VN xu t phát là n c nông nghi p l c h u, n n kinh t cấ ướ ệ ạ ậ ề ế òn khó khăn,
mu n thoát kh i tình tr ng này không còn con đ ng nào khác là côngố ỏ ạ ườ
nghi p hóa - hi n đ i hóa đ t n c trong đó phát tri n KHCN và “ệ ệ ạ ấ ướ ể chuy nể
giao công ngh ” ệph i đ c coi là chi n l c hàng đ u. ả ượ ế ượ ầ
CH NG 1: T NG QUAN ƯƠ Ổ
I. Phát tri n b n v ngể ề ữ
1. Khái ni mệ
Theo y ban Môi trỦng và Phát tri n Th gi i, phát tri n b nườ ể ế ớ ể ề
v ng đ c hi u là "ữ ượ ể s phát tri n có th đáp ng đ c nh ng nhu c uự ể ể ứ ượ ữ ầ
hi n t i mà không nh h ng, t n h i đ n nh ng kh năng đáp ngệ ạ ả ưở ổ ạ ế ữ ả ứ
nhu c u c a các th h t ng lai...ầ ủ ế ệ ươ "
B t đ u t đ nh nghĩa này, ngày nay khi nhìn nh n v n đ ắ ầ ừ ị ậ ấ ề phát
tri n b n v ng ểềững i ta th ng t p trung đ n 3 nhân t quan tr ngườ ườ ậ ế ố ọ
nh t là kinh t , xã h i và môi trấ ế ộ ng, theo đó ườ phát tri n b n v ngể ề ữ =
kinh t b n v ng + xã h i b n v ng + môi tr ng b n v ngế ề ữ ộ ề ữ ườ ề ữ .
2. Ý nghĩa c a PTBV: ủs phát tri n b n v ngự ể ề ữ tr c h t đ m b o đ cướ ế ả ả ượ
cu c s ng cho ng i dân trong hi n t i và t ng lai, sau đó có th b oộ ố ườ ệ ạ ươ ể ả
v đ c l p, ch quy n và v th c a qu c gia trên tr ng qu c t . ệ ộ ậ ủ ề ị ế ủ ố ườ ố ế
II. Chuy n giao công nghể ệ
1. Khái ni mệ: Theo Lu t chuy n giao công ngh năm 2006: ậ ể ệ
- Công ngh : là gi i pháp, quy trình, bí quy t k thu t có kèm ho cệ ả ế ỹ ậ ặ
không kèm công c , phụng ti n dùng đ bi n đ i ngu n l c thành s nươ ệ ể ế ổ ồ ự ả
ph m.ẩ
- Chuy n giao công ngh : là chuy n giao quy n s h u ho c quy n sể ệ ể ề ở ữ ặ ề ử
d ng m t ph n ho c toàn b công ngh t bên có quy n chuy n giaoụ ộ ầ ặ ộ ệ ừ ề ể
công ngh sang bên nh n công ngh .ệ ậ ệ
- Chuy n giao công ngh có 3 hình th c: Chuy n giao công ngh tể ệ ứ ể ệ ừ
n c ngoài vào Vi t Nam, ướ ệ Chuy n giao công ngh t Vi t Nam raể ệ ừ ệ
n c ngoài, ướ Chuy n giao công ngh t i Vi t Nam ể ệ ạ ệ
2. S c n thi t khách quan ph i chuy n giao công ngh : ự ầ ế ả ể ệ V i m tớ ộ
n c còn nhi u khó khăn trên con đ ng phát tri n nh Vi t Nam,ướ ề ườ ể ư ệ vi cệ
1
h c h i kinh nghi m, công ngh c a các qu c gia khác cũng nh chiaọ ỏ ệ ệ ủ ố ư
s KHCN trong n c là m t đi u vô cùng c n thi t. ẻ ướ ộ ề ầ ế
III. M i quan h gi a chuy n giao công ngh và phát tri n b nố ệ ữ ể ệ ể ề
v ng.ữ
Chuy n giao công ngh có m i quan h m t thi t v i sể ệ ố ệ ậ ế ớ ự phát tri nể
b n v ng c a m i qu c gia. Nó mang đ n nhi u l i ích song cũng nề ữ ủ ỗ ố ế ề ợ ẩ
ch a nh ng nguy c . nh h ng c a chuy n giao công ngh t i s phátứ ữ ơ Ả ưở ủ ể ệ ớ ự
tri n b n v ng c a Vi t Nam s đ c phân tích c th trong ph n ti pể ề ữ ủ ệ ẽ ượ ụ ể ầ ế
theo.
