intTypePromotion=1

Tóm tắt Luận án tiến sĩ Kinh tế: Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam

Chia sẻ: Huc Ninh | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:0

0
36
lượt xem
2
download

Tóm tắt Luận án tiến sĩ Kinh tế: Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam

Mô tả tài liệu
  Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ

Luận văn được nghiên cứu với mục tiêu nhằm hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận, từ đó đóng góp vào hệ thống các nghiên cứu về quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư nói chung, với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng cơ sở hạ tầng giao thông đường bộ nói riêng.

Chủ đề:
Lưu

Nội dung Text: Tóm tắt Luận án tiến sĩ Kinh tế: Quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng giao thông đường bộ Việt Nam

  1. MỞ ĐẦU 3. Phương pháp nghiên cứu 1. Lý do chọn đề tài luận án 3.1. Khung lý thuyết nghiên cứu QLNN với dự án PPP đường Dự án PPP đường bộ Mục tiêu QLNN với dự án PPP Hạ tầng giao thông đường bộ (GTĐB) có vai trò quan trọng đối với sự phát bộ đường bộ -Hoạch định dự án PPP -Quy trình dự án PPP -Tăng sự tham gia của khu vực tư nhân triển kinh tế- xã hội mỗi quốc gia. Trong khi vốn từ ngân sách nhà nước thường -Chính sách, pháp luật đối với dự -Nguồn lực cho dự án PPP vào dự án PPP án PPP -Các hoạt động của dự án -Tăng hiệu quả vốn nhà nước không đáp ứng đủ nhu cầu phát triển hạ tầng GTĐB, hình thức đối tác công- tư -Tổ chức bộ máy QLNN PPP -Dự án PPP hoạt động đúng định hướng, (PPP) được coi là công cụ hữu hiệu để thu hút vốn đầu tư tư nhân và nâng cao -Giám sát, đánh giá dự án PPP đúng pháp luật, đạt mục tiêu đề ra hiệu quả đầu tư. Hình 1.1. Khung lý thuyết nghiên cứu về QLNN đối với dự án PPP đường bộ Ở Việt Nam, với những hạn chế về ngân sách và trong điều kiện vốn ODA 3.2. Quy trình nghiên cứu đang thu hẹp cho một nước đã qua ngưỡng đói nghèo, tìm kiếm nguồn vốn từ các nhà Nghiên cứu dữ liệu thứ cấp Làm rõ nội dung QLNN đối với dự án PPP đường bộ Đề xuất giải pháp đầu tư tư nhân cho xây dựng hạ tầng GTĐB sẽ trở nên cấp bách. Dự án đầu tư theo hoàn thiện QLNN Phỏng vấn chuyên gia và cán bộ đối với dự án PPP hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB đang từng bước được thể chế hóa. Tuy QLNN - Phân tích thực trạng các dự án PPP đường đường bộ bộ ở Việt Nam nhiên thiếu quy hoạch tổng thể, dài hạn của Nhà nước, hành lang pháp lý chưa đầy đủ, Điều tra bằng bảng hỏi đối với doanh - Phân tích, đánh giá QLNN đối với dự án nghiệp PPP đường bộ năng lực còn hạn chế của cán bộ quản lý nhà nước (QLNN)… hạn chế sự phát triển của dự án PPP đường bộ. Hoàn thiện QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP Hình 1.2. Quy trình nghiên cứu về QLNN đối với dự án PPP đường bộ là cần thiết để đạt được các mục tiêu đối với đầu tư theo hình thức PPP trong xây 3.3. Phương pháp thu thập và xử lý dữ liệu dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam. Vì những lý do trên, nghiên cứu sinh chọn đề tài Để thu thập dữ liệu sơ cấp, tác giả phỏng vấn đối với chuyên gia và điều tra “QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt bằng phiếu hỏi đối với doanh nghiệp tham gia dự án PPP đường bộ. Nam” để nghiên cứu. Thứ nhất, phỏng vấn viết (anket) đối với chuyên gia: Đối tượng phỏng vấn là 2. Mục tiêu nghiên cứu 30 chuyên gia và cán bộ QLNN làm việc trong lĩnh vực PPP và GTĐB. Mục đích Mục tiêu nghiên cứu của luận án là làm rõ nội dung QLNN đối với dự án đầu phỏng vấn là để có được thông tin đánh giá sâu và đa chiều về hoạt động QLNN đối tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB; phân tích thực trạng QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB, đồng thời định với dự án PPP đường bộ và đề xuất giải pháp hoàn thiện QLNN đối với dự án PPP hướng giải pháp chính sách nhằm hoàn thiện QLNN đối với dự án PPP đường bộ phù đường bộ Việt Nam. Để đạt được mục tiêu nghiên cứu, luận án trả lời các câu hỏi: hợp bối cảnh Việt Nam. Nội dung phỏng vấn là các chức năng QLNN đối với dự án (i) QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng PPP đường bộ Việt Nam và đề xuất hoàn thiện QLNN đối với dự án PPP đường bộ. GTĐB gồm những nội dung gì? được đánh giá theo những tiêu chí nào? Thứ hai, điều tra bằng phiếu hỏi đối với doanh nghiệp tham gia dự án PPP (ii) QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng đường bộ GTĐB Việt Nam hiện nay ra sao? Đối tượng điều tra là các doanh nghiệp tham gia dự án PPP đường bộ thuộc cả (iii) QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng ba miền Bắc, Trung, Nam. Số phiếu gửi đi là 75, trong đó tác giả trực tiếp khảo sát 10 GTĐB cần được hoàn thiện như thế nào trong bối cảnh hội nhập và phù hợp với điều doanh nghiệp và gửi phiếu điều tra qua e-mail đến 65 doanh nghiệp. Phương pháp kiện của Việt Nam? chọn mẫu là mẫu thuận tiện. Số phiếu thu hồi được là 64, tỷ lệ phản hồi là 85%. 1 2
