TR NG Đ I H C NÔNG LÂM TPHCMƯỜ Ạ Ọ
KHOA MÔI TR NG VÀ TÀI NGUYÊNƯỜ
BÀI TI U LU N MÔN TÂM LÝ KHÁCH DU L CHỂ Ậ Ị
Đ tàiề: DU L CH TÍN NG NG “L VÍA BÀ CHÚA XỊ ƯỠ Ễ Ứ
NÚI SAM”.
GVHD: VÕ TH BÍCH THÙY.Ị
Nhóm – DH11DL
1. Tri u Minh Hi u ệ ế 11157450
2. Nguy n V ng H i ễ ươ ả 11157121
3. Tr n Anh Danh ầ11157385
4. Hoàng Ti n Anh ế 11157065
5. Nguy n Ng c C ngễ ọ ườ 11157384
6. Nguy n Thành Hânễ11157398
7. Huỳnh Th Thanh H ngị ằ 11157396
8. Huỳnh Đ ng Di m Trinh ặ ễ 11157039
9. Nguy n Thành Tâm 11157028ễ
Tháng 12/2013.
[Type text] Page 1
M C L C.Ụ Ụ
CH NG I: M Đ U.ƯƠ Ở Ầ
Từ bao đ i nayờ L h i - c u n i quá kh v i hi n t i đã tr thành m t b ph nễ ộ ầ ố ứ ớ ệ ạ ở ộ ộ ậ
không th thi u trong đ i s ng văn hóa làể ế ờ ố s i dây g n k t c ng đ ng, t o d ng khôngợ ắ ế ộ ồ ạ ự
gian văn hóa v a trang tr ng, linh thiêng, v a t ng b ng, náo n c. L h i tr thành n iừ ọ ừ ư ừ ứ ễ ộ ở ơ
công chúng đ n v i l ch s cha ông, tr v v i c i ngu n dân t c, t ng nh công nế ớ ị ử ở ề ớ ộ ồ ộ ưở ớ ơ
ng i đi tr c, c u mong nh ng đi u t t lành. Ð ng th i là n i ng i dân đ c vuiườ ướ ầ ữ ề ố ồ ờ ơ ườ ượ
ch i, gi i t a, bù đ p v tinh th n.ơ ả ỏ ắ ề ầ
M t trong nh ng l h i có t lâu đ i h ng năm thu hút hàng tri u du khách trongộ ữ ễ ộ ừ ờ ằ ệ
và ngoài n c đ n tham d đó là l h i "vía Bà Chúa X Núi Sam".Qua l h i giúp m iướ ế ự ễ ộ ứ ễ ộ ọ
ng i có tính c ng đ ng, cùng chia s khó khăn. Do đó, c n đ c gìn gi , l u truy nườ ộ ồ ẻ ầ ượ ữ ư ề
cho các th h sau. Du khách đ n đây không ch tham quan nh ng danh lam, th ng c nhế ệ ế ỉ ữ ắ ả
n i ti ng mà còn hành h ng đ vía Bà Chúa X Núi Sam, m t l h i đã đ c nâng lênổ ế ươ ể ứ ộ ễ ộ ượ
thành l h i c p qu c gia…ễ ộ ấ ố
Trong tín ng ng c a ng i Vi t, bà Chúa X r t đ c tôn kính và đ c nhânưỡ ủ ườ ệ ứ ấ ượ ượ
gian t ng truy n bà là ng i đ c tr i sai xu ng c u dân đ th , canh gi b cõi. Bàươ ề ườ ượ ờ ố ứ ộ ế ữ ờ
là m t trong 6 n th n b t t theo tín ng ng dân gian (Bà chúa B u, bà chúa Li u, bàộ ữ ầ ấ ử ưỡ ầ ễ
chúa Tó, bà chúa Kho, bà chúa Ng c, bà chúa X ). Theo th i gian, l h i vía bà Chúa Xọ ứ ờ ễ ộ ứ
không còn n m g n h p trong tín ng ng c a nh ng ng i dân vùng B y Núi mà đã trằ ọ ẹ ưỡ ủ ữ ườ ả ở
nên ph bi n h n v i ng i dân c a c n c.ổ ế ơ ớ ườ ủ ả ướ
V n theo nghi th c truy n th ng v i hai ph n là ph n l và ph n h i. Ph n lẫ ứ ề ố ớ ầ ầ ễ ầ ộ ầ ễ