CH NG 2: NH H NG C A CHUY N GIAO CÔNG NGHƯƠ Ả ƯỞ Ủ Ể Ệ
Đ N S PHÁT TRI N B N V NG C A VI T NAMẾ Ự Ể Ề Ữ Ủ Ệ
I. Thu n l i và khó khăn c a VN khi th c hi n chuy n giao côngậ ợ ủ ự ệ ể
nghệ
1. Thu n l iậ ợ
Ngày nay s phát tri n nh vũ bão c a khoa h c công ngh di nự ể ư ủ ọ ệ ễ
ra trong b i c nh toàn c u hóa và xu th h i nh p, giao l u m nh mố ả ầ ế ộ ậ ư ạ ẽ
t o đi u ki n đ các n c trao đ i, ti p c n công ngh m i. ạ ề ệ ể ướ ổ ế ậ ệ ớ
Bên c nh đó, Vi t Nam ạ ệ có l i th v tài nguyên thiên nhiên. Vi cợ ế ề ệ
nghiên c u KHCN nh m khai thác, t n d ng ngu n tài nguyên thiên nhiênứ ằ ậ ụ ồ
này là vô cùng quan tr ng, nh m tránh vi c s d ng không hi u qu gâyọ ằ ệ ử ụ ệ ả
lãng phí ho c tác đ ng x u đ n môi tr ng sinh thái, m t khác tránh vi cặ ộ ấ ế ườ ặ ệ
tham gia quá sâu c a n c ngoài vào vi c khai thác, s d ng tài nguyênủ ướ ệ ử ụ
thiên nhiên c a Vi t Nam.ủ ệ
N c ta là n c có c c u dân s tr , năng đ ng, thông minh, sángướ ướ ơ ấ ố ẻ ộ
t o, d ti p c n v i nh ng cái hay, cái m i, vì v y r t thu n l i cho vi cạ ễ ế ậ ớ ữ ớ ậ ấ ậ ợ ệ
ti p thu tri th c và áp d ng khoa h c công ngh k thu t m i.ế ứ ụ ọ ệ ỹ ậ ớ
S ra đ i c aự ờ ủ Lu t chuy n giao công ngh t i Vi t Nam là hành langậ ể ệ ạ ệ
pháp lý quan tr ng choọ ho t đ ng chuy n giao công ngh . ạ ộ ể ệ
2. Khó khăn
Khoa h c công ngh Vi t Nam chọ ệ ở ệ a đ c đ u t x ng t m, thi uư ượ ầ ư ứ ầ ế
v n đ đ u t phát tri n khoa h c công ngh . ố ể ầ ư ể ọ ệ
2
Ph n l n các doanh nghi p VN là v a và nh , ch a đánh giá đ y đầ ớ ệ ừ ỏ ư ầ ủ
đ c vai trò c a đ u t phát tri n công ngh trong vi c phát tri n b nượ ủ ầ ư ể ệ ệ ể ề
v ng. ữ
Ngu n nhân l c c a Vi t Nam ch y u là lao đ ng ph thông, ch aồ ự ủ ệ ủ ế ộ ổ ư
có trình đ , tri th c v các khoa h c k thu t cao. Vì v y khi s d ngộ ứ ề ọ ỹ ậ ậ ử ụ
ngu n nhân l c này c n thêm chi phí và th i gian đ đồ ự ầ ờ ể ào t o b i dạ ồ ng,ưỡ
thích ng v i các công ngh m i.ứ ớ ệ ớ
Các c ch chính sách thi u đ ng b , không c th , không khuy nơ ế ế ồ ộ ụ ể ế
khích đ c s phát tri n c a khoa h c công ngh d n đ n hi n t ngượ ự ể ủ ọ ệ ẫ ế ệ ượ
“ch y máu ch t xám”.ả ấ
II. Tình hình chuy n giao công ngh Vi t Namể ệ ở ệ