  2. Mục đích của điều tra nhằm thu thập thông tin từ doanh nghiệp về thực trạng QLNN đối với dự án PPP đường bộ phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh thực tiễn làm căn cứ phân tích, đánh giá QLNN và đề xuất giải pháp hoàn thiện QLNN đối với của Việt Nam. dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC Nội dung điều tra là thực trạng dự án PPP đường bộ, đánh giá của doanh nghiệp ĐỐI VỚI DỰ ÁN ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƯ về QLNN đối với dự án PPP đường bộ Việt Nam, các kiến nghị để hoàn thiện QLNN TRONG XÂY DỰNG HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ đối với dự án PPP đường bộ Việt Nam. 1.1. Các công trình nghiên cứu ở nước ngoài Tác giả sử dụng phầm mềm SPSS20.0 làm công cụ để xử lý dữ liệu. Hệ số Các nghiên cứu từ góc độ lý luận đã chỉ rõ đặc điểm của PPP (ADB, Cronbach Alpha được sử dụng để xem xét độ tin cậy của thước đo các tiêu chí 2008; Young và cộng sự, 2009), loại hình PPP (Yescombe, 2007), động cơ của đánh giá QLNN là tính hiệu lực, tính hiệu quả, tính phù hợp, tính bền vững. Kết quả các bên tham gia vào PPP (ADB, 2008), các yếu tố tác động đến sự phát triển phân tích hệ số Cronbach Alpha của thước đo tính hiệu lực = 0,869; tính hiệu quả = của PPP (Young và cộng sự, 2009). Những nghiên cứu từ góc độ thực tiễn tập 0,792; tính phù hợp = 0,741; tính bền vững = 0,728; tất cả đều thỏa mãn điều kiện trung vào việc khảo sát thực trạng, đánh giá tình hình thực hiện và đưa ra các Cronbach Alpha > 0,7. Kết quả này cho thấy các thước đo có độ tin cậy cao và có thể gợi ý chính sách đối với PPP áp dụng ở các nước phát triển và đang phát triển sử dụng được để đánh giá QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây trong cung cấp dịch vụ công và đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. dựng hạ tầng GTĐB 1.1.1. Nghiên cứu về dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu GTĐB Đối tượng nghiên cứu của luận án là QLNN đối với dự án đầu tư theo Dự án PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB gắn liền với sự tham gia của nhà hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam. nước, nhà đầu tư tư nhân, đối tượng thụ hưởng và các bên có liên quan. Young và Phạm vi nghiên cứu: Luận án nghiên cứu QLNN đối với dự án đầu tư theo cộng sự (2009) chỉ ra bốn yếu tố tác động đến dự án PPP là nhà nước, lựa chọn hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB theo quá trình quản lý. Các dự án nhượng quyền, rủi ro dự án và tài chính cho dự án. PPP đường bộ được nghiên cứu bao gồm dự án do Bộ GTVT và UBND cấp tỉnh Dự án đầu tư theo hình thức PPP ở các nước đang phát triển và các nước mới quản lý, tập trung vào dự án xây dựng đường và cầu. Về không gian, luận án nổi cũng được nhiều tác giả tập trung nghiên cứu và chỉ ra nét đặc thù. Những nguyên nghiên cứu về QLNN đối với dự án PPP đường bộ tại Việt Nam. Về thời gian, nhân dẫn đến thất bại của PPP trong xây dựng cơ sở hạ tầng GTĐB tại Malaysia được luận án phân tích QLNN đối với dự án PPP đường bộ giai đoạn 2010- 2015, đề Ward, J.L. and Sussman, J.M. (2005) đưa ra bao gồm: hạn chế trong khả năng hỗ trợ xuất giải pháp cho giai đoạn 2016- 2020. của Chính phủ, chính sách không đồng bộ, bất ổn về chính trị, thiếu minh bạch trong 5. Những đóng góp mới của đề tài lựa chọn nhà đầu tư và mức giá thu phí thấp. Luận án hệ thống hóa và bổ sung cơ sở lý luận, đóng góp vào hệ thống các 1.1.2. Nghiên cứu về QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong nghiên cứu về QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP; xác định được các xây dựng hạ tầng GTĐB tiêu chí đánh giá QLNN đối với dự án PPP đường bộ,chỉ ra những nhân tố cơ bản Nhà nước giữ vai trò quan trọng trong phát triển và quản lý dự án PPP. Một cơ ảnh hưởng đến QLNN đối với dự án PPP đường bộ Việt Nam. Luận án căn cứ chế không phù hợp và năng lực nhà nước yếu kém đều dẫn đến thất bại (Yescombe, vào chức năng QLNN đối với dự án PPP làm cơ sở đưa ra giải pháp hoàn thiện 2007; Maluleke, K.J. (2008). Nhiệm vụ của nhà nước là tạo lập điều kiện thuận lợi 3 4
  3. cho nhà đầu tư tham gia vào PPP, tạo môi trường đầu tư hấp dẫn, thiết lập khung môi trường, vốn, QLNN đối với đường bộ. Ngoài ra, hạ tầng GTĐB có thể được đánh chính sách và pháp lý đầy đủ, thành lập cơ quan giám sát và hợp tác. Các nhà nước đã giá theo tiêu chí định lượng (chiều dài, mật độ, tỷ lệ đường các cấp) và định tính (tính thực hiện nhiều cải cách đối với PPP (ADB, 2008) như hoàn thiện khung chính sách, đồng bộ, tính kết nối, tính cạnh tranh quốc tế, tính phù hợp, năng lực quản lý…) (Trần quy định và pháp lý, ổn định môi trường kinh tế vĩ mô, phát triển thị trường tài chính Minh Phương, 2012). (Li, B. and Akintoye, A., 2003), lựa chọn nhà đầu tư tư nhân có năng lực (Birnie, 2.1.2. PPP và dự án đầu tư theo hình thức PPP 1997). Nội dung QLNN đối với đầu tư phát triển hạ tầng giao thông được Maluleke 2.1.2.1. Khái niệm PPP và dự án đầu tư theo hình thức PPP (2008) phân tích gồm xây dựng chính sách, lập kế hoạch, đảm bảo môi trường, nắm PPP là hợp tác giữa khu vực công và khu vực tư dưới hình thức dự án trong đó quyền sở hữu, tài trợ và quản lý hoạt động. các nguồn lực, rủi ro, trách nhiệm, lợi ích được chia sẻ giữa hai bên nhằm đạt được 1.2. Các công trình nghiên cứu trong nước mục tiêu chung. Ở Việt Nam, các công trình nghiên cứu PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Dự án đầu tư theo hình thức PPP là một thoả thuận hợp tác giữa khu vực công từ góc độ ba nhóm hữu quan: Nhà nước, khu vực tư nhân và đối tượng thụ hưởng, và khu vực tư để bỏ vốn trung và dài hạn nhằm tiến hành các hoạt động đầu tư trên có thể kể đến Bộ GTVT (2009), Đinh Kiện (2010), Bùi Thị Hoàng Lan (2010), Đặng địa bàn cụ thể, trong khoảng thời gian xác định trong đó các nguồn lực, rủi ro, trách Thị Hà (2013), Nguyễn Thị Ngọc Huyền (2013), Nguyễn Thị Bình (2013), Tạ Văn nhiệm, lợi ích được chia sẻ giữa hai bên nhằm đạt được mục tiêu chung. Khoái (2009), Hồ Hoàng Đức (2005) và Trần Văn Hồng (2002). 