g m các ho t đ ng chính nh L ph c hi n r c t ng Bà; L t m Bà; L th nh s cồ ạ ộ ư ễ ụ ệ ướ ượ ễ ắ ễ ỉ ắ
Th n Tho i Ng c H u, t c r c s c và bài v Tho i Ng c H u cùng hai phu nhân tầ ạ ọ ầ ứ ướ ắ ị ạ ọ ầ ừ
lăng Tho i Ng c H u (S n lăng) v mi u Bà, sau đó là L Túc y t (t c dâng l v t vàạ ọ ầ ơ ề ế ễ ế ứ ễ ậ
Tâm lý khách du l chịPage 2
ti n hành cúng Bà) và l “Xây ch u” m đ u cho vi c hát b i t i Võ ca c a mi u; Lế ễ ầ ở ầ ệ ộ ạ ủ ế ễ
Chánh t và l H i s c.ế ễ ồ ắ
Ngoài các ho t đ ng trên còn có các ho t đ ng th thao dân gian nh đuaạ ộ ạ ộ ể ư
thuy n, đ y cây, đ p n i, kéo co, h i thao leo núi. Nh ng h t c v mê tín d đoan, đ tề ẩ ậ ồ ộ ữ ủ ụ ề ị ố
vàng mã đã đ c tuyên truy n đ ng i dân h n ch , gi m b t.ượ ề ể ườ ạ ế ả ớ
Thông qua các ho t đ ng l h i, t o s c hút không ch đ i v i đ i t ng duạ ộ ễ ộ ạ ứ ỉ ố ớ ố ượ
khách, khách hành h ng mà còn là c h i l n cho th xã Châu Đ c ti p t c gi i thi u,ươ ơ ộ ớ ị ố ế ụ ớ ệ
qu ng bá các di tích, th ng c nh, th m nh ti m năng v d ch v , du l ch và th ngả ắ ả ế ạ ề ề ị ụ ị ươ
m i đ thu hút đ u t phát tri n c s h t ng, ch nh trang đô th .ạ ể ầ ư ể ơ ở ạ ầ ỉ ị
Đ n v i l h i vía bà Chúa X Núi Sam, du khách s đ c tham quan m t n iế ớ ễ ộ ứ ẽ ượ ộ ơ
đang l u gi 2 l l c Vi t Nam đó là ngôi mi u l n nh t Vi t Nam và t ng bà b ng đáư ữ ỷ ụ ệ ế ớ ấ ệ ượ ằ
sa th ch x a và l n nh t Vi t Nam. L h i vía bà Chúa X Núi Sam đã và đang là m tạ ư ớ ấ ệ ễ ộ ứ ộ
ho t đ ng du l ch l n nh t t i khu v c ĐBSCL và thu hút r t nhi u du khách g n xa.ạ ộ ị ớ ấ ạ ự ấ ề ầ
CH NG II: GI I THI U L VÍA BÀ CHÚA X NÚI SAM.ƯƠ Ớ Ệ Ễ Ứ
1. NGU N G C.Ồ Ố
Cách đây g n 200 năm, núi Sam còn hoang vu, cây c i r m r p, nhi u thú d , dânầ ố ậ ạ ề ữ
c th a th t, gi c biên gi i th ng sang khu y nhi u đ c bi t là quân Xiêm. M i khiư ư ớ ặ ớ ườ ấ ễ ặ ệ ỗ
gi c đ n, ng i dân quanh vùng l i ph i b ng b nhau ch n ch y lên núi lánh n n. Cóặ ế ườ ạ ả ồ ế ố ạ ạ
l n quân gi c đu i theo lên đ n đ nh núi Sam thì g p t ng Bà. Chúng hì h c c y ra,ầ ặ ổ ế ỉ ặ ượ ụ ậ
l y dây bu c l i dùng đòn khiêng xu ng núi đ mang v x . Nh ng khi b n chúng m iấ ộ ạ ố ể ề ứ ư ọ ớ
khiêng đi đ c m t đo n đ ng ng n, l thay t ng Bà b ng d ng n ng trĩu không thượ ộ ạ ườ ắ ạ ượ ỗ ư ặ ể
nào nh c lên đ c n a. Khi đó, m t tên trong b n t c gi n đ p vào c t t ng làm gãyấ ượ ữ ộ ọ ứ ậ ậ ố ượ
m t ph n cánh tay bên trái và ngay t c kh c h n b tr ng ph t h c máu, ch t t i ch ,ộ ầ ứ ắ ắ ị ừ ạ ộ ế ạ ỗ