1. Ho t đ ng chuy n giao công ngh t n c ngoài vào Vi t Namạ ộ ể ệ ừ ướ ệ
Chuy n giao công ngh t nể ệ ừ c ngoài vào Vi t Nam là vi c tướ ệ ệ ổ
ch c, cá nhân ho t đ ng n c ngoài chuy n giao công ngh cho tứ ạ ộ ở ướ ể ệ ổ
ch c, cá nhân ho t đ ng trong lãnh th Vi t Nam.ứ ạ ộ ổ ệ
Chuy n giao công ngh t nể ệ ừ c ngoài vào Vi t Nam đây đ c coiướ ệ ượ
là lu ng chính và có s l ng l n. ồ ố ượ ớ
Trên th c t , ự ế nhi u doanh nghi p đã bi t cách ti p nh n và ng d ngề ệ ế ế ậ ứ ụ
công ngh đ đem l i hi u qu kinh t . Ví d nh cệ ể ạ ệ ả ế ụ ư ông ngh chi t l nhệ ế ạ
Aseptic đ c Tân Hi p Phát đ a vào tri n khai t tháng 11/2006 hi nượ ệ ư ể ừ ệ
đang đ c áp d ng cho t t c s n ph m c a t p đoàn. Các s n ph m đemượ ụ ấ ả ả ẩ ủ ậ ả ẩ
l i l i ích cho doanh nghi p này nhạ ợ ệ trà xanh không đ , trà th o m c Dr.ư ộ ả ộ
Thanh, n c tăng l c Number 1, s a đ u nành Number 1 Soya.ướ ự ữ ậ
2. Ho t đ ng chuy n giao công ngh c a Vi t Nam ra n c ngoàiạ ộ ể ệ ủ ệ ướ
Chuy n giao công ngh t Vi t Nam ra nể ệ ừ ệ c ngoài là vi c t ch c,ướ ệ ổ ứ
cá nhân ho t đ ng trong lãnh th Vi t Nam chuy n giao công ngh cho tạ ộ ổ ệ ể ệ ổ
ch c, cá nhân ho t đ ng n c ngoài. ứ ạ ộ ở ướ
Hi n nay Vi t Nam ch y u th c hi n chuy n giao công ngh choệ ệ ủ ế ự ệ ể ệ
các n c nh Lào, Campuchia và m t s n c Châu Phi. ướ ư ộ ố ướ
Vi t Nam đã chuy n giao sang Lào nhi u công ngh s n xu t, chănệ ể ề ệ ả ấ
nuôi giúp Lào phát ti n nông nghi p. Ch ng h n ể ệ ẳ ạ nh công ngh ư ệ nuôi
tr ng và ch bi n n m t i Linh hoa phan (Lào).ồ ế ế ấ ạ Ngoài ra, Vi t Nam đãệ
giúp Lào đào t o đ i ngũ cán b khoa h c và công ngh .ạ ộ ộ ọ ệ
3
Vi t Nam cũng chuy n giao ệ ể cho C ng hòa Benin và C ng hòaộ ộ
Nigesia (Châu Phi) công ngh nuôi cá nệc ng t năng su t cao, tr ngướ ọ ấ ồ
gi ng lúa lai, cà chua, đ u và n m. ố ậ ấ
Ho t đ ng chuy n giao công ngh c a Vi t Nam không ch cho cácạ ộ ể ệ ủ ệ ỉ
n c đang và ch m phát tri n mà nhi u còn đ c chuy n giaoướ ậ ể ề ượ ể sang các
qu c gia phát tri n: Ví d Phát minh c a nhà khoa h c Nguy n Văn Thanhố ể ụ ủ ọ ễ
t o ra ch t ch ng và ch a cháy r ng ạ ấ ố ữ ừ nh n đ c s quan tâm c a nhi uậ ượ ự ủ ề
n c trên th gi i, sau đó Canada đã đ ngh nh n chuy n giao công nghướ ế ớ ề ị ậ ể ệ
này.