2.1.2.2. Động cơ của nhà nước tham gia vào PPP 1.3. Kết luận rút ra từ tổng quan nghiên cứu ADB (2008) chỉ ra ba nguyên nhân chính thúc đẩy nhà nước tham gia vào PPP là: Các công trình nghiên cứu đã đưa ra bức tranh tổng quát về PPP và QLNN thu hút vốn đầu tư tư nhân, tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực và cải cách lĩnh vực. đối với dự án PPP đường bộ, nghiên cứu một số khía cạnh QLNN đối với dự án 2.1.3. Đặc trưng dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB PPP, tuy nhiên chưa xem xét QLNN trong chỉnh thể thống nhất: nhân tố ảnh Dự án PPP đường bộ có đặc điểm gắn với dự án đầu tư, hoạt động xây dựng hưởng đến dự án PPP, nội dung QLNN với dự án PPP đường bộ xét theo quá kết cấu hạ tầng GTĐB, nguồn vốn ngân sách nhà nước và hình thức PPP. trình quản lý, tiêu chí đánh giá QLNN với dự án PPP đường bộ. Đây là nội dung 2.1.4. Phân loại dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB cần được nghiên cứu đối với dự án PPP đường bộ trong điều kiện Việt Nam. Dự án PPP đường bộ được phân loại theo hình thức hợp đồng dự án bao CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ ÁN gồm: xây dựng- kinh doanh- chuyển giao, xây dựng- chuyển giao- kinh doanh, xây ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƯ TRONG XÂY DỰNG HẠ dựng- chuyển giao, xây dựng- sở hữu- kinh doanh, xây dựng- chuyển giao- thuê TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ dịch vụ, xây dựng- thuê dịch vụ- chuyển giao, kinh doanh- quản lý, thiết kế- xây 2.1. Dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB dựng- tài trợ- bảo trì. 2.1.1. Hạ tầng giao thông đường bộ 2.1.5. Điều kiện thực hiện dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng Hạ tầng GTĐB là các công trình hạ tầng phục vụ giao thông và hành lang an hạ tầng GTĐB toàn đường bộ, sử dụng cho việc đi lại của người dân trên bộ và giao lưu kinh tế. Young và cộng sự (2009) xác định những điều kiện thành công cho dự án PPP Hạ tầng GTĐB được đánh giá theo tiêu chí: quy mô, năng lực, công suất, tính đường bộ. đồng bộ, tính hiện đại, hiệu quả kinh tế, tính đồng đều, an toàn giao thông, quỹ đất, 5 6
  4. Vai trò và trách Lựa chọn đối tác Tính hiệu lực: nhiệm của Nhà tư nhân nước Phương pháp, tiêu HL1: Mức độ gia tăng vốn đầu tư của khu vực tư nhân cho xây dựng hạ tầng GTĐB chí lựa chọn HL2: Mức gia tăng số lượng dự án PPP đường bộ HL3: Mức độ thực hiện đúng định hướng, chính sách của dự án PPP đường bộ Dự án PPP thành công HL4: Mức độ đạt mục tiêu của dự án PPP đường bộ Rủi ro trong PPP Tài trợ cho PPP Tính hiệu quả: . Xác định rủi ro .Chiến lược tài . Phân bổ rủi ro chính HQ1: Dự án PPP đường bộ đem lại lợi ích/ giá trị kinh tế cao hơn so với dự án đầu tư . Hỗ trợ Nhà nước hoàn toàn từ ngân sách nhà nước Hình 2.2: Các điều kiện thành công của dự án PPP HQ2: Mức độ đóng góp của dự án PPP đường bộ vào phát triển kinh tế xã hội địa 2.2. Bản chất QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong phương xây dựng hạ tầng GTĐB HQ3: Mức độ lãng phí sử dụng vốn nhà nước trong dự án PPP đường bộ 2.2.1. Khái niệm QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây Tính phù hợp: dựng hạ tầng GTĐB PH1: Tính nhất quán của định hướng phát triển dự án PPP đường bộ với định hướng QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB là phát triển chung của ngành giao thông vận tải, GTĐB sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của Nhà nước tới việc hình thành, thực hiện, PH2: Mức độ phù hợp của chính sách, quy định của nhà nước đối với dự án PPP khai thác dự án thông qua hoạch định phát triển, ban hành và tổ chức thực hiện các chính đường bộ sách và pháp luật, tổ chức bộ máy QLNN và giám sát, đánh giá đối với dự án nhằm thực PH3: Mức độ phù hợp của bộ máy QLNN đối với dự án PPP đường bộ hiện các mục tiêu QLNN đối với dự án PPP đường bộ. PH4: Mức độ phù hợp của giám sát và đánh giá đối với dự án PPP đường bộ 2.2.2. Mục tiêu và các tiêu chí đánh giá QLNN đối với dự án đầu tư theo Tính bền vững: hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB BV1: Mức độ cân bằng phân bổ lợi ích, rủi ro giữa các bên tham gia dự án PPP 2.2.2.1. Mục tiêu QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây đường bộ dựng hạ tầng GTĐB BV2: Mức độ ổn định của chính sách, quy định đối với dự án PPP đường bộ QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB BV3: Năng lực của các bên tham gia dự án PPP đường bộ được nâng cao có mục tiêu chung là huy động, sử dụng nguồn lực cho xây dựng hạ tầng GTĐB, góp BV4: Dự án PPP góp phần ngày càng tăng trong phát triển GTĐB phần phát triển hạ tầng GTĐB. 2.2.3. Nguyên tắc QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây 2.2.2.2. Các tiêu chí đánh giá QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP dựng hạ tầng GTĐB trong xây dựng hạ tầng GTĐB QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Dựa vào khái niệm và các tiêu chí đánh giá hệ thống quản lý công của Chiavo- cần tuân thủ các nguyên tắc: đảm bảo nghĩa vụ và quyền lợi hài hòa giữa các bên, Campo và Sundaram (2003), tác giả xác định bốn nhóm tiêu chí đánh giá QLNN đối đảm bảo giá trị đồng tiền cho nhà nước, định hướng kết quả đầu ra, công khai và với dự án PPP đường bộ là: minh bạch. 7 8
