độ (nước đá đang ở 00C). Khi nước đá tan hết xác định thể tích của nước trong bình chia độ (v2) suy ra khối lượng nước đá m2 = D.v2 - m1 + Dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của nước trong bình chia độ (t2), đây cũng là nhiệt độ của bình chia độ. (t2 < t1) + Ta có: Nhiệt lượng bình chia độ và nước trong bình chia độ tỏa ra
  7. Q tỏa = (m.c + m1.c1).(t1 - t2) Nhiệt lượng do nước đá thu vào để nóng chảy và tăng nhiệt độ lên t2 Q thu = m2.  + m2.c1.t2 Theo phương trình cân bằng nhiệt Qtỏa = Qthu  (m.c + m1.c1).(t1 - t2) = m2.  + m2.c1.t2 (m.c  m1.c1 )(t1  t2 )  m2 .c1.t2   m2 + Lặp lại thí nghiệm từ 3 đến 5 lần để lấy giá trị trung bình cho chính xác. Lưu ý: Vì trong các dụng cụ đã cho không có cân nên việc xác định khối lượng của nước và nước đá phải thông qua khối lượng riêng và thể tích. 2.2.3- Dạng 3: Xác định nhiệt dung riêng của một chất lỏng: Bài toán: Hóy trỡnh bày một phương án xác định nhiệt dung riêng của một chất lỏng L không có phản ứng hoá học với các chất khi tiếp xúc. Dụng cụ gồm : 01 nhiệt lượng kế có nhiệt dung riêng là CK, nước có nhiệt dung riêng là CN, 01 nhiệt kế, 01 chiếc cõn Rụ-bec-van khụng có bộ quả cân, hai chiếc cốc giống hệt nhau (cốc có thể chứa khối lượng nước hoặc khối lượng chất lỏng L lớn hơn khối lượng của nhiệt lượng kế), bỡnh đun và bếp đun. Giải: Bước 1: Dùng cân để lấy ra một lượng nước và một lượng chất lỏng L có cùng khối lượng bằng khối lượng của NLK. Thực hiện như sau: - Lần 1 : Trên đĩa cân 1 đặt NLK và cốc 1, trên đĩa cân 2 đặt cốc 2. Rót nước vào cốc 2 cho đến khi cân bằng, ta có mN = mK. - Lần 2 : Bỏ NLK ra khỏi đĩa 1, rót chất lỏng L vào cốc 1 cho đến khi thiết lập cõn bằng. Ta cú: mL = mN = mK Bước 2 : Thiết lập cõn bằng nhiệt mới cho mL, mN và mK. - Đổ khối lượng chất lỏng mL ở cốc 1 vào NLK, đo nhiệt độ t1 trong NLK. - Đổ khối lượng nước mN vào bỡnh, đun đến nhiệt độ t2. - Rót khối lượng nước mN ở nhiệt độ t2 vào NLK, khuấy đều. Nhiệt độ cân bằng là t3. Bước 3 : Lập phương trỡnh cõn bằng nhiệt : m N c N (t 2 - t 3 ) = (m Lc L + m K c K )(t 3 - t1 ) c N (t 2 - t 3 ) Từ đó ta tỡm được : c L = - cK t 3 - t1 + Lặp lại thí nghiệm từ 3 đến 5 lần để lấy giá trị trung bình cho chính xác. Lưu ý: Cần đặc biệt chú ý bài toán cho cân Robecvan nhưng không có bộ quả cân nên không thể xác định cụ thể khối lượng của các vật tham gia vào quá trình trao đổi nhiệt. ở đây ta chọn phương án xác định khối lượng các vật tham gia vào quá trình trao đổi nhiệt là bằng nhau nên khi lập phương trình cân bằng nhiệt ta đã giản ước hết. 2.2.4- Dạng 4: Xác định nhiệt hóa hơi của một chất:
  8. Bài toán: Hãy nêu cách xác định nhiệt hóa hơi của rượu bằng thực nghiệm với các dụng cụ: cốc đun có khối lượng không đáng kể, bếp điện có công suất không đổi, nhiệt kế, đồng hồ bấm giây, rượu đã biết nhiệt dung riêng c. Giải: + Cho một ít rượu vào cốc đun, dùng nhiệt kế đo nhiệt độ ban đầu của rượu (t1) + Đặt cốc đun lên bếp điện và bắt đầu đo thời gian bằng đồng hồ, đến khi rượu sôi ta đo được thời gian đun sôi rượu (T1), dùng nhiệt kế đo nhiệt độ sôi của rượu (t2) + Tiếp tục đun và đo thời gian từ lúc rượu sôi cho đến khi hóa hơi hoàn toàn (T2) + Gọi P là công suất của bếp; m là khối lượng rượu đã đổ vào cốc đun Ta có nhiệt lượng bếp tỏa ra trong thời gian T1 là Q1 = P.T1; nhiệt lượng rượu thu vào là Q’1 = m.c.