Các nhà khoa h c Vi t Nam có th phát minh ra nhi u thành t u khoaọ ệ ể ề ự
h c kĩ thu t mà ngay c nh ng n c phát tri n trên th gi i cũng ch a có,ọ ậ ả ữ ướ ể ế ớ ư
tuy nhiên đi u ki n trong n c không cho phép ng d ng vì v y mà ph iề ệ ướ ứ ụ ậ ả
bán nh ng phát minh này cho n c khác. Đây là m t đi u r t đáng ti cữ ướ ộ ề ấ ế
b i nh ng phát minh đó đã đ n v i các n c khác thay vì đem l i l i íchở ữ ế ớ ướ ạ ợ
cho chính quê h ng mình. ươ
3. Ho t đ ng chuy n giao công ngh trong n cạ ộ ể ệ ướ
Chuy n giao công ngh trong nể ệ c là hình th c ướ ứ chuy n giao côngể
ngh ệ gi a các đ i tác đ c l p trong cùng lãnh th qu c gia.ữ ố ộ ậ ổ ố
Các ho t đ ng chuy n giao công ngh trong n c đã có đóng gópạ ộ ể ệ ướ
trên nhi u lĩnh v c, đ c bi t là ngành nông nghi p n c ta: ề ự ặ ệ ệ ướ ng d ng kĩỨ ụ
thu t tr ng rau trong nhà lậ ồ i nhà kính; ướ C gi i hóa nông nghi pơ ớ ệ ; lai t oạ
gi ng chăn nuôi; ng d ng công ngh di truy n đi u khi n gi i tính…ố ứ ụ ệ ề ề ể ớ
Trong v n đ b o v môi tr ng, chúng ta đã th y s xu t hi nấ ề ả ệ ườ ấ ự ấ ệ
c a nh ng chi c máy bi n rác thành bùn, công ngh bioga... là thành quủ ữ ế ế ệ ả
nghiên c u, sáng t o c a ng i nông dân Vi t Nam.ứ ạ ủ ườ ệ
III. nh hẢng c a CGCN t i s phát tri n b n v ng c a Vi t Namưở ủ ớ ự ể ề ữ ủ ệ
1. CGCN góp ph n t o nên s phát tri n b n v ng c a Vi t Namầ ạ ự ể ề ữ ủ ệ
1.1. Chuy n giao công ngh thúc đ y kinh t tăng tr ng theo chi uể ệ ẩ ế ưở ề
r ngộ
Tăng tr ng kinh t theo chi u r ng ưở ế ề ộ th hi n t c đ tăng tr ngể ệ ở ố ộ ưở
cao và quy mô l n m nh c a n n kinh t .ớ ạ ủ ề ế
Vi c ng d ng khoa h c công ngh vào các lĩnh v c c a n n kinh tệ ứ ụ ọ ệ ự ủ ề ế
giúp nâng cao năng su t lao đ ng, gi m giá thành s n ph m, t đó t oấ ộ ả ả ẩ ừ ạ
đi u ki n m r ng quy mô s n su t, đ a n n kinh t phát tri n nhanh vàề ệ ở ộ ả ấ ư ề ế ể
hi u qu . Vi t Nam t m t nệ ả ệ ừ ộ c nghèo b c ra sau chi n tranh, nh đ aướ ướ ế ờ ư
vào các kĩ thu t canh tác m i, s d ng máy móc thay th s c ng i nênậ ớ ử ụ ế ứ ườ
4
quy mô, s n l ng cũng nh ch t l ng c a n n nông nghi p n c taả ượ ư ấ ượ ủ ề ệ ướ
không ng ng đ c m r ng, duy trì v th là n c xu t kh u g o l n thừ ượ ở ộ ị ế ướ ấ ẩ ạ ớ ứ
hai th gi i. ế ớ Đ ng th i, chuy n giao công ngh t o s c ép thúc đ y l cồ ờ ể ệ ạ ứ ẩ ự
l ng lao đ ng Vi t Nam h c t p, b i d ng nâng cao tay ngh , trình đượ ộ ệ ọ ậ ồ ưỡ ề ộ
kĩ thu t đ có th v n hành, s d ng công ngh tiên ti n qua đó c i thi nậ ể ể ậ ử ụ ệ ế ả ệ
ch t l ng lao đ ng Vi t Nam. ấ ượ ộ ệ
1.2. Chuy n giao công ngh hể ệ ng n n kinh t phát tri n theo chi uướ ề ế ể ề
sâu