  5. 2.3. Nội dung QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây d. Chính sách, quy định về môi trường nhằm giảm thiểu ô nhiễm môi trường dựng hạ tầng GTĐB trong quá trình giải phóng mặt bằng, xây dựng, vận hành công trình, sử dụng tiết Dựa vào lý thuyết quản lý hành chính của Henri Fayol trong đó phân tách các kiệm nguồn tài nguyên thiên nhiên và tạo điều kiện thực thi các luật về môi trường. yếu tố của quá trình quản lý thành các chức năng tương đối độc lập (Fayol, 2013), nội 2.3.2.2. Xây dựng khung pháp lý dung QLNN đối với dự án PPP đường bộ được xác định gồm: hoạch định phát Khung pháp lý đối với dự án PPP đường bộ là sự thể hiện các chính sách, quy triển dự án PPP, xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách, quy định và pháp luật định cho dự án PPP thông qua văn bản pháp luật. Các nước ban hành luật PPP chung cho dự án PPP, tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với dự án PPP, giám sát và hoặc văn bản pháp luật riêng cho ngành GTĐB, cho từng dự án PPP. Khung pháp lý đánh giá dự án PPP đối với dự án PPP đường bộ cần đầy đủ, kịp thời, đồng bộ, nhất quán,khoa học. 2.3.1. Hoạch định phát triển dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây 2.3.2.3. Tổ chức thực hiện chính sách dựng hạ tầng GTĐB Tổ chức thực hiện chính sách đối với dự án PPP đường bộ là quá trình triển khai Hoạch định phát triển dự án PPP đường bộ là việc xác định quan điểm, chính sách để đưa chính sách vào thực tiễn, gồm chuẩn bị triển khai, tổ chức triển khai và định hướng mục tiêu, giải pháp và nguồn lực cơ bản nhằm phát triển dự án đầu tư đánh giá điều chỉnh hoạt động. theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB, được thể hiện thông qua các 2.3.3. Tổ chức bộ máy QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội quốc gia, ngành, địa xây dựng hạ tầng GTĐB phương. Bộ máy QLNN đối với dự án PPP đường bộ là một bộ phận cấu thành của bộ Mục tiêu phát triển dự án PPP đường bộ hướng tới tăng vốn tư nhân, tăng máy nhà nước. Các nhà nước thường không có bộ máy QLNN riêng cho dự án PPP số lượng nhà đầu tư tham gia dự án, tăng tỷ trọng công trình được xây dựng đường bộ mà được lồng ghép trong bộ máy QLNN đối với PPP và ngành đường bộ. theo hình thức PPP, mở rộng quy mô, số lượng dự án, nâng cao năng lực các Để quản lý dự án PPP cần có sự tham gia của cơ quan QLNN, cơ quan nhà nước được bên tham gia dự án. uỷ quyền và doanh nghiệp dự án. Tuy nhiên trong nghiên cứu về QLNN đối với các dự 2.3.2. Xây dựng và tổ chức thực hiện các chính sách, quy định và pháp luật án PPP thì cấu trúc bộ máy QLNN đối với dự án PPP chỉ bao gồm cấp độ thứ nhất đó là cho dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB các cơ quan QLNN. 2.3.2.1. Xây dựng khung chính sách, quy định 2.3.4. Giám sát và đánh giá dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ a. Chính sách, quy định xúc tiến đầu tư là tổng thể các hoạt động và biện pháp tầng GTĐB nhằm quảng bá và thu hút nhà đầu tư tư nhân tham gia vào vào dự án thông qua các Giám sát và đánh giá đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ hoạt động xác định tiềm năng và cơ hội đầu tư, truyền thông về dự án đầu tư, hỗ trợ tầng GTĐB là tổng thể những hoạt động của cơ quan QLNN nhằm kịp thời phát hiện và nhà đầu tư. xử lý những khó khăn, sai lệch cũng như cơ hội phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho b. Chính sách, quy định tài chính nhằm huy động sử dụng hiệu quả nguồn tài hoạt động của dự án tuân theo đúng định hướng, mục tiêu phát triển đề ra. chính cho dự án và giá trị đồng tiền cho nhà nước thông qua các quy định và hỗ trợ 2.3.4.1. Chủ thể và nội dung giám sát và đánh giá tài chính đối với dự án PPP. Chủ thể nhà nước giám sát và đánh giá PPP đường bộ bao gồm chính phủ, bộ c. Chính sách, quy định đất đai nhằm đảm bảo dự án có mặt bằng xây dựng, sử quản lý GTĐB, chính quyền địa phương, hội đồng PPP quốc gia, cơ quan kiểm toán dụng đất đúng mục đích, làm gia tăng giá trị của đất thông qua đầu tư xây dựng công nhà nước, kho bạc nhà nước trình giao thông. 9 10
  6. 2.3.4.2. Phương pháp, công cụ giám sát và đánh giá CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỰ Giám sát và đánh giá dựa trên kết quả được sử dụng trong QLNN đối với dự án ÁN ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC ĐỐI TÁC CÔNG TƯ TRONG XÂY DỰNG HẠ PPP đường bộ, bao gồm các công cụ: chuỗi kết quả, khung logic, khung giám sát và TẦNG GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ VIỆT NAM đánh giá, cùng với các công cụ truyền thống như báo cáo tài chính. 3.1. Tổng quan về các dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ 2.3.4.3. Quy trình giám sát và đánh giá tầng GTĐB Việt Nam giai đoạn 2010- 2015 Quy trình giám sát và đánh giá dự án PPP đường bộ gồm xây dựng chuỗi kết 3.1.1. Hạ tầng GTĐB Việt Nam quả, xây dựng tiêu chí và chỉ số theo chuỗi kết quả, thiết lập chỉ tiêu, giám sát nhằm Mạng lưới đường bộ Việt Nam năm 2014 dài khoảng 300.000 km, gồm đường thu thập dữ liệu, so sánh kết quả đạt được, đánh giá theo các tiêu chí, đề xuất đổi mới quốc lộ, tỉnh, huyện, xã, đường chuyên dùng và gần 5.000 cầu đường bộ. Mật độ hoạt động dự án. đường bộ của Việt Nam có tỷ lệ thấp, mật độ quốc lộ đạt 0,053km/km2 và 2.4. Các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư 0,21km/1.000 dân. Đường có tiêu chuẩn kỹ thuật cao chiếm tỷ trọng thấp (7,51%). theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB 3.1.2. Các dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam 2.4.1. Các nhân tố thuộc về nhà nước Đến cuối năm 2015, Việt Nam có 79 dự án PPP đường bộ với tổng mức đầu tư Các nhân tố này bao gồm quan điểm về vai trò của nhà nước, năng lực cán bộ 227.515 tỷ; riêng giai đoạn 2011-2015 khoảng 186.660 tỷ đồng. Các dự án PPP QLNN và năng lực thể chế của Nhà nước. ngành đường bộ có quy mô lớn, thời gian hợp đồng dài, thực hiện theo hình thức hợp 2.4.2. Các nhân tố thuộc về môi trường bên ngoài đồng BOT và BT, bao gồm nhà đầu tư trong nước và nước nước ngoài. 