(t2-t1) Theo pt cân bằng nhiệt ta có: Q1 = Q’1  P.T1 = m.c.(t2-t1) (1) + Nhiệt lượng bếp tỏa ra trong thời gian T2 là Q2 = P.T2; nhiệt lượng rượu thu vào để hóa hơi hoàn toàn là Q’2 = m.L Theo pt cân bằng nhiệt ta có: Q2 = Q’2  P.T2 = m.L (2) T2 + Từ (1) và (2) ta rút ra: L = .c.(t2  t1 ) T1 Lưu ý: Cần khai thác dữ kiện của đề bài là “bếp điện có công suất không đổi” để thiết lập phương trình. 2.2.5- Dạng 5: Xác định khối lượng các chất có trong hợp kim: Bài toán: Nêu phương án xác định khối lượng của nhôm và thiếc có trong hợp kim với các dụng cụ sau: Nước (đã biết nhiệt dung riêng c2), nhiệt lượng kế (đã biết nhiệt dung riêng c1), nhiệt kế, cân và bộ quả cân, bình đun, bếp điện, dây buộc, thỏi hợp kim. Cho biết nhiệt dung riêng của nhôm là c3; của thiếc là c4. Giải: + Dùng cân xác định khối lượng của thỏi hợp kim (m); khối lượng nhiệt lượng kế (m1) + Đổ một ít nước vào nhiệt lượng kế (Lưu ý lượng nước đủ để nhúng ngập hoàn toàn thỏi hợp kim), Dùng cân xác định khối lượng của nhiệt lượng kế có nước bên trong (M), suy ra khối lượng nước m2 = M - m1 + Dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của nước trong nhiệt lượng kế (t1), đây cũng là nhiệt độ ban đầu của nhiệt lượng kế. + Đổ một ít nước vào bình đun (Lưu ý lượng nước đủ để nhúng ngập hoàn toàn thỏi hợp kim), Dùng dây buộc thỏi hợp kim và nhúng ngập hoàn toàn thỏi hợp kim vào trong bình đun. Dùng bếp điện nung nóng nước và thỏi hợp kim trong bình đun. + Sau một khoảng thời gian dùng nhiệt kế đo nhiệt độ của nước trong bình đun (t2), đó cũng là nhiệt độ của thỏi hợp kim. + Lấy nhanh thỏi hợp kim ra khỏi bình đun và thả vào nhiệt lượng kế, đo nhiệt độ khi có cân bằng nhiệt (t). + gọi m3 và m4 lần lượt là khối lượng của nhôm và thiếc có trong thỏi hợp kim Ta có: Nhiệt lượng thỏi hợp kim tỏa ra: Qtỏa = (m3.c3 + m4.c4).(t2 - t) Nhiệt lượng do nhiệt lượng kế và nước trong nhiệt lượng kế thu vào Q thu = (m1.c1 + m2.c2)(t - t1)
  9. Theo phương trình cân bằng nhiệt Qtỏa = Q thu  (m3.c3 + m4.c4).(t2 - t) = (m 1.c1 + m2.c2)(t - t1) (1) Mặt khác ta có: m3 + m4 = m (2) + Giải hệ phương trình (1) và (2) ta được m3 và m4 + Lặp lại thí nghiệm từ 3 đến 5 lần để lấy giá trị trung bình cho chính xác. c- Kết qủa nghiên cứu và ứng dụng của đề tài: Qua thời gian giảng dạy và bồi dưỡng học sinh giỏi, tôi nhận thấy yếu tố quan trọng nhất để nâng cao chất lượng học sinh đó là phương pháp giảng dạy của giáo viên. Trong đó đối với việc dạy bồi dưỡng học sinh giỏi thì một vấn đề đặc biệt quan trọng là giáo viên phải xây dựng được một hệ thống phương pháp giải bài tập cho từng loại bài. Có vậy học sinh mới hiểu và nắm vững một cách tổng quát về kiến thức, trên cơ sở đó các em mới có thể tự học, tự nghiên cứu tài liệu và có hứng thú học tập, biết tự lực, chủ động, tự tin làm tốt bài thi. Đây là đề tài đã được xây dựng qua quá trình bản thân