N u nhế tăng tr ng kinh t theo chi u r ng ch cho th y “b n i”ư ưở ế ề ộ ỉ ấ ề ổ
c a n n kinh t qua nh ng ch s nh t đ nh thì tăng tr ng theo chi u sâuủ ề ế ữ ỉ ố ấ ị ưở ề
là s nhìn nh n sâu s c và th u đáo h n đ i v i s tăng tr ng. B i nóự ậ ắ ấ ơ ố ớ ự ưở ở
quan tâm đ n th c ch t và s b n v ng c a tăng tr ng kinh t v i sế ự ấ ự ề ữ ủ ưở ế ớ ự
đóng góp c a y u t ch t xám. Phát tri n theo chi u sâu còn th hi n ủ ế ố ấ ể ề ể ệ ở
m c s ng th c t c a ng i dân, s n đ nh và kh năng ch ng ch i v iứ ố ự ế ủ ườ ự ổ ị ả ố ọ ớ
bi n đ ng, r i ro c a n n kinh t . ế ộ ủ ủ ề ế
Nh ng năm qua, t c đ tăng tr ng kinh t c a Vi t Nam đã đ cữ ố ộ ưở ế ủ ệ ượ
c i thi n đáng k . Tuy nhiên tăng tr ng kinh t có s đóng góp r t l nả ệ ể ưở ế ự ấ ớ
t vi c bán tài nguyên thiên nhiên đ c bi t là d u thô. Các ngành côngừ ệ ặ ệ ầ
nghi p ch y u là l p ráp (máy móc, thi t b ); làm thuê (da giày, d t may)ệ ủ ế ắ ế ị ệ
v i quy mô nh l , manh mún, s d ng nhi u lao đ ng mà y u kémớ ỏ ẻ ử ụ ề ộ ế
nh ng ngành s n su t, ch t o, mang hàm lữ ả ấ ế ạ ng ch t xám cao, nh ngượ ấ ữ
ngành đi n t , kĩ thu t đem l i giá tr kinh t l n. M t n n kinh t nhệ ử ậ ạ ị ế ớ ộ ề ế ư
v y không ph i là tăng tr ng theo chi u sâu và không th phát tri n b nậ ả ưở ề ể ể ề
v ng. B i tài nguyên khai thác mãi cũng s đ n ngày c n ki t. Các doanhữ ở ẽ ế ạ ệ
nghi p đi mua linh ki n, b ph n v l p ráp, nguyên v t li u ph i nh pệ ệ ộ ậ ề ắ ậ ệ ả ậ
t n c ngoài, m u mã ki u dáng cũng do khách hàng đ ngh , chúng taừ ướ ẫ ể ề ị
ch là nh ng ng i làm thuê bán s c lao đ ng r m t c a mình thì khôngỉ ữ ườ ứ ộ ẻ ạ ủ
th t i đa hóa hi u qu và l i ích kinh t . S phát tri n th c s ph iể ố ệ ả ợ ế ự ể ự ự ả
b ng trí tu và kh i óc, d a vào nh ng ngu n l c chúng ta có đ sáng t oằ ệ ố ự ữ ồ ự ể ạ
và t tay làm ra s n ph m m i ch không ph i b ng cách bán đi cácự ả ẩ ớ ứ ả ằ
ngu n l c y: bán tài nguyên, bán s c lao đ ng... ồ ự ấ ứ ộ
V i s tr giúp c a khoa h c kĩ thu t và công ngh , chúng ta có thớ ự ợ ủ ọ ậ ệ ể
kh c ph c đi u đó. Chuy n giao công ngh t o c h i ti p thu nh ngắ ụ ề ể ệ ạ ơ ộ ế ữ
công ngh tiên ti n mà Vi t Nam chệ ế ệ a t o ra đ c đ s n su t và phátư ạ ượ ể ả ấ
tri n kinh t , t ch t o ra s n ph m có hàm l ng ch t xám cao, thuể ế ự ế ạ ả ẩ ượ ấ
đ c nhi u l i nhu n. Nhà máy l c d u Dung Qu t chính là m t ví d .ượ ề ợ ậ ọ ầ ấ ộ ụ
S ra đ i c a nhà máy l c d u giúp ta t s n xu t ra các ch ph m tự ờ ủ ọ ầ ự ả ấ ế ẩ ừ
d u ph c v nhu c u trong n c, th m chí có th xu t kh u, h n chầ ụ ụ ầ ướ ậ ể ấ ẩ ạ ế
tình tr ng bán d u thô sau đó l i ph i nh p l i d u tinh ch v i giá caoạ ầ ạ ả ậ ạ ầ ế ớ
h n.ơ
5