3.2. Thực trạng QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây Các nhân tố này bao gồm xu thế chung của thế giới, trình độ phát triển kinh tế- dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam xã hội đất nước, môi trường chính trị, pháp lý, trình độ phát triển và năng lực của khu 3.2.1. Hoạch định phát triển dự án PPP đường bộ Việt Nam vực tư nhân. Việt Nam không có chiến lược, quy hoạch, kế hoạch riêng cho phát triển dự án 2.5. Kinh nghiệm quốc tế về QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP đường bộ. Nhà nước Việt Nam khuyến khích phát triển dự án PPP đường bộ, PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB quan điểm phát triển dự án PPP đường bộ nhất quán với định hướng phát triển chung 2.5.1. Kinh nghiệm của các nước của ngành GTĐB và ngành GTVT. Tác giả nghiên cứu kinh nghiệm QLNN đối với DAĐT theo hình thức PPP trong xây Mục tiêu phát triển dự án PPP đường bộ Việt Nam là thu hút vốn đầu tư xây dựng hạ tầng GTĐB của Anh và Canada (những nước phát triển đi đầu và thành công trong dựng hạ tầng GTĐB, huy động tối đa mọi nguồn lực từ mọi thành phần kinh tế. PPP), Hàn Quốc (nước tiên phong về PPP ở châu Á), Trung Quốc (trong giai đoạn chuyển 3.2.2. Chính sách, quy định và pháp luật cho dự án PPP đường bộ đổi, có điều kiện tương đồng Việt Nam). 3.2.2.1. Chính sách xúc tiến đầu tư 2.5.2. Bài học rút ra cho Việt Nam Quy định đối với hoạt động xúc tiến đầu tư cho dự án đầu tư theo hình thức PPP Hoạch định phát triển dự án PPP là một điều kiện tiên quyết để dự án PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB được thể hiện trong Quy chế QLNN đối với hoạt động thành công. Chính sách và luật pháp cần đầy đủ, minh bạch và ổn định, nên thực hiện xúc tiến đầu tư. Hoạt động xúc tiến đầu tư cho dự án đầu tư theo hình thức PPP trong thí điểm rồi ban hành chính sách. Bộ máy QLNN đối với dự án PPP cần đủ năng lực xây dựng hạ tầng GTĐB, bao gồm đánh giá tiềm năng và cơ hội đầu tư, truyền thông để thực hiện QLNN và vai trò đối tác. Giám sát và đánh giá đối với dự án PPP theo về cơ hội đầu tư, hỗ trợ nhà đầu tư. phương pháp dựa trên kết quả, tăng sự tham gia của các bên có liên quan. 11 12
  7. 3.2.2.2. Chính sách tài chính Bộ Kế hoạch và Đầu tư và hiện nay được phi tập trung hóa cho Bộ Giao thông Vận tải Chính sách tài chính nhằm mục tiêu đảm bảo nguồn tài chính cho dự án đầu và các UBND cấp tỉnh. tư, thu hút vốn đầu tư tư nhân, đảm bảo giá trị đồng tiền cho nhà nước và lợi Về phối hợp, phối hợp giữa Bộ Kế hoạch và đầu tư với Bộ Giao thông vận tải, nhuận cho nhà đầu tư. Nhà nước đưa ra các quy định về ưu đãi thuế, bảo lãnh, bảo phối hợp giữa hai Bộ này với UBND các tỉnh còn lỏng lẻo, chưa đồng bộ và đều đặn. đảm, cấu trúc tài trợ dự án, suất đầu tư của dự án, được thể hiện chủ yếu trong Luật 3.2.3.2. Nguồn nhân lực trong bộ máy QLNN Đầu tư, Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức PPP. Tuy nhiên, Nguồn nhân lực trong bộ máy QLNN đối với dự án PPP còn thiếu về số lượng phương pháp phân tích “giá trị đồng tiền” chưa được áp dụng. và chưa chuyên trách về nhiệm vụ để có thể đảm nhận các trách nhiệm. 3.2.2.3. Chính sách đất đai 3.2.4. Giám sát và đánh giá dự án PPP đường bộ Việt Nam Chính sách đất đai đối với dự án PPP đường bộ được thể hiện trong Luật Đất 3.2.4.1. Chủ thể giám sát và đánh giá đai, Luật GTĐB, Luật Đầu tư, Nghị định số 15/2015/NĐ-CP về đầu tư theo hình thức Quá nhiều chủ thể tham gia giám sát và đánh giá dự án (Bộ Giao thông vận tải, PPP, trong đó quy định về thu hồi đất, quỹ đất cho xây dựng công trình, quyền sở hữu Bộ Kế hoạch và đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng, Ngân hàng Nhà nước, Thanh tra đất, sử dụng đất, chi phí cho thu hồi và sử dụng đất, thời hạn sử dụng đất, những ưu Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước...) dẫn đến trách nhiệm không rõ ràng, trùng lắp đãi về đất đai đối với dự án. nhiệm vụ. 3.2.2.4. Chính sách môi trường 3.2.4.2. Nội dung giám sát và đánh giá theo quy trình dự án Quy định về môi trường đối với dự án PPP đường bộ được áp dụng trong các Giám sát và đánh giá còn thiếu nhiều nội dung cần thiết. giai đoạn của chu trình dự án, thể hiện trong Luật Bảo vệ môi trường, Luật GTĐB, 3.2.4.3. Công cụ giám sát và đánh giá Luật Đầu tư, Nghị định số 29/2011/NĐ-CP, Nghị định số 15/2015/NĐ-CP, Thông tư Công cụ sử dụng cho giám sát và đánh giá chưa đầy đủ và hiệu quả. Chưa xây số 09/VBHN-BGTVT của Bộ GTVT. dựng được khung giám sát và đánh giá. Báo cáo giám sát và đánh giá của chủ đầu tư 3.2.3. Tổ chức bộ máy QLNN đối với dự án PPP đường bộ Việt Nam và cơ quan nhà nước có thẩm quyền còn chậm trễ và không đúng nội dung. 3.2.3.1. Cơ cấu tổ chức bộ máy QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP 3.3. Đánh giá quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam Về chuyên môn hóa: Nhiều cán bộ QLNN đối với dự án PPP đường bộ làm 3.3.1. Đánh giá quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP việc kiêm nhiệm, mức độ chuyên môn hóa thấp. trong xây dựng hạ tầng GTĐB theo các nhóm tiêu chí Về cấu trúc tổ chức bộ máy QLNN: bộ máy QLNN đối với dự án PPP đường a. Hiệu lực bộ gồm Quốc hội, Thủ tướng chính phủ, Ban chỉ đạo PPP, Bộ Kế hoạch và đầu tư, HL1: Mức độ gia tăng vốn đầu tư của khu vực tư nhân cho xây dựng hạ tầng GTĐB Bộ Giao thông vận tải, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Tài nguyên môi trường, Ngân Giai đoạn 2010- 2015, tổng vốn đầu tư huy động ngoài ngân sách nhà nước hàng Nhà nước, Kiểm toán Nhà nước, chính quyền địa phương các cấp... xây dựng hạ tầng GTĐB là 186.660 tỷ đồng, chiếm 90% tổng số vốn huy động được Về phân cấp quản lý: Việc phân quyền cho các cơ quan QLNN đối với dự án từ trước đến nay. Doanh nghiệp đánh giá khả quan về ý kiến “định hướng phát triển đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB trong giai đoạn 2010- 2015 dự án PPP đường bộ hiện nay đã góp phần nâng cao vốn đầu tư của khu vực tư nhân lần lượt được phân cấp cho Bộ GTVT và các UBND cấp tỉnh, sau đó được tập trung tại cho xây dựng hạ tầng GTĐB”, ở mức 4,08. 13 14
  8. HL2: Mức gia tăng số lượng dự án PPP đường bộ Bảng 3.7. Ý kiến về kết quả thực hiện của dự án PPP đường bộ Bảng 3.6. Ý kiến về đóng góp của định hướng phát triển dự án PPP vào mức gia Giá tăng dự án PPP đường bộ và số lượng nhà đầu tư tư nhân tham gia PPP Số Giá trị Giá trị trị Độ lệch Giá trị Giá trị Giá trị phiếu lớn trung Số nhỏ chuẩn Độ lệch nhất bình nhỏ lớn trung phiếu chuẩn nhất nhất nhất bình Nhìn chung, các dự án PPP đường bộ mà Định hướng phát triển dự án PPP đường bộ đã góp phần gia tăng số dự 62 3 5 3.94 doanh nghiệp tham gia đã đạt được mục 62 1 6 4,02 0,665 .569 án PPP đường bộ tiêu của dự án Định hướng phát triển dự án PPP Các dự án mà doanh nghiệp tham gia đạt đường bộ đã góp phần gia tăng số 62 2 5 3,63 0,854 mục tiêu về tài chính 62 2 5 3.60 .712 lượng nhà đầu tư tư nhân tham gia xây Các dự án mà doanh nghiệp tham gia đạt dựng hạ tầng GTĐB 62 2 5 3,48 0,901 mục tiêu về tiến độ thực hiện Nguồn: Điều tra của tác giả Số lượng dự án PPP đường bộ tăng nhanh từ 22 dự án năm 2010 lên 79 dự án Các dự án mà doanh nghiệp tham gia đạt 62 2 6 4,94 0,807 năm 2015 (gấp 2,6 lần). Doanh nghiệp đánh giá cao về mức gia tăng dự án PPP mục tiêu về chất lượng đường bộ (điểm trung bình 3,94 cho nhận định “Định hướng phát triển dự án PPP Các dự án mà doanh nghiệp tham gia đạt đường bộ hiện nay đã góp phần gia tăng số dự án PPP đường bộ”). 62 3 6 4,53 0,918 mục tiêu về phát triển kinh tế-xã hội HL3: Mức độ thực hiện đúng định hướng, chính sách của dự án PPP đường bộ Doanh nghiệp đánh giá mức độ thực hiện đúng định hướng phát triển của dự án Nguồn: Điều tra của tác giả PPP đường bộ ở mức trung bình 4,08. b. Hiệu quả HL4: Mức độ đạt mục tiêu của dự án PPP đường bộ HQ1: Dự án PPP đường bộ đem lại lợi ích/ giá trị kinh tế cao hơn so với Mức độ đạt mục tiêu của dự án không cao, điểm trung bình 4,02 cho nhận định dự án đầu tư hoàn toàn từ ngân sách nhà nước “Các dự án PPP đường bộ mà doanh nghiệp tham gia đạt được mục tiêu của dự án”. Đa số doanh nghiệp tin tưởng rằng các dự án PPP đường bộ đem lại giá trị kinh tế cao hơn so với dự án đầu tư hoàn toàn từ ngân sách nhà nước (điểm trung bình là 4,79). 15 16
  9. (I) hoàn toàn không đồng Đối với nhận định “chính sách, quy định đối với dự án PPP đường bộ là ý phù hợp”, doanh nghiệp đánh giá ở mức trung bình là 3,87, trong đó chính sách (II) rất không đồng ý xúc tiến đầu tư 3,58%, chính sách tài chính 3,35%, chính sách đất đai 3,66% (III) không đồng ý chính sách môi trường 4,66% (IV) đồng ý PH3: Mức độ phù hợp của bộ máy QLNN đối với dự án PPP đường bộ (V) rất đồng ý Doanh nghiệp đánh giá ở mức trung bình 3,63 với ý kiến “Nhìn chung, bộ (VI) hoàn toàn đồng ý máy QLNN đối với dự án PPP đường bộ là hợp lý”, trong đó có đến 40,32% Hình 3.10. Ý kiến về vệc dự án PPP đường bộ đem lại lợi ích/ giá trị không đồng ý với ý kiến này. kinh tế cao hơn so với dự án đầu tư hoàn toàn từ ngân sách nhà nước Nguồn: Điều tra của tác giả (I) hoàn toàn không HQ2: Mức độ đóng góp của dự án PPP đường bộ vào phát triển kinh tế đồng ý xã hội địa phương (II) rất không đồng ý Đánh giá của doanh nghiệp về đóng đóng góp của dự án PPP đường bộ (III) không đồng ý vào phát triển kinh tế xã hội khá tích cực, điểm trung bình 4,34 cho nhận định (IV) đồng ý “Dự án PPP đường bộ đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế xã hội địa (V) rất đồng ý phương”. (VI) hoàn toàn đồng ý HQ3: Mức độ lãng phí sử dụng vốn nhà nước trong dự án PPP đường bộ Hình 3.11. Ý kiến về việc cơ cấu tổ chức bộ máy QLNN đối với dự án Doanh nghiệp đánh giá ở mức trung bình (3,77) với ý kiến “vốn Nhà nước PPP đường bộ là hợp lý đầu tư vào dự án không bị sử dụng lãng phí”. Tuy nhiên phỏng vấn sâu đối với Nguồn: Điều tra của tác giả cán bộ QLNN cho thấy đa số ý kiến cho rằng vốn Nhà nước trong dự án PPP PH4: Mức độ phù hợp của giám sát và đánh giá đối với dự án PPP đường bộ đường bộ còn bị sử dụng lãng phí. Quy định về giám sát và đánh giá của Nhà nước đối với dự án PPP đường bộ c. Phù hợp ở Việt Nam chưa thống nhất, có nhiều chủ thể tham gia giám sát và đánh giá dự án PH1: Tính nhất quán của định hướng phát triển dự án PPP đường bộ với dẫn đến trùng lắp nhiệm vụ, các công cụ sử dụng cho giám sát và đánh giá chưa đầy định hướng phát triển chung của ngành GTVT, GTĐB đủ. 40,3% không đồng ý và 6,5% rất không đồng ý với ý kiến “Cơ quan QLNN thực Tính nhất quán của định hướng phát triển dự án PPP đường bộ với định hướng hiện giám sát và đánh giá đối với dự án PPP đường bộ là phù hợp”. phát triển chung của ngành GTVT, GTĐB được coi là một điểm sáng trong QLNN d. Bền vững với mức đánh giá cao (4,76) về ý kiến “định hướng phát triển dự án PPP đường bộ BV1: Mức độ cân bằng trong phân bổ lợi ích, rủi ro giữa các bên tham hiện nay là nhất quán với định hướng phát triển ngành GTVT, GTĐB”. gia dự án PPP đường bộ PH2: Mức độ phù hợp của chính sách, quy định nhà nước đối với dự án Doanh nghiệp đánh giá trung bình 3,98 với nhận định “Chính sách, quy PPP đường bộ định đối với dự án PPP đường bộ là cân bằng lợi ích giữa nhà nước và nhà đầu 17 18