b n c p ho ng s kéo nhau b ch y tán lo n.ọ ướ ả ợ ỏ ạ ạ
Sau khi chúng b đi, trong làng có m t bé gái đang đùa gi n b ng d ng ng i l i,ỏ ộ ỡ ỗ ư ồ ạ
m t đ b ng, đ u l c l , t x ng là Chúa X Thánh M u, nói v i các bô lão: “T ngặ ỏ ừ ầ ắ ư ự ư ứ ẫ ớ ượ
bà đang ng trên núi, b gi c Xiêm phá h i, dân làng hãy đ a Bà xu ng núi l p mi u thự ị ặ ạ ư ố ậ ế ờ
Tâm lý khách du l chịPage 3
cúng. Bà s phù h cho m a thu n gió hòa, mùa màng b i thu, tránh đ c gi c c pẽ ộ ư ậ ộ ượ ặ ướ
qu y phá, thoát kh i d ch b nh hoành hành”.ấ ỏ ị ệ
Dân làng kéo nhau lên núi, qu th t t ng Bà đang ng g n trên đ nh. H xúmả ậ ượ ự ầ ỉ ọ
nhau khiêng t ng xu ng làng nh m m c đích đ gìn gi và ph ng th . Bao nhiêu trángượ ố ằ ụ ể ữ ụ ờ
đinh l c đi n đ c huy đ ng, các lão làng tính k đ đ a t ng đi, nh ng không làmự ề ượ ộ ế ể ư ượ ư
sao nh c lên đ c.ấ ượ
Các c bàn nhau ch c là ch a trúng ý Bà nên c ng i c u kh n. Qu nhiên béụ ắ ư ử ườ ầ ấ ả
gái hôm n l i đ c Bà đ p đ ng mách b o: “Hãy ch n chín cô gái đ ng trinh đ đemọ ạ ượ ạ ồ ả ọ ồ ể
Bà xu ng núi”. ố
Dân làng m ng r tuy n ch n chín cô gái, t m r a s ch s ăn m c đ p, t i th nhừ ỡ ể ọ ắ ử ạ ẽ ặ ẹ ớ ỉ
bà xin phép Bà đ c đ a c t t ng xu ng. L thay, chín cô gái khiêng bà đi m t cáchượ ư ố ượ ố ạ ộ
nh nhàng. ẹ
Xu ng đ n chân núi, t ng b ng n ng tr ch, các cô ph i đ t xu ng đ t và khôngố ế ượ ỗ ặ ị ả ặ ố ấ
nh c lên n i n a. Dân làng hi u r ng Bà mu n ng n i đây nên t ch c xin keo, đ cấ ổ ữ ể ằ ố ự ơ ổ ứ ượ
Bà ch p thu n và l p Mi u th . Hôm đó là ngày 25 tháng 4 âm l ch, dân làng l y ngàyấ ậ ậ ế ờ ị ấ
này làm l vía Bà. ễ
T đó, dân gian tôn th và tin t ng Bà nh m t phép m u huy n di u mà tr iừ ờ ưở ư ộ ầ ề ệ ờ
đ t đã ban cho c dân vùng này.ấ ư
1.1. Đ a đi m t ch c và quy mô l h i:ị ể ổ ứ ễ ộ
L h i đ c t ch c t i th xã Châu Ð c, An Giang và mang đ m b n s c tínễ ộ ượ ổ ứ ạ ị ố ậ ả ắ
ng ng dân gian Đ c bi t là tín ng ng c a ng i dân Nam b . L h i đ c di n raưỡ ặ ệ ưỡ ủ ườ ộ ễ ộ ượ ễ
h ng năm t i mi u bà Chúa X thu c xã Vĩnh T (nay là ph ng núi Sam).ằ ạ ế ứ ộ ế ườ
Theo c tính c a ban qu n tr mi u Bà Chúa X núi Sam Châu Đ c thì h ngướ ủ ả ị ế ứ ố ằ
năm có kho ng h n 2 tri u khách th p ph ng đ n thăm vi ng và c u kh n mi u Bà,ả ơ ệ ậ ươ ế ế ầ ấ ở ế
g p h n 20 l n dân s th xã Châu Đ c. t o nên m t mùa l h i sôi n i, đông đ o núiấ ơ ầ ố ị ố ạ ộ ễ ộ ổ ả ở
Sam su t nhi u tháng. ố ề