trực tiếp nghiên cứu và vận dụng vào dạy bồi dưỡng học sinh giỏi. Do đó đây là những vấn đề rất thiết thực và có tính ứng dụng cao. Mỗi nội dung trong đề tài mang tính chất khái quát cao và đã được giải quyết một cách cụ thể, chi tiết. Chính vì vậy đây không chỉ đơn thuần là những kiến thức, những phương pháp để áp dụng cho việc giải các bài toán thực nghiệm trong chuyên đề Nhiệt học mà còn định hướng cho phương pháp giải các bài tập thực nghiệm trong các chuyên đề khác như Cơ học, Điện học, Quang học. Do đó việc giảng dạy theo nội dung của đề tài này sẽ không chỉ giúp học sinh có một hệ thống phương pháp giải bài tập, mà quan trọng hơn là các em nắm được bản chất vật lí và các mối liên hệ giữa các kiến thức Cơ học, Nhiệt học. Mặc dù đây là một chuyên đề khó, song qua quá trình vận dụng đề tài này vào thực tế tôi nhận thấy tất cả các học sinh đều tiếp thu nhanh và vận dụng tốt các phương pháp đó vào việc giải các bài tập thực nghiệm. d- triển vọng của đề tài: Bài tập thực nghiệm là một nội dung rất rộng và khó. Bởi lý do các phương pháp để giải loại bài tập này đòi hỏi phải vận dụng một lượng kiến thức tổng hợp và nâng cao. Đối với học sinh lớp 9 thì việc nắm được những bài tập như vậy là rất khó khăn. Tôi nghĩ rằng, để học sinh có thể hiểu một cách sâu sắc và hệ thống về từng loại bài tập thì nhất thiết trong qúa trình giảng dạy giáo viên phải phân loại các dạng bài tập và xây dựng các phương pháp giải cụ thể cho từng loại bài. Đặc biệt đối với các bài tập thực nghiệm, đây không chỉ là nội dung quan trọng trong chuyên đề bồi dưỡng học sinh giỏi Vật lý lớp 9 mà các bài tập này sẽ được tiếp tục nghiên cứu nhiều hơn ở chương trình vật lý cấp THPT. Do đó đây chính là nền tảng vững chắc để các em có thể học tốt môn vật lí ở cấp THPT. Đề tài này chỉ xây dựng phương pháp giải bài tập cho một mảng nhỏ trong số các dạng bài tập nâng cao của vật lí lớp 9. Tuy nhiên, bằng phương pháp tương tự,
  10. trong qúa trình giảng dạy mỗi giáo viên đều có thể xây dựng các phương pháp giải cho tất cả các loại bài tập còn lại. Đây chính là phương pháp tốt nhất để mỗi giáo viên có thể tự bồi dưỡng chuyên môn cho mình và đây cũng là biện pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng dạy học. e- kết luận: Việc phân loại và xây dựng các phương pháp giải bài tập Vật lí bao giờ cũng là vấn đề khó khăn nhất đối với tất cả các giáo viên dạy môn Vật lí. Song đây là công việc nhất thiết phải làm thì mới mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học. Qua quá trình nghiên cứu và giảng dạy môn vật lí, cùng với sự học hỏi kinh nghiệm từ đồng nghiệp tôi đã mạnh dạn xây dựng đề tài này. Do thời gian có hạn, đề tài này không tránh khỏi những khiếm khuyết cần phải sửa chữa, bổ sung. Rất mong sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo và của các bạn đồng nghiệp để đề tài của tôi được hoàn thiện tốt hơn. Tôi xin chân thành cảm ơn./. Kiến Giang, ngày 15 tháng 9 năm 2010 Xác nhận của Hội đồng khoa học nhà trường Tác giả Nguyễn Anh Minh

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

AMBIENT
Đồng bộ tài khoản