  10. tư”, 3,68 với ý kiến “Rủi ro được phân bổ hợp lý giữa các bên trong dự án”. 3.3.2. Đánh giá thành công, hạn chế và nguyên nhân hạn chế trong BV2: Mức độ ổn định lâu dài của chính sách, quy định đối với dự án PPP quản lý nhà nước đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ đường bộ tầng GTĐB Việc ban hành ba văn bản pháp luật về PPP trong khoảng thời gian ngắn 3.3.2.1. Thành công (5 năm) cho thấy những thay đáng kể trong chính sách Nhà nước. Doanh nghiệp Nhà nước Việt Nam có chủ trương phát triển dự án đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB, thể hiện trong các chiến lược, quy hoạch, đánh giá trung bình 3,31 đối với nhận định “Chính sách, quy định đối với dự án kế hoạch của Nhà nước. Với việc ban hành Nghị định 15/2015/NĐ-CP về đầu tư PPP đường bộ là ổn định lâu dài”. theo hình thức PPP cùng với hệ thống các văn bản pháp lý liên quan, Nhà nước BV3: Năng lực của các bên tham gia dự án PPP đường bộ được nâng cao tạo lập khuôn khổ chính sách và pháp lý tương đối đầy đủ cho hoạt động của dự Bảng 3.10. Ý kiến về năng lực của các bên tham gia dự án án PPP đường bộ. Bộ máy QLNN đối với dự án PPP có các đơn vị, bộ phận PPP đường bộ được nâng cao chuyên môn được phân cấp quản lý với chức năng, nhiệm vụ cụ thể để thực Số Giá trị Giá trị hiện QLNN đối với dự án PPP đường bộ. Hoạt động giám sát và đánh giá của Giá trị Độ lệch phiế nhỏ trung lớn nhất chuẩn Nhà nước đối với dự án được quy định đầy đủ và được triển khai thực hiện đối u nhất bình Năng lực của các bên tham gia dự án với tất cả các giai đoạn dự án. 62 2 6 4,66 0,922 đã được nâng cao 3.3.2.2. Hạn chế Còn thiếu sự quyết tâm và cam kết chính trị rõ ràng của các nhà lãnh đạo Định hướng phát triển dự án PPP cấp cao của Đảng về phát triển PPP. Việt Nam chưa có định hướng chiến lược đường bộ đã góp phần nâng cao 62 2 6 4,48 0,919 rõ ràng về phát triển dự án PPP đường bộ, chưa xác lập được hệ thống mục tiêu năng lực của các bên tham gia xây dài hạn, chưa có kế hoạch tổng thể quốc gia, dài hạn về PPP. Các chính sách, dựng hạ tầng GTĐB quy định về xúc tiến đầu tư, tài chính, đất đai và môi trường chưa thể hiện sự Nguồn: Điều tra của tác giả khác biệt so với hình thức đầu tư từ ngân sách nhà nước. Còn thiếu luật quy Doanh nghiệp đánh giá khá cao (4,66) đối với nhận định “Năng lực của định về PPP và thông tư hướng dẫn. Mức độ chuyên môn hóa thấp, sự phối hợp các bên tham gia dự án đã được nâng cao”. Kết quả này thống nhất với đánh giá giữa các cơ quan, các cấp còn lòng lẻo, chưa đồng bộ. Nguồn nhân lực còn yếu của doanh nghiệp về nhận định “Định hướng phát triển dự án PPP đường bộ và thiếu để có thể đảm nhiệm các vai trò trong QLNN đối với dự án PPP. Thiếu hiện nay đã góp phần nâng cao năng lực của các bên tham gia xây dựng hạ tầng khung giám sát và đánh giá khoa học đối với dự án PPP đường bộ. GTĐB”, ở mức 4,48. 3.3.2.3. Nguyên nhân của hạn chế BV4: Dự án PPP góp phần ngày càng tăng trong phát triển GTĐB Nguyên nhân hạn chế là do dự án đầu tư theo hình thức PPP còn khá mới Cùng với việc tăng số lượng dự án PPP đường bộ, số nhà đầu tư tư nhân và số mẻ ở Việt Nam trong khi năng lực cán bộ QLNN, năng lực thể chế của nhà vốn đầu tư tư nhân cho xây dựng hạ tầng GTĐB (tiêu chí HL1, HL2), dẫn tới gia nước và năng lực của khu vực tư nhân còn thấp. tăng số lượng công trình hạ tầng GTĐB và chiều dài đường bộ, tăng đóng góp trực tiếp và gián tiếp của dự án PPP đối với nền kinh tế (tiêu chí HQ2). 19 20
  11. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI 4.2.2.2. Chính sách tài chính DỰ ÁN ĐẦU TƯ THEO HÌNH THỨC PPP TRONG XÂY DỰNG HẠ TẦNG - Nghị định số 15/2015/NĐ-CP cần xác định rõ ưu đãi đối với dự án PPP GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ VIỆT NAM - Quy định về ưu đãi tài chính cần đầy đủ cho suốt vòng đời dự án. Bổ sung các ưu đãi: miễn giảm thuế nhập khẩu thiết bị, nguyên liệu thô, linh kiện (trong xây 4.1. Quan điểm hoàn thiện QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức dựng, vận hành và bảo dưỡng công trình dự án), hoàn thuế cho nhà đầu tư tiến hành PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam tái đầu tư lợi nhuận vào dự án công trình hạ tầng mới của đất nước, giảm thu nhập QLNN đối với dự án PPP đường bộ cần tuân thủ các nguyên tắc chung của chịu thuế cho một số chi phí nhất định như điện, nước, vận tải (giai đoạn vận hành QLNN đối với dự án PPP (đảm bảo nghĩa vụ và quyền lợi hài hòa giữa các bên, đảm công trình). bảo giá trị đồng tiền cho nhà nước, định hướng kết quả đầu ra, công khai và minh - Áp dụng một số ưu đãi tài chính đối với dự án có khó khăn để đảm bảo tính bạch), đảm bảo trách nhiệm giải trình của Nhà nước trong cung cấp