Tâm lý khách du l chịPage 4
Đa s khách đ n vi ng thăm đ dâng h ng c u tài, c u l c, th hi n lòng t nố ế ế ể ươ ầ ầ ộ ể ệ ạ ơ
Bà b ng nhi u hình th c: ằ ề ứ
-Cúng heo quay, cúng ti n, l v t l u ni m ho c các ti n nghi ph c v choề ễ ậ ư ệ ặ ệ ụ ụ
mi u. Các v t l u ni m ngày nay quá nhi u, Ban Qu n tr đ a vào khu nhà l u ni m đế ậ ư ệ ề ả ị ư ư ệ ể
tr ng bày. Ti n h cúng hàng năm lên t i vài t đ ng (trong đó có vàng, đô-la). ư ề ỉ ớ ỉ ồ
-Ngu n tài chánh này ngoài vi c trùng tu, xây d ng lăng, mi u còn gópồ ệ ự ế
ph n vào nhi u công trình th y l i xã h i đ a ph ng nh làm đ ng, xây tr ng h c,ầ ề ủ ợ ộ ị ươ ư ườ ườ ọ
b nh xá, đóng góp qu t thi n, khuy n h c…ệ ỹ ừ ệ ế ọ
1.2. Hình dáng pho t ng: ượ
Các nhà nghiên c u ph ng đoán t ng Bà đ c t c vào th k VI, theo mô típứ ỏ ượ ượ ạ ế ỷ
t ng th n Vinus th ng th y các n c Lào, Campuchia, n Đ . ượ ầ ườ ấ ở ướ Ấ ộ
Th c ch t, t ng Bà v n là m t pho t ng đá, th hi n dáng hình m t ng iự ấ ượ ố ộ ượ ể ệ ộ ườ
đàn ông trong t th ng i, chân trái c a t ng x p b ng tròn, mũi bàn chân giáp v iư ế ồ ủ ượ ế ằ ớ
chân ph i; chân ph i đ g p, co g i, ch ng th ng bàn chân xu ng m t b đá. Tay tráiả ả ể ậ ố ố ẳ ố ặ ệ
c a t ng t th ch ng n nh, bàn tay xo i xu ng m t b đá, phía sau đùi trái. Tayủ ượ ở ư ế ố ạ ả ố ặ ệ
ph i t ng th t nhiên, bàn tay úp trên đ u g i ph i. Tóc t ng u n thành nh ng búpả ượ ả ự ầ ố ả ượ ố ữ
xoăn, th v phía sau. Trên m t t ng có m t vành ng n, là n i đ t mão lên đ u t ng.ả ề ặ ượ ộ ấ ơ ặ ầ ượ
Trong vành ng n này có nh ng hoa văn hình móc câu, riêng ph n vành n m tr c tránấ ữ ở ầ ằ ướ
c a t ng có m t hình tròn, chung quanh là nh ng hoa văn ki u ng n l a. Trên cánh tayủ ượ ộ ữ ể ọ ử
đ tr n c a t ng có m t vành đai, gi ng nh cái vòng đeo tay. Toàn b dáng hình c aể ầ ủ ượ ộ ố ư ộ ủ
pho t ng là dáng hình m t ng i đàn ông tràn đ y s c s ng, v i b ng c căng n vàượ ộ ườ ầ ứ ố ớ ộ ự ở
chi c b ng ph . Trên ng c c a t ng có m t vành đai nh vòng ki ng, tr c ng c làế ụ ệ ự ủ ượ ộ ư ề ướ ự
hình m nh trăng l i li m khá r ng.ả ưỡ ề ộ
Toàn b pho t ng cao ch ng 1,25 m, đ c t c li n m t th t đá cùng lo i, v iộ ượ ừ ượ ạ ề ộ ớ ạ ớ
b t ng dày ch ng 10 cm. ệ ượ ừ
V trang ph c, t ng đ c t c trong t th đang v n m t chi c kh . b pề ụ ượ ượ ạ ư ế ậ ộ ế ố Ở ắ
cánh tay, g n b vai c a t ng, sát nách, n i c m m t vòng đai có hình d ng nh m tầ ả ủ ượ ổ ộ ộ ạ ư ộ
Tâm lý khách du l chịPage 5