dịch vụ cơ sở hạ khả thi tài chính. tầng công cộng, tách biệt chức năng của các cơ quan QLNN với chức năng của cơ - Áp dụng phương pháp phân tích giá trị đồng tiền để phân tích tài chính dự án PPP. quan nhà nước có thẩm quyền tại dự án PPP. - Xây dựng và ban hành Thông tư hướng dẫn riêng của Bộ GTVT đối với dự 4.2. Giải pháp hoàn thiện QLNN đối với dự án đầu tư theo hình thức PPP án PPP đường bộ. trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam 4.2.2.3. Chính sách đất đai 4.2.1. Hoàn thiện hoạch định phát triển dự án PPP - Để đảm bảo tiến độ dự án cần có cam kết của CQNN có thẩm quyền đối với - Xác định rõ ràng định hướng chiến lược phát triển dự án đầu tư theo hình thức chuẩn bị mặt bằng và trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho các nhà đầu tư. Tách công việc PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB trong hệ thống chiến lược, quy hoạch, kế hoạch giải phóng mặt bằng khỏi dự án PPP, sử dụng ngân sách riêng để giải phóng mặt bằng. GTVT và GTĐB Việt Nam. - Nhà nước thành lập và quản lý hệ thống thông tin tổng thể quốc gia về đất đai - Xây dựng quy hoạch GTVT và GTĐB có tầm nhìn và nhất quán. làm cơ sở hoạch định phát triển và thực hiện dự án PPP đường bộ. - Xây dựng kế hoạch quốc gia về đầu tư theo hình thức PPP trong xây dựng hạ 4.2.2.4. Chính sách môi trường. tầng GTĐB. Cần có quy định về môi trường trong giai đoạn khai thác, vận hành công trình, 4.2.2. Hoàn thiện chính sách và luật pháp cho dự án PPP đưa yếu tố môi trường là một tiêu chí lựa chọn nhà thầu trong giai đoạn vận hành. 4.2.2.1. Chính sách xúc tiến đầu tư Nâng cao nhận thức và truyền bá bài học thành công của dự án PPP điển hình trong - Việt Nam cần có chính sách xúc tiến riêng cho đầu tư theo hình thức PPP, bổ bảo vệ môi trường. sung nội dung xúc tiến đầu tư tại Nghị định số 15/2005/NĐ-CP. 4.2.3. Hoàn thiện bộ máy QLNN đối với dự án PPP - Xác định rõ hình thức hỗ trợ nhà đầu tư tham gia dự án PPP đường bộ. Bộ máy QLNN đối với dự án PPP đường bộ cần hoàn thiện theo hướng tăng - Tăng cường hoạt động truyền thông về dự án PPP đường bộ. phân quyền, tăng chuyên môn hóa và phối hợp, phân định rõ vai trò của Bộ GTVT, - Thống nhất chức năng xúc tiến dự án PPP đường bộ cấp tỉnh/thành phố giao UBND tỉnh và đơn vị được ủy quyền với tư cách là cơ quan QLNN và tư cách là CQNN cho Sở Kế hoạch và đầu tư. có thẩm quyền. 21 22
  12. 4.2.4. Hoàn thiện giám sát và đánh giá dự án PPP KẾT LUẬN 4.2.4.1. Hoàn thiện chủ thể giám sát và đánh giá dự án PPP Theo sát mục tiêu đặt ra ban đầu, luận án “QLNN đối với dự án đầu tư theo Tăng cường phi tập trung hóa chức năng giám sát và đánh giá cho Bộ GTVT hình thức PPP trong xây dựng hạ tầng GTĐB Việt Nam” làm rõ các vấn đề sau: và UBND tỉnh thành phố trực thuộc Trung ương trong lập và quyết định danh mục dự - Tổng quan và hệ thống hoá các nghiên cứu đi trước liên quan đến QLNN đối án đầu tư, thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và đề xuất dự án nhóm A, B, C. với dự án PPP đường bộ; phát triển có chọn lọc cơ sở lý luận QLNN đối với dự án 4.2.4.2. Hoàn thiện khung giám sát và đánh giá dựa trên kết quả PPP đường bộ. Khung giám sát và đánh giá dựa trên kết quả cần được xây dựng gồm (1) chuỗi - Luận án hệ thống hóa và làm rõ khái niệm, đặc điểm, loại hình và quy trình kết quả; (2) khung logic cho giám sát và đánh giá và (3) quy trình giám sát và đánh dự án PPP đường bộ, chỉ rõ mục tiêu và các tiêu chí đánh giá QLNN đối với dự án giá dự án PPP đường bộ. PPP đường bộ, xác định nội dung của QLNN đối với dự án PPP đường bộ theo quy 4.2.4.3. Hoàn thiện nội dung giám sát và đánh giá dự án PPP đường bộ dựa trên kết quả trình quản lý. Cần xác định và thực hiện đầy đủ nội dung giám sát trong tất cả các giai đoạn - Dựa trên số liệu thứ cấp và sơ cấp từ khảo sát, luận án phân tích QLNN đối với dự dự án. Đánh giá dự án PPP cần đảm bảo phân tích được sự phù hợp, khả năng thực án PPP đường bộ Việt Nam theo các nhóm tiêu chí của QLNN gồm: tính hiệu lực, tính hiện được mục tiêu và tác động của dự án. hiệu quả, tính phù hợp và tính bền vững. 4.3. Một số kiến nghị - Trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, đánh giá thực trạng QLNN đối 4.3.1. Đối với Nhà nước với dự án PPP đường bộ, luận án đưa ra bốn nhóm giải pháp chính là: (i) hoàn thiện Nhà nước có trách nhiệm chính trong việc phát triển dự án PPP, cụ thể là khởi hoạch định phát triển dự án PPP, (ii) hoàn thiện chính sách và pháp luật đối với dự án xướng hợp tác công tư, đối tác trong hợp đồng dự án PPP, hỗ trợ nhà đầu tư tư nhân, PPP đường bộ (iii) hoàn thiện tổ chức bộ máy QLNN; (iv) hoàn thiện giám sát và quản lý sự phát triển dự án PPP. đánh giá đối với dự án PPP đường bộ theo định hướng kết quả. 4.3.2. Đối với nhà đầu tư tư nhân Để hoàn thiện QLNN đối với dự án PPP đường bộ, các hướng nghiên cứu Nhà đầu tư tư nhân cần nâng cao năng lực tài chính, năng lực chuyên môn và trong tương lai có thể là chính sách nhà nước tiếp cận theo quy trình dự án; chiến năng lực quản lý. lược phát triển PPP; giám sát và đánh giá của nhà nước đối với đầu tư theo hình 4.3.3. Đối với các bên khác có liên quan Các tổ chức, cá nhân sử dụng dịch vụ đường bộ triển khai theo hình thức PPP thức PPP. cần tăng quyền giám sát thực hiện dự án. Nâng cao vai trò, trách nhiệm của cá nhân, tổ chức sử dụng dịch vụ GTĐB. 23 24
ADSENSE
ADSENSE

CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

 

Đồng bộ tài